Mahalliy
«Agar xorijiy tilni bilganimda edi…» — kechagi orzu va bugungi imkoniyatlar haqida
O‘tgan asrning 90-yillari boshlari. O‘zbekiston endigina mustaqillikka erishgan, elektr tarmoqlarida muammolar kuzatilayotgan, “internet” degan so‘z hali lug‘atimizga kirib ulgurmagan davrlar edi. Ammo mitti qalbimizda katta havas bor edi — chet tillarini o‘rganish, xorijda o‘qish va dunyoda o‘z o‘rnimizni topish…
Afsuski, ko‘pchilik uchun bu orzu bo‘lib qoldi. Maktabda chet tilini o‘qitadigan muallimlar yetishmasdi, qo‘shimcha tayyorlanishga esa hali o‘quv kurslari ochilmagandi. Qiziqishimiz bor, lekin imkoniyat yo‘q. Hatto shahodatnomaga ham chet tili fanidan baho qo‘yilmagandi. Ana shunday “tilsiz qanot” bilan qanchadan-qancha orzularimiz parvozsiz qoldi. Birgina menda emas, minglab, balki yuz minglab yoshlarda shunday armon qoldi.
Xayriyatki, bugun vaziyat tubdan o‘zgargan. O‘zbekiston ta’lim sohasida, xususan, xorijiy tillarni o‘rganish borasida keskin burilish davrini boshidan kechirmoqda. Davlat rahbarining ta’limga, ayniqsa chet tillariga bo‘lgan qat’iy e’tibori tufayli butun tizim qayta ko‘rib chiqildi. “O‘zbekiston – 2030” strategiyasida ta’lim sohasini rivojlantirishning ustuvor yo‘nalishlaridan biri sifatida chet tillarini o‘rganish tizimini takomillashtirish alohida qayd etildi.
Bu maqsad yo‘lida qator platforma va dasturlar faoliyati yo‘lga qo‘yildi. Har bir hududda davlat va xususiy sektor hamkorligida xorijiy tillarni o‘qitish markazlari ochildi. Hatto chekka tumanlarda ham zamonaviy multimediya uskunalari bilan jihozlangan til markazlari ish boshladi.
Tahlillarga ko‘ra, so‘nggi yillarda xalqaro til sertifikatiga ega bo‘lgan bitiruvchilar soni bir necha barobarga oshgan.
Prezident maktablari bitiruvchilarining barchasi xalqaro til sertifikati (IELTS, TOEFL) olishga erishishmoqda. Ba’zilarining natijasi — 8.5 ballga teng. Bu nafaqat ta’lim sifatining oshishi, balki o‘ttiz yil avvalgi bitiruvchilar uchun imkonsiz bo‘lib ko‘ringan orzularning hozirgi avlod uchun oddiy maqsadga aylanganini ko‘rsatadi.
Ayni paytda, xalqaro sertifikatga (IELTS, TOEFL) ega o‘quvchilarinng oliygohga kirishda imtihondan ozod etilishi, ularning bilimi tan olinishi, haqiqiy inqilobdir.
Chet tili o‘qituvchilarining ijtimoiy maqomi ham qayta ko‘rib chiqilmoqda. IELTS, TOEFL, CEFR darajali sertifikatlarga ega bo‘lgan pedagoglar uchun ustamalar joriy etildi. Ustozlar orasida 1000 AQSh dollari miqdorida maosh olayotganlar soni kam emas. Ayniqsa, olis hududlarda faoliyat yuritayotgan chet tili mutaxassislari uchun alohida rag‘bat mexanizmlari joriy qilingan.
