Connect with us

Iqtisodiyot

Dunyodagi eng katta 10 ta maxsus iqtisodiy zona

Published

on


Maxsus iqtisodiy zona – mamlakat quruqlik sohilidan 200 dengiz milyasigacha (370 kilometr) cho‘zilgan dengiz makoni hududidir. Yangi infografikada eng katta maxsus iqtisodiy zonalarga ega davlatlar ko‘rsatilgan.

Maxsus iqtisodiy zonada davlatlar tabiiy resurslarni qidirish, o‘rganish va ulardan foydalanish (ekspluatatsiya qilish) bo‘yicha eksklyuziv huquqlarga ega bo‘ladi. Ular sun’iy orollar va inshootlar barpo etishi va ulardan foydalanishi, ilmiy tadqiqotlar olib borishi mumkin, shuningdek dengiz muhitini muhofaza qilish va saqlash majburiyatini ham oladi.

Boshqa davlatlar esa bu zonalarda erkin kemachilik va parvoz huquqiga ega. Shuningdek, ular suvosti kabellari va quvurlarini o‘tkazishi mumkin.

Eng katta maxsus iqtisodiy zona Fransiyaga tegishli — avvalo, uning dengizorti hududlari hisobiga. Uning maydoni 11,691 million kvadrat kilometrni tashkil qiladi.

Maxsus iqtisodiy zonasi kattaligi bo‘yicha yetakchilar qatorida AQSh (11,351 million kvadrat kilometr) va Avstraliya (8,505 million kvadrat kilometr) ham bor. Rossiya bu reytingda to‘rtinchi o‘rinda — uning zonasi maydoni 7,566 million kvadrat kilometr. O‘ntalikka, shuningdek, Buyuk Britaniya, Indoneziya, Kanada, Yaponiya, Yangi Zelandiya va Chili ham kirgan.


geopolitical.guy

Maxsus iqtisodiy zonalardan foydalanish qoidalarini BMTning dengiz huquqi bo‘yicha konvensiyasi belgilaydi. Shu bilan birga, ba’zan davlatlar o‘rtasida zonalar chegaralari yoki boshqa davlatlarning bu zonalardagi faoliyati masalasida bahslar kelib chiqadi.

Masalan, AQSh va Xitoy o‘z maxsus iqtisodiy zonasida xorijiy qurolli kuchlarning razvedka faoliyatini tartibga solish huquqi masalasini turlicha talqin qiladi. Aksariyat sohilbo‘yi davlatlar qirg‘oqdan 12 dengiz milyasidan tashqarida (ya’ni hududiy suvlardan uzoqroqda) o‘z zonalarida xorijiy harbiy faoliyatni tartibga solish huquqiga ega emas, deb hisoblaydi. Xitoy talqiniga ko‘ra esa davlatlar o‘z maxsus iqtisodiy zonasining butun hududi bo‘ylab xorijiy harbiy faoliyatni tartibga solish huquqiga ega.



Source link

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Iqtisodiyot

​​​​​​​Soliq imtiyozlarini bosqichma-bosqich bekor qilish va yangi imtiyozlar bermaslik zarur – XVJ missiyasi

Published

on


Xalqaro valuta jamg‘armasi O‘zbekiston hukumatiga 2027 yildan mineral resurslarni chiqarib tashlagan holda nominal birlamchi taqchillikning yuqori chegarasini belgilashni tavsiya etyapti. Shuningdek, ayrim tovarlar bo‘yicha aksiz stavkalarini oshirish, eski soliq imtiyozlarini bosqichma-bosqich bekor qilish va yangilarini bermaslik kerakligi ta’kidlanyapti.

Xalqaro valuta jamg‘armasi missiyasi O‘zbekistonga 2026 yil uchun budjet ijrosi doirasida xarajatlarni oshirish holatlarini imkon qadar cheklashni tavsiya etyapti. Bu inflyatsion bosimni jilovlashga yordam beradi.

«Budjetda, ayniqsa, oltin narxlariga oid daromadlar bo‘yicha ehtiyotkor prognozlar inobatga olingan sharoitda daromadlar rejasining ortig‘i bilan bajarilishi ehtimoli mavjud bo‘lsa ham, xarajatlarning budjetda belgilangan darajadan oshib ketishini cheklash muhim. Aks holda allaqachon yuqori bo‘lgan ichki talab, neft narxlarining balandligi va savdo yo‘nalishlaridagi uzilishlar fonida inflyatsion bosim yanada kuchayishi mumkin», deyiladi hisobotda.

XVJga ko‘ra, Yaqin Sharqdagi urush bilan bog‘liq ehtimoliy qo‘shimcha mablag‘ ajratish zarur bo‘lsa, umumiy subsidiyalar va narxlarni tartibga solishdan qochish kerak. Chunki bunday choralar katta xarajat talab qiladi, bozorni buzadi va ularni keyinchalik bekor qilish qiyin kechadi.

