«Mehmonning ko‘zi o‘tkir bo‘ladi», degan naql bor. Boshqa bir yurt, boshqa mintaqaga borgan kishi u yerda havas qilarli, ibrat olarli, o‘rganishga arziydigan holatlar bilan birga bir qarashda arzimas bo‘lib tuyuladigan ayrim noxushliklarga ham ko‘zi tushadi. Bu shunchaki gap emas.

O‘tgan asrning saksoninchi yillari oxirida bir guruh ijodkorlar Belgiya mamlakatiga safar qilganmiz. Xalqimizning raqs san’ati va madaniyatini Gent, Bryugge, Antverpen, Sharlerua kabi qadim shaharlarda namoyish qildik. Safarimiz davomida bizga tarjimonlik qilgan golland ayol O‘zbekistonga tarjimon sifatida bir necha marta kelib-ketgan ekan, taassurotlarini tinimsiz so‘zlaydi, «Sizlarda odamlar bir-birlariga mehribon, oqibatli ekan, yoshlar kattalarga salom beradi, bizda bunday emas, har kim o‘z holicha yashaydi. Birov kimsan, nimasan deb so‘ramaydi», deydi. Bu ayolga juda ko‘p odatlarimiz, jumladan, to‘y marosimlarimiz,  mehmon kutishimiz, taomlarimiz, sovg‘a-salom berishimiz ma’qul kelibdi. Ammo… bir narsadan qattiq ranjibdi.

«Samarqand va Buxoro safaridan qaytgach, shahar markazidagi «Yoshlar uyi» mehmonxonasida tunadik, – deydi u bir noxush voqeani eslab. – Ertasiga ertalab aeroportga otlandik. Men endi avtobus o‘rindig‘iga cho‘kkan edim, mehmonxona xizmatchisi yugurgilab oldimga keldi-da: «Siz yotgan xonadagi sochiq yo‘q», deb mendan pul talab qila boshladi. Izza bo‘ldim. Avtobusdan tushib, xizmatchi bilan izma-iz xonaga qaytdik va ishlatilaverib hilvirab ketgan sochiq qurmagurni yuvinish xonasidan topib, qo‘liga tutqazdim.

«Endi yuring, hamrohlarimga sochiq topilganini ayting», desam, ko‘nmadi. Kayfiyatim shu qadar buzildiki, uyga qaytganimdan keyin ham ancha vaqt o‘zimga kela olmay yurdim…»

Bu voqeani eshitib, biz ham izza bo‘ldik. Belgiya safari haqida eslaganimda shu sochiq mojarosi yodimga tushib, hamon yuzimga qizillik yuguradi. Birniki – mingga, mingniki – tumanga.

Ahmadjon Meliboyev

Source link

Mamlakatimizda eski, hosilsiz bog‘lar uzoq yillardan buyon muammo bo‘lib kelgan. Qog‘ozda — bog‘, amalda — tashlandiq yer.

9-iyun kuni qabul qilingan Prezident Farmoni (PF–108) bo‘yicha 2026–2028-yillarda 172 ming gektar maydonga sanoat usulidagi intensiv bog‘lar barpo etiladi.

Intensiv bog‘ degani — zich ekilgan, sug‘orish va hosil yig‘ish avtomatlashtirilgan, gektaridan an’anaviy usulga qaraganda bir necha barobar ko‘p hosil oladigan zamonaviy bog‘dorchilik tizimi.

1-iyuldan e’tiboran, bog‘ barpo etmoqchi bo‘lganlarga davlat uch yo‘l bilan yordam beradi. Tijorat banklari orqali gektariga 120 million so‘mgacha 7 yil muddatga kredit olish mumkin. Dastlabki uch yil imtiyozli, yillik foiz stavkasi 14 foiz. Xalqaro moliya institutlari resurslari hisobidan ajratiladigan kreditlar ham xuddi shu shartlarda beriladi. Bundan tashqari, laboratoriyada yetishtirilgan sertifikatli xorijiy ko‘chatlarni import qilish uchun har bir ko‘chatga besh AQSh dollarigacha, 18 oylik alohida kredit ham nazarda tutilgan.