Yoshlar zamonaviy texnologiyalarning qulayliklaridan unumli foydalanish orqali dunyo universitetlariga yo‘l olishmoqda. Masofaviy kurslar, onlayn sertifikatlar, frilans platformalar orqali daromad topayotgan o‘zbekistonlik yoshlar soni ham ortib bormoqda. Ular chet tili va “AyTi”ni o‘rganish orqali xalqaro mehnat bozorida kuchli raqobatchiga aylanmoqda. Google, Meta, Microsoft va shu kabi yirik IT-kompaniyalarda ishlayotgan yoshlar soni oshib bormoqda. 2024 yilda 900 million dollarlik IT xizmatlari eksporti – buning katta qismi aynan chet tilini biluvchi mutaxassislar hissasiga to‘g‘ri keladi.
Bu jarayondagi eng katta yutuq inson salohiyatiga bo‘lgan ishonchning qaytishi, yosh avlodning imkoniyatlari oshganidir. Chet tillarini va zamonaviy texnologiyalarni o‘zlashtirgan yoshlar jamiyatda faol, tashabbuskor, tadbirkor va eng muhimi – ertangi kunga ishonchi mustahkam shaxslarga aylanmoqda.
Shukrki, bir vaqtlar biz maktabda chet tilidan dars o‘tilishini orzu qilgan bo‘lsak, bugun farzandlarimizdan “men IELTS oldim, grant yutib, xorijga o‘qishga ketyapman” degan quvonchli so‘zlarni eshityapmiz.
Alohida ta’lim ehtiyojlari bo‘lgan bolalar uchun davlat ixtisoslashtirilgan ta’lim muassasalarida tarifikatsiya ro‘yxatlarini shakllantirish tartibi belgilandi.
Adliya vazirligi Alohida ta’lim ehtiyojlari bo‘lgan bolalar uchun davlat ixtisoslashtirilgan ta’lim muassasalarida sinflarni komplektlash hamda tarifikatsiya ro‘yxatlarini shakllantirish tartibi to‘g‘risidagi idoraviy hujjatni davlat ro‘yxatidan o‘tkazdi (ro‘yxat raqami 3819, 16.04.2026-y.).
Nizomga ko‘ra, maxsus pedagoglar uchun aniq malaka talablari joriy etildi.
Xususan, ular korreksion pedagogika va defektologiya yo‘nalishida oliy ma’lumotga ega bo‘lishi hamda o‘quvchilarning ehtiyojiga mos maxsus metodikalarni (imo-ishora tili, Brayl alifbosi, nutq nuqsonlarini bartaraf etish usullari) bilishi shart.
Hujjatda dars soatlarini taqsimlashning ustuvor tartibi ham belgilandi.
Unga ko‘ra, dars yuklamalari avvalo malaka toifasi yuqori bo‘lgan, milliy yoki xalqaro sertifikatlarga ega pedagoglarga beriladi.
Shuningdek, 1 pedagog uchun yuklama odatda 0,5 stavkadan kam va 1 stavkadan ortiq bo‘lmasligi, ayrim holatlarda esa 1,5 stavkagacha ruxsat etilishi nazarda tutilgan.
Nizom bilan tarifikatsiya ro‘yxatini shakllantirish, ko‘rib chiqish va tasdiqlashning aniq muddatlari belgilandi.
Jumladan, dars soatlari 17-sentabrga qadar elektron tizimga kiritiladi, 25-sentabrga qadar esa vakolatli organ tomonidan tasdiqlanadi.
Vazirlar Mahkamasining joriy iyl 16-apreldagi «Yangi O‘zbekiston» universitetida «Rektorlar maktabi» dasturini yo‘lga qo‘yish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi 177-son qabul qilindi.
Qarorga ko‘ra, 2026-yil 1-iyuldan «Yangi O‘zbekiston» universitetida davlat oliy ta’lim tashkilotlari rektori (direktori) lavozimiga nomzodlarni tayyorlash bo‘yicha «Rektorlar maktabi» dasturi (Dastur) yo‘lga qo‘yiladi.
Dastur davlat oliy ta’lim tashkilotlari rektori (direktori) lavozimiga nomzodlar zaxirasini shakllantirish maqsadida tashkil etiladi.
