Dunyodan
Arablar Putindan g’azablanishdi – nima uchun biz bilamiz
Eron urushi Rossiya va Fors ko’rfazi arab davlatlari o’rtasidagi do’stona munosabatlarni buzdi. Britaniyaning Times gazetasi yozishicha, Rossiyaning AQSh va Isroil bilan urushayotgan Eronni ochiqdan-ochiq qo‘llab-quvvatlashi arab monarxlariga yoqmagan.
AQSh va Isroilning hujumlariga javoban Eron arab mamlakatlaridagi Amerika bazalari va inshootlariga raketa va uchuvchisiz samolyotlar bilan hujum qilmoqda. Rossiya AQShning Fors ko‘rfazidagi obyektlariga hujum qilish uchun Eronni sun’iy yo‘ldoshlar va razvedka ma’lumotlari bilan ta’minlayotgani taxmin qilinmoqda.
Rossiya tashqi ishlar vaziri Sergey Lavrov bu xabarni rad etdi va AQSh harbiy bazalarining mintaqadagi joylashuvi hammaga ma’lum ekanini aytdi. Tayms gazetasining yozishicha, arab davlatlari Moskvaning bayonotidan mamnun bo‘lmagan va Rossiya rahbariyatidan norozi bo‘lgan.
Fors ko‘rfazi tadqiqot markazi hisob-kitoblariga ko‘ra, 28 fevraldan 3 aprelgacha Eron arab davlatlariga qarshi 6350 ta hujum uyushtirgan. Mintaqadagi davlatlar orasida BAA eng koʻp zarar koʻrgan boʻlib, raketa va dron hujumlarining 40% (2514) amirlik hududida sodir boʻlgan. Aytilishicha, BAA Rossiya Eronga hujumni qo‘llab-quvvatlayotgani haqidagi mish-mishlar fonida Rossiya bilan do‘stona munosabatlarni saqlab qolish yoki yo‘qligini faol muhokama qilmoqda.
Rossiya va arab davlatlari oʻrtasidagi diplomatik nizolar xalqaro tashkilotlar faoliyatida ham oʻz aksini topmoqda. Gap shundaki, arab davlatlari Birlashgan Millatlar Tashkiloti Xavfsizlik Kengashi orqali Hormuz bo‘g‘ozini Eronga ochishga chaqiruvchi rezolyutsiya qabul qilishga uringan.
Kecha Xavfsizlik Kengashi Hormuz boʻgʻozini ochish uchun Eronga qarshi kuch ishlatishga ruxsat beruvchi rezolyutsiyani rad etdi. Rossiya va Xitoy hujjatga veto qo’ydi.
Bu tashabbus arab davlatlari uchun ramziy ma’noga ega edi. Mudofaasi uchun butunlay AQShga tayanadigan arablar Eronga qarshi harbiy kuch ishlatishi ehtimoldan yiroq emas. Biroq ular xalqaro maydonda o‘z manfaatlarini himoya qilish va BMT Xavfsizlik Kengashi tomonidan tasdiqlangan hujjat orqali diplomatik qo‘llab-quvvatlashni maqsad qilgan.
Energiya resurslarining Hurmuz bo‘g‘ozi orqali to‘siqsiz o‘tishi BAA, Qatar, Quvayt, Bahrayn va Saudiya Arabistoni kabi davlatlar uchun juda muhim. Chunki bu davlatlar neft va gazning katta qismini bo‘g‘oz orqali eksport qiladi.
Financial Times hisob-kitoblariga ko‘ra, Eronning bo‘g‘ozda qat’iy qatnov nazorati va AQSh va Isroil tajovuziga javoban mintaqadagi energetika ob’ektlariga hujum qilishi Fors ko‘rfazi davlatlariga kuniga 2,3 milliard dollar zarar keltirgan.
Iqtisodiy zarar ortib borayotgan bir sharoitda Rossiyaning BMT rezolyutsiyasiga veto qo‘yishi arab tomonining “xiyonati” sifatida baholanmoqda.
2022-yil fevralida Rossiya Ukrainaga qarshi urush boshlaganida, aksariyat arab davlatlari neytral pozitsiyani egalladi. Moskva va Kiyev o‘rtasidagi muzokaralarda BAA, Qatar va Saudiya Arabistoni vositachilik qilgani ham ma’lum. Biroq Eronga qarshi urush boshlanganda Moskva betaraf qolmadi va ochiqchasiga Tehron tarafini oldi, bu arablarga yoqmadi.