Biroq farmonning ikkinchi tomoni yanada qat’iyroq. Agrosanoatni rivojlantirish agentligi endi eski bog‘larni rasman “yaroqsiz” deb topish huquqiga ega. Xulosa berilgan kundan boshlab 12 oy ichida yangi bog‘ ekilmasa, yer solig‘i va suv solig‘i uch baravar oshiriladi. Agar 24 oy o‘tib ham hech narsa o‘zgarmasa, o‘sha maydonga suv berish to‘liq to‘xtatiladi.

Buning zamirida katta strategiya yotadi. O‘zbekiston meva-sabzavot eksportini keskin oshirish yo‘lini tutgan, biroq eski bog‘lar bilan jahon bozorida raqobatlashib bo‘lmaydi. Intensiv bog‘dorchilikka o‘tish fermerlar uchun dastlab katta xarajat talab etsa-da, uzoq muddatda bir necha barobar ko‘p daromad keltiradi. Davlat hozir aynan shu o‘tish davrini — og‘riqli, lekin muqarrar bo‘lgan burilish nuqtasini tezlashtirishga urinayapti.

Source link

Onam tungi soat uchda uyg‘onardi. Men buni bolaligimda tushunmasdim. Onam nega bunchalik erta turadi? Kiyinib, sumkasini olib, kun yorishmasdan qayerga ketadi? Nega qaytganda oyoqlari og‘riydi, ko‘zlari toliqqan, qo‘lida esa bir parcha qog‘oz. Ulg‘aygach tushundim, u navbat olgani ketar ekan…

Hamon yodimda maktabni tugatgan yilim oliygohga topshirish uchun bir qancha hujjatlar kerak edi. Onam ikkimiz ertalab soat sakkizda pasport stoliga bordik. Navbat ellik oltinchi! Bizdan oldin ellik besh nafar odam bor edi. Hayronman, ular qachon kelib, navbat olishga ulgurishgan. Kimdir ro‘yxat tuzgan, kimdir o‘rnini sotgan.

Biz kun bo‘yi o‘tirdik. O‘rnimizni yo‘qotib qo‘ymaslik uchun tushlikka ham chiqmadik hatto. Onam do‘kondan suv olib berdi. Men eshik oldidagi kursida o‘tirib kitob o‘qidim. Kechki soat oltida ish vaqti tugadi deyishdi. Ertasiga yana bordik… 3 kun deganda zo‘rg‘a ishimiz hal bo‘lgandi.

Oradan yillar o‘tdi… Bir kuni o‘n ikki yoshli o‘g‘lim shunday dedi: “Dada, qarang men sizning tug‘ilganligingiz haqidagi guvohnomani telefondan topdim.“

Haqiqatan ham, telefon ekranida tug‘ilganligim haqidagi rasmiy hujjat turardi, muhr, raqam, hamma-hammasi o‘sha-o‘sha. O‘g‘limning aytishicha buni olish uchun bor-yo‘g‘i uch daqiqa ketibdi.

Men bir zum jim qoldim. Onam yodimga tushdi. Yarim tunda shirin uyqusidan kechgan, sovuqda uzundan-uzun navbatlar kutgan mushtipar onam…

U butun umri davomida bizning hujjatlarimiz uchun yillab vaqt sarfladi, ha yillab! O‘g‘lim esa uch daqiqada hal qildi.

my.gov.uz — 35 yilda odamlarning vaqtini qaytarib berdi!

Source link

Yoz boshlanishi bilan muzdek ichimliklarga talab oshadi. Ko‘cha-ko‘yda, do‘konlar oldida ustma-ust taxlab qo‘yilgan, quyosh nuri ostida “toblanayotgan” ko‘plab plastik suv bloklarini ko‘ramiz. Iste’molchi sifatida biz ichkariga kirib, muzlatgichdan xuddi shu suvning sovutilganini sotib olamiz va o‘zimizni xavfdan xoli deb o‘ylaymiz. Ammo bu suvlar muzlatgichga qo‘yilishidan oldin kunlab, ba’zan haftalab ochiq havoda, issiq jaziramada va to‘g‘ridan-to‘g‘ri ultrabinafsha nurlari ostida qolib ketgan bo‘lishi mumkinligini o‘ylab ham ko‘rmaymiz.

