Jamiyat
Farg‘onada sohalar rivoji: sanoat, IT va turizm
Farg‘ona viloyati keyingi yillarda iqtisodiy, sanoat va turizm salohiyatini kengaytirishga qaratilgan yirik loyihalar markaziga aylanmoqda. Prezident Shavkat Mirziyoyevning joriy yil aprel oyida viloyatga tashrifi davomida berilgan topshiriqlar esa hududdagi o‘zgarishlarni yanada ko‘paytiradi. 5–6-may kunlari «Farg‘onada — Yangi O‘zbekiston nafasi» shiori ostida tashkil etilgan press-tur davomida jurnalistlar ana shu yangilanish jarayonlarini joylarda ko‘rish imkoniga ega bo‘lishdi.
Safarning dastlabki manzillaridan biri Farg‘ona shahridagi «Farg‘ona ekspo» xalqaro ko‘rgazmalar markazi bo‘ldi. Besh gektar maydonda barpo etilgan majmua nafaqat ko‘rgazma maydoni, balki investorlar va tadbirkorlar uchun doimiy muloqot platformasi sifatida shakllantirilgan.
Markazda 200 dan ortiq ishlab chiqaruvchilar mahsulotlarini namoyish eta oladi. Sakkiz qavatli binoda savdo va investitsiya tashkilotlari, eksportchilar hamda biznes vakillari uchun ofislar joylashtirilgan. Bu yerda yil davomida 15 ta tarmoq bo‘yicha ko‘rgazma va yarmarkalar o‘tkazilishi rejalashtirilgan.
Farg‘ona shahridagi IT-park majmuasi esa raqamli iqtisodiyotga qaratilgan islohotlarning amaliy ifodasi bo‘ldi. 150 milliard so‘m mablag‘ evaziga qurilgan majmua bir vaqtning o‘zida 200 nafar foydalanuvchini qabul qilish imkoniyatiga ega. Bu yerda dasturchilar va frilanserlar uchun zamonaviy kovorking hududlari, rezident kompaniyalar uchun ofislar tashkil qilingan. Markaz yiliga 3 mingdan ortiq yoshlarni o‘qitish, ularni IT loyihalarga jalb qilish imkonini beradi. So‘nggi yillarda Farg‘ona viloyatida axborot texnologiyalari xizmatlari hajmi to‘rt barobarga o‘sgani, eksport esa 23 million dollardan oshgani sohadagi o‘sish sur’atini ko‘rsatadi.
Quvasoy shahridagi «Crown Ceramic» qo‘shma korxonasi esa sanoatda yuqori qo‘shilgan qiymat yaratishga qaratilgan loyihalardan biri sifatida namoyon bo‘ldi. Korxona yiliga 8 million kvadrat metr keramogranit plita ishlab chiqarish quvvatiga ega. Bu yerda mahalliy xomashyodan foydalanish darajasi 97 foizni tashkil etadi. Zamonaviy raqamlashtirilgan texnologiyalar, energiya tejovchi uskunalar va ekologik talablarga mos filtrlar ishlab chiqarish samaradorligini oshirmoqda. Korxona mahsulotlari bugunning o‘zida Qirg‘iziston va Tojikistonga eksport qilinmoqda, yaqin yillarda Qozog‘iston, Rossiya va Yevropa bozorlariga chiqish rejalashtirilgan. Ayniqsa, oddiy soy toshidan yuqori sifatli eksportbop mahsulot tayyorlanayotgani hududdagi sanoat transformatsiyasining amaliy namunasi bo‘lib ko‘rindi.
Marg‘ilon shahridagi «Burhoniddin Marg‘inoniy» ilmiy-ma’rifiy va turizm majmuasi esa milliy meros va zamonaviy turizmni uyg‘unlashtirgan yirik loyihalardan biri hisoblanadi. 35 gektar maydonda qurilgan majmuada mehmonxonalar, karvonsaroy, milliy bozor, muzeylar va hunarmandlar markazi joy olgan.
Bu yerda «Otabek va Kumush uyi» muzeyi ham tashkil etilgan bo‘lib, unda «O‘tkan kunlar» romani muhiti qayta yaratilgan. Turkiyaning «Studio Vertebra» kompaniyasi tomonidan ishlab chiqilgan bosh rejaga ko‘ra, kelgusida majmua hududida biznes markaz, yirik masjid va yuzlab savdo nuqtalari ham paydo bo‘ladi. Loyiha to‘liq ishga tushgach, viloyatga yiliga 250 minggacha xorijiy sayyoh jalb qilinishi kutilmoqda.
