Iqtisodiyot
O‘zbekistonning Markaziy Osiyo va Ozarbayjon bilan savdosi keskin o‘sdi
So‘nggi yillarda O‘zbekistonning Markaziy Osiyo mamlakatlari bilan iqtisodiy aloqalari yangi bosqichga ko‘tarildi. O‘zaro savdo, investitsiyalar va qo‘shma korxonalar sonining ortishi nafaqat O‘zbekiston, balki butun mintaqaning barqaror iqtisodiy rivojlanishiga xizmat qilmoqda.
Mintaqa davlatlari bilan savdo 3,1 barobar oshdi
2017–2025 yillarda O‘zbekistonning Markaziy Osiyo mamlakatlari bilan tovar ayirboshlash hajmi 3,1 barobar oshib, 8,3 mlrd AQSh dollariga yetdi.
Shu davrda eksport hajmi 2,1 barobar ko‘payib, qariyb 3,2 mlrd dollarni, import esa 4,2 barobar o‘sib, 5,1 mlrd dollarni tashkil etdi.
Markaziy Osiyo mamlakatlari investitsiyalari ishtirokidagi korxonalar soni yetti barobardan ko‘proq oshib, 2,3 mingtadan oshdi.
Mintaqa davlatlaridan O‘zbekistonga jalb qilinayotgan to‘g‘ridan-to‘g‘ri xorijiy investitsiyalar va kreditlarning yillik hajmi esa 600 barobardan ziyod o‘sdi. Ushbu ko‘rsatkich 2017-yilda 2,1 mln dollar bo‘lgan bo‘lsa, 2025-yilda 1,3 mlrd dollarga yetdi.
Qozog‘iston eng yirik savdo hamkori bo‘lib qoldi
2025-yil yakunlariga ko‘ra, O‘zbekistonning Markaziy Osiyodagi eng yirik savdo hamkori Qozog‘iston bo‘ldi.
Qozog‘iston bilan tovar ayirboshlash hajmi 5 mlrd dollarni yoki O‘zbekistonning mintaqa davlatlari bilan umumiy savdosining 60,2 foizini tashkil etdi.
Turkmaniston va Qirg‘iziston bilan tovar ayirboshlash hajmi 1,2 mlrd dollardan bo‘lib, har birining ulushi 14,5 foizga teng bo‘ldi.
Tojikiston bilan tashqi savdo hajmi esa 912,3 mln dollarni yoki jami mintaqaviy savdoning 11 foizini tashkil qildi.
2025-yilda O‘zbekistonning Markaziy Osiyo mamlakatlariga eksporti 3,2 mlrd dollarga yetdi. Mintaqa davlatlarining mamlakat umumiy eksportidagi ulushi 9,8 foizni tashkil etdi.
Markaziy Osiyo davlatlaridan import hajmi 5,1 mlrd dollar bo‘lib, ularning O‘zbekiston umumiy importidagi ulushi 11,1 foizga yetdi.
O‘zaro savdoni ikki barobardan ko‘proq oshirish mumkin
Markaziy Osiyo mamlakatlari o‘rtasidagi savdo 1996–1997 yillarda imzolangan ikki tomonlama erkin savdo bitimlari asosida amalga oshirilmoqda.
Iqtisodiy tadqiqotlar va islohotlar markazi hisob-kitoblariga ko‘ra, uchinchi davlatlardan import qilinayotgan mahsulotlarni mintaqa mamlakatlarining o‘zaro yetkazib berishlari bilan almashtirish imkoniyati mavjud.
Buning hisobiga Markaziy Osiyo davlatlari o‘rtasidagi ichki savdo hajmini 11,4 mlrd dollarga, ya’ni ikki barobardan ko‘proq oshirish mumkin.
Mavjud salohiyatdan to‘liq foydalanish uchun o‘zaro savdodagi tarif istisnolari va notarif to‘siqlarni bosqichma-bosqich bartaraf etish talab qilinadi.
Shuningdek, mintaqa eksportyorlari va importyorlarini Markaziy Osiyo umumiy bozoridagi talab va taklifga doir dolzarb ma’lumotlar bilan muntazam ta’minlash mexanizmlarini yo‘lga qo‘yish muhim ahamiyatga ega.