Mutaxassislar fikriga ko‘ra, salqin sharoitda plastik idishlar (PET) barqaror turadi. Ammo harorat ko‘tarilganda va unga quyosh nuri to‘g‘ridan-to‘g‘ri tushganda, polimer zanjiri parchalanishni boshlaydi. Bu jarayon ilm-fanda fotodegradatsiya deb ataladi va natijada plastik tarkibidagi xavfli kimyoviy birikmalar suvga sizib chiqadi.

Rossiyalik shifokor-pediatr Aygyul Israfilovaning “Gazeta.Ru” nashriga ma’lum qilishicha, bu toksinlar organizmga tushganda endokrin (gormonal) tizimiga, reproduktiv (farzand ko‘rish) funksiyasiga hamda umumiy sog‘liq holatiga jiddiy salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Xavfning yomon tomoni, u o‘sha zahoti zaharlamaydi, balki yillar davomida tanada yig‘ilib boradi.

Kola, sharbat va energetiklardagi “kimyoviy urush”

Agar oddiy suv haqidagi faktlar xavotirli bo‘lsa, rangli, gazlangan va tarkibida shakar bo‘lgan ichimliklar, kola, sharbatlar va energetiklar haqida fan yanada dahshatliroq faktlarni keltiradi. Bu ichimliklar tarkibida juda ko‘p miqdorda kislotalar (fosfor yoki limon kislotasi) mavjud. Kislotali muhit esa issiqlik ta’sirida plastik bilan yanada agressiv reaksiyaga kirishadi.

Bu yerda eng katta xavflardan biri Benzoldir. Ko‘plab sharbatlar va limonadlar tarkibida konservant sifatida natriy benzoat (E211) va S vitamini (askorbin kislotasi) bo‘ladi. Yuqori harorat va quyosh nuri ta’sirida bu ikki modda o‘zaro reaksiyaga kirishib, kuchli kanserogen Benzolni hosil qiladi. Benzol esa qon hujayralarini shikastlab, oqqon (leykemiya) xavfini oshirishi tibbiyotda isbotlangan.

1 litr suvda 240 000 ta plastik bo‘lagi!

Yaqinda AQShning Kentukki universiteti Tibbiyot kolleji tadqiqotchisi, doktor Patrik Xannon yozgi jaziramada plastik idishlardan foydalanishning yangi xavflari to‘g‘risida maxsus tibbiy bayonot bilan chiqdi.

Olimning ta’kidlashicha, plastik idishlardagi bisfenol A va ftalatlar molekulalari juda bo‘sh bog‘langan bo‘lib, quyosh nuri va issiq mashina ichidagi yuqori haroratda ular suvga juda tez sizib chiqadi. Bu kimyoviy zaharlar shunchalik kichikki, ular inson tanasining hujayralari va to‘qimalariga to‘g‘ridan-to‘g‘ri singib ketadi.

2024-yilda Milliy fanlar akademiyasi nashrida chop etilgan tadqiqotda, uchta eng ommabop brendlardagi  suvlarni tahlil qilishadi va o‘rtacha 1 litr suv tarkibida taxminan 240 000 ta mayda plastik bo‘laklari borligini aniqlashdi! Eng xavflisi, ularning 90 foizi ko‘zga umuman ko‘rinmaydigan, hujayralarni zaharlovchi nanoplastiklardir. Bu avval o‘ylanganidan 10 dan 100 barobargacha ko‘p demakdir. Bu moddalar insonning endokrin (gormonal) tizimini ishdan chiqaradi. Natijada reproduktiv, nevrologik va immunitet kasalliklari kelib chiqadi,  bu zaharli ta’sir, ayniqsa,  chaqaloqlar va bolalar uchun ikki karra xavfli. Ular vazniga nisbatan ko‘proq suv ichishadi, demak, tanalariga tushadigan nanoplastik dozasi kattalardan ko‘p bo‘ladi.

Homilador ayollarning ham suvga talabi oshishini hisobga olsak, kimyoviy zaharlar to‘g‘ridan-to‘g‘ri rivojlanayotgan homilaga ta’sir qiladi. Keksa yoshdagilarning immun tizimi zaiflashgani sababli tana kumulyativ (to‘planib boruvchi) zaharlanishga bardosh berolmaydi.

