Iqtisodiyot
Dollar to‘xtovsiz o‘sib bormoqda
Dollar to‘xtovsiz o‘sib bormoqda
Source link
Iqtisodiyot
O‘zbekistonda mol go‘shti narxi jahon narxlari bilan taqqoslandi
Mamlakat 101 ta davlat ichida 66-o‘rinni egalladi.
O‘zbekiston mol go‘shti nisbatan arzon mamlakatlar ro‘yxatiga kirdi. Bu Numbeo portali ma’lumotlaridan oydinlashmoqda.
5 may kuni yangilangan reytingda 101 ta davlat ishtirok etgan. O‘zbekiston mol go‘shtining bir kilogrammi 10,86 dollar (≈130 ming so‘m) narx bilan 66-o‘rinni egalladi. Shu bilan birga, O‘zbekistonda go‘sht possovet hududining boshqa mamlakatlariga qaraganda qimmatroq, masalan, Ozarboyjon (10,53 dollar), Belarus (9,25 dollar), Qozog‘iston (8,72 dollar).
Portal ma’lumotlariga ko‘ra, eng qimmat mol go‘shti Shveytsariya (45,58 dollar), Norvegiya (32,89 dollar) va Lyuksemburgda (27,65 dollar) sotiladi. Umuman olganda, aksariyat rivojlangan mamlakatlarda go‘sht O‘zbekistonga qaraganda 3-4 baravar qimmatroq. Reytingning dastlabki 15 ta qatorini mol go‘shti 20 dollardan qimmat bo‘lgan davlatlar egallagan. Bular Yevropa davlatlarining bir qismi (Germaniya, Shvetsiya, Fransiya, Finlyandiya, Avstriya, Italiya, Belgiya va boshqalar), shuningdek, Isroil, Janubiy Koreya va Singapurdir.
Reytingga ko‘ra, mol go‘shti eng arzon davlatlar – Pokiston (4,68 dollar), Nigeriya (4,73 dollar) va Keniya (5,23 dollar).
Numbeo – bu foydalanuvchilar tomonidan yaratilgan ma’lumotlar bazasi bo‘lib, u dunyoning turli shaharlari va mamlakatlarida yashash narxi haqidagi raqamlarni to‘playdi va e’lon qiladi. Xizmat asosan foydalanuvchilarning o‘z ma’lumotlaridan, shuningdek, qisman rasmiy statistikadan foydalanadi. Shuning uchun reytingdagi raqamlar vaziyat haqida umumiy tasavvur beradi, lekin har doim ham aniq bo‘lavermaydi.
Iqtisodiyot
Charm sanoatida ishlab chiqarish hajmi 12 trln so‘mga yetkaziladi
Prezident Shavkat Mirziyoyev charm-poyabzal sanoatida amalga oshirilayotgan ishlar va kelgusidagi rejalar yuzasidan taqdimot bilan tanishdi.
So‘nggi yillarda soha korxonalarini qo‘llab-quvvatlash, ishlab chiqarishni kengaytirish va eksportni ko‘paytirish bo‘yicha qator choralar ko‘rildi. Joriy yil birinchi choragida charm sanoatida ishlab chiqarish hajmi 962 milliard so‘mni tashkil etib, o‘sish 25 foizdan oshdi. 2030- yilga qadar charm-poyabzal sanoatida ishlab chiqarish hajmini 12 trillion so‘mga, eksportni 500 million dollarga yetkazish, 12 mingta yangi ish o‘rni yaratish maqsad qilingan.
Shu bilan birga, sohada ishga solinmagan imkoniyatlar ko‘pligi ko‘rsatib o‘tildi. Respublikada katta hajmda teri va jun xomashyosi hosil bo‘layotgan bo‘lsa-da, ularni chuqur qayta ishlash darajasi pastligicha qolmoqda. Xususan, qo‘y va echki terisini qayta ishlash darajasi 30 foiz atrofida. Yiliga tayyorlanadigan 40 ming tonna jun xomashyosining esa atigi 6 ming tonnasi, ya’ni 15 foizi qayta ishlanmoqda.
