Jamiyat
Elchining tarixiy xotiralari chop etildi
Shu kunlarda “Yangi sahifa” nashriyotida taniqli diplomat Yodgorxo‘ja Shodmonovning “Ikki qutb orasida” nomli kitobi chop etildi. Har bir insonning o‘z hayot yo‘li, manzillari va yorqin xotiralari bo‘ladi. Ammo shunday kasblar borki, ular nafaqat sharafli, balki nihoyatda mas’uliyatlidir – elchilik faoliyati ana shunday sohalardan biri.
2005-2009 yillarda Afg‘onistonning Mozori Sharif shahrida Bosh konsul, 2012-2021 yillarda esa O‘zbekistonning Afg‘onistondagi Favqulodda va Muxtor elchisi sifatida sermahsul faoliyat yuritgan muallifning ushbu asari ham tarixiy, ham ilmiy va badiiy jihatdan beqiyos qimmatga ega. Ta’kidlash joizki, so‘nggi yillarda diplomat Abror G‘ulomovning avtobiografik asari nashr etilib, xalqimizga armug‘on qilinganiga guvoh bo‘lgan edik. Endilikda ushbu an’ananing Yodgorxo‘ja Shodmonov tomonidan davom ettirilishi quvonarli hol.
Men Yodgorxo‘ja aka haqida “Jahon” axborot agentligida ishlab yurgan kezlarimda hamkasblar va ustozlarimizdan ko‘p ijobiy fikrlar eshitganman. 1961 yilda tug‘ilgan muallif o‘z faoliyati davomida dastlab yoshlar tashkilotlarida, Toshkent davlat texnika universiteti prorektori lavozimida hamda “Yoshlik” talabalar shaharchasi hokimi o‘rinbosari sifatida samarali mehnat qilgan.
1999-2000 yillarda Tashqi ishlar vazirligining Diplomatik servis xizmati kotibiyati mudiri, 2000-2005 yillarda Kadrlar va o‘quv muassasalari boshqarmasi boshlig‘ining o‘rinbosari, keyinchalik boshlig‘i, Afg‘onistondagi Bosh konsullikdan qaytgach esa 2010-2012 yillarda Konsullik boshqarmasi boshlig‘ining o‘rinbosari lavozimida sidqidildan xizmat qildi. Ko‘plab insonlarga yordam qo‘lini cho‘zgan, Vatan ravnaqi yo‘lida bor bilim va tajribasini safarbar etgan kamtarin va malakali diplomatning mehnatlari davlatimiz tomonidan yuksak qadrlanib, 2022 yilda “Do‘stlik” ordeni bilan taqdirlangani ham fikrimiz isbotidir.
Qiziqarli va samimiy tilda yozilgan ushbu kitobni mutolaa qilar ekansiz, elchilik davri muallif uchun chinakam sinov va mazmunli hayot maktabi bo‘lganiga amin bo‘lasiz.
“Bu yillar davomida men nafaqat xizmat burchimni ado etdim, balki dunyoqarashimni kengaytirdim, inson qiymatini, tinchlik qadrini va mehr-oqibatning beqiyos kuchini yanada teranroq his etdim. Bu yurtda vaqt bilan yuzma-yuz turib zamon va hayot ziddiyatlari bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri to‘qnash keldim, o‘zligimni teran angladim. Ana shu ikki qutb o‘rtasida kechgan hayot menga sabrning chegarasiz kuchini, do‘stlikning beqiyos qudratini, osoyishtalikning eng bebaho ne’mat ekanini chuqurroq anglatdi. Diplomatik xizmatning mashaqqati, kunu tun mas’uliyati, xavf-xatar va sinovlari mening irodamni chindan ham chiniqtirdi”, deb yozadi muallif.
Kitob orqali Afg‘oniston bizga qo‘shni bo‘lsa-da, ichki vaziyati va murakkab siyosiy-harbiy jarayonlari biz uchun ancha notanish bo‘lgan davlatning haqiqiy manzarasini anglaymiz. Salkam yarim asrdan buyon tinchlik nimaligini bilmay kelayotgan bu yurt odamlarining yuksak g‘ururi, samimiyati va mehmondo‘stligi o‘quvchida katta taassurot qoldiradi. Muallif Balx, Jauzjon, Samangon, Faryob, Hirot kabi viloyatlar, Kobul, Mozori Sharif, G‘azni kabi shaharlar haqida shunday mahorat bilan hikoya qiladiki, voqealar beixtiyor ko‘z oldingizda jonlanadi.
Ayniqsa, Afg‘onistonning 100 ga yaqin yetakchilari, qo‘mondonlari va nufuzli shaxslari haqidagi ma’lumotlar, ularning siyosiy tiynati va salohiyati tarixiy izchillikda mahorat bilan ochib berilgan. Shuningdek, muallifning oddiy afg‘on dehqoniga bo‘lgan ehtiromi, ularning matonati va yashovchanligiga bergan ta’rifi kitobning ta’sirchanligini oshirgan.
Yodgorxo‘ja Shodmonov Afg‘oniston Islom Respublikasining ikki prezidenti davrida ham, “Tolibon” hokimiyatga kelgan og‘ir kunlarda ham o‘z burchiga sodiq qoldi. Elchixona yaqinidagi mudhish terrorchilik harakati oqibatida og‘ir jarohat olib, uzoq muddat davolangan bo‘lsa-da, mardlik bilan o‘z missiyasini davom ettirdi. Uning siymosida o‘z davlati manfaatini har narsadan ustun qo‘yadigan, vatandoshlarini himoya qilishni muqaddas burch deb biladigan haqiqiy vatanparvar diplomatni ko‘ramiz.
Asarning keyingi boblarida 2016 yildan buyon Prezident Shavkat Mirziyoyev tomonidan olib borilayotgan ochiqlik, konstruktiv muloqot va pragmatik tashqi siyosatning mazmun-mohiyati shaxsiy tajribalar asosida batafsil yoritilgan.
“Ikki qutb orasida” kitobi shunchaki voqealar bayoni emas, balki elchining qalb iztiroblari, hayratlari va teran mushohadalari in’ikosidir. Nodir fotosuratlar bilan boyitilgan ushbu asar diplomatlar, afg‘onshunoslar, talabalar va keng kitobxonlar ommasi uchun qimmatli qo‘llanma bo‘lib xizmat qiladi.
Laziz Rahmatov,
Siyosiy fanlar bo‘yicha falsafa doktori (PhD),
O‘zbekiston Yozuvchilar uyushmasi a’zosi
Samarqand shahrining 2045-yilgacha mo‘ljallangan bosh rejasi loyihasiga ko‘ra, shahar hududi qariyb uch baravarga kengayishi rejalashtirilgan. Hujjatda shahar maydonini hozirgi 11,2 ming gektardan 28,4 ming gektargacha oshirish nazarda tutilgan.
Shu bilan birga, aholi soni ham sezilarli o‘sishi kutilmoqda. Prognozlarga ko‘ra, 2045-yilga borib Samarqand aholisi 1,2 million kishiga yetadi.
Hukumat qarori loyihasida shaharni kompleks rivojlantirish, infratuzilmani modernizatsiya qilish va qurilish ishlarini yagona bosh reja asosida amalga oshirish belgilangan. Yangi qurilishlar master-reja hamda batafsil rejalashtirish hujjatlari asosida tasdiqlanadi.
Bosh rejada shahar hududlari konservatsiya, rekonstruksiya va renovatsiya zonalariga ajratilmoqda. Konservatsiya hududlarida madaniy meros obyektlari va yashil hududlar muhofaza qilinib, yangi qurilishlarga cheklov qo‘yiladi.
Renovatsiya zonalarida esa eski va zamonaviy talablarga javob bermaydigan binolar o‘rnida yangi turar joy va infratuzilma majmualari barpo etiladi.
Loyihada transport tizimiga ham katta urg‘u berilgan. 2045 yilgacha Samarqandda 837 kilometr yangi yo‘l qurish, 160 kilometr mavjud yo‘llarni kengaytirish hamda yangi tramvay tarmoqlarini yaratish rejalashtirilgan.
Bosh rejada ekologiya masalalariga ham alohida e’tibor qaratilgan. Unga ko‘ra, shaharda qo‘shimcha 11 ming gektar yashil maydon tashkil etish va atrof hududlarda 18 ming gektarlik yashil belbog‘ barpo qilish ko‘zda tutilmoqda.
Natijada aholi jon boshiga to‘g‘ri keladigan yashil hududlar hajmini ikki barobar oshirish maqsad qilingan. Hozir bu ko‘rsatkich 5 kvadrat metrni tashkil etsa, kelajakda 10 kvadrat metrga yetkaziladi.
Bulardan tashqari, YuNESKO ro‘yxatiga kiritilgan Samarqand tarixiy markazida amalga oshiriladigan o‘zgarishlar xalqaro talablar asosida muvofiqlashtirilishi belgilangan.
Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2026-yil 1-yanvar holatida mamlakatda har 1 ming nafar ayolga o‘rtacha 1 ming 15 nafar erkak to‘g‘ri kelgan.
Qayd etilishicha, gender nisbati bo‘yicha eng yuqori ko‘rsatkich Namangan viloyatida kuzatilgan. U yerda har 1 ming nafar ayol hisobiga 1 ming 34 nafar erkak to‘g‘ri kelmoqda.
Keyingi o‘rinlarda Qashqadaryo viloyati — 1 ming 29 nafar va Andijon viloyati — 1 ming 27 nafar ko‘rsatkich bilan qayd etilgan.
Statistikaga ko‘ra, Navoiy viloyatida har 1 ming ayolga 1 ming 26 nafar, Surxondaryo viloyatida 1 ming 25 nafar erkak to‘g‘ri keladi.
Jizzax va Farg‘ona viloyatlarida bu ko‘rsatkich 1 ming 19 nafardan bo‘lgan. Samarqand viloyatida esa har 1 ming nafar ayol hisobiga 1 ming 16 nafar erkak qayd etilgan.
Qoraqalpog‘iston Respublikasida 1 ming 10 nafar, Sirdaryo viloyatida 1 ming 9 nafar, Toshkent viloyatida esa 1 ming 8 nafar erkak to‘g‘ri kelishi ma’lum qilingan.
Hisobotda eng past ko‘rsatkich Toshkent shahrida qayd etilgan. Poytaxtda har 1 ming nafar ayol hisobiga 966 nafar erkak to‘g‘ri kelmoqda.
Toshkent shahrida Ijtimoiy himoya milliy agentligi tashabbusi bilan tashkil etilgan «Inson uchun» III an’anaviy festivali o‘z ishini yakunladi. 2026-yilning 12-13-may kunlari «O‘zekspomarkaz» milliy ko‘rgazmalar majmuasida o‘tkazilgan ushbu tadbir yillar davomida oddiy savdo yarmarkasidan yirik ijtimoiy platformaga aylanishga ulgurganini yana bir bor isbotladi.
Festival doirasida ijtimoiy himoya tizimidagi islohotlar, inklyuziv mehnat bozori va tadbirkorlik yo‘nalishidagi loyihalar keng namoyish etildi. Respublika bo‘ylab 120 ta tadbirkorlik subyekti, hunarmandlar, banklar, vazirlik va idoralar ishtirok etib, jami 100 mingga yaqin bo‘sh ish o‘rni taqdim etildi.
Bu yilgi festivalning eng muhim voqeasi O‘zbekistonda ilk bor o‘tkazilgan «Imkoniyatlar olimpiadasi» (Abilympics) milliy chempionati bo‘ldi. Nogironligi bo‘lgan shaxslarning kasbiy mahoratini rivojlantirishga qaratilgan ushbu global harakat doirasida ishtirokchilar turli professional sohalarda o‘z iqtidorlarini namoyish etdilar.
«Ijtimoiy himoya agentligi uchun nogironligi bo‘lgan insonlar nafaqat qo‘llab-quvvatlash olishlari, balki o‘rganishlari, ishlashlari, rivojlanishi va jamiyatga to‘liq qo‘shilganliklarini his qilishlari uchun sharoit yaratish ayniqsa muhimdir», — deya ta’kidladi Ijtimoiy himoya milliy agentligi direktorining birinchi o‘rinbosari Shahnoza Mirziyoyeva.
Ikki kun davom etgan tadbir davomida bir qator ishlar amalga oshirildi — nogironligi bo‘lgan shaxslar tomonidan tayyorlangan mahsulotlar ko‘rgazma-savdosi tashkil etildi, inklyuziv bandlikni qo‘llab-quvvatlovchi kompaniyalar va tadbirkorlar o‘z vakansiyalari bilan qatnashdi. Shuningdek, panel sessiyalari, ochiq muloqotlar va yoshlar uchun yangi imkoniyatlar taqdimotlari o‘tkazildi. Mehmonlar uchun qiziqarli viktorinalar va mahorat darslari namoyish etildi.
SanEpid qo‘mitaga ko‘ra, hantavirusning O‘zbekistonga kirib kelish xavfi past. Virus 20 xil shtammga ega va ulardan bir xili hayvondan odamga yuqadi. Yuqish tezligi ham koronavirus kabi emas, havo-tomchi yo‘li bilan yuqmaydi. Kun.uz bilan suhbatlashgan Epidemiologiya va immunoprofilaktika bo‘limi ekspertiga ko‘ra, aholining vahima ko‘tarishiga hojat yo‘q.
Dunyo sog‘liqni saqlash tizimini yana bir xavfli virus -hantavirus tashvishga solmoqda. Mutaxassislarga ko‘ra, ushbu virus asosan kemiruvchilar, ularning najasi orqali yuqadi. Ayniqsa, sichqon va kalamushlar bor joyda ehtiyot bo‘lish talab etilmoqda.
Atlantika okeanidagi kruiz laynerida tarqagan hantavirusni yuqtirganlarga Ispaniya portidan kecha o‘z uylariga javob berildi. Avvaliga virus aniqlangan kemani qabul qilishdan bosh tortishgan. So‘ngra Ispaniya hukumati kemani Tenerife porti orqali qabul qilgan. U yerda jami to‘qqiz kishida virus aniqlangan. Uch kishi vafot etgani tasdiqlangan. Rasmiylarga ko‘ra, uyiga javob berilganlarda o‘tkazilgan test natijalari ijobiy chiqmoqda.
Buyuk Britaniyada 20 kishi hantavirus taxmini bilan 72 soatlik karantinga olingan. Ular uylariga qaytganidan keyin ham 42 kun davomida izolyatsiyada bo‘lishlari talab etiladi.
AQShdan bo‘lgan 18 nafar yo‘lovchi esa davlatiga yetib borgach, kuchli tekshiruvdan o‘tkazilmoqda. Biroq amerikalik rasmiylar virusning jamoatchilik uchun xavfini past baholamoqda.
Niderlandiyada esa hantavirusga taxmin qilinganlar olti hafta davomida izolyatsiya qilinishi belgilandi.
Kruiz laynerida bo‘lgan 14 nafar Ispaniya fuqarolari Madriddagi harbiy gospitalda majburiy karantinda saqlanmoqda. Ulardan bittasida allaqachon hantavirus aniqlangan.
Fransiyada ham birinchi holat aniqlandi. Ushbu shaxs bilan esa 22 ta kontakt holatlari aniqlangan.
Germaniyada esa to‘rt kishi Frankfurtdagi kasalxonada karantinda saqlanmoqda. Federal sog‘liqni saqlash vazirligi ulardagi alomatlar doimiy kuzatib borilayotganini ma’lum qilgan.
Xo‘sh, hantavirus bo‘yicha O‘zbekistondagi epidemiologik vaziyat qanchalik barqaror? Kun.uz bilan suhbatlashgan Sanitariya epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qo‘mitasining Epidemiologiya va immunoprofilaktika bo‘limi eksperti Zulfiya G‘iyosovaga ko‘ra, yurtdoshlarimizning vahima ko‘tarishiga hojat yo‘q.
”Faqatgina Andes turi insonlarda kamdan kam holatlarda, demak, kasallikni keltirib chiqarishi mumkin. Bunda ham asosiy kasallik manbayi bo‘lib kemiruvchilar, ya’ni o‘sha kemiruvchilar bilan bevosita muloqot vaqtida, ulardan ajralib chiqayotgan biologik ajralmalar, ya’ni bular o‘sha hayvonlarning najasi, peshobi va so‘lagi orqali, agar bevosita kontaktda bo‘ladigan bo‘lsa, o‘sha paytda bu kasallikni yuqtirib olish ehtimoli mavjud”, – deydi u.