Dastur doirasida quyidagi mezonlarga mos keluvchi shaxslar ochiq tanlov asosida o‘qishga qabul qilinadi:
30 yoshga to‘lgan;
kamida magistr akademik darajasiga ega;
oliy ta’lim sohasida kamida 5 yillik ish tajribasiga ega, shu jumladan, 2 yil rahbarlik lavozimlarida ishlagan .
Dastur tinglovchilarida quyidagi yo‘nalishlarda bilim va ko‘nikmalar rivojlantiriladi:
akademik, moliyaviy, ilmiy va innovatsion boshqaruv;
sun’iy intellekt va raqamlashtirish;
strategik boshqaruv va transformatsiya .
Dasturning o‘quv jarayonlari masofaviy (onlayn) va ishlab chiqarishdan ajralgan holda (offlayn) 6 oygacha bo‘lgan muddatda tashkil etiladi.
Dasturga har yili 80 nafar tinglovchi qabul qilinadi.
Dastur yakunlari bo‘yicha eng yaxshi natija ko‘rsatgan 40 nafargacha tinglovchi Garvard universiteti (AQSh) va (yoki) boshqa xorijiy nufuzli oliy ta’lim tashkilotlariga malaka oshirishga yuboriladi.
Maktablarda yakuniy davlat imtihonlari kunlari e’lon qilindi. Bu haqda Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi xabar berdi.
2025–2026-o‘quv yilida umumiy o‘rta ta’lim muassasalarida 9- va 11-sinf bitiruvchilari uchun yakuniy davlat attestatsiyasi imtihonlari kunlari e’lon qilindi. Imtihonlar jadvali quyidagicha:
9-sinf — majburiy fanlar:
Ona tili va adabiyot / Davlat tili — 1- iyun
Matematika — 4-iyun
O‘zbekiston tarixi — 8-iyun
Jismoniy tarbiya — 1–6-may
11-sinf — majburiy fanlar:
Ona tili va adabiyot / Davlat tili — 2-iyun
Matematika (asosiy / chuqurlashtirilgan) — 5-iyun
O‘zbekiston tarixi — 9-iyun
11-sinf — tanlov fanlar (barcha bitiruvchilar uchun majburiy):
Fizika, kimyo, biologiya, geografiya, davlat huquq asoslari, ona tili va adabiyoti (qardosh tillar), tet tili — 12-iyun va 15-iyun kunlari bo‘lib o‘tadi.
(O‘quvchi 2 ta tanlov fan tanlaydi: 1-fan 12-iyunda, 2-fan 15-iyunda o‘tkaziladi)
Prezidentning 2026-yil 11-apreldagi qaroriga muvofiq, Toshkent davlat agrar universiteti faoliyatini takomillashtirish bo‘yicha qator chora-tadbirlar belgilandi. Unga ko‘ra, 2026–2027-o‘quv yilidan boshlab agrar oliy ta’lim muassasalarida ayrim yo‘nalishlar bo‘yicha 3 yillik ta’lim dasturlari joriy etiladi.
Hujjatda 2030-yilga qadar universitetni xalqaro reytinglarning top-500 taligiga kiritish, ilmiy ishlanmalarni tijoratlashtirish hajmini 3 baravarga oshirish va akkreditatsiyadan o‘tgan dasturlar sonini 4 baravar ko‘paytirish vazifalari belgilangan.
Shuningdek, yangi ta’lim modeli nazariy bilimlar va amaliy ko‘nikmalar uyg‘unligini ta’minlashga qaratilgan bo‘lib, talabalarni bozor talablariga mos kadr sifatida tayyorlash maqsad qilingan.
Yangi tizimga ko‘ra, o‘quv jarayoni bosqichma-bosqich amaliyotga yo‘naltiriladi. Birinchi kursda darslarning 60 foizi nazariy, 40 foizi amaliy bo‘ladi.
Ikkinchi kursda nazariy va amaliy mashg‘ulotlar tenglashtirilib, har biri 50 foizni tashkil etadi. Uchinchi kursda esa asosiy e’tibor amaliyotga qaratilgan bo‘lib, 70 foiz amaliy, 30 foiz nazariy darslardan iborat bo‘ladi.