Bunday vaziyatda Rossiya bilan to‘rt yildan beri urush olib borayotgan Ukraina arablarga Eron uchuvchisiz samolyotini urib tushirishda yordam taklif qildi.
Ukraina prezidenti Vladimir Zelenskiy mart oyida Fors ko‘rfaziga safari chog‘ida Saudiya Arabistoni, Qatar va BAA bilan mudofaa shartnomalarini imzolagan edi.
Ayrim tahlilchilarning aytishicha, Eron urushi tugaganidan so‘ng arab davlatlari Rossiyaga nisbatan o‘z pozitsiyasini qayta ko‘rib chiqishi va hatto Ukrainani ochiq qo‘llab-quvvatlashi mumkin.
Avval xabar qilinganidek, Yaqin Sharqdagi hozirgi vaziyat keskin va Fors ko‘rfazi davlatlari AQShning o‘zini himoya qilish qobiliyatiga ishonchini yo‘qotmoqda. Shu sababli, Eron urushidan keyin AQShni ittifoqchi deb bilgan va Amerika iqtisodiyotiga milliardlab dollar sarmoya kiritgan Fors ko’rfazi davlatlari AQSh bilan munosabatlarini qayta ko’rib chiqishi taxmin qilinmoqda.
Ukrainaning uchuvchisiz samolyotlari Moskva va Tambov viloyatlaridagi Wildberry tarqatish markazlariga uyushtirgan hujumlari keng muhokamalarga sabab bo‘ldi. Ushbu baxtsiz hodisa natijasida odamlar halok bo’ldi va tan jarohati oldi, minglab tadbirkorlarning mollari yong’inda yo’qoldi.
Ukraina prezidenti Vladimir Zelenskiy hujum Rossiyaning logistika infratuzilmasini nishonga olganini aytdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, dronlarni ishlab chiqarish uchun ehtiyot qismlar va navigatsiya uskunalari maqsadli tarqatish markazida saqlangan. U, shuningdek, bu hujumlarni Rossiyaning Ukrainadagi fuqarolik infratuzilmasiga hujumlariga javob deb baholadi.
Rossiya maʼlumotlariga koʻra, Tambov viloyatidagi logistika markaziga hujum oqibatida kamida sakkiz kishi halok boʻlgan, 50 dan ortiq kishi jarohatlangan. Moskva viloyatining Elektrostal shahridagi yirik logistika markazida ham keng ko‘lamli yong‘in sodir bo‘ldi.
Elektrostal tarqatish markazi Wildberries kompaniyasining eng yirik ob’ektlaridan biridir. U 360 000 kvadrat metrdan ortiq maydonni egallaydi va bir necha ming kishini ish bilan ta’minlaydi. Tambov viloyatining Kotovsk shahridagi logistika markazi 2025 yilda ochiladi va bir vaqtning o‘zida 54 million donagacha mahsulotni saqlash imkoniyatiga ega bo‘ladi.
Hujum natijasida sotuvchilarning omborlarda saqlanayotgan minglab mollari ham yonib ketgan. Biroq, Wildberries bu holatda tovon to’lamasligini ma’lum qildi. Kompaniya iyul oyi boshida sotuvchilar bilan tuzilgan shartnomalariga dron hujumlari, harbiy amaliyotlar va favqulodda vaziyatlarni fors-major deb belgilash uchun o‘zgartirdi. Shu sababli, Marketplace bunday sharoitlarda etkazilgan har qanday zarar uchun javobgar emas.
Bu qaror ijtimoiy tarmoqlarda tadbirkorlarning noroziligiga sabab bo‘ldi. Ko’pgina sotuvchilar tovarni sug’urtalashga vaqtlari yo’qligini, natijada millionlab rubl yo’qotishlarini aytishadi.
Ommaviy axborot vositalarining dastlabki hisob-kitoblariga ko‘ra, yong‘in yetkazgan umumiy zarar 50 milliard rubldan oshishi mumkin, ayrim ekspertlarning hisob-kitoblariga ko‘ra, 100 milliard rublgacha yetishi mumkin. Biroq bu raqamlar hali rasman tasdiqlanmagan.