O‘zbekistonda mintaqa kapitali ishtirokida 2 384 ta korxona bor
2017–2025 yillarda Markaziy Osiyo davlatlaridan O‘zbekistonga jalb qilingan to‘g‘ridan-to‘g‘ri xorijiy investitsiyalar va kreditlarning umumiy hajmi 2,5 mlrd dollarni tashkil etdi.
Faqat 2025-yilning o‘zida mintaqadan jalb qilingan investitsiyalar va kreditlar hajmi 1,3 mlrd dollarga yetdi.
2026-yil iyun holatiga ko‘ra, O‘zbekistonda Markaziy Osiyo mamlakatlari kapitali ishtirokida 2 384 ta korxona faoliyat yuritmoqda.
Shundan:
Qozog‘iston kapitali ishtirokida — 1 283 ta;
Tojikiston kapitali ishtirokida — 442 ta;
Qirg‘iziston kapitali ishtirokida — 362 ta;
Turkmaniston kapitali ishtirokida — 297 ta korxona tashkil etilgan.
Ozarbayjon bilan savdo 9,5 barobar oshdi
So‘nggi yillarda O‘zbekiston va Ozarbayjon o‘rtasidagi munosabatlar strategik sheriklik va ittifoqchilik darajasiga ko‘tarildi.
Ikki mamlakat prezidentlari raisligida Oliy davlatlararo kengash tashkil etildi. Mazkur tuzilma ko‘p qirrali hamkorlikni rivojlantirishning asosiy mexanizmlaridan biriga aylandi.
O‘zbekiston va Ozarbayjon o‘rtasidagi savdo ham erkin savdo rejimi asosida amalga oshirilmoqda.
2017–2025 yillarda ikki mamlakat o‘rtasidagi tovar ayirboshlash hajmi 9,5 barobar oshib, 32,5 mln dollardan 307,3 mln dollarga yetdi.
O‘zbekistonning Ozarbayjonga eksporti 8,2 barobar ko‘payib, 27,6 mln dollardan 227,3 mln dollarga yetdi. Import esa 16,3 barobar o‘sib, 4,9 mln dollardan 80 mln dollarga ko‘tarildi.
O‘zbekiston Ozarbayjonga nimalar eksport qildi?
2025-yilda O‘zbekistonning Ozarbayjonga eksporti 227,3 mln dollarni tashkil etdi.
Eksport tarkibida:
sanoat mahsulotlari — 63,4 mln dollar;
mashina va transport uskunalari — 49,3 mln dollar;
oziq-ovqat mahsulotlari — 36,3 mln dollar;
ichimliklar va tamaki mahsulotlari — 34,3 mln dollar;
tayyor mahsulotlar — 11 mln dollar;
kimyo mahsulotlari — 5,1 mln dollar;
xizmatlar — 22,5 mln dollar bo‘ldi.
Ozarbayjondan import hajmi esa 80 mln dollarni tashkil qildi.
Importning asosiy qismini oziq-ovqat mahsulotlari tashkil etib, ularning qiymati 43,2 mln dollarga yetdi.
Shuningdek, 17,4 mln dollarlik sanoat mahsulotlari, 5,8 mln dollarlik mashina va transport uskunalari, 5,4 mln dollarlik kimyo mahsulotlari hamda 4,3 mln dollarlik xizmatlar import qilindi.
Ozarbayjon investitsiyalari 173,7 mln dollarga yetdi
2023-yilda ustav kapitali 500 mln dollar bo‘lgan Ozarbayjon–O‘zbekiston investitsiya kompaniyasi tashkil etildi.
Hozirgi kunda O‘zbekistonda Ozarbayjon kapitali ishtirokida 460 ta korxona faoliyat yuritmoqda. Bu 2017 yildagi 71 ta korxonaga nisbatan 6,5 barobar ko‘p.
2025-yilda Ozarbayjondan O‘zbekistonga jalb qilingan investitsiyalar hajmi 173,7 mln dollarni tashkil etdi. 2017 yilda bu ko‘rsatkich atigi 100 ming dollar bo‘lgan.
O‘zbekiston iqtisodiyotiga Ozarbayjondan jalb qilingan investitsiyalarning umumiy hajmi 318,6 mln dollarga yetdi.
Ozarbayjon kapitali ishtirokidagi korxonalar asosan qurilish, qayta ishlash sanoati va qishloq xo‘jaligi sohalarida faoliyat yuritmoqda.