Mutaxassisning qo‘shimcha qilishicha, kasallik havo-tomchi yo‘li orqali yuqmaydi. Hantavirusdan COVID-19 dan qo‘rqqandek tashvishga tushishga hojat yo‘q.
“Bizda bu kasallik shu kungacha ro‘yxatga olinmagan. O‘zbekiston aholisi uchun bu juda katta xavf tug‘dirmaydi. Shuning uchun endi men o‘sha Amerika davlatini misol qilib oladigan bo‘lsam, Amerika va Yevropa davlatlarida ko‘proq ro‘yxatga olinadi. Faqatgina shu Andes shtammi hayvonlardan insonlarga yuqib, kasallik keltirib chiqaradi”, – deydi Zulfiya G‘iyosova.
Pandemiyadan keyingi davr bo‘lgani bois odamlarda yana karantin bo‘lishidan qo‘rquv va xavotirlar bor, bu tabiiy. Virusologga ko‘ra, O‘zbekiston sog‘liqni saqlash tizimi va SanEpid qo‘mitasi potensial xavflarga allaqachon tayyor bo‘lib turibdi.
”Bu virus tashqi muhitga chidamsiz. Ya’ni 60 gradusli haroratda tezda nobud bo‘ladi. Bundan tashqari, o‘sha dezinfeksiyalovchi vositalar, xlorli vositalar, 70 foizlik spirt eritmasida tezda yo‘qolib ketadi. Demak, bundan qo‘rqmay aytib olishimiz mumkinki, agar infeksiya tashqaridan kelgan taqdirda ham, bu yerda hech qanaqa epidemik avj olishlar yoki pandemik holatlarni yuzaga keltirmaydi”, deydi mutaxassis.
O‘zbekistonda Janubiy Koreyaga ishga yuborish bilan bog‘liq yirik firibgarlik holati fosh etildi. Tergov ma’lumotlariga ko‘ra, gumonlanuvchilar 63 nafar fuqaroni aldab, ulardan qariyb 409 ming dollar undirgan.
Sun’iy intellekt yaratgan surat
Bosh prokuratura huzuridagi Departamentning Surxondaryo viloyati boshqarmasi tomonidan o‘tkazilgan tekshiruvda “K.M.” nomli nodavlat ta’lim muassasasi ta’sischisi X.Sh. va boshqalar o‘zaro til biriktirgani aniqlangan. Ular fuqarolarni Janubiy Koreyaga ishga jo‘natishni va’da qilib, pullarni firibgarlik yo‘li bilan qo‘lga kiritgan.
Ma’lum qilinishicha, jabrlanganlar 6 ta viloyatda yashovchi fuqarolar bo‘lib, gumonlanuvchilar ularning ishonchiga kirgan holda jami 408 800 AQSh dollarini olgan. X.Sh. muqaddam sudlangani ham qayd etilgan.
Mazkur holat yuzasidan Jinoyat kodeksining firibgarlikka oid moddasi bilan jinoyat ishi qo‘zg‘atilgan. Ayni paytda tergov harakatlari davom etmoqda.
Strategik rivojlanish va islohotlar agentligiga rahbar tayinlandi
Prezident Mirziyoyev Toshkent metropolitenini 2035 yilgacha kengaytirishni maʼqulladi
Amerika atom suv osti kemasi Gibraltarga yetib keldi
-
Jamiyat3 days agoНавоийда бир неча кун қизғин давом этган «Медиа ҳафталик» якунланди
-
Dunyodan3 days ago
Prezident Tramp 13-15 may kunlari Xitoyga tashrif buyuradi.
-
Sport3 days agoO‘zbekiston o‘smirlar futbol terma jamoasi JCh yo‘llanmasini qo‘lga kiritdi
-
Sport4 days ago“Barselona” bosh murabbiyining otasi “El Klasiko” kunida vafot etdi
-
Sport4 days ago“Barselona” ilk bor “Real”ni yengib, Ispaniya chempioni bo‘ldi
-
Sport3 days agoDenovdagi kurash musobaqasi qotillik bilan yakunlandi: Taniqli polvon pichoqlab o‘ldirildi
-
Jamiyat4 days ago
Bugun ayrim hududlarda kuchli yomg‘ir va shamol kuzatiladi
-
Siyosat5 days agoQozog‘iston prezidenti ham Moskvaga boradi