Press-turning ikkinchi kuni Quva tumanidagi «Quva Agrostar» korxonasi bilan tanishuvdan boshlandi. Bu yerda mahsulot yetishtirishdan tortib saqlash, qayta ishlash, qadoqlash va eksportgacha bo‘lgan jarayonlar yagona tizimga birlashtirilgan. Korxona xalqaro sertifikatlar asosida ishlamoqda va Yaponiya hamda Janubiy Koreya kabi talabchan bozorlarga mahsulot eksport qilishni boshlagan. 3 ming xonadon va minglab dehqon xo‘jaliklari bilan kooperatsiya tizimi yo‘lga qo‘yilgani esa qishloq aholisi daromadini oshirishda muhim omil bo‘lmoqda.
Quva tumanidagi agrovoltaika texnologiyasi joriy etilgan qishloq xo‘jaligi majmuasi esa O‘zbekiston uchun yangi tajriba sifatida qiziqish uyg‘otdi. 110 gektar maydonda tashkil etilgan majmuada quyosh panellari, intensiv bog‘dorchilik, chorvachilik va baliqchilik bir tizimga birlashtirilgan. Quyosh panellari elektr energiyasi ishlab chiqarish bilan birga tuproq namligini saqlash va ekinlarga soya berish vazifasini ham bajaradi. Avstriya texnologiyasi asosidagi yomg‘irlatib sug‘orish tizimi suv sarfini sezilarli qisqartirgan. Hozirda bu yerda eksportbop uzum navlari yetishtirilib, 350 nafar aholi doimiy ish bilan ta’minlangan.
Safarning navbatdagi manzili «Karkidon» suv ombori hududida barpo etilayotgan turizm majmuasi bo‘ldi. 508 gektar maydonda tashkil etilayotgan hududda shale uslubidagi uylar, mehmon uylari, ekobozor, restoranlar va agroturizm obyektlari qurilgan. Kelgusida motokross, karting, golf va dor yo‘li kabi faol turizm yo‘nalishlari ham yo‘lga qo‘yiladi. Loyiha yiliga 750 ming nafar sayyohni qabul qilish imkoniyatiga ega bo‘ladi. Shu bilan birga, 2 mingga yaqin yangi ish o‘rni yaratilishi rejalashtirilgan.
Press-tur yakunida jurnalistlar «Yangi Quva» mahallasida amalga oshirilgan obodonlashtirish va infratuzilma ishlari bilan ham tanishdi.
Samarqand shahrining 2045-yilgacha mo‘ljallangan bosh rejasi loyihasiga ko‘ra, shahar hududi qariyb uch baravarga kengayishi rejalashtirilgan. Hujjatda shahar maydonini hozirgi 11,2 ming gektardan 28,4 ming gektargacha oshirish nazarda tutilgan.
Shu bilan birga, aholi soni ham sezilarli o‘sishi kutilmoqda. Prognozlarga ko‘ra, 2045-yilga borib Samarqand aholisi 1,2 million kishiga yetadi.
Hukumat qarori loyihasida shaharni kompleks rivojlantirish, infratuzilmani modernizatsiya qilish va qurilish ishlarini yagona bosh reja asosida amalga oshirish belgilangan. Yangi qurilishlar master-reja hamda batafsil rejalashtirish hujjatlari asosida tasdiqlanadi.
Bosh rejada shahar hududlari konservatsiya, rekonstruksiya va renovatsiya zonalariga ajratilmoqda. Konservatsiya hududlarida madaniy meros obyektlari va yashil hududlar muhofaza qilinib, yangi qurilishlarga cheklov qo‘yiladi.
Renovatsiya zonalarida esa eski va zamonaviy talablarga javob bermaydigan binolar o‘rnida yangi turar joy va infratuzilma majmualari barpo etiladi.
Loyihada transport tizimiga ham katta urg‘u berilgan. 2045 yilgacha Samarqandda 837 kilometr yangi yo‘l qurish, 160 kilometr mavjud yo‘llarni kengaytirish hamda yangi tramvay tarmoqlarini yaratish rejalashtirilgan.