O‘zbekiston kapitali ham Ozarbayjon bozoridagi ishtirokini kengaytirmoqda. Jumladan, avtomobillar va to‘qimachilik mahsulotlari ishlab chiqarish bo‘yicha qo‘shma korxonalar tashkil etilgan.
Transkaspiy yo‘lagi hamkorlikning muhim yo‘nalishi
Transport va logistika O‘zbekiston–Ozarbayjon hamkorligining ustuvor yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi.
O‘zbekiston Transkaspiy xalqaro transport yo‘lagi — O‘rta yo‘lak orqali tovarlarni Yevropa bozorlariga yetkazib berishda Ozarbayjonning transport-logistika salohiyatidan foydalanishga qiziqish bildirmoqda.
Bu yo‘nalishda amalga oshirilayotgan qo‘shma loyihalar ikki mamlakat o‘rtasidagi savdo hajmini yanada oshirish va O‘zbekiston mahsulotlarini yangi tashqi bozorlarga olib chiqish imkonini beradi.
Manba: Iqtisodiy tadqiqotlar
va islohotlar markazi
2026-yilning yanvar–iyun oylarida O‘zbekistonning yalpi ichki mahsuloti (YaIM) hajmi joriy narxlarda 1 kvadrillion 72,7 trln so‘mni tashkil etdi. Bu o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 8,5 foiz o‘sgan.
Statistik ma’lumotlarga ko‘ra, iqtisodiy o‘sishga tarmoqlarning yalpi qo‘shilgan qiymati sezilarli hissa qo‘shgan. Hisobot davrida sanoat hajmi 272,6 trln so‘mga yetib, 8 foiz, qurilish 79,2 trln so‘m bilan 13,7 foiz, savdo, yashash va ovqatlanish xizmatlari 151,2 trln so‘m bilan 13,5 foiz, tashish va saqlash, axborot hamda aloqa sohasi esa 88 trln so‘m bilan 18,6 foiz o‘sishni qayd etdi.
Qishloq, o‘rmon va baliqchilik xo‘jaligida ishlab chiqarilgan qo‘shilgan qiymat 154,3 trln so‘mni tashkil etib, o‘sish sur’ati 4,7 foiz bo‘ldi. Boshqa xizmat tarmoqlari hajmi 282,4 trln so‘mga yetib, 4,1 foizga oshdi.
Hisobot davrida YaIM deflyator indeksi 2025-yilning yanvar–iyun oylaridagi narxlarga nisbatan 109,8 foizni tashkil etdi. Eng yuqori deflyator ko‘rsatkichlari sanoatda 113,1 foiz, qishloq, o‘rmon va baliqchilik xo‘jaligida 111,6 foiz, boshqa xizmat tarmoqlarida esa 111,5 foiz bo‘ldi.
Respublika o‘rtacha ko‘rsatkichidan past deflyator indekslari tashish va saqlash, axborot hamda aloqada 103,2 foiz, qurilishda 105,6 foiz, savdo, yashash va ovqatlanish xizmatlarida 106,2 foizni tashkil etdi.
Poytaxtimizda mahalla instituti faoliyatini yanada takomillashtirish, hududlarni obodonlashtirish hamda aholi turmush darajasini yangi bosqichga ko‘tarishga qaratilgan kengaytirilgan yig‘ilish bo‘lib o‘tdi. Alisher Navoiy nomidagi kinosaroy mezbonlik qilgan mazkur tadbirda qariyb 1 200 nafar mas’ul rahbar va soha vakillari ishtirok etdi. Mamlakatimizda amalga oshirilayotgan islohotlarning markazida aynan mahalla turgani, barcha o‘zgarishlar bevosita quyi bo‘g‘indan boshlanishi kerakligi yana bir bor ta’kidlangan ushbu yig‘ilishda dolzarb vazifalar belgilab berildi.
Mazkur keng ko‘lamli tadbir shunchaki yig‘ilish emas, balki kelgusi oylar uchun jiddiy yo‘l xaritasi bo‘ldi. Unda Prezident Administratsiyasi vakillari, Toshkent shahar prokuraturasi, Ichki ishlar bosh boshqarmasi, Milliy gvardiya, kommunal xizmatlar, Boshqaruv servis kompaniyalari, Mahalla uyushmasi mutasaddilari hamda poytaxtdagi barcha mahalla fuqarolar yig‘inlari raislari jam bo‘ldi. Huquq-tartibot organlari, ijroiya hokimiyati va jamoatchilik tuzilmalarining bir maqsad yo‘lida birlashishi mahallalardagi muammolarni tezkor va manzilli hal etish imkonini beradi.
