Connect with us

Jamiyat

Yurak amri bilan yozilgan kitob: «Istisno» haqida mulohaza

Published

on


«Oltin meros» press nashriyotida iste’dodli yozuvchi Mastura Abduraimning «Qanot» loyihasi doirasida «Istisno» kitobi nashrdan chiqdi va respublika milliy matbuot markazida taqdimoti o‘tkazildi.

Xatirchi tumanida tug‘ilgan, yigirma yillik umri sog‘liqni saqlash sohasida o‘tkazgan Mastura Abduraim adabiy chiqishlarini 40 yoshdan keyin boshlaganiga qaramay, bu bebaho bo‘stonga juda katta samimiyat, kuchli ijodiy ishtiyoq va boy intellektual tafakkur va albatta ichki tabiiy ehtiyoj bilan kirib keldi. Bu olamda mudom o‘zini izlayapti, tiniq tuyg‘ularini va ichki qalb dunyosini chuqur tadqiq etyapti.

Asardan o‘rin olgan 35 ta esse, hikoya va drabllar bir nafasda o‘qiladi. Ular shaxsning ruhiyat chiziqlari falsafiy-ilmiy badiiy in’ikosi bo‘lib, muallif turfa hislarni, o‘z qarashlarini yuksak intellektual mahorat bilan yangicha talqinda tasvirlashga harakat qiladi. U inson deb atalmish xilqatning ruhiy-emotsional holatlarining asl sabablarini, yaxshilik va yomonlik o‘rtasidagi kurash falsafasini o‘rganishga harakat qiladi.

Tibbiyot, jahon adabiyoti, kino va rassomchilik san’ati, falsafa fanlari orqali har bir bermoqchi bo‘lgan umumbashariyatga daxldor g‘oyasini tasniflab-tasvirlab boradiki, oddiy o‘quvchi to‘plamdan badiiy qoniqish bilan birga, zaruriy ilmiy bilimlarni ham olishi mumkin.

«Quyosh bolalari» essesida taqdir taqozosi bilan ushbu murakkab holatga duchor bo‘lgan zurriyotlarning o‘ziga xos xususiyatlarini tibbiy asoslab, mehr-muhabbat bilan chiroyli tarzda ta’riflaydi: «Uyga qaytar ekanmiz, asta-sekin bostirib kelayotgan tun zulmatiga tikilganimcha amin bo‘lamanki, yer yuzidagi milliardlab quyoshchalar hayotimiz, ko‘ngillarimizga nur bag‘ishlash uchun atay kelganlar. Ular butun yer sayyorasidagi insoniyatga yaxshilik, go‘zallik, mehr-muhabbat bor ekan, har qanday yomonlik, qirg‘inbarotlar va qabohatni yo‘qqa chiqara olish mumkinligini ta’kidlab, barchani nurli yo‘llar tomon chorlab turibdi».

Mastura Abduraim o‘ziga qismat deb qabul qilgan oq qog‘oz qarshisida sof qalbi bilan so‘zlashayotgan yozuvchi o‘laroq har yerda va har doim inson qalbini birinchi o‘ringa qo‘yadi. Faqat botiniy go‘zallik va tafakkur kamoloti uyg‘unligi mukammal shaxsning asl qiymati va tafakkurini belgilashini, aynan shu orqali yashamoqning boqiy mazmuni oydinlashishi haqida taassurot uyg‘otadi. Bu teran xulosa uning har bir ijod namunasi mazmunida bilvosita singdirilgan bo‘lib, qahramonlari tilidan hikoya qilib boriladi. Aynan shu haqiqatni mavzularning umumiy tayanch nuqtasi, deyish mumkin.

Mastura Abduraimning ijodi bilan tanishar ekansiz, uning o‘z o‘ylari va o‘z anglashlarini so‘z halqasiga qanchalar mohirlik, sof muhabbat va nafosat bilan dur kabi terganiga guvoh bo‘lasiz.

U qahramonlari idrok-sezishlarining juda chuqur qatlamlarigacha, kichik hujayralarigacha sho‘ng‘ib, tabiati tobora o‘zgarayotgan insonning (bir qarashda barcha obraz va voqealar G‘arb olamida sodir bo‘layotganday taassurot uyg‘otadi, lekin barcha xalqlar va ellardagi har bir kishiga xos) ko‘ngil kechinmalari, evrilayotgan qiyofalarining tiniq ranglarini rassom kabi ohorli shaklda ochib berishga harakat qiladi. E’tirof etish kerak bo‘lgan yana bir jihati shundaki, muallif yozar ekan, o‘quvchining  mudroq fikrlarini chertib, uyg‘otadi, bir ramzdan ikkinchi ramzga balet raqqosalari kabi nihoyatda oson va yengil sakrab o‘tadi.

Barchamiz uchun eng yaqin va mo‘’tabar inson bo‘lmish Ona haqida bir essesida yurakni to‘lqinlantirib ta’rif beradi:

«Qayerda bo‘lmay, Onamning g‘amgin, mehrga yo‘g‘rilgan allasi quloqlarim ostida musiqa kabi jaranglab turaverardi. Xuddi shu ohang, shu musiqa mening qalbimni zabt etgan ilk musiqa bo‘lib qoldi va musiqaga bo‘lgan ulkan muhabbatimning debochasi bo‘ldi… Qalbimga musiqa va adabiyotga bo‘lgan ilk muhabbat urug‘ini qadagan ham Onam bo‘ldilar. Onam meni hech qanday izohlarsiz va gap-so‘zlarsiz tushuna olgan yagona dardkashim bo‘lgan. Yo‘q, biz hech mahal bir-birimizga dardlarimizni aytib yig‘lashmaganmiz. Onam va menga nigohlar kifoya bo‘lgan».

Bir qarashda g‘ayrioddiy holatlar, favqulodda holatlar, notabiiy va barchadan ajralib turadigan kishilar obrazlari orqali o‘zgacha fikrlar paralleli to‘qmog‘i bilan oliyjanoblik, ezgu fazilatlar ulug‘lanadi. 

Asardan o‘rin olgan ijodiy ishlarining ayrimlari, shuningdek, tarjimalari, turli davrlarda «Bekajon», «Intellekt», «Ma’naviyat sarchashmalari», «Samarqand yoshlari», «Ulug‘ yo‘l», «Tibbiyot va hayot» gazetalari, «Sharq yulduzi», «Mushtum», «Jahon adabiyoti», Turkiyaning «Gunchel Sanat», Ozarbayjonning «Yazarlar» jurnallarida, «Ziyo.uz», «Nodirabegim.uz», «Muzaffar.uz», Bangladeshning «Humayuns Editorial» elektron adabiy nashrlarida chop etilgan.

Albatta, katta salohiyatga ega, mehnatkash, jahon adabiyotini ko‘p o‘qiydigan, muntazam tarjimalar mashq qilib kelayotgan, lekin imkoniyatlarini hali to‘liq ishga solib ulgurmagan Mastura Abduraimning ushbu ilk nashri – «Istisno» keng jamoatchilikda o‘zining munosib aks-sadosini berishiga, kelgusida uning yuksak badiiylikka yo‘g‘rilgan ijodiy ishlari xalqimizga qayta-qayta tuhfa etilishiga ishonchim komil.

Laziz Rahmatov,
O‘zbekiston Yozuvchilar uyushmasi a’zosi,
Siyosiy fanlar bo‘yicha falsafa doktori



Source link

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Jamiyat

Namanganda mashinada megafondan foydalangan haydovchi “prava”sidan ayrildi

Published

on


U Malibu mashinasida harakatlanib, megafon orqali boshqa haydovchilardan yo‘lni bo‘shatishni talab qilgan. Bu harakat yo‘l bezoriligi sifatida baholangan va huquqbuzar 1,5 yilga haydovchilik huquqidan mahrum etilgan.

Namangan shahrida mashina boshqarib borayotib, megafondan foydalangan haydovchiga chora ko‘rildi. Bu haqda YHXX axborot xizmati xabar berdi.

Ma’lum bo‘lishicha, Namangan shahrida “qonuniy qoidabuzarlik” qilishini aytgan yigit Malibu mashinasida harakatlanib, megafon orqali boshqa haydovchilardan yo‘lni bo‘shatishni talab qilgan. U bu harakatini tasvirga olib, ijtimoiy tarmoqlarda tarqatgan.

Holat yuzasidan o‘tkazilgan surishtiruv ishlarida bu shaxs Abbos Yusupov ekani, u jamoat joyida yurish-turish qoidalarini buzgani aniqlangan. Uning harakati boshqa haydovchilarning e’tiroziga sabab bo‘lgan.

Abbos Yusupov qilgan ishidan pushaymonligini bildirgan. U agar ovoz kuchaytirgich qurilmasi mashinaga o‘rnatilmagan bo‘lsa, bu qoidabuzarlik hisoblanmaydi deb o‘ylaganini aytgan.

Huquqbuzar boshqaruvida bo‘lgan Malibu jarima maydoniga qo‘yilgan. U foydalangan megafon esa daliliy ashyo sifatida olingan.

Shuningdek, Abbos Yusupov JIB Namangan shahar sudining qarori bilan yo‘l bezoriligi huquqbuzarligini sodir etgan deb topilib, 1,5 yilga haydovchilik huquqidan mahrum etilgan.

Ma’lumot uchun, Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksning 128-10-moddasiga ko‘ra yo‘l bezoriligi, ya’ni yo‘l harakati ishtirokchilarining xavfsiz harakatlanishiga tahdid soluvchi yoxud transport vositasida yo‘l harakatining boshqa ishtirokchilariga nisbatan hurmatsizlikda ifodalangan boshqa xatti-harakatlarni namoyishkorona sodir etishi transport vositalarini boshqarish huquqidan 1 yildan 2 yilgacha mahrum qilib, BHMning 25 baravari miqdorida jarima solishga sabab bo‘ladi. 



Source link

Continue Reading

Jamiyat

AQShdan yana 72 nafar O‘zbekiston fuqarosi deportatsiya qilindi

Published

on


11-mart kuni AQShdan O‘zbekistonga maxsus reys orqali 72 nafar O‘zbekiston fuqarosi qaytarildi. Bu haqda AQShning O‘zbekistondagi elchixonasi xabar berdi.

Ma’lum qilinishicha, mazkur shaxslar AQSh hududida qonuniy yashash huquqiga ega bo‘lmagani sabab deportatsiya qilingan.

Elchixona ma’lumotiga ko‘ra, bu reys AQSh tomonidan noqonuniy migratsiyaga qarshi olib borilayotgan choralar doirasida amalga oshirilgan navbatdagi tadbir hisoblanadi.

AQSh prezidenti Donald Tramp lavozimga kirishganidan buyon mamlakatdan 1000 nafardan ortiq O‘zbekiston fuqarosi deportatsiya qilingani aytilmoqda.

Bayonotda ta’kidlanishicha, AQShga noqonuniy kirgan shaxslar qamoq jazosi va deportatsiyaga duch kelishi mumkin. Shuningdek, AQSh hukumati deportatsiya jarayonlarini amalga oshirishda hamkorlik qilgani uchun O‘zbekiston hukumatiga minnatdorlik bildirgan.



Source link

Continue Reading

Jamiyat

Toshkentdagi tirbandlik sabab avtobuslar intervali 45 daqiqagacha uzaymoqda – Transport bosh boshqarmasi

Published

on


Intervaldan tashqari, bir vaqtning o‘zida avtobuslarning ketma-ket bekatga yetib kelish holati ham kuzatilmoqda. Poytaxt transport bosh boshqarmasi boshlig‘i Mirakbar Ikromov buni Brutto shartnoma tizimi bilan bog‘ladi. Uning aytishicha, transportlar belgilangan grafikdan chiqib ketmasligi uchun ketma-ket yuradi. “Bu ko‘rsatib turibdiki, bizda avtobusga bo‘lgan ehtiyoj juda ham katta”, – deydi u. Bunday muammolarning oldini olish uchun bu yil 240 ta yangi avtobus olib kelinishi aytildi.

12 mart kuni Toshkent shahar hokimiyati binosida o‘tgan matbuot anjumanida poytaxt transport bosh boshqarmasi boshlig‘i Mirakbar Ikromov avtobuslar bekatlarga kechikib kelayotganiga izoh berdi. Rasmiy vakil muammo borligini tan oldi.

“Toshkent shahrida hozirgi kunda 169 ta avtobus yo‘nalishlari mavjud. Ushbu avtobus yo‘nalishlarining o‘rtacha intervali 10-15 daqiqani tashkil qiladi. Lekin xabaringiz bor, tirbandlik paytida bizda ma’lum bir vaqtda intervallarimiz 30 daqiqadan 40 – 45 daqiqaga yetishi kuzatilgan. Buning asosiy sabablari tirbandlik”, – deydi u.

Shuningdek, Ikromov tarmoqlarda ko‘p e’tirozlarni keltirib chiqarayotgan yana bir masala – avtobuslarning ketma-ket bekatga yetib kelishiga ham to‘xtaldi.

“Endi bitta narsa bor-da, 169 ta yo‘nalishimizning hammasi Brutto tizimi asosida faoliyat yuritadi. Brutto tizimi bilasizlar, har bir kilometr uchun har bir yo‘nalishga ma’lum bir narxi belgilangan. Birinchi kelayotgan avtobusimizning vaqti bor, A nuqtadan B nuqtaga yetib borishi [kerak]. Ikkinchisining ham grafik bo‘yicha yetib borish vaqti bor. Shuning uchun bular grafikdan chiqib ketmasligi uchun ketma-ket yuradi”, – dedi bosh boshqarma boshlig‘i.

Ma’lumotlarga ko‘ra, transport tizimini rivojlantirish uchun 2030 yilgacha konsepsiya qilingan. Unga ko‘ra, 169 ta yo‘nalish 280 taga yetkazilishi kerak.

“O‘rganish natijasida ba’zi bir yo‘nalishlarimizda oltita yoki bo‘lmasa sakkizta avtobus bilan 15 daqiqalik intervalni ushlashga harakat qilayotgan edik. Biz [endi] ikki tomondan keldik, ya’ni jamoat transportini ko‘paytirish hisobiga hamda uning ustuvorligini berish, jozibadorligini oshirish maqsadida infratuzilmaviy muammolarni yechish masalasi ustida bir qator ishlar amalga oshirilyapti. To‘g‘ri, hozirgi kunda endi ochilgan yangi tashkilot (Yo‘l harakatini tashkil etish markazi) bo‘lgani uchun ishi balki ko‘rinmayotgandir. Lekin biz bilamiz, 2023 yilda prezidentimiz qarorlaridan keyin loyiha ofisi ochilgan hamda bizning qo‘limizda shahar makromodeli bor. Ya’ni har bir ko‘chada yurayotgan avtotransport vositalarining soni, uning turlari, o‘rtacha hisob-kitoblari bor.

Hozir asosiy maqsad — ushbu markazning birinchi bo‘lib master-rejasini ishlab chiqish. Ya’ni o‘sha berilgan ko‘rsatkichlardan, shaharning o‘sishidan kelib chiqib, master-reja ishlab chiqiladi hamda shunga qarab turib yana yo‘nalishlar qaytadan tashkil etiladi. Qaytadan tashkil etilgandan keyin uning jozibadorligi ham [oshiriladi]. Bizda shunaqa ko‘rsatkich borki, har bir kilometrda tashilayotgan yo‘lovchilar soni bor. Hozirgi kunda Toshkent shahrida buning soni 3,6 ni tashkil qiladi, ya’ni bir kilometrda 3,5 tadan ko‘proq odam tashilyapti. MDH davlatlarining ichida birinchi o‘rinda turamiz. Bu ko‘rsatib turibdiki, bizda avtobusga bo‘lgan ehtiyoj juda ham katta”, – deydi rasmiy.

Qo‘shimcha qilinishicha, 2026 yilda 16 ta yangi avtobus yo‘nalishi ochiladi, 240 ta avtobus olib kelinadi. Uning 200 tasi elektrobus, 40 tasi tabiiy gazda yuradi. Eskirgan yo‘nalishlar yangilanib, intervallar qisqartirilishi kutilmoqda.

Mirakbar Ikromovning ma’lumotiga ko‘ra, hozirda Toshkent shahrida 2000 dan ortiq avtobus mavjud. Shuning 1 050 tasi siqilgan tabiiy gazda, 526 tasi elektrda harakatlanadi. Qolgani dizel yoqilg‘isida ishlaydigan avtotransport vositalari hisoblanadi. Ularning 204 tasi “Mercedes” rusumidagilardir.

Bu avtobuslar 2012-2013 yillarda ishlab chiqarilgan. Ya’ni tashuvda foydalanish yoshi 15 yilni tashkil qiladi. Ikromov keyingi yilda bunday transport vositalaridan foydalanib bo‘lmasligini aytdi.



Source link

Continue Reading

Jamiyat

Angrenda 14 yoshli qizni zo‘rlagan 4 kishi ozodlikdan mahrum qilindi

Published

on


2025 yil yozida Angren shahrida jinsiy zo‘ravonlik qurboni bo‘lgan 14 yoshli qiz ishi bo‘yicha sud hukmi e’lon qilindi. Ishda 20–23 yosh oralig‘idagi to‘rt kishi aybdor deb topildi va 7 yildan 12 yilgacha muddatga ozodlikdan mahrum etildi.

Toshkent viloyati Angren shahrida sodir etilgan jinsiy zo‘ravonlik ishi birinchi instansiya sudida ko‘rib chiqilib, hukm o‘qildi. Bu haqda Oliy sud matbuot kotibi Aziz Obidov xabar berdi.

Mazkur jinoiy ish JIB Angren shahar sudida yopiq sud majlisida ko‘rib chiqilgan.

Sud hukmiga ko‘ra, 2006 yilda tug‘ilgan S.Q., 2004 yilda tug‘ilgan Z.U., 2004 yilda tug‘ilgan D.O‘. va 2003 yilda tug‘ilgan A.U. voyaga yetmagan S.Ya.ga nisbatan jinsiy zo‘ravonlik qilgan. Ular Jinoyat kodeksining 118-moddasi (nomusga tegish) 3-qismi «a» bandi, 119-moddasi (jinsiy ehtiyojni zo‘rlik ishlatib g‘ayritabiiy usulda qondirish) 3-qismi «a» bandi, 28,118-moddasi 3-qismi «a» bandi va 28,119-moddasi 3-qismi «a» bandida nazarda tutilgan jinoyatlarini sodir etganlikda aybli deb topilgan. 

Sud hukmi bilan S.Q.ga (u jinoyat sodir etilgan vaqtda voyaga yetmagan bo‘lgan) Jinoyat kodeksining 85-moddasiga asosan 10 yil, Z.U.ga 12 yil, D.O‘.ga 10,5 yil hamda A.U.ga 7,5 yil ozodlikdan mahrum qilish jazosi tayinlangan.

Birinchi instansiya sudining hukmi ustidan taraflar qonunda belgilangan tartib va muddatda Toshkent viloyat sudining apellyatsiya/kassatsiya instansiyasiga shikoyat berish va protest keltirishga haqliligi ma’lum qilingan. 

Angrenda 14 yoshli qiz muntