Iqtisodiyot
Biznesni bezdirayotgan QQS va markirovka muammolari. Ekspertlar sharhi
Nega ko‘p tadbirkorlar QQS to‘lovchisi bo‘lib qolishdan shunchalik qo‘rqadi? Markirovka bo‘yicha talablar biznesda bunchalik katta e’tiroz uyg‘otayotganiga sabab nima? Soliq qonunchiligi va amaliyoti qanday qilib biznesni bo‘laklarga bo‘lishga rag‘bat yaratyapti? Shu kabi savollarga Kun.uz studiyasidagi suhbatda soliq maslahatchilari Murod Muhammadjonov va Nodirbek Xo‘jabekov javob berdi.
Soliq qo‘mitasi raisi Farrux Po‘latov umumiy ovqatlanish sohasida ayrim tadbirkorlar QQS to‘lamaslik uchun mijozlarga yakka tartibdagi tadbirkor sifatida chek berayotganini aytdi.
“Buni ko‘rib-bilib turibmiz. Ertaga tekshirish borsa, xafa bo‘lasizlar. Iltimos, qonuniy ishlanglar”, dedi u 21 aprel kuni tadbirkorlar bilan ochiq muloqotda.
Kun.uz studiyasidagi suhbatda soliq maslahatchilari tadbirkorlarni QQSdan qochishga undayotgan omillar haqida so‘z yuritdi.
Murod Muhammadjonov: “Faqat jazoning o‘zi yechim bo‘lolmaydi”
— Jarima solish bilan natijaga erishib bo‘lmaydi. Ya’ni soliq to‘lash uchun tadbirkorlarga qulay zona yaratilmasa, jarima bilan qo‘rqitib, faqatgina yo korrupsiyani rivojlantirib yuborish mumkin, yoki tadbirkorlikni odamlar uchun diskomfort bir zonaga aylantirib qo‘yiladi. Ya’ni tadbirkorlik qilish qiyin joyga aylanib qolishi mumkin xolos. Shuning uchun, menimcha, “Qo‘shilgan qiymat solig‘iga o‘tmaslik sabablari nima?” degan savol bizni ko‘proq qiziqtirishi kerak.
Juda ko‘p holatlarda tovarlar naqd oldi-berdi qilinishi, kirim qilish imkoniyati yo‘qligi, QQSda ishlash tadbirkorlarga diskomfort bo‘layotgani asosiy sabablardan deb bilaman.
Hamma uchun emas, muayyan qatlamdagi tadbirkorlar borki, ularda QQSga o‘tish imkoniyati yo‘q. Oddiy aytganda, QQS va foyda solig‘i to‘lash sharoitida ularning biznesi yashab qololmaydi, tirikchiligi o‘tmaydi. Aylanmadan 4 foiz soliq to‘lab kelgan tadbirkor uchun soliq yuki birdaniga karrasiga oshib ketadi (12 foiz QQS + 15-20 foiz foyda solig‘i). Shuning uchun 1 milliardlik chegaraga yaqinlashganda, biznesni bo‘lib tashlashga majbur bo‘lyapti.
Faqatgina jarima degan narsa bilan qo‘rqitilsa, kimlardir QQSga o‘ta oladi, kimlardir o‘ta olmaydi. O‘ta olmaganlar yechim sifatida korrupsiyaga murojaat qiladi. Ko‘p holatlarda aylanmadan qo‘shilgan qiymat solig‘iga o‘tmaslik uchun tushumni kamaytirib ko‘rsatish kerak bo‘ladi. Kamaytirib ko‘rsatish esa, tabiiyki, kassaga urmaslikka, tushumni yashirishga olib keladi. Tushumni yashirish holatlari bu tekshiruvlarda aniqlanadi va jarima qo‘llanadi. Ya’ni agar yirik soliq to‘lovchisi, ya’ni qo‘shilgan qiymat solig‘i to‘lovchisi bo‘lib o‘tmasang, jazolayman, lekin o‘tsang ko‘proq soliq to‘laysan – oldiga yursang ham, orqaga yursang ham jazolayman, degani bu. Hamma joy jazo mexanizmi bo‘lib qolyapti.
Bu yerda aynan nima uchun biznesni bo‘lib ishlashyapti, degan savol muhim. Haqiqatda qorabozor yo‘q emas, bor va ko‘p tovarlarni kirim qilish imkoniyati yo‘q. Odamlar haligacha qonuniy ishlash formatlariga to‘liq moslashmagan va qonuniy ishlash qanaqa deganda umuman “perechisleniye”ga sotib olish kerakligini bilmaydi. “Perechisleniye”ga sotib olaman deydigan bo‘lsa, qimmatroqqa aylanadi va hokazo. Har bir holatda raqobat hisobiga ham maksimal darajada aylanmadan olinadigan soliqda qolishga harakat qilaveradi. Menimcha, bu narsaga jazodan ko‘ra yechimini topish kerak. Jazo bu yechim emas, jazo bu – chora.
Agar hamma QQSga o‘tsin deydigan bo‘lsa, unda aylanmadan olinadigan soliqni to‘xtatish kerak. Aylanmadan olinadigan soliqqa sharoit yaratildimi, demak unda ishlay oladigan odamlar kategoriyasi bor. O‘zi biznesning shunaqa doirasi borki, o‘sha aylanmadan olinadigan soliqqa moslashgan. O‘sha 4 foizlik soliqda qolib yashashga ko‘nikkan. Qo‘shilgan qiymat solig‘iga o‘tsa, yashab qola olmaydi.
Keyingi holat bor: bir nechta savdo nuqtalarini qilib, brend darajasi yoki tizimli rivojlanishga qarab ketganlar bor. Ya’ni keyingi bosqichga o‘tgan, o‘z mijozlariga, obro‘siga ega bo‘lgan va keyingi bosqichga o‘tgan kategoriya haqida gapiryapman. Ularning bir nechta savdo nuqtalari bo‘lgani uchun biznesni bo‘lishdan ko‘ra, “100 so‘m emas, 50 so‘m qolsa ham, endi qonuniy o‘tganim yaxshi”, deb hisoblaydi. Lekin u darajaga bora olmaydiganlar-chi?
Qo‘shningiz aylanmadan olinadigan soliqda bitta porsiya ovqatni 30 ming so‘mga sotayotgan bo‘lsa, xuddi shu porsiya ovqatni siz 36 ming so‘m deydigan bo‘lsangiz, bo‘ldi, sizning biznesingiz to‘xtadi. O‘sha narsaga bormaslik uchun, tabiiyki, kichik korxonalar aylanmadan olinadigan soliqda qolishga maksimal darajada harakat qiladi. Shuning uchun biznesni bo‘lmasin deydigan bo‘lsak, unda QQSga o‘tish mezonini oshirib beraylik, 1 milliardni 5 milliard qilib beraylik. Chunki 1 milliardlik chegara hozirgi kunda bir tirikchilikdek narsa-da, bu biznes darajasida baholab bo‘ladigan summa emas.
Endi jarimalar masalasiga keladigan bo‘lsak, QQSga o‘tgandan keyin u davlat soliq boshqarmalari nazoratiga o‘tadi va u yerda aylanmadan olinadigan soliqlardan ko‘ra QQS to‘lovchiga nisbatan tekshiruvlar, uning nazorat tartiblari juda ko‘p. Sen uni kalkulyatsiyasini qilding-qilmadingdan boshlab, QQS bilan olding, kontragenting obnalchi ekan va hokazo – tekshiruv va nazorat juda ham ko‘p.
Hozirgi kunda obnalchi bo‘lishi ham shart emas, umuman kontragentni boshqa sabablar bilan QQS guvohnomasi nofaol holatga keltirib qo‘yadigan bo‘lsa, farqi yo‘q, shunchaki sizni boshqa bir tovaringiz uchun QQS guvohnomangiz nofaol bo‘lib qoladigan bo‘lsa, hamma kontragentingizdan sizni to‘lab qo‘ygan QQSingizni ham undiryapti.
Birinchidan, biznesga QQSda ishlashda soliq yuki 300 foizgacha oshadi. Ikkinchidan, endi nafaqat o‘zi uchun, birov uchun ham javob berishi kerak, yetmaganiga jarimasini ham to‘lash kerak va jinoyatchiga ham aylanib ketishi kerak.
Nodirbek Xo‘jabekov: “AOS o‘rniga, “zachet” imkoniyatisiz 6 foizlik QQS joriy etilishi kerak”
— Ko‘p yillardan beri tadbirkorlar aynan shu 1 milliardlik pog‘onani 3 milliardga yo 5 milliardga ko‘tarib beringlar degan so‘rovga, “1 mlrd so‘mlik pog‘ona qo‘yilganda uni keyinchalik ko‘tarish maqsad qilinmagan”, degan javobni olishadi. Bundan maqsad – tezroq hammani aylanmadan olinadigan soliq to‘lovchisidan QQS to‘lovchisiga o‘tkazib yuborish bo‘lgan. Shu sababdan bu 1 milliardlik pog‘ona o‘zgarmaydi deb, doimiy ravishda aytib kelinadi.
O‘tgan yilgi majlisda men o‘zim shunaqa taklif bergan edim: agar 1 milliardlik pog‘ona o‘zgartirilmasa, hammani birato‘la qo‘shilgan qiymat solig‘iga o‘tkazish maqsad bo‘ladigan bo‘lsa, unda kelinglar, QQSni 6 foiz deylik va hamma o‘sha 6 foizlik QQSga o‘tsin. Ya’ni nomi qo‘shilgan qiymat solig‘i bo‘lsin, imtiyozli 6 foiz stavka qo‘llansin va 6 foizlik imtiyozli stavkani qo‘llaydiganlarda kiruvchi qo‘shilgan qiymat solig‘ini “zachet”ga olish imkoni bo‘lmasin. Bu o‘sha aylanmadan olinadigan 4 foiz bilan qo‘shilgan qiymat solig‘i 6 foiz o‘rtasida deyarli o‘zgarish yo‘q. Bu – soliq to‘lovchilarga ko‘nikma hosil qiladi, QQSga o‘tdim degan tushuncha bo‘ladi.
Ya’ni tadbirkorga bugungi to‘lab turgan solig‘i qulay bo‘ladigan bo‘lsa, unga birdaniga sezilarli farq bo‘lgan boshqa soliq turini belgilab berib hammani shunga o‘tishga majburlasak, tadbirkor osonroq yo‘lini qidirishni boshlaydi. Agar soliq to‘lash soliq to‘lovchiga qiyinlik qilsa, u, albatta, kamaytirib to‘lash yo‘llarini qidirishni boshlaydi
4 foizlik aylanmadan soliq o‘rniga 6 foizlik QQSga o‘tsak, o‘z-o‘zidan 1 milliardlik pog‘ona unutiladi. 10 milliard bo‘lsa ham, 100 milliard bo‘lsa ham o‘sha imtiyozli stavkada 6 foiz to‘layveradi. Uni hisobga olish imkoni bo‘lmaydi, lekin men 6 foiz stavkadan kimgadir realizatsiya qiladigan bo‘lsam, mendan xarid qilib olgan o‘sha 6 foizlik QQSning o‘zini hisobga olaveradi. Uyog‘i zanjir uzilmasdan ketaveradi. Sababi, menga kelib tushgan pul yoki men realizatsiya qilgan yoki chekimda ko‘rsatilgan summaning 6 foizini budjetga to‘lab yuboraman, bo‘ldi. Misol uchun menda 94 foiz qoladi, uni hech kim hisob-kitob qilmaydi.
Hozirgi holatda qanaqa? Men QQS to‘laganimda budjetga to‘lamayman-da, men xarid qilayotganda kontragentga to‘lab beraman. Endi men kontragentim u QQSni budjetga to‘lab beradimi-yo‘qmi, men nazorat qilishim kerak.
Bundan tashqari, QQSdan tashqari o‘sha sotib olgan xarajatimning endi foyda solig‘i bor. Bizda foyda solig‘ini hisoblaganda tushum bilan xarajat o‘rtasidagi farq – foyda solig‘i bazasini tashkil etadi. Men o‘sha qilgan xarajatim iqtisodiy oqlanganmi-yo‘qligini ham o‘zim nazorat qilishim kerak. Ya’ni ertaga foyda solig‘ini to‘layotganda hisobotda ko‘rsatgan xarajatimni iqtisodiy tarafdan oqlanganini isbotlab berishim kerak. Bu bir qator noqulayliklarni yuzaga keltiradi.
To‘liq suhbatni Kun.uz’ning YouTube kanalida tomosha qilishingiz mumkin.
Prezidentning 2026-yil 12-maydagi PF-86-son Farmoniga muvofiq, Abduqodirov Abdulla Mamasaatovich O‘zbekiston Prezidenti huzuridagi Strategik rivojlanish va islohotlar agentligi direktori vazifasini bajaruvchi etib tayinlandi.
Abdulla Abduqodirov iqtisodiyot sohasida katta tajribaga ega mutaxassis hisoblanadi, iqtisodiyot fanlari doktori.
U 2022-yildan buyon Strategik rivojlanish va islohotlar agentligi direktorining birinchi o‘rinbosari lavozimida ishlab kelayotgan edi.
Abdulla Abduqodirov – iqtisodchi, sobiq moliya vaziri o‘rinbosari. U jamoatchilik faoli sifatida mamlakatdagi ijtimoiy-siyosiy muammolarga munosabat bildirib kelgan, OAVdagi tanqidiy-tahliliy chiqishlari bilan tanilgan.
Bir paytlar Luiz Felipe Skolarini dunyoning eng ko‘p maosh oluvchi murabbiyiga aylantirgan Toshkentning «Bunyodkor» klubi og‘ir moliyaviy ahvolga tushib qoldi. Klub Rivaldo oldidagi qarzdorlikning 2026 yil uchun ko‘zda tutilgan 1,5 mln yevrolik qismini belgilangan muddatda to‘lay olmadi. Braziliyalik futbolchining qonuniy vakillari klubdan qarzni birdaniga to‘liq to‘lash, qolgan umumiy qarz summasiga 10 foiz miqdorida jarima va har kechikkan oy uchun 1 foiz ustama talab qilyapti.
2023 yil 6 noyabr kuni Lozannadagi Sport arbitraj sudi «Bunyodkor»ga sobiq futbolchisi Rivaldo oldidagi qarzdorlikni to‘lash majburiyatini yuklagandi. Keyinchalik 2024 yil 30 mart kuni klub rasmiylari va futbolchi o‘rtasida qarz majburiyatlari miqdorini kamaytirish va bo‘lib-bo‘lib to‘lash muddatlari bo‘yicha kelishuvga erishiladi. O‘tgan ikki yil davomida to‘lovlar o‘z vaqtida amalga oshirilgan. Ammo moliyaviy muammo sababli joriy yil uchun hisob-kitob belgilangan muddat, 2026 yilning 15 apreliga qadar amalga oshirilmagan. Bu esa «Bunyodkor» uchun jiddiy muammoga aylanishi mumkin.
Rivaldo oldidagi qarzdorlik qancha?
«Bunyodkor»ga Rivaldo uchun jami 11 mln 164 ming 398 yevro miqdorida pul to‘lash majburiyati yuklatiladi. Bunda to‘lovlar quyidagi ko‘rinishda amalga oshirilishi belgilandi:
2024 yil 1 maygacha – 2 008 800 yevro;
2025 yil 1 maygacha – 2 008 800 yevro
2026 yil 1 maygacha – 2 008 800 yevro
2027 yil 1 maygacha – 2 008 800 yevro
2028 yil 1 maygacha – 2 008 800 yevro.
Shuningdek, kelishuvdagi qarzdorlikning qolgan bir qismi quyidagi ko‘rinishda yopilishi kerak bo‘lgan:
2024 yil 1 maygacha – 232 200 yevro;
2025 yil 1 maygacha – 232 200 yevro
2026 yil 1 maygacha – 232 200 yevro
2027 yil 1 maygacha – 232 200 yevro
2028 yil 1 maygacha – 232 200 yevro.