Shuningdek, 2027 yildan boshlab mineral resurslarni chiqarib tashlagan holda nominal birlamchi taqchillikning yuqori chegarasini belgilash tavsiya etilyapti. Bu mineral resurslar qazib chiqarishdan tushadigan o‘zgaruvchan daromadlarni boshqarish mexanizmini mustahkamlash uchun umumiy taqchillikning 3 foizlik maqsadli ko‘rsatkichiga qo‘shimcha ravishda amalga oshiriladi.

Soliq siyosati

Davlat tez o‘sib borayotgan aholining ta’lim, tibbiyot va infratuzilmaga bo‘lgan ehtiyojlarini moliyalashtira olishi uchun XVJ yangilangan o‘rta muddatli daromadlar strategiyasini amalga oshirishni taklif qilyapti.

Xususan, soliq siyosati sohasida ayrim tovarlar bo‘yicha aksiz stavkalarini oshirish, eski soliq imtiyozlarini bosqichma-bosqich bekor qilish va yangi imtiyozlar bermaslik zarur. Bu ayniqsa, foyda solig‘i bo‘yicha «soliq ta’tili» va pasaytirilgan stavkalarga taalluqli. Shuningdek, foyda solig‘i va bojxona bojlari bo‘yicha amaldagi qonunchilikda nazarda tutilmagan imtiyozlarni bekor qilish kerak.

«Soliq tushumlarini oshirish jarayonida QQSni qaytarish bo‘yicha qarzdorlik to‘planishiga yo‘l qo‘ymaslik va mavjud qarzdorlikni bartaraf etish zarur. Bunga hisob-fakturalar uchun yangi risk baholash tizimini joriy etish orqali erishish mumkin. Ushbu tizim tekshirilgan arizalar bo‘yicha QQSni tezkor va avtomatik qaytarishni ta’minlashga xizmat qiladi», deyiladi hisobotda.

Shuningdek, budjet institutlarini isloh qilish, jumladan, qarzni boshqarish strategiyasini e’lon qilish va budjet statistikasini rivojlantirish borasidagi yutuqlar ahamiyatga egaligi ta’kidlandi.

«Shu bilan birga, qo‘shimcha taraqqiyot uchun imkoniyatlar mavjud. G‘aznachilik jarayonlarini yanada avtomatlashtirish budjet ijrosi bo‘yicha hisobotlarni o‘z vaqtida tekshirish va tayyorlash imkonini beradi hamda xarajatlar samaradorligini baholashni osonlashtiradi. Budjet bilan birga soliq xarajatlari haqidagi ma’lumotlarni e’lon qilish ham shaffoflikni oshiradi. Fiskal xatarlarni kamaytirish bo‘yicha qo‘shimcha choralar qatoriga DXSh majburiyatlari uchun yillik yuqori chegarani yanada qat’iylashtirish, shartnomalarini standartlashtirish, Iqtisodiyot va moliya vazirligining DXSh ustidan nazorat vakolatlari va axborot bazasini mustahkamlash, shuningdek, budjet hujjatlaridagi davlat korxonalari bilan bog‘liq xatarlar haqida ma’lumotlarni oshkora qilish tartibini takomillashtirish kiradi», deya qayd etgan XVJ missiyasi.

 



Source link

Continue Reading

Iqtisodiyot

Qurilishdagi byurokratik talablar 2 barobargacha qisqarishi mumkin

Published

on


O‘zbekistonda qurilishga ruxsat olishdan boshlab foydalanishga topshirishgacha bo‘lgan barcha jarayonlar tahlil qilinib, talablar, muddatlar va to‘lovlarini 2 barobargacha qisqartirish bo‘yicha qaror loyihasi ishlab chiqiladi.

Prezident Shavkat Mirziyoyev 14 aprel kungi yig‘ilishda bu topshiriq ijrosi uchun mas’ullarga 3 oy muddat belgiladi.

Shuningdek, pudrat korxonalariga chet eldan yiliga faqat bitta maxsus texnika olib kelish cheklovi bekor qilinadi. Bu haqdagi qaror loyihasi 1 hafta ichida kiritilishi kerak.

Prezident “Shaffof qurilish” reytingida quruvchilarga lizingga olingan texnikasi uchun ball berilmayotgani noto‘g‘ri ekanini aytdi. Bunday texnikalar hisobga olinsa, kamida 500 ta korxonaning reytingi 1-2 pog‘ona ko‘tarilib, 17 trillion so‘mlik bozorga kirish imkoni paydo bo‘ladi.