Bosh rejada ekologiya masalalariga ham alohida e’tibor qaratilgan. Unga ko‘ra, shaharda qo‘shimcha 11 ming gektar yashil maydon tashkil etish va atrof hududlarda 18 ming gektarlik yashil belbog‘ barpo qilish ko‘zda tutilmoqda.
Natijada aholi jon boshiga to‘g‘ri keladigan yashil hududlar hajmini ikki barobar oshirish maqsad qilingan. Hozir bu ko‘rsatkich 5 kvadrat metrni tashkil etsa, kelajakda 10 kvadrat metrga yetkaziladi.
Bulardan tashqari, YuNESKO ro‘yxatiga kiritilgan Samarqand tarixiy markazida amalga oshiriladigan o‘zgarishlar xalqaro talablar asosida muvofiqlashtirilishi belgilangan.
Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2026-yil 1-yanvar holatida mamlakatda har 1 ming nafar ayolga o‘rtacha 1 ming 15 nafar erkak to‘g‘ri kelgan.
Qayd etilishicha, gender nisbati bo‘yicha eng yuqori ko‘rsatkich Namangan viloyatida kuzatilgan. U yerda har 1 ming nafar ayol hisobiga 1 ming 34 nafar erkak to‘g‘ri kelmoqda.
Keyingi o‘rinlarda Qashqadaryo viloyati — 1 ming 29 nafar va Andijon viloyati — 1 ming 27 nafar ko‘rsatkich bilan qayd etilgan.
Statistikaga ko‘ra, Navoiy viloyatida har 1 ming ayolga 1 ming 26 nafar, Surxondaryo viloyatida 1 ming 25 nafar erkak to‘g‘ri keladi.
Jizzax va Farg‘ona viloyatlarida bu ko‘rsatkich 1 ming 19 nafardan bo‘lgan. Samarqand viloyatida esa har 1 ming nafar ayol hisobiga 1 ming 16 nafar erkak qayd etilgan.
Qoraqalpog‘iston Respublikasida 1 ming 10 nafar, Sirdaryo viloyatida 1 ming 9 nafar, Toshkent viloyatida esa 1 ming 8 nafar erkak to‘g‘ri kelishi ma’lum qilingan.
Hisobotda eng past ko‘rsatkich Toshkent shahrida qayd etilgan. Poytaxtda har 1 ming nafar ayol hisobiga 966 nafar erkak to‘g‘ri kelmoqda.
Toshkent shahrida Ijtimoiy himoya milliy agentligi tashabbusi bilan tashkil etilgan «Inson uchun» III an’anaviy festivali o‘z ishini yakunladi. 2026-yilning 12-13-may kunlari «O‘zekspomarkaz» milliy ko‘rgazmalar majmuasida o‘tkazilgan ushbu tadbir yillar davomida oddiy savdo yarmarkasidan yirik ijtimoiy platformaga aylanishga ulgurganini yana bir bor isbotladi.
Festival doirasida ijtimoiy himoya tizimidagi islohotlar, inklyuziv mehnat bozori va tadbirkorlik yo‘nalishidagi loyihalar keng namoyish etildi. Respublika bo‘ylab 120 ta tadbirkorlik subyekti, hunarmandlar, banklar, vazirlik va idoralar ishtirok etib, jami 100 mingga yaqin bo‘sh ish o‘rni taqdim etildi.
Bu yilgi festivalning eng muhim voqeasi O‘zbekistonda ilk bor o‘tkazilgan «Imkoniyatlar olimpiadasi» (Abilympics) milliy chempionati bo‘ldi. Nogironligi bo‘lgan shaxslarning kasbiy mahoratini rivojlantirishga qaratilgan ushbu global harakat doirasida ishtirokchilar turli professional sohalarda o‘z iqtidorlarini namoyish etdilar.
«Ijtimoiy himoya agentligi uchun nogironligi bo‘lgan insonlar nafaqat qo‘llab-quvvatlash olishlari, balki o‘rganishlari, ishlashlari, rivojlanishi va jamiyatga to‘liq qo‘shilganliklarini his qilishlari uchun sharoit yaratish ayniqsa muhimdir», — deya ta’kidladi Ijtimoiy himoya milliy agentligi direktorining birinchi o‘rinbosari Shahnoza Mirziyoyeva.