O‘z navbatida, klub va futbolchi o‘zaro kelishuvga erishadi va umumiy qarzdorlik summasi 7 mln 500 ming yevroga kamaytiriladi. Bunda 2 mln 8,8 ming yevro o‘rniga 1 mln 350 ming (har yilning 15 apreligacha), 232,2 ming yevro o‘rniga 150 ming yevro (har yilning 10 apreligacha) to‘lov qilinishi belgilanadi.
Qarzdorlik vaqtida yopilmasa, nima bo‘ladi?
«Bunyodkor» klubi axborot xizmatining ma’lumotlariga ko‘ra, 2026 yil uchun to‘lovlarni belgilangan muddatda to‘lashning imkoni bo‘lmagan.
«Joriy yil uchun Rivaldo Ferreira oldidagi qarzdorlik bo‘yicha to‘lovlar 2026 yil 15 aprelga qadar amalga oshirilishi lozim edi. Biroq unga joriy yil uchun belgilangan to‘lovlar futbol klubidagi moliyaviy qiyinchiliklar tufayli hozirgi kunga qadar amalga oshirilmasdan kelinmoqda. Joriy yilning 6 may kuni mazkur futbolchining qonuniy vakillari tomonidan «Bunyodkor» futbol klubiga rasmiy ogohlantirish xati yuborildi. Unga ko‘ra, 48 soat ichida belgilangan qarzdorlikni bartaraf etish so‘ralgan bo‘lib, agar qarzdorlik ushbu muddatda bartaraf etilmasa, o‘zaro kelishuvlarda belgilangan qarzdorlik bo‘yicha chegirmalar bekor bo‘lishi, qarzdorlik kechiktirilgani uchun kompensatsiya va boshqa to‘lovlar undirish yuzasidan FIFAga murojaat qilinishi bayon etilgan», deyiladi klub xabarida.
Rivaldoning advokatlari yuborgan xatga ko‘ra, (xat nusxasi Kun.uz’da mavjud) to‘lov o‘z vaqtida amalga oshirilmagan taqdirda qarzning qolgan qismini to‘liq to‘lash, to‘lanmagan umumiy qarz summasiga 10 foiz miqdorida jarima, shuningdek, to‘lov muddati buzilgan birinchi kundan boshlab to‘lanmagan umumiy qarz summasiga har oy uchun 1 foizdan kechiktirilganlik uchun ustama hisoblanishi ko‘zda tutilgan.
Bunyodkor axborot xizmatiga ko‘ra, yuqorida qayd etilgan holat bo‘yicha 2026 yil 7 may kuni «O‘zbekneftgaz» AJ hamda O‘zbekiston futbol assotsiatsiyasi rahbariyati xabardor qilingan.
«Joriy yilning 14 may kuni mazkur futbolchi ishi bo‘yicha FIFA tomonidan «Bunyodkor» futbol klubiga rasmiy ogohlantirish va jarima qo‘llash borasida xat yuborildi. Unga ko‘ra, 30 kun ichida Rivaldo Ferreira oldidagi belgilangan qarzdorlikni bartaraf etish so‘ralgan bo‘lib, agar qarzdorlik ushbu muddatda bartaraf etilmasa, FIFA tomonidan klubga nisbatan transfer taqiqi qo‘llanishi bayon etilgan», deyiladi xabarda.
Kun.uz manbasiga ko‘ra, «Bunyodkor»ning yillik budjeti davlat tomonidan ajratiladigan 35 mlrd so‘mdan iborat. Rivaldoning 2028 yilgacha bo‘lib to‘lanadigan qarzining 2026 yil uchun to‘lovlari esa umumiy budjetning yarmini tashkil etadi. Shuningdek, davlat ham 35 mlrd so‘mdan braziliyalik futbolchining qarzini yopishga ruxsat bermagan.
O‘z navbatida, «O‘zbekneftgaz» ham hukumat topshirig‘iga asosan 1 yanvardan futbol klublarini moliyalashtirishni butunlay to‘xtatganini qayd etgan holda, kompaniya «Bunyodkor»ning Rivaldo oldidagi qarzini to‘lamasligini ma’lum qildi. Bu qarzdorlik klub majburiyati ekani bilan izohlanyapti.
