Iqtisodiyot
Yevropa Ittifoqi Rossiyadan gaz importini to‘liq taqiqlashga qaror qildi
Yevropa Ittifoqi 2027 yil 1 yanvardan suyultirilgan tabiiy gaz, 30 sentabrdan esa quvur orqali Rossiya gazini import qilishni to‘xtatish rejasini ma’qulladi. Bunga Vengriya va Slovakiya qarshi chiqyapti, Bolgariya betaraf qoldi. Qolgan davlatlar hujjatni qo‘llab-quvvatladi.
Rossiyadan Yevropa Ittifoqiga suyultirilgan tabiiy gaz yetkazib berishga to‘liq taqiq 2027 yil boshidan kuchga kiradi. Shuningdek, quvur orqali tabiiy gaz yetkazib berish ham 2027 yil 30 sentabrdan boshlab to‘xtatiladi. Bu bo‘yicha 26 yanvar kuni bo‘lib o‘tgan Yevroittifoq mamlakatlarining uchrashuvida kelishib olindi.
«Mazkur reglament YeIning Rossiya energiya resurslariga qaramlikni tugatishga qaratilgan REPowerEU maqsadiga erishishda muhim bosqich hisoblanadi», — deyiladi hisobotda.
YeIga a’zo davlatlar gaz yetkazib berilishiga ruxsat berishdan oldin uning qayerda ishlab chiqarilganini tekshirishi shart bo‘ladi. Taqiqni buzganlik uchun jarimalar belgilangan:
jismoniy shaxslar uchun — kamida 2,5 mln yevro;
kompaniyalar uchun — kamida 40 mln yevro, yoki yillik umumiy aylanmaning kamida 3,5 foizi yoxud bitim bo‘yicha kutilayotgan aylanmaning kamida 300 foizi.
Shu bilan birga, agar YeIning bir yoki bir nechta davlatida favqulodda holat e’lon qilinsa va gaz ta’minoti xavfsizligiga jiddiy tahdid yuzaga kelsa, Yevrokomissiya Rossiya gazini import qilishga qo‘yilgan taqiqni to‘rt haftagacha to‘xtatib turishi mumkin bo‘ladi.
1 martga qadar a’zo davlatlar gaz importini diversifikatsiya qilish bo‘yicha rejalar tayyorlashi va Rossiyadan yetkazib berishni almashtirishda yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan muammolarni aniqlashi kerak.
Rossiyadan neft import qilishni davom ettirayotgan YeI davlatlari ham yetkazib berishni diversifikatsiya qilish rejalarini ishlab chiqishi shart. YeI Kengashi bayonotiga ko‘ra, Yevrokomissiya Moskvadan neft importini bosqichma-bosqich to‘xtatish bo‘yicha reglamentni 2027 yil oxiriga qadar taqdim etishni rejalashtiryapti.
Ma’lumot uchun, 2022 yil oxiridan buyon Yevropa Ittifoqida Rossiya neftiga narx cheklovi amal qiladi. Belgilangan narxdan yuqori qiymatda yoqilg‘i import qilish taqiqlangan. 2022 yilda bir barrel uchun maksimal narx 60 dollar etib belgilangan, o‘tgan yilning sentabrida bu 47,6 dollarga, 1 fevraldan esa 44,1 dollarga tushiriladi.
Bunga javoban Moskva narx cheklovlariga rioya qiluvchi shartnomalar asosida neft va neft mahsulotlarini eksport qilishni taqiqladi. Bu cheklov 2026 yil 30 iyungacha amal qiladi.
Vengriya va Slovakiya Rossiyadan neft va gaz import qilishni davom ettiryapti. Ular Rossiya nefti va gazidan voz kechishni bekor qilish hamda sud jarayoni davomida reglament amalini to‘xtatib turish talabi bilan Yevropa sudiga murojaat qilishni rejalashtirgan. Har ikki davlat YeI Kengashi yig‘ilishida reglament qabul qilinishiga qarshi ovoz berdi. Bolgariya betaraf qoldi, qolgan davlatlar hujjatni qo‘llab-quvvatladi.
Iqtisodiyot
Charm sanoati davlat ko‘magiga ega bo‘ladi
O‘zbekistonda charm-poyabzal sanoatini qo‘llab-quvvatlash va tayyor mahsulot ishlab chiqarishni rag‘batlantirishga qaratilgan yangi mexanizmlar joriy etiladi. Prezident qaroriga muvofiq, korxonalarga subsidiyalar ajratiladi, import xarajatlarining bir qismi qoplab beriladi hamda davlat xaridlarida qo‘shimcha imtiyozlar taqdim etiladi.
Prezidentning «Charm-poyabzal sanoatida tayyor mahsulot ishlab chiqarishni qo‘llab-quvvatlash hamda eksport salohiyatini oshirishga doir qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida»gi qarori qabul qilindi.
Qarorga ko‘ra, 2026 yil 1 iyuldan 2028 yil 31 dekabrga qadar Yengil sanoatni qo‘llab-quvvatlash jamg‘armasi mablag‘lari hisobidan tayyor charm ishlab chiqaruvchi korxonalarga ishlab chiqarilgan va sotilgan har bir detsimetr kvadrat tayyor charm uchun 350 so‘m miqdorida subsidiya ajratiladi.
Shuningdek, poyabzal va charm-attorlik mahsulotlari ishlab chiqaruvchi korxonalarga ishlab chiqarishga joriy etilgan har bir yangi model uchun 1 million so‘mdan, biroq bir kalendar yilda 50 million so‘mdan oshmagan miqdorda subsidiya beriladi.
Poyabzal ishlab chiqaruvchilarning o‘z ehtiyojlari uchun import qilgan poyabzal qoliplari qiymatining 50 foizi ham qoplab beriladi. Bunda Yevropa Ittifoqi davlatlaridan import qilingan qoliplar uchun yillik kompensatsiya 10 ming AQSh dollaridan, boshqa davlatlardan import qilinganlari uchun esa 5 ming AQSh dollaridan oshmaydi.
Bundan tashqari, yengil sanoat korxonalari suv tozalash inshootlarida foydalanish uchun xarid qilgan kimyoviy vositalar va reagentlar qiymatining 50 foizini ham davlat qoplab beradi.
Qaror bilan 2026 yil 1 sentabrdan davlat xaridlari tizimida ham yangi tartiblar joriy etiladi. Jumladan, mahalliy charm xomashyosi va butlovchilardan keng foydalanadigan, yangi ish o‘rinlari yaratgan hamda o‘z savdo belgisi va brendini ro‘yxatdan o‘tkazgan korxonalarga qo‘shimcha ball beriladi va 15 foizgacha narx preferensiyasi taqdim etiladi.
Shuningdek, davlat xaridlari orqali sotib olinadigan maxsus poyabzallar uchun muvofiqlik sertifikati to‘g‘risidagi ma’lumotni elektron tizimda joylashtirish majburiy tartib sifatida joriy etiladi.
Iqtisodiyot
Iyunda eskrou orqali 34 mingdan ortiq bitim rasmiylashtirildi
Markaziy bank ma’lumotlariga ko‘ra, 2026-yil iyun oyida eskrou hisobvaraqlari orqali 34 387 ta bitim rasmiylashtirilgan. Shundan 19 241 tasi yoki 55,9 foizi transport vositalari, 15 146 tasi yoki 44,1 foizi esa ko‘chmas mulk oldi-sotdisiga to‘g‘ri keladi.
Shuningdek, hisobot davri yakuniga ko‘ra, yana 834 ta bitim ko‘rib chiqish jarayonida bo‘lgan.
Iyun oyida eng ko‘p bitim Toshkent shahrida qayd etildi. Poytaxtda 9 373 ta oldi-sotdi rasmiylashtirilib, bu respublika bo‘yicha jami bitimlarning 27,3 foizini tashkil qildi.
Faollik bo‘yicha keyingi o‘rinlarni Farg‘ona viloyati — 3 456 ta, Samarqand viloyati — 2 990 ta va Andijon viloyati — 2 737 ta bitim bilan egalladi.
Markaziy bank e’lon qilgan ma’lumotlar 2026-yil iyun oyida mazkur mexanizm orqali rasmiylashtirilayotgan bitimlar hajmi barqaror saqlanayotganini va ayniqsa Toshkent shahri hamda yirik hududlarda talab yuqori ekanini ko‘rsatmoqda.
Iqtisodiyot
Kripto xizmatlari uchun litsenziya talablari yanada kuchaytirildi
Adliya vazirligi Kripto-aktivlar aylanmasi sohasidagi xizmatlar provayderlari faoliyatini litsenziyalash tartibi to‘g‘risidagi nizomga kiritilgan o‘zgartirish va qo‘shimchalarni davlat ro‘yxatidan o‘tkazdi. Hujjat 2026-yil 29-iyunda 3380-3 raqami bilan ro‘yxatdan o‘tgan.
Yangi tartibga ko‘ra, xizmatlar provayderlari jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish, terrorizmni moliyalashtirish hamda ommaviy qirg‘in qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurash sohasida xalqaro hamkorlikda ishtirok etmaydigan davlatlarda doimiy yashaydigan, bo‘lib turgan yoki ro‘yxatdan o‘tgan shaxslar tomonidan boshqarilishi mumkin emas.
Endilikda xizmatlar provayderlari litsenziyalovchi organ bilan qator qarorlarni majburiy tarzda kelishishi lozim. Jumladan, ustav kapitalidagi ulushlarni jismoniy va yuridik shaxslarga, shu jumladan norezidentlarga realizatsiya qilish litsenziyalovchi organ bilan kelishiladi.
Shuningdek, tashkilot rahbari, uning o‘rinbosarlari hamda jinoiy daromadlarni legallashtirish, terrorizmni moliyalashtirish va ommaviy qirg‘in qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish bo‘yicha tarkibiy bo‘linma rahbarini almashtirish ham oldindan kelishuv asosida amalga oshiriladi.
Nizomga muvofiq, litsenziyalovchi organ kelib tushgan arizani qabul qilgan kundan boshlab 10 ish kuni ichida kelishish yoki rad etish haqida qaror qabul qiladi.
Bunda kelishish bo‘yicha arizani ko‘rib chiqish va qaror qabul qilish uchun hech qanday yig‘im undirilmaydi.
Iqtisodiyot
O‘zbekistonliklar xorijga investitsiya kiritishi keskin ko‘paydi
Yanvar–mart oylarida O‘zbekiston rezidentlari xorijiy aktivlarga 153,1 mln dollar to‘g‘ridan to‘g‘ri investitsiya kiritdi. Bu – o‘tgan yilning mos davridagi ko‘rsatkich (4,7 mln dollar)dan 33 barobarga ko‘p. Mazkur tarixiy o‘sish – O‘zbekiston rezidentlariga AQShda investitsiya faoliyatini olib borish uchun hukumatdan ruxsat olish tartibi 2026 yil 1 yanvardan boshlab bekor qilinishi ortidan ro‘y bermoqda.
AQShning Chikago shahri / Foto: Kun.uz
2026 yil I choragida O‘zbekiston rezidentlarining xorijiy aktivlarga kiritgan to‘g‘ridan to‘g‘ri investitsiyalari 153,1 mln dollarni tashkil etdi.
Taqqoslash uchun, 2024 va 2025 yillar I choragida mazkur ko‘rsatkich mos ravishda 3,5 mln va 4,7 mln dollarni tashkil etgan.
Ushbu ma’lumot – Markaziy bank e’lon qilgan to‘lov balansi hisobotida keltirib o‘tilgan.
Qayd etilishicha, birinchi chorakda norezidentlarning O‘zbekistonga kiritgan to‘g‘ridan to‘g‘ri investitsiyalari 702 mln dollarni tashkil qilgan. Bu – 2025 yilning mos davridagi 761,7 mln dollardan kam, ammo 2024 yilning birinchi choragidagi 380,1 mln dollardan yuqori.
Xorijga investitsiya erkinligining kengayishi
O‘zbekiston prezidentining 2025 yil 11 noyabrdagi “Amerika-O‘zbekiston ishbilarmonlik va investitsiya kengashini tashkil etish to‘g‘risida”gi farmoni hamda O‘zbekiston Markaziy bankining 16 dekabr kungi qarori bilan, 2026 yil 1 yanvardan boshlab O‘zbekiston rezidentlari uchun AQShda ro‘yxatga olingan kompaniyalarga investitsiya kiritishda hukumat ruxsatini olish talabi bekor qilindi.
Ilgari 10 ming dollardan ortiq qiymatdagi investitsiya amaliyotlari uchun ruxsatnoma talab qilinardi.
2026 yil 1 yanvardan boshlab esa, O‘zbekiston rezidentlari AQShdagi investitsiya faoliyati bo‘yicha quyidagi imkoniyatlarga ega bo‘ldi:
kompaniya tashkil etish (ustav kapitalini shakllantirish), Amerika kompaniyasidagi ulush yoki aksiyalarni sotib olish uchun AQShga pul o‘tkazish;
mablag‘larni AQShdagi o‘z filiallarining aylanma kapitalini to‘ldirishga yo‘naltirish;
buni istalgan miqdorda, hisobvaraqlardagi o‘z mablag‘laridan kelib chiqib amalga oshirish.
Mazkur erkinliklar faqat AQShga investitsiya faoliyatiga taalluqli edi. Ammo Markaziy bankning 2 iyun kungi qarori bilan, o‘zbekistonliklarning boshqa mamlakatlarga investitsiya kiritish imkoniyatlari ham kengaytirildi.
2026 yil 17 sentabrdan kuchga kiradigan qarorga asosan, jismoniy shaxslar bir kalendar yil davomida 10 000 AQSh dollari ekvivalentidan yuqori bo‘lmagan summada alohida ruxsat olmagan holda chet elda investitsiya faoliyatini amalga oshirishi, ya’ni chet eldagi korxonalarning ustav kapitalini shakllantirish yoki ulushli ishtirok etishi (kompaniya aksiyasini sotib olishi) mumkin.
Shuningdek, davlat ulushi mavjud bo‘lmagan korxonalarga bir kalendar yil davomida 200 000 AQSh dollari (davlat ulushi mavjud korxonalarga – 100 000 AQSh dollari) ekvivalentidan yuqori bo‘lmagan summada chet elda investitsiya faoliyatini amalga oshirishiga ruxsat etiladi. Gap – chet eldagi korxonalarning ustav kapitalini shakllantirish yoki ulushli ishtirok etish, chet elda filiallar, vakolatxonalar va savdo uylari faoliyatini tashkil etish haqida ketmoqda.
Shuningdek, davlat ulushi mavjud bo‘lmagan korxonalar 100 000 AQSh dollari (davlat ulushi mavjud korxonalar – 50 000 AQSh dollari) ekvivalentidan yuqori bo‘lmagan summada chet eldagi o‘z filiallari va vakolatxonalarini aylanma mablag‘lar bilan to‘ldirish huquqiga ega bo‘ladi.
Iqtisodiyot
“Quyoshli xonadon”larga aprel–may oylari uchun subsidiya to‘lab berildi
Uyiga quyosh paneli o‘rnatib davlatga elektr energiyasi sotgan 60 mingdan ortiq aholiga, kechikish sababiga izoh berilmagan holda, aprel-may oylari uchun 156 mlrd so‘m subsidiya to‘lab berildi. Subsidiya oluvchilar soni mart oyiga nisbatan 15 ming nafarga yoki 33 foizga ko‘paygan. Ayni paytda tadbirkorlar oldidagi xuddi shunday qarzdorlik masalasida yangilik bo‘lganicha yo‘q.
O‘zbekiston hukumati “Quyoshli xonadon” dasturi doirasida jismoniy shaxslar oldidagi subsidiya qarzdorliklarini to‘lab bermoqda.
Soliq qo‘mitasi xabariga ko‘ra, joriy yilning aprel-may oylarida 60 193 nafar jismoniy shaxs “Quyoshli xonadon” dasturidan foydalanib, elektr tarmoqlariga uzatilgan 156 125 388 kWh quyosh energiyasi uchun davlat budjetidan 156 mlrd 125 mln so‘m subsidiya oladi (1 kWh uchun 1000 so‘mdan).
Subsidiyaning eng katta qismi Xorazm (29,1 mlrd so‘m) va Buxoro (27,1 mlrd) viloyatlari hamda Qoraqalpog‘iston Respublikasiga (19,1 mlrd) to‘g‘ri keladi.
“Quyoshli xonadon” dasturi bo‘yicha aprel-may oylaridagi subsidiya pullari – jami 9 million 386 ming so‘m hisobimga tushdi”, – deyiladi 2 iyul kuni obunachilardan biri Kun.uz’ga yuborgan videoda.
Kun.uz’ning yana bir mushtariysi ikki oy uchun 9,5 mln so‘m subsidiya olganini ma’lum qildi. Avvalroq ikki oylik qarzdorliklar yuzasidan fuqarolar murojaatlarini yoritgan, bu mavzuda iqtisodchi Otabek Bakirov bilan suhbat ham tashkil etgan edik.
Bakirovning e’tibor qaratishicha, jismoniy shaxslarga ikki oylik subsidiyalar to‘lana boshlagan bo‘lsa-da, tadbirkorlar tomonidan quyosh panellari orqali tarmoqqa uzatilgan elektr energiyasi uchun yarim yilga yaqin yig‘ilib qolgan qarzdorliklarni to‘lash borasida hozircha o‘zgarish kuzatilmayapti.
Iqtisodchi avvalroq Kun.uz’ga bergan intervyusida quyosh panellaridan umumiy elektr tarmog‘iga uzatilayotgan energiya uchun subsidiyalarning hech qanday izohsiz to‘xtatilganini “ishonchga putur yetkazuvchi holat” deb baholagandi. U hukumatni investorlar bilan dastlab qanday kelishuv tuzilgan bo‘lsa, o‘sha majburiyatlarga amal qilishga chaqirgandi.
E’tiborlisi, subsidiya to‘lovlari nega to‘xtab qolgani yuzasidan na Energetika vazirligi, na Iqtisodiyot va moliya vazirligi rasmiy izoh berdi. Soliq qo‘mitasining 2 iyul kungi bayonotida ham kechikish sabablariga to‘xtalinmagan.
Bayonotda aprel-may oylari uchun “Quyoshli xonadon” dasturi doirasida 60 193 nafar jismoniy shaxsga 156,1 mlrd so‘m subsidiya to‘lanayotgani aytilgan. Taqqoslash uchun, joriy yil yanvar–mart oylari uchun 45,2 ming nafar jismoniy shaxsga 73,9 mlrd so‘mdan ortiq shunday subsidiya to‘langan edi.
-
Dunyodan5 days agoEron Hormuz boʻgʻozi orqali oʻtayotgan kemalarni ogohlantirdi
-
Mahalliy5 days ago
Birov bildi, birov bilmadi…
-
Turk dunyosi4 days agoAsaddan keyin Suriya: Turkiya yuksaladi, Eron chidaydi
-
Dunyodan2 days ago
NATO davlatlari Rossiyadan xavotirda…
-
Jamiyat1 day agoToshkentda Malibu qahvaxonaga borib urildi
-
Dunyodan2 days ago
Tojikistonning Togri-Badaxshon muxtor viloyati raisining jasadi topildi.
-
Turk dunyosi4 days agoEksklyuziv – Turkiya NATO xavfsizlik muhitiga moslashishini ta’kidlamoqda, AQSh esa undan chiqmaydi
-
Iqtisodiyot3 days agoAl Kaponedan Gulnora Karimovagacha: “Kir pullar” qanday yuviladi?