Yig‘ilish davomida har bir mahallaning ichki imkoniyatlaridan kelib chiqqan holda strategik vazifalar ijrosi qat’iy nazoratga olindi. Xususan, ko‘chalar, xonadonlar atrofi, ariq hamda xiyobonlarni tartibga keltirish, ko‘kalamzorlashtirish ishlarini izchil va jadal davom ettirish, mahallalarda mavjud infratuzilma muammolarini bartaraf etishga qaratilgan loyihalarni ishlab chiqish belgilandi. Bunda bevosita aholining fikri va faol ishtiroki ta’minlanishi shartligi ko‘rsatib o‘tildi. Shuningdek, ishsiz fuqarolarni doimiy hamda daromadli mehnatga yo‘naltirish maqsadida mahalla bandirlari bilan tizimli hamkorlikni yo‘lga qo‘yish, kommunal xizmatlar ko‘rsatish sifatini tubdan yaxshilash hamda sohadagi mavjud debitor qarzdorliklarni qisqartirish bo‘yicha aniq topshiriqlar berildi.
E’lon qilingan mazkur chora-tadbirlar faqatgina mavsumiy kampaniya emas. Bu eng avvalo mahallalarda sog‘lom va obod muhitni yaratish, aholining kuz-qish mavsumiga puxta tayyorgarlik ko‘rishini ta’minlash hamda har bir fuqaroning hayotdan rozi bo‘lib yashashi uchun munosib sharoitlar yaratishga qaratilgan jiddiy qadamdir. Qo‘yilgan vazifalarning o‘z vaqtida va sifatli ijrosi poytaxt mahallalarining qiyofasini keskin o‘zgartirib, odamlarning ertangi kunga bo‘lgan ishonchini yanada mustahkamlashi shubhasiz.
Iqtisodiyot
Apple, Google, Meta va boshqa IT-kompaniyalar O‘zbekistonda 144 mlrd so‘mga yaqin soliq to‘ladi
2026 yilning birinchi yarim yilligida O‘zbekistonda elektron xizmatlar ko‘rsatuvchi xorijiy kompaniyalar tomonidan davlat budjetiga 143,8 milliard so‘m soliq to‘landi. Bu ko‘rsatkich o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 84 foizga oshgan. Bu haqda Soliq qo‘mitasi ma’lum qildi.
Joriy yilning 1 iyul holatiga ko‘ra, O‘zbekistonda elektron xizmat ko‘rsatuvchi xorijiy kompaniyalar soni 97 taga yetgan. Taqqoslash uchun, 2025 yil 1 yanvarda ularning soni 63 ta, 2026 yil 1 yanvarda esa 78 tani tashkil etgan.
Shuningdek, 2026 yil yanvar–iyun oylarida xorijiy kompaniyalar tomonidan ko‘rsatilgan elektron xizmatlar qiymati 1 trln 200,7 mlrd so‘mni tashkil etgan. O‘tgan yilning shu davrida bu ko‘rsatkich 656,8 milliard so‘m bo‘lgan.
Hisobot davrida eng ko‘p soliq to‘lagan elektron xizmat ko‘rsatuvchi xorijiy kompaniyalar:
Apple — 33,6 mlrd so‘m;
Google — 33,3 mlrd so‘m;
Meta — 28,9 mlrd so‘m;
Valve Corp. — 15,8 mlrd so‘m;
Anthropic — 6,3 mlrd so‘m;
OpenAI — 5,6 mlrd so‘m;
Midasbuy — 2,9 mlrd so‘m;
Booking.com — 2,6 mlrd so‘m;
TikTok — 1,6 mlrd so‘m;
Anysphere — 1,5 mlrd so‘m.
Soliq qo‘mitasi eslatishicha, elektron xizmat ko‘rsatuvchi xorijiy yuridik shaxslar har chorakdan keyingi oyning 20-kunidan kechiktirmay soliq hisobotlarini taqdim etishi va tegishli soliqlarni to‘lashi lozim.
Soliq qo‘mitasi ma’lumotiga ko‘ra, o‘zbekistonlik foydalanuvchilar sun’iy intellekt modellari orasida ChatGPTdan ko‘ra Claudega ko‘p pul sarflashmoqda.
2026-yilning dastlabki olti oyida yurtdoshlarimiz Claude (Antrophic)ga 53 mlrd so‘m, ChatGPT (Open AI)ga esa salkam 47 mlrd so‘m to‘lov qilishgan.
Texnologiya kompaniyalari orasida O‘zbekistondan eng ko‘p daromad olayotganlari — Apple, Google va Meta (infografikaga qarang).
O‘tgan yarim yillikda Netflix va Amazon soliq to‘lovchilar o‘ntaligiga kirmadi.
Onlayn videoo‘yinlar servislari QQS to‘lovlari bo‘yicha yaxshigina ulush qo‘shishni boshlagani e’tiborli holatlardan biri.
Umuman olganda, xorijiy kompaniyalar 6 oyda 1,2 trln so‘mlik onlayn xizmat ko‘rsatib, qariyb 144 mlrd so‘mlik QQS to‘lagan. Ma’lumot uchun: 2025-yilda 1 trln 482 mlrd so‘mlik xizmat ko‘rsatilgan, to‘langan QQS miqdori 181,3 mlrd so‘m bo‘lgandi.
97 ta xorijiy kompaniya O‘zbekistonda QQS to‘lovchilar ro‘yxatidan joy olgan.
Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2026-yilning yanvar–iyun oylarida O‘zbekistonda ko‘rsatilgan bozor xizmatlari hajmi 664,9 trln so‘mni tashkil etdi. Bu ko‘rsatkich o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 16,9 foizga oshgan.
Hisobot davrida xizmatlar tarkibida eng katta ulush savdo xizmatlari hissasiga to‘g‘ri keldi. Ushbu yo‘nalishda ko‘rsatilgan xizmatlar hajmi 170 trln so‘mga yetdi.
Shuningdek, yashash va ovqatlanish xizmatlari 115,2 trln so‘m, moliyaviy xizmatlar 104,2 trln so‘m, transport xizmatlari esa 103,9 trln so‘mni tashkil qildi.
Hisobotga ko‘ra, aloqa va axborotlashtirish xizmatlari hajmi 51,9 trln so‘mga, ta’lim sohasidagi xizmatlar 23,8 trln so‘mga yetgan.
Shuningdek, ko‘chmas mulk bilan bog‘liq xizmatlar 16,2 trln so‘m, shaxsiy xizmatlar 11,9 trln so‘m, sog‘liqni saqlash xizmatlari esa 11,3 trln so‘mni tashkil etgan.
Bundan tashqari, me’morchilik, muhandislik izlanishlari, texnik sinovlar va tahlil xizmatlari 8,9 trln so‘m, kompyuterlar va maishiy tovarlarni ta’mirlash xizmatlari 7,8 trln so‘m, ijara xizmatlari 7,6 trln so‘mni tashkil etgan.
O‘zbekistonning Markaziy Osiyo va Ozarbayjon bilan savdosi keskin o‘sdi
Toshkentning 10 ta tuman hokimiga nisbatan xizmat tekshiruvi o‘tkaziladi
Shavkat Mirziyoyev ilgari surgan rezolyusiya BMTda ko‘pchilik ovoz bilan qabul qilindi
-
Iqtisodiyot3 days ago
O‘zbekistonda bozor xizmatlari hajmi qariyb 665 trln so‘mga yetdi
-
Mahalliy5 days agoO‘zbekistonda doktoranturaga qabullar soni ortmoqda
-
Iqtisodiyot5 days ago
O‘zbekiston Quvayt va Suriyaga yangi yo‘nalishlar orqali mahsulot yetkazmoqda — nimalar eksport qilinyapti?
-
Jamiyat4 days ago
Andijonda yerni noqonuniy sotishga uringan bankir va mashinist ushlandi
-
Sport1 day ago
Osiyo Kubogidagi g‘oliblik real imkoniyatmi yoki orzu?
-
Siyosat12 hours agoShavkat Mirziyoyev ilgari surgan rezolyusiya BMTda ko‘pchilik ovoz bilan qabul qilindi
-
Jamiyat5 days ago
IIV sobiq o‘rinbosari Bekmurod Abdullayev ishi sudga oshirildi: tafsilotlar
-
Siyosat2 days ago
Markaziy Osiyo va Ozarbayjon yetakchilari «Boku» mehmonxonasining ochilishida qatnashdi (+foto)