Iqtisodiyot
«O‘zmilliybank» AJ va «China International Capital Corporation» o‘rtasida Xitoy kapital bozoriga chiqish yuzasidan 1,5 mlrd. yuan miqdoridagi kelishuv imzolandi
2026 yil 6 may kuni O‘zbekiston Respublikasi Bosh vaziri A.N. Aripov boshchiligidagi delegatsiyaning Gonkong maxsus ma’muriy xududiga rasmiy tashrifi doirasida “O‘zbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy faoliyat milliy banki” AJ (“O‘zmilliybank” AJ) va “China International Capital Corporation” o‘rtasida mandat kelishuvi imzolandi. Mazkur hujjat Gonkong fond birjasida 1,5 mlrd. yuan (220 mln. AQSh doll. ekv.) miqdoridagi “dim-sam” obligatsiyalarini chiqarishni tashkil etishni ko‘zda tutadi.
Mazkur hujjat Gonkong shahrida o‘tkazilgan birinchi O‘zbekiston-Xitoy iqtisodiy forumi doirasida imzolangan bo‘lib, ushbu tadbir ikki davlatning hukumat vakillari, moliyaviy tuzilmalar va biznes doiralarini birlashtirdi.
“O‘zmilliybank” AJ xalqaro kapital bozorlarida Xitoy yuanidagi obligatsiyalarni joylashtirishni tashkil etish bo‘yicha “China International Capital Corporation” bilan hamkorlik kelishuviga erishgan O‘zbekistondagi birinchi tijorat banki bo‘ldi.
Mazkur kelishuv O‘zbekiston korporativ qarzdorlarining Xitoy qarz kapitali bozoriga debyut chiqishi uchun asos yaratadi hamda tomonlarning o‘zaro uzoq muddatli manfaatlariga tayangan holda ushbu instrumentni rivojlantirishga bo‘lgan yondashuvni aks ettiradi. Shu bilan birga, obligatsiyalarni joylashtirish bo‘yicha yakuniy qaror bozor kon’yunkturasi, geosiyosiy vaziyat va foiz stavkalari dinamikasini hisobga olgan holda qabul qilinadi.
«O‘zmilliybank» AJ 2020 yildan buyon xalqaro kapital bozorining faol ishtirokchisi sifatida London va Vena fond birjalarida umumiy qiymati 1,13 mlrd AQSh dollari ekvivalentidagi 3 ta emissiyani muvaffaqiyatli amalga oshirdi. Mazkur transhlar doirasida 900 mln AQSh dollari hamda 2,9 trln so‘m miqdoridagi yevroobligatsiyalar muomalaga chiqarildi.
Imzolangan kelishuv yirik va uzoq muddatli moliyalashtirish manbalaridan biri bo‘lgan Xitoy kapital bozoriga “O‘zmilliybank” AJning chiqish imkoniyatlarini kengaytirishga, shuningdek, Xitoyning yetakchi moliya institutlari, jumladan, “Industrial and Commercial Bank of China”, “Bank of China”, “Agricultural Bank of China”, “Bank of Communications”, “Industrial Bank Co., Ltd.”, “China Construction Bank” va “China Minsheng Bank” bilan hamkorlikni rivojlantirishga qaratilgan.
Mazkur hujjat 2026 yilga mo‘ljallangan Davlat investitsiya dasturi doirasida “O‘zmilliybank” AJ oldiga qo‘yilgan xalqaro moliya institutlaridan jami 1,5 mlrd AQSh dollari miqdorida moliyalashtirish jalb qilish vazifasi ijrosini ham ta’minlaydi.
Bundan avval “O‘zmilliybank” AJ ishchi guruhi tomonidan Gonkong shahrida “China International Capital Corporation” jamoasi ko‘magida Xitoyning yirik moliya institutlari va institutsional investorlari bilan “Non-Deal Road Show” formatidagi qator uchrashuvlar o‘tkazildi.
Tadbirda Xitoyning 20 dan ortiq yetakchi moliya institutlari, jumladan, “Bank of Communications”, “Industrial Bank of China”, “CMBC Capital”, “Ping An Securities”, “Haitong International”, shuningdek, “Value Partners”, “Fountainhead”, “Arkkan”, “L&R”, “Lux Aeterna” va “Enhanced Investment Products” kabi aktivlarni boshqaruvchi kompaniyalar ishtirok etgan.