Taqdimotda korxonalar quvvatidan samarali foydalanish, xomashyoni chuqur qayta ishlash, tayyor mahsulot ulushini oshirish va eksport geografiyasini kengaytirish bo‘yicha takliflar ko‘rib chiqildi.
Jumladan, Toshkent viloyatining Ohangaron tumani va Andijon viloyatining Shahrixon tumanida charm-poyabzal sanoatiga ixtisoslashgan sanoat zonalarini tashkil etish rejalashtirilgan. Bu zonalarda ishlab chiqarish binolari, muhandislik-kommunikatsiya tarmoqlari, logistika, dizayn va malaka oshirish markazlari barpo etiladi. Sanoat zonalari boshqaruvi Yengil sanoatni rivojlantirish agentligi huzurida tashkil etiladigan maxsus direksiyaga yuklatiladi.
Ohangaronda terini qayta ishlash korxonalari uchun ekologik talablarga javob beradigan zamonaviy sanoat zonasi tashkil etiladi. Respublikadagi 32 ta terini qayta ishlash korxonasida suv tozalash inshootlarining 70 foizi eskirgan, yagona markazlashgan tizim mavjud emas. Shu bois, yangi zonada markazlashgan suv tozalash inshooti qurilib, kuniga 8 ming kub metrgacha tozalangan suvni texnologik jarayonlarda qayta ishlatish imkoniyati yaratiladi.
Xomashyo bazasini kengaytirish masalasiga alohida e’tibor qaratildi. Qo‘shni davlatlardan mol terisini markazlashgan holda import qilish, bu jarayonda tadbirkorlarga “yagona darcha” tamoyili asosida ko‘maklashish, transport xarajatlarini kompensatsiya qilish va qayta ishlovchi korxonalarni aylanma mablag‘ bilan ta’minlash taklif etildi.
Mayda shoxli mol terilarini yig‘ish va birlamchi qayta ishlash tizimini takomillashtirish ham muhim vazifa sifatida belgilandi. Navoiy, Qashqadaryo, Surxondaryo va Toshkent viloyatlarida terini yig‘ish va birlamchi ishlov berish punktlarini tashkil etish, qayta ishlash korxonalarini rag‘batlantirish choralari ko‘rib chiqildi.
Jun xomashyosini qayta ishlashni kengaytirish bo‘yicha Sirdaryo viloyatida yangi kompleks tashkil etish taklif qilindi. Uning quvvati 30 ming tonna junni qayta ishlashga mo‘ljallanadi. Loyiha ishga tushsa, xomashyodan tayyor mahsulot ishlab chiqarish zanjiri shakllanib, qo‘shilgan qiymat bir necha barobarga oshadi, eksport va ish o‘rinlari ko‘payadi.
Poyabzal, shu jumladan, maxsus poyabzal ishlab chiqarish hajmini oshirish, bu borada xorijiy hamkorlar bilan kooperatsiya va qo‘shma loyihalarni ko‘paytirish rejalari ko‘rib chiqildi.
Taqdimotda sun’iy charm ishlab chiqarishni kengaytirish masalasiga ham to‘xtalib o‘tildi. Jahon bozorida yirik brendlar ekologik talablar, narx va texnologik qulayliklar nuqtai nazaridan sun’iy charmdan foydalanishni kengaytirmoqda.
Mamlakatimizda mazkur yo‘nalishda 7 ta istiqbolli loyihani amalga oshirish rejalashtirilgan. Ular natijasida 50 million pogon metr mahsulot ishlab chiqarish quvvati yaratilib, ichki talabning katta qismi qoplanadi, eksport oshadi.
Davlatimiz rahbari sohaga berilgan imtiyozlar o‘z-o‘zidan natija bermasligini, har bir korxona, loyiha va bozor bo‘yicha aniq hisob-kitob va amaliy harakat zarurligini ta’kidladi.
Mutasaddilar va hududlar rahbarlariga korxonalarni moliyaviy sog‘lomlashtirish, quvvatlardan to‘liq foydalanish, import o‘rnini bosuvchi raqobatbardosh mahsulotlar ishlab chiqarish, xalqaro sertifikatlar olishda tadbirkorlarga ko‘maklashish bo‘yicha topshiriqlar berildi.
Iqtisodiyot
budjet tarkibida qaysi soliqlarning ulushi ko‘proq?
2026-yilning I choragida O‘zbekistonda soliq organlari tomonidan davlat budjetiga 63,6 trln so‘m tushum ta’minlandi. Bu ko‘rsatkich 2025-yilning mos davriga nisbatan 24 foizga o‘sgan.
Eng katta ulush foyda solig‘i hissasiga to‘g‘ri kelib, 20,4 trln so‘mni tashkil etdi. Ushbu soliq turi umumiy tushumning 32 foizini egallab, yillik o‘sish sur’ati 43 foizga yetgan.
Qo‘shilgan qiymat solig‘i 12,5 trln so‘m bilan ikkinchi o‘rinda bo‘lib, umumiy tushumdagi ulushi 20 foizni tashkil etdi. Bu yo‘nalishda o‘sish 27 foiz darajasida qayd etildi.
Jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig‘i esa 10,7 trln so‘mni tashkil etib, umumiy tushumda 17 foiz ulushga ega bo‘ldi.
Yer qa’ridan foydalanganlik uchun soliq tushumlari 6 trln so‘mga yetdi. Ushbu ko‘rsatkich umumiy tushumning 9 foizini tashkil etdi va 17 foizlik o‘sish qayd etildi.
Aksiz solig‘i 4,6 trln so‘m bilan 7 foiz ulushni egalladi. Soliqsiz tushumlar, ya’ni dividend, boj, yig‘im va jarimalar 3,3 trln so‘mni tashkil etib, 5 foiz ulushga ega bo‘ldi.
Yer solig‘i 2,8 trln so‘m (4,3 foiz), mol-mulk solig‘i 2,3 trln so‘m (3,6 foiz) darajasida qayd etildi. Aylanmadan olinadigan soliq 0,6 trln so‘m (1 foiz) bo‘ldi.
Suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq 0,4 trln so‘mni tashkil etib, ulushi 0,7 foiz bo‘lsa-da, eng yuqori — 82 foizlik o‘sishni ko‘rsatdi.
Raqamlar shuni ko‘rsatmoqdaki, mazkur tushumlarda asosiy ulushni foyda solig‘i va QQS tashkil etmoqda.
Iqtisodiyot
Qozog‘iston 2027 yilda Rossiyadan elektr energiyasi olishni to‘xtatadi
Mamlakatda yangi energetika obektlari ishga tushirilishi kutilmoqda.
Foto: Pavel Mixeyev / Shutterstock
Qozog‘iston 2027 yildan boshlab Rossiyadan elektr energiyasi olishni to‘xtatmoqchi. TASS xabariga ko‘ra, bu haqda Qozog‘iston energetika vaziri o‘rinbosari Sungat Yesimxanov matbuot anjumanida ma’lum qildi.
«Agar shu yil oxiri – kelasi yil boshida barcha rejalashtirilgan [energetika] obektlarimizni ishga tushirsak, 2027 yilda biz umuman [Rossiyadan elektr energiyasini sotib olmaymiz] deb o‘ylayman».
Yesimxanov so‘zlariga ko‘ra, joriy yilda Qozog‘istonga 1-1,2 milliard kVt·soat elektr energiyasi sotib olish kerak bo‘ladi. Shu bilan birga, 2024 yilda elektr energiyasi taqchilligi 2,1 milliard kVt·soatni, 2025 yilda esa taxminan 1,5 milliard kVt·soatni tashkil etgan.
Aprel oyi oxirida «Inter RAO» (Rossiyadagi elektr energiyasi eksporti va importining yagona operatori) joriy yil yanvar-mart oylarida elektr energiyasi eksportini 5,8 foizga oshirib, 2,12 milliard kVt·soatga yetkazganini ma’lum qildi.
Yanvar oyida Qozog‘istonning Ulysmedia nashri Xitoy 2025 yilda Rossiya elektr energiyasini sotib olishni qisqartirganidan so‘ng, Qozog‘iston uning eng yirik importchisiga aylangani haqida xabar bergan edi. Natijada Rossiya eksportining qariyb 60 foizi (deyarli 4,5 milliard kVt·soat) ushbu mamlakat hissasiga to‘g‘ri keldi. Pekin 2026 yil 1 yanvardan boshlab Rossiyadan elektr energiyasi importini butunlay to‘xtatdi.
«Kommersant» nashrining yozishicha, qarorning asosiy sababi yanvar oyidan beri elektr energiyasi yetkazib berishning eksport narxi Xitoyning ichki bozoridagi elektr energiyasi narxidan oshib ketganidir.
Iqtisodiyot
Eng ko‘p soliq to‘lagan qurilish kompaniyalari ma’lum qilindi
2026-yilning I choragida O‘zbekistonda qurilish sohasida faoliyat yurituvchi 31 687 ta yuridik shaxs tomonidan davlat budjetiga 2,6 trln so‘mdan ortiq soliq to‘landi.
Jami tushumning 494,9 mlrd so‘mi, ya’ni 18,6 foizi 20 ta yirik korxona hissasiga to‘g‘ri kelgan. Ushbu korxonalarning umumiy tovar aylanmasi 6,7 trln so‘mdan oshgan. Shuningdek, mazkur kompaniyalar tomonidan 9,2 mlrd so‘mlik soliq imtiyozlari qo‘llanilgani qayd etilgan.
Eng ko‘p soliq to‘lagan kompaniyalar orasida «DISCOVER INVEST» MChJ yetakchilik qildi. U tomonidan 103,9 mlrd so‘m soliq to‘langan. Ikkinchi o‘rinni «UET CONSTRUCTION» MChJ egallab, 52,6 mlrd so‘m to‘lov amalga oshirgan.
Keyingi o‘rinlarda «KOC CONSTRUCTION MEKANIK ELEKTRIK» MChJ XK — 33,6 mlrd so‘m va «O‘ZSHAHAR QURILISH INVEST» MChJ — 33,2 mlrd so‘m bilan qayd etildi. Beshinchi o‘rinda «COLD STEP INVEST» MChJ bo‘lib, u 30,9 mlrd so‘m soliq to‘lagan.
Yirik qurilish kompaniyalari tomonidan to‘langan soliqlar tarkibida qo‘shilgan qiymat solig‘i ustunlik qildi. Ushbu tur bo‘yicha tushum 220,8 mlrd so‘mni tashkil etdi.
Foyda solig‘i 106,4 mlrd so‘m, jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig‘i 78,1 mlrd so‘m bo‘ldi. Shuningdek, ijtimoiy soliq 77,6 mlrd so‘m, boshqa soliqlar 12 mlrd so‘mni tashkil etgan.
-
Siyosat5 days agoOʻzbekistonda yil oxiriga qadar 13 ta GES qurish rejalashtirilmoqda, tarmoqni kengaytirish koʻzda tutilmoqda
-
Sport4 days ago
FIDE reytingi yangilandi: ikki o‘zbekistonlik «top-5»talikda!
-
Jamiyat4 days ago
O‘zbekistonning ikki qo‘shnisi bilan tutashgan chegarasida «Tinchlik parki» tashkil etilishi mumkin
-
Jamiyat4 days agoJinoiy guruh yetakchisidan 2,7 ming dollar olgan profilaktika inspektori ushlandi
-
Jamiyat4 days agoDiyetolog qarishning asosiy «dushmani»ni ma’lum qildi
-
Dunyodan5 days ago
Smartfonlar nutqni o’ldiradiganmi?
-
Dunyodan2 days ago
Sudya Terranovaning o’ldirilishi
-
Iqtisodiyot2 days ago
qaysi modellar ko‘p ishlab chiqarilmoqda?