Bundan tashqari, yuqori kurs talabalari uchun o‘qish jarayonidan ajralgan holda 4 oylik uzluksiz dual ta’lim joriy etiladi.
Qarorda universitetning xalqaro nufuzini oshirishga alohida e’tibor qaratilgan. Xususan, xalqaro reyting tashkilotlari bilan hamkorlikni kuchaytirish va ta’lim sifatini global standartlarga moslashtirish rejalashtirilgan.
Ilmiy tadqiqotlarni tijoratlashtirish orqali universitetning moliyaviy barqarorligini oshirish ham ustuvor vazifalardan biri sifatida belgilangan.
Ilm-fan salohiyati yanada oshiriladi. «Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar tizimini takomillashtirishning qo‘shimcha chora-tadbirlari to‘g‘risida» gi Prezident Farmoni (PF–58-son, 10.04.2026-y.) qabul qilindi.
Farmonga ko‘ra, Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi huzuridagi Oliy ta’limni rivojlantirish tadqiqotlari markazi negizida Oliy ta’limni rivojlantirish va global hamkorlik markazi tashkil etiladi.
Respublika davlat oliy ta’lim tashkilotlarining bakalavriat ta’lim yo‘nalishlariga muayyan o‘quv yili uchun ajratilgan grant kvotalarining to‘lmay qolgan qismi hisobidan har yili 500 nafargacha bo‘lgan iqtidorli chet el fuqarolariga oliy ta’lim tashkilotlarida ta’lim olish uchun grant berishni nazarda tutuvchi «Yangi O‘zbekiston stipendiyasi» dasturi amalga oshiriladi.
2026/2027 o‘quv yilidan oliy ta’lim tashkilotlariga xorijiy talabalarni qabul qilishning amaldagi tartibiga qo‘shimcha tariqasida «Study in Uzbekistan» platformasi orqali qabul qilish yo‘lga qo‘yiladi.
2026/2027 o‘quv yilidan ta’lim dasturini xorijiy tilda yakunlagan talabalar ta’limning keyingi bosqichi uchun hujjat topshirishda xorijiy tilni bilish to‘g‘risidagi sertifikatni taqdim etishdan ozod etiladi.
Quyidagilar tashkil etiladi:
– Raqamli ta’lim texnologiyalarini rivojlantirish markazi negizida Raqamli ta’lim va sun’iy intellektni rivojlantirish markazi;
– Innovatsiyalarni joriy qilish va texnologiyalar transferi milliy ofisi hamda Yoshlar akademiyasi negizida Yoshlarning innovatsion tashabbuslarini qo‘llab-quvvatlash ofisi.
Turkiy davlatlar parlamentlari rahbarlarining ilk norasmiy uchrashuvi o‘tkazildi
O‘zbekistonda bolalarga qarshi jinoyatlar uchun jazo qat’iylashtirildi
O‘zbekiston bank sektorining foydasi birinchi chorakda 254 million dollarga yetdi
-
Iqtisodiyot3 days ago
O‘zbekistonga kofe importi keskin kamaydi
-
Iqtisodiyot3 days ago
16-apreldan dollar sezilarli ravishda oshadi
-
Sport5 days agoToshkentda taekvondo bo‘yicha yoshlar o‘rtasidagi jahon chempionati start oldi
-
Sport2 days ago
Shavkat Mirziyoyev Sindorovni telefon orqali tabrikladi
-
Iqtisodiyot5 days ago
Dollar, yevro va funt-sterling pasaydi
-
Jamiyat4 days agoO‘zbekistonda erkin bond omborlari tashkil etiladi
-
Jamiyat4 days agoDunyoga «dahshatli darajada» ish o‘rni yetishmovchiligi xavf solmoqda
-
Jamiyat5 days agoBo‘stonliq tumanidagi «noqonuniy chiqindixona» bartaraf etildi