Bundan tashqari, “T. Rowe Price”, “Ninety One”, “Brevan Howard”, “Pictet” va “TT International” kabi qator xalqaro institutsional investorlar bilan xam uchrashuvlar bo‘lib o‘tgan.
Uchrashuvlar davomida “O‘zbekiston – 2030” strategiyasi doirasida O‘zbekistonda amalga oshirilayotgan makroiqtisodiy isloxotlar, “O‘zmilliybank” AJning 2025-yil yakunlari bo‘yicha moliyaviy natijalari, bankning rivojlantirish strategiyasi xamda xalqaro kapital bozorlariga chiqish borasidagi istiqbolli rejalari bo‘yicha taqdimotlar o‘tkazildi.
Investorlar tomonidan “O‘zmilliybank” AJning Xitoy yuanidagi obligatsiyalarini joylashtirish imkoniyatlariga yuqori qiziqish bildirildi, hamda O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti raxbarligida amalga oshirilayotgan iqtisodiy islohotlarga yuqori baxo berildi. Xitoy moliya institutlari, jumladan, “China International Capital Corporation” bilan strategik xamkorlik – halqaro kapital bozorlariga chiqish va moliyaviy resurslarni diversifikatsiya qilishda muhim ahamiyat kasb etadi.
Ma’lumot uchun:
1. “O‘zbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy faoliyat milliy banki” AJ 1991-yilda tashkil etilgan bo‘lib, mamlakatning eng yirik tizimli axamiyatga ega banki xisoblanadi.
2025-yil yakunlariga ko‘ra, bank aktivlari 12 mlrd. AQSh doll.dan oshdi, kredit portfeli 9,0 mlrd. AQSh doll.ga yetdi, jami kapital 1,6 mlrd. AQSh doll.dan ortdi. Sof foyda esa 160 mln. AQSh doll.ni tashkil etdi. Bu respublika bank tizimidagi eng yuqori ko‘rsatkichlari hisoblanadi.
2. 1995-yilda tashkil etilgan “China International Capital Corporation” (CICC) Xitoyda zamonaviy investitsiya banking sohasining ilk ishtirokchilaridan biri xisoblanadi xamda milliy kapital bozorini rivojlantirishda muxim o‘rin tutib, xitoylik va xalqaro investorlar o‘rtasida o‘ziga xos ko‘prik vazifasini bajarib kelmoqda. Kompaniya investitsiya-bank konsaltingi, kapital bozorlarida joylashtirishlarni tashkil etish, aktivlarni boshqarish xamda brokerlik hizmatlarini o‘z ichiga olgan keng ko‘lamli hizmatlarni taqdim etadi.
CICC Xitoyning materik qismida keng tarmoqqa, shuningdek, Gonkong, Singapur, London va Nyu-York shaxarlarida horijiy ofislariga ega bo‘lib, transchegaraviy bitimlarni, jumladan, «Bir makon, bir yo‘l» tashabbusi doirasidagi loyixalarni amalga oshirishda ishtirok etib kelmoqda. 2024-yil yakunlariga ko‘ra, CICC’ning jami aktivlari 92,4 mlrd dollarni, xususiy kapitali 16 mlrd dollarni, sof foydasi esa 777 mln dollarni tashkil etdi.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev 13-may kuni «O‘zbekiston energetika haftaligi – 2026» forumida ishtirok etish uchun mamlakatimizga kelgan Ozarbayjonning «SOCAR» kompaniyasi bosh direktori Ravshan Najaf hamda «British Petroleum» kompaniyasi rahbariyati Ariel Flores va Jovanni Kristofolini qabul qildi.
Uchrashuvda energetika va neft-gaz sohasida yetakchilardan hisoblangan ushbu yirik kompaniyalar bilan o‘zaro manfaatli hamkorlikni kengaytirish masalalari ko‘rib chiqildi.
Energetika sohasidagi kooperatsiya muvaffaqiyatli kechayotgani mamnuniyat bilan qayd etildi. «SOCAR» kompaniyasi Ustyurt platosidagi uglevodorod konlarini o‘zlashtirish loyihasini amalga oshirishda O‘zbekistonning sherigi hisoblanadi. «SOCAR» ning O‘zbekistondagi vakolatxonasini ochish to‘g‘risida qaror qabul qilindi.