Ikki kun davom etgan tadbir davomida bir qator ishlar amalga oshirildi — nogironligi bo‘lgan shaxslar tomonidan tayyorlangan mahsulotlar ko‘rgazma-savdosi tashkil etildi, inklyuziv bandlikni qo‘llab-quvvatlovchi kompaniyalar va tadbirkorlar o‘z vakansiyalari bilan qatnashdi. Shuningdek, panel sessiyalari, ochiq muloqotlar va yoshlar uchun yangi imkoniyatlar taqdimotlari o‘tkazildi. Mehmonlar uchun qiziqarli viktorinalar va mahorat darslari namoyish etildi.
SanEpid qo‘mitaga ko‘ra, hantavirusning O‘zbekistonga kirib kelish xavfi past. Virus 20 xil shtammga ega va ulardan bir xili hayvondan odamga yuqadi. Yuqish tezligi ham koronavirus kabi emas, havo-tomchi yo‘li bilan yuqmaydi. Kun.uz bilan suhbatlashgan Epidemiologiya va immunoprofilaktika bo‘limi ekspertiga ko‘ra, aholining vahima ko‘tarishiga hojat yo‘q.
Dunyo sog‘liqni saqlash tizimini yana bir xavfli virus -hantavirus tashvishga solmoqda. Mutaxassislarga ko‘ra, ushbu virus asosan kemiruvchilar, ularning najasi orqali yuqadi. Ayniqsa, sichqon va kalamushlar bor joyda ehtiyot bo‘lish talab etilmoqda.
Atlantika okeanidagi kruiz laynerida tarqagan hantavirusni yuqtirganlarga Ispaniya portidan kecha o‘z uylariga javob berildi. Avvaliga virus aniqlangan kemani qabul qilishdan bosh tortishgan. So‘ngra Ispaniya hukumati kemani Tenerife porti orqali qabul qilgan. U yerda jami to‘qqiz kishida virus aniqlangan. Uch kishi vafot etgani tasdiqlangan. Rasmiylarga ko‘ra, uyiga javob berilganlarda o‘tkazilgan test natijalari ijobiy chiqmoqda.
Buyuk Britaniyada 20 kishi hantavirus taxmini bilan 72 soatlik karantinga olingan. Ular uylariga qaytganidan keyin ham 42 kun davomida izolyatsiyada bo‘lishlari talab etiladi.
AQShdan bo‘lgan 18 nafar yo‘lovchi esa davlatiga yetib borgach, kuchli tekshiruvdan o‘tkazilmoqda. Biroq amerikalik rasmiylar virusning jamoatchilik uchun xavfini past baholamoqda.
Niderlandiyada esa hantavirusga taxmin qilinganlar olti hafta davomida izolyatsiya qilinishi belgilandi.
Kruiz laynerida bo‘lgan 14 nafar Ispaniya fuqarolari Madriddagi harbiy gospitalda majburiy karantinda saqlanmoqda. Ulardan bittasida allaqachon hantavirus aniqlangan.
Fransiyada ham birinchi holat aniqlandi. Ushbu shaxs bilan esa 22 ta kontakt holatlari aniqlangan.
Germaniyada esa to‘rt kishi Frankfurtdagi kasalxonada karantinda saqlanmoqda. Federal sog‘liqni saqlash vazirligi ulardagi alomatlar doimiy kuzatib borilayotganini ma’lum qilgan.
Xo‘sh, hantavirus bo‘yicha O‘zbekistondagi epidemiologik vaziyat qanchalik barqaror? Kun.uz bilan suhbatlashgan Sanitariya epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qo‘mitasining Epidemiologiya va immunoprofilaktika bo‘limi eksperti Zulfiya G‘iyosovaga ko‘ra, yurtdoshlarimizning vahima ko‘tarishiga hojat yo‘q.
”Faqatgina Andes turi insonlarda kamdan kam holatlarda, demak, kasallikni keltirib chiqarishi mumkin. Bunda ham asosiy kasallik manbayi bo‘lib kemiruvchilar, ya’ni o‘sha kemiruvchilar bilan bevosita muloqot vaqtida, ulardan ajralib chiqayotgan biologik ajralmalar, ya’ni bular o‘sha hayvonlarning najasi, peshobi va so‘lagi orqali, agar bevosita kontaktda bo‘ladigan bo‘lsa, o‘sha paytda bu kasallikni yuqtirib olish ehtimoli mavjud”, – deydi u.