Eron mojaroga barham berish uchun AQSh bilan imzolangan anglashuv memorandumi boʻyicha oʻz majburiyatlarini vaqtinchalik toʻxtatganini eʼlon qildi.
Eron tashqi ishlar vaziri oʻrinbosari Kazem Gʻolibobodiyning soʻzlariga koʻra, Eron hozirda mamlakat mudofaa masalalariga eʼtibor qaratmoqda va shuning uchun ham oʻzaro anglashuv memorandumi boʻyicha oʻz majburiyatlarini bajarmayapti.
“Biz ham oʻz majburiyatlarimizni bajarishni toʻxtatdik. Ayni damda asosiy eʼtiborimiz mamlakat mudofaasini taʼminlashga qaratilgan”, — dedi u.
Avvalroq, 15 iyul kuni Eron parlamenti spikeri va Eronning AQShdagi muzokaralar delegatsiyasi rahbari Muhammad Boqir Qolibaf Vashington o‘z shartlarini bajarmasa, Eron memorandum shartlarini bajarishi ma’nosiz ekanini aytgan edi.
18 iyun kuni Eron va Vashington oʻrtasida mojaroga barham berish boʻyicha oʻzaro anglashuv memorandumi imzolangan edi. Biroq 8 iyuldan beri AQSh kuchlari Eron hududiga bir necha bor hujum qilgan. AQSh Markaziy qo‘mondonligi bu harakatlarini Eronning Hormuz bo‘g‘ozi orqali o‘tayotgan tijorat kemalariga qarshi harakatlariga javob sifatida baholadi.
Bunga javoban Eron kuchlari AQShning Yaqin Sharqdagi harbiy bazalariga hujum qildi. Tehron, shuningdek, Vashingtonni sulh memorandumini buzganlikda aybladi. AQSh prezidenti Donald Tramp 9 iyul kuni o‘t ochishni to‘xtatish rejimi amalda emasligini aytdi.
Eronning Iordaniyadagi bazaga uyushtirgan hujumi oqibatida ikki amerikalik askar halok bo‘ldi. AQSh prezidenti Donald Tramp Eronning Iordaniyaga hujumi oqibatida ikki amerikalik harbiyning halok bo‘lgani munosabati bilan hamdardlik bildirdi.
“Bu juda achinarli. Buni tushunish biz uchun qiyin. Lekin ular bizning vatanimiz uchun halok bo‘ldilar”, – dedi Tramp NewsNation nashriga.
AQSh prezidenti Eronning anglashuv memorandumi bo‘yicha o‘z majburiyatlarini bajarishni to‘xtatgani haqidagi bayonotidan xavotirda emasligini aytdi. Shuningdek, u Eronning yadro quroliga ega bo‘lishiga hech qachon yo‘l qo‘ymasligini yana bir bor ta’kidladi.
18-iyul kuni Eron Iordaniyadagi AQSh harbiy bazasiga raketa va uchuvchisiz samolyotlardan foydalangan. Ikki amerikalik harbiy halok bo‘ldi, yana to‘rt nafari yaralandi. Bir kishi bedarak yo‘qolgan.
Dunyodan
Vengriya prezidenti isteʼfoga chiqish toʻgʻrisidagi konstitutsiyaviy oʻzgartirishni imzoladi
Vengriya prezidenti Tamas Shjok Bosh vazir Pyotr Madyarning hukmron Tisza partiyasi tashabbusi bilan parlament tomonidan qabul qilingan konstitutsiyaga o‘zgartirish kiritish haqidagi qonunni imzoladi. Ushbu o’zgartirish uning lavozimidan ketishi uchun qonuniy asos yaratadi.
Bu haqda prezident Facebook’dagi videomurojaatida ma’lum qildi va u o‘zining huquqiy imkoniyatlari va vijdonini puxta o‘ylab, Asosiy qonun bo‘yicha o‘z majburiyatlarini bajarishga qaror qilganini aytdi.
Shu bilan birga, Shyok parlament qarorini qattiq tanqid qildi. Uning fikricha, ushbu tuzatish tarixdagi siyosiy hokimiyatni suiiste’mol qilishning eng sharmandali misollaridan biri bo’lib qoladi va prezidentlik tizimining muvozanatlashtiruvchi element sifatidagi xarakterini buzadi.