Qurilish vazirligiga lizingga olingan texnikalar elektron bazasini ishga tushirib, “Shaffof qurilish” tizimiga integratsiya qilish va ball berishni boshlash topshirildi.



Source link

Continue Reading

Iqtisodiyot

Prezident Shavkat Mirziyoyev uy-joy qurilishi bo‘yicha yig‘ilish o‘tkazmoqda

Published

on


Prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida videoselektor yig‘ilishi boshlandi.

Respublika va viloyat studiyalaridan yig‘ilishda 500 dan ziyod developer, quruvchi, loyihachi, arxitektor va urbanistlar ishtirok etmoqda. Davlatimiz rahbari barcha tarmoq va hududlarda yuqori iqtisodiy o‘sish bo‘yicha belgilab olingan katta marralarga erishishda qurilish sohasining alohida o‘rni borligini ta’kidladi. 

So‘nggi to‘qqiz yilda 10 mingga yaqin yangi qurilish korxonalari ish boshladi, aylanmasi 1 trillion so‘mdan oshgan 20 ta, 100 milliard so‘mdan o‘tgan 365 ta yirik kompaniyalar paydo bo‘ldi. Loyiha tashkilotlari 2 mingdan, ulardan xalqaro sertifikat olganlari 650 dan oshdi. 

Qurilishda ruxsat berish bosqichi 3 karra, muddati 4 karra qisqardi, 420 ta shaharsozlik norma va qoidalarini birlashtirish, eskilarini bekor qilish hisobiga 140 ta yangi shaharsozlik norma va qoidalari tasdiqlandi. 

Mazkur ishlar natijasida o‘tgan davrda 210 million kvadrat metrli bino-inshoot, 647 ming xonadonli 15 mingdan ortiq ko‘p qavatli uylar barpo etildi. Qurilish ishlari hajmi 2016-yilda 30 trillion so‘mni tashkil qilgan bo‘lsa, o‘tgan yili bu ko‘rsatkich 314 trillion so‘mga yetdi. 

Bugun qurilish, qurilish materiallari va ularga yondosh sohalarda 3,5 million aholi band. 



Source link

Continue Reading

Iqtisodiyot

Yerlarni xususiylashtirish bo‘yicha yangi onlayn tizimga o‘tiladi

Published

on


Bosh rejasi yo‘q degan bahona bilan 2025-yilda yerni xususiylashtirish bo‘yicha 112 ming arizaning 14 foizi rad etilgan. 

Hokimlarga buning oqibatida 4 ming gektar yerni aktivga aylantirish, xususiylashtirish hisobidan budjetga 550 milliard so‘m qo‘shimcha tushum boy berilgani ko‘rsatib o‘tildi. Uch oyda yerlarni xususiylashtirish bo‘yicha arizalarga inson omilisiz 5-10 daqiqa ichida onlayn javob beradigan tizimga o‘tish topshirildi. 

Bosh rejalarni tasdiqlash orqali juda katta maqsad va vazifalar belgilanmoqda. Lekin bosh rejada ko‘rsatilgan suv, kanalizatsiya, issiqlik, gaz, elektr liniyalari, yo‘llar qachon, qaysi navbatda va qanday manbalar hisobidan quriladi degan savolga javob yo‘qligi tanqid qilindi. 

Aslida, har bir bosh rejani ro‘yobga chiqarish bo‘yicha yilma-yil kompleks dastur qilinib, aholi, tadbirkor va mas’ullarga yetkazilishi kerakligi qayd etildi. Bunday dasturlar yo‘qligi uchun ham infratuzilmaga 1 so‘mlik xarajat ketadigan joyga 2-3 karra ko‘p mablag‘ sarflanayotgani, pala-partish qurilishlar haligacha davom etayotgani ko‘rsatib o‘tildi. 

Har bir viloyat hokimiga ikki oyda viloyat va tuman markazlarining tasdiqlangan bosh rejalarini ro‘yobga chiqarish bo‘yicha kompleks dasturlarni ishlab chiqish topshirildi. 

Mutasaddilarga kompleks dasturlardagi tadbirlarning qaysi biri respublika va mahalliy budjetdan, qaysilari xalqaro moliya tashkilotlari hisobidan bo‘lishini aniq belgilab berish vazifasi qo‘yildi.

Dunyoda qurilish industriyasi shiddat bilan o‘zgaryapti, sohaga zamonaviy loyiha yechimlari, yangi texnologiya va standartlar kirib kelmoqda. 

Prezidentimiz mamlakatimizdagi qurilish tizimi bugungi o‘zgarishlarga qanchalik mosligi, soha rahbarlari zamon talab qilayotgan tezkorlik va sifat bo‘yicha mas’uliyatni his qilayotgani, seysmologiya va zilzilabardoshlik bo‘yicha xavflarni inobatga olib, yangi yechimlar ishlab chiqilayotgani borasida savollar ko‘pligini qayd etildi. 