Mutaxassisning qo‘shimcha qilishicha, kasallik havo-tomchi yo‘li orqali yuqmaydi. Hantavirusdan COVID-19 dan qo‘rqqandek tashvishga tushishga hojat yo‘q.
“Bizda bu kasallik shu kungacha ro‘yxatga olinmagan. O‘zbekiston aholisi uchun bu juda katta xavf tug‘dirmaydi. Shuning uchun endi men o‘sha Amerika davlatini misol qilib oladigan bo‘lsam, Amerika va Yevropa davlatlarida ko‘proq ro‘yxatga olinadi. Faqatgina shu Andes shtammi hayvonlardan insonlarga yuqib, kasallik keltirib chiqaradi”, – deydi Zulfiya G‘iyosova.
Pandemiyadan keyingi davr bo‘lgani bois odamlarda yana karantin bo‘lishidan qo‘rquv va xavotirlar bor, bu tabiiy. Virusologga ko‘ra, O‘zbekiston sog‘liqni saqlash tizimi va SanEpid qo‘mitasi potensial xavflarga allaqachon tayyor bo‘lib turibdi.
”Bu virus tashqi muhitga chidamsiz. Ya’ni 60 gradusli haroratda tezda nobud bo‘ladi. Bundan tashqari, o‘sha dezinfeksiyalovchi vositalar, xlorli vositalar, 70 foizlik spirt eritmasida tezda yo‘qolib ketadi. Demak, bundan qo‘rqmay aytib olishimiz mumkinki, agar infeksiya tashqaridan kelgan taqdirda ham, bu yerda hech qanaqa epidemik avj olishlar yoki pandemik holatlarni yuzaga keltirmaydi”, deydi mutaxassis.
O‘zbekistonda Janubiy Koreyaga ishga yuborish bilan bog‘liq yirik firibgarlik holati fosh etildi. Tergov ma’lumotlariga ko‘ra, gumonlanuvchilar 63 nafar fuqaroni aldab, ulardan qariyb 409 ming dollar undirgan.
Sun’iy intellekt yaratgan surat
Bosh prokuratura huzuridagi Departamentning Surxondaryo viloyati boshqarmasi tomonidan o‘tkazilgan tekshiruvda “K.M.” nomli nodavlat ta’lim muassasasi ta’sischisi X.Sh. va boshqalar o‘zaro til biriktirgani aniqlangan. Ular fuqarolarni Janubiy Koreyaga ishga jo‘natishni va’da qilib, pullarni firibgarlik yo‘li bilan qo‘lga kiritgan.
Ma’lum qilinishicha, jabrlanganlar 6 ta viloyatda yashovchi fuqarolar bo‘lib, gumonlanuvchilar ularning ishonchiga kirgan holda jami 408 800 AQSh dollarini olgan. X.Sh. muqaddam sudlangani ham qayd etilgan.
Mazkur holat yuzasidan Jinoyat kodeksining firibgarlikka oid moddasi bilan jinoyat ishi qo‘zg‘atilgan. Ayni paytda tergov harakatlari davom etmoqda.
Prezident Mirziyoyev Toshkent metropolitenini 2035 yilgacha kengaytirishni maʼqulladi
Amerika atom suv osti kemasi Gibraltarga yetib keldi
Samarqand shahri hududi ikki barobar kengayishi mumkin
-
Jamiyat3 days agoНавоийда бир неча кун қизғин давом этган «Медиа ҳафталик» якунланди
-
Dunyodan3 days ago
Prezident Tramp 13-15 may kunlari Xitoyga tashrif buyuradi.
-
Sport3 days agoO‘zbekiston o‘smirlar futbol terma jamoasi JCh yo‘llanmasini qo‘lga kiritdi
-
Sport4 days ago“Barselona” bosh murabbiyining otasi “El Klasiko” kunida vafot etdi
-
Sport3 days agoDenovdagi kurash musobaqasi qotillik bilan yakunlandi: Taniqli polvon pichoqlab o‘ldirildi
-
Siyosat5 days agoQozog‘iston prezidenti ham Moskvaga boradi
-
Sport4 days ago“Barselona” ilk bor “Real”ni yengib, Ispaniya chempioni bo‘ldi
-
Iqtisodiyot3 days ago
O‘zbekiston Mo‘g‘ulistondagi konlarni o‘zlashtirishni boshladi