Yarim litrlik idishdagi suvni o‘rtacha 10-15 daqiqada ichish mumkin, ammo chiqindaiga uloqtirilgan oddiy plastik idish tabiatda to‘liq parchalanishi uchun 450 yildan 500 yilgacha vaqt kerak bo‘ladi. UF nurlari ta’sirida quyoshda kuygan plastik esa yanada tezroq mayda zarrachalarga bo‘linib, tuproq, suv, baliq va chorva go‘shti orqali yana o‘zimizning dasturxonimizga   qaytib keladi.

Atrofni plastik bosib ketishini va tanamiz zaharlanishini to‘xtatish uchun har bir inson o‘zidan boshlashi mumkin bo‘lgan oddiy ongli iste’mol qoidalari mavjud. Avvalo, ko‘chadagi bloklardan suv olmang. Do‘konga kirganda sotuvchidan quyosh tig‘ida turmagan, yopiq ombordan olib chiqilgan mahsulotni berishni talab qiling. O‘zingiz bilan ko‘p martalik zanglamaydigan po‘lat yoki shisha idishda suv olib yurishni odat qiling. Sayohatga chiqqanda mashinada unutib qoldirilgan plastik idishdagi suvdan foydalanmang.

Source link

O‘zbekiston raqamli iqtisodiyotini rivojlantirishda muhim o‘rin tutuvchi IT Park direksiyasi mamlakatimizning texnologik salohiyatini yangi bosqichga olib chiqish maqsadida majmuaning keyingi bosqichini amalga oshirish uchun mahalliy va xorijiy investorlar o‘rtasida oshkora va shaffof tanlov boshlanganini e’lon qiladi.

Mazkur tashabbus O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 3-dekabrdagi 965-sonli qarori hamda amaldagi qonunchilik hujjatlariga asoslangan bo‘lib, innovatsion muhitni kengaytirishga qaratilgan.

Tanlovning bosh g‘oyasi IT Park hududida zamonaviy, xalqaro talablarga javob beradigan yuqori samarali infratuzilma obyektlarini bunyod etish hamda yangi ish o‘rinlarini yaratish orqali to‘g‘ridan-to‘g‘ri investitsiyalarni jalb qilishdan iboratdir.

Tanlovda development, muhandislik va axborot-kommunikatsiya texnologiyalari infratuzilmasini yaratishga bel bog‘lagan mahalliy va xalqaro yuridik shaxslar ishtirok etishlari mumkin.

Ishtirokchilar O‘zbekiston qonunchiligiga muvofiq faoliyat yurituvchi, moliyaviy barqaror, bankrotlik jarayonida bo‘lmagan hamda soliq va budjet oldidagi majburiyatlarni to‘liq bajargan bo‘lishlari shart. Shuningdek, talabgorlar korrupsiya va manfaatlar to‘qnashuviga oid cheklovlarga rioya qilishlari zarur.

Ishtirok etish istagida bo‘lganlar belgilangan tartibda ariza, anketa, loyiha taklifi hamda moliyaviy barqarorlikni tasdiqlovchi ma’lumotnomalardan iborat hujjatlar paketini tayyorlashlari lozim.

Barcha hujjatlar bir nusxada, muhrlangan konvertda taqdim etilishi kerak bo‘lib, konvert sirtida ishtirokchi nomi, loyiha nomi, aloqa ma’lumotlari va «Investorlarni saralash bo‘yicha tanlov uchun» degan yozuv bo‘lishi shart.

Hujjatlar ish kunlari soat 10:00 dan 17:00 gacha Toshkent shahri, Mirzo Ulug‘bek tumani, Tepamasjid ko‘chasi, 4-uy manzilida qabul qilinadi.

Qo‘shimcha ma’lumotlar uchun: +998 71 209 11 99 (ichki raqam: 1046) telefon raqami yoki info@it-park.uz elektron pochtasi orqali bog‘lanish mumkin.

IT Park direksiyasi taqdim etilgan takliflarni o‘rganish jarayonida qo‘shimcha muzokaralar olib borish, aniqlashtiruvchi hujjatlar so‘rash va yakuniy qarorni Ma’muriy kengash orqali tasdiqlash huquqini o‘zida saqlab qoladi. Bu O‘zbekistonning raqamli kelajagiga o‘z hissasini qo‘shmoqchi bo‘lgan investorlar uchun keng imkoniyatlar eshigidir.

Source link