“O’z e’tiqodi va haqiqatiga sodiq bo’lgan odam zo’ravonlikka duchor bo’lmaydi, boshqalarni haqorat qilmaydi va uning qadr-qimmatini kamsitmaydi. Bu har qanday sharoitda ham insoniylik, haqiqat va o’ziga sodiqlikni saqlashning eng yaxshi usuli. Keling, birlashaylik va vengerlarni sevadigan qadriyatlarni himoya qilaylik “, dedi Shjok.
13 iyul kuni Vengriya parlamenti konstitutsiyaga prezidentga impichment e’lon qilish imkonini beruvchi o‘zgartirishni ma’qulladi. 199 deputatdan 139 nafari Piter Madyar tashabbusini qo‘llab-quvvatladi, 6 nafari qarshi ovoz berdi. Sobiq bosh vazir Viktor Orbanning “Fidesz” partiyasi deputatlari ovoz berishni boykot qildi.
Vengriya qonunchiligiga ko‘ra, prezident oddiy parlament ovozi bilan lavozimidan chetlatilishi mumkin emas. Bunga erishish uchun konstitutsiyaga oʻzgartirish kiritish zarur. Parlamentda son jihatdan ustunlikka ega bo’lgan Tisza partiyasi bu tuzatishni qabul qilishga muvaffaq bo’ldi.
18 iyul kuni Falastin tarafdorlari bo‘lgan minglab namoyishchilar G‘azo sektoridagi vaziyatga e’tibor qaratish va Isroilga nisbatan qattiqroq choralar ko‘rishni talab qilish uchun London markazi ko‘chalariga chiqdi. Namoyishchilar Britaniyaning yangi bosh vaziri Endi Bernxemni Isroilga qurol yetkazib berishni butunlay to‘xtatish va G‘azodagi urushni tugatish uchun bosimni kuchaytirishga chaqirdi.
Marsh Londondagi Rassel maydonida boshlanib, Uaytxollgacha davom etdi. Falastin birdamlik kampaniyasi va boshqa jamoat tashkilotlari ishtirok etdi. Namoyishchilar Falastin bayroqlari va G‘azodagi tinch aholini himoya qilishga chaqiruvchi shiorlarni ko‘tarib oldilar.
Namoyishda Falastinning Buyuk Britaniyadagi elchisi Hussam Zomlot va Leyboristlar partiyasining sobiq rahbari Jeremi Korbin ham ishtirok etdi. Bosh vazir Korbin yangi hukumatni Britaniyaning Isroilga harbiy yordamini to‘xtatishga chaqirdi.
Endi Bernxem 21-iyul kuni rasman bosh vazir bo’lishi rejalashtirilgan. Uning G‘azo mojarosi bo‘yicha siyosati mamlakatning eng dolzarb mavzularidan biriga aylandi.
Nega Ukraina Moskvadagi Wild Berry omboriga hujum qildi?
Olim 2027-yildagi jazirama bo‘yicha xavotirli prognozni e’lon qildi
Eron AQSh bilan kelishuv memorandumi bo’yicha o’z majburiyatlarini to’xtatdi
-
Dunyodan1 day ago
Vengriya prezidenti isteʼfoga chiqish toʻgʻrisidagi konstitutsiyaviy oʻzgartirishni imzoladi
-
Jamiyat4 days agoXalqaro qidiruvdagi fuqaro Varshavadan Toshkentga olib kelindi
-
Siyosat4 days agoRustam Jo‘layev Prezident huzuridagi Milliy xavfsizlik agentligi rahbari etib tayinlandi
-
Iqtisodiyot5 days ago
Dollar kursi qimmatlashuvi davom etadi
-
Mahalliy4 days ago
Oliy ta’lim muassasalari uchun kvotalar tasdiqlandi
-
Jamiyat4 days agoFarg‘onada kutubxonalar soni keskin kamaydi
-
Sport5 days agoJahon chempionati finaliga sloveniyalik hakamlar tayinlandi
-
Sport5 days agoFIFA prezidenti Infantinoga 200 dan ortiq mamlakat ishonch bildirmoqda