Ushbu keng ko‘lamli loyihaga «British Petroleum» kompaniyasi qo‘shilganiga yuksak baho berildi.
Neft-gaz sohasida uglevodorod xomashyosini qidirish, qazib olish va chuqur qayta ishlash, neft va neft mahsulotlarini uzoq muddatli yetkazib berishni yo‘lga qo‘yish hamda tarmoq uchun mutaxassis kadrlar tayyorlash bo‘yicha qo‘shma loyihalarni ilgari surish muhimligi ta’kidlandi.
Bundan tashqari, Ozarbayjon futbol federatsiyalari assotsiatsiyasi raisi sifatida ham faoliyat yuritayotgan Ravshan Najaf davlatimiz rahbariga 2027-yilda O‘zbekiston va Ozarbayjonda yoshlar o‘rtasidagi U-20 jahon chempionatini o‘tkazishga birgalikda tayyorgarlik ko‘rishdagi ko‘magi uchun minnatdorlik bildirdi.
Iqtisodiyot
Yirik investitsiya loyihalarini korrupsiyaga qarshi ekspertizadan o‘tkazish tartibi belgilandi
Adliya vazirligi yirik investitsiya loyihalarini korrupsiyaga qarshi ekspertizadan o‘tkazish va ularning raqobat muhitiga ta’sirini baholash tartibi to‘g‘risidagi yo‘riqnomani davlat ro‘yxatidan o‘tkazdi.
Yirik investitsiya loyihasi moliyaviy resurslar qiymati kamida 50 mln AQSh dollari ekvivalentida jalb etilgan holda amalga oshiriladigan, iqtisodiy va ijtimoiy ahamiyatga ega obyektlar, xizmatlar yoki boshqa infratuzilmani yaratish, kengaytirish yoki modernizatsiya qilishga qaratilgan investitsiya loyihalari hisoblanadi.
Yirik investitsiya loyihasini korrupsiyaga qarshi ekspertizadan o‘tkazish va ularning raqobat muhitiga ta’sirini baholash davlat organlari va tashkilotlarining korrupsiyaga qarshi ichki nazorat tuzilmalari tomonidan amalga oshiriladi.
Yirik investitsiya loyihasining xavf darajasi yuqori bo‘lgan taqdirda loyihaning maqbulligi va amalga oshirish imkoniyati bo‘yicha salbiy xulosa beriladi.
Ekspertiza yoki baholash natijalari bo‘yicha salbiy xulosa berilgan bo‘lsa, ekspertiza va baholash xulosalarida ko‘rsatilgan kamchiliklar bartaraf etilmasdan investitsiya loyihasini ma’qullashga yo‘l qo‘yilmaydi.
Strategik rivojlanish va islohotlar agentligiga rahbar tayinlandi
Prezident Mirziyoyev Toshkent metropolitenini 2035 yilgacha kengaytirishni maʼqulladi
Amerika atom suv osti kemasi Gibraltarga yetib keldi
-
Jamiyat3 days agoНавоийда бир неча кун қизғин давом этган «Медиа ҳафталик» якунланди
-
Dunyodan3 days ago
Prezident Tramp 13-15 may kunlari Xitoyga tashrif buyuradi.
-
Sport3 days agoO‘zbekiston o‘smirlar futbol terma jamoasi JCh yo‘llanmasini qo‘lga kiritdi
-
Sport4 days ago“Barselona” bosh murabbiyining otasi “El Klasiko” kunida vafot etdi
-
Sport4 days ago“Barselona” ilk bor “Real”ni yengib, Ispaniya chempioni bo‘ldi
-
Sport3 days agoDenovdagi kurash musobaqasi qotillik bilan yakunlandi: Taniqli polvon pichoqlab o‘ldirildi
-
Jamiyat4 days ago
Bugun ayrim hududlarda kuchli yomg‘ir va shamol kuzatiladi
-
Siyosat5 days agoQozog‘iston prezidenti ham Moskvaga boradi