Tadbirkorlik uchun yiliga 6,5 ming gektar yer, 600 ming kvadrat metrli bino-inshootlar savdoga chiqarilmoqda, kichik va o‘rta biznes uchun 140 trillion so‘m resurs berilmoqda. 

 Lekin yer, kredit kabi asosiy masalalari hal bo‘lgan tadbirkorlar qurilishni boshlash bosqichda to‘siqlarga uchrayotgani ko‘rsatib o‘tildi. 

Tadbirkorlarning hali aktivga aylanmagan yeriga soliq, kreditiga foiz hisoblanyapti, lekin byurokratiya, korrupsiya, sansalorlik ko‘pligi uchun qurilishni boshlash oylab, yillab cho‘zilayotgani tanqid qilindi. 

Shu bois, soha vakillari bilan uchrashuvlar o‘tkazilib, mingdan ortiq quruvchi va loyiha tashkilotlarining takliflari olindi. Yig‘ilishda ushbu taklif va tashabbuslar asosida ishlab chiqilgan yangi chora-tadbirlar muhokama qilindi. 

So‘nggi to‘rt yilda auksionda sotilgan 11,5 ming gektar yerdan 3 ming gektarida qurilish boshlanmagan. Oqibatda qo‘shimcha 100 ming ish o‘rni, 20-25 trillion so‘m qo‘shilgan qiymat yo‘qotilayotgani qayd etildi. 

Auksionga chiqarilgan 582 gektar yer uchastkasi, 122 ta davlat ob’yekti bir yildan beri sotilmay turibdi. 

Chunki xususiylashtirish dasturini qabul qilishda ham, ob’yektlarni sotishda ham hokimlarning o‘rni bilinmayotgani, tadbirkorlarning fikri oldindan o‘rganilmayotgani qayd etildi. Aslida, har ob’yektni sotishda hududga investitsiya, mahalla uchun ish o‘rni birinchi o‘rinda bo‘lishi kerakligi ko‘rsatib o‘tildi. 

Endilikda xususiylashtirish dasturiga ob’yektlarni kiritish, ularni sotish va investitsiya samaradorligi bo‘yicha hokimlar Davlat aktivlari agentligi bilan tengma-teng javob berishi belgilandi. 

Xususiylashtirish doirasida bo‘lib to‘lash sharti bilan sotilgan ob’yektlar uchun qoldiq summaga har yili 14 foiz ustama hisoblash bekor qilinadi.



Source link

Continue Reading

Iqtisodiyot

O‘zbekistonda o‘ziga kredit rasmiylashtirilishini taqiqlaganlar soni 2,2 milliondan oshdi

Published

on


2025 yil iyundan O‘zbekistonning har bir fuqarosi besh daqiqa ichida bank va mikromoliya tashkilotlariga o‘z nomiga kredit berishini taqiqlash imkoniga ega bo‘ldi. 2026 yilning 1 aprel holatiga mazkur xizmatdan foydalanayotganlar soni 2 mln 207 ming 753 nafarga yetgan. Oxirgi 3 oyda bu ko‘rsatkich 5 barobarga oshdi.

2026 yilning 1 aprel holatiga O‘zbekistonda “Kreditga taqiq” xizmatiga ulangan jismoniy shaxslar 2 mln 207 ming 753 nafarni tashkil etdi, deya xabar berdi Kredit-axborot tahliliy markazi (KATM) matbuot xizmati.

Qayd etilishicha, xizmat foydalanuvchilarining 1 mln 283 ming 506 nafari erkaklar (58 foiz), 924 ming 247 nafari esa ayollar (42 foiz)dan iborat.

Yosh toifalari kesimida eng katta ulush 26−35 yoshdagilar hissasiga to‘g‘ri keladi — 674 ming 617 nafar (31 foiz). Shuningdek, 26 yoshgacha bo‘lganlar 536 ming 860 nafar (24 foiz), 36−45 yoshdagilar 528 ming 866 nafar (24 foiz), 46−55 yoshdagilar 275 ming 201 nafar (12 foiz) va 56 yoshdan yuqori fuqarolar 192 ming 209 nafarni (9 foiz) tashkil etgan.

E’tiborga molik jihati, “Kreditga taqiq” xizmatidan foydalanuvchilar soni joriy yilning dastlabki 3 oyida 5 barobarga oshgan.

Eslatib o‘tamiz, fevral oyining boshida hukumatning elektron tizimlariga uyushtirilgan kiberhujum natijasida o‘zbekistonliklarning shaxsiga oid ma’lumotlar darknetda tarqab ketgandi. 



Source link

Continue Reading

Trending

Copyright © 2025 Xabarlar. powered by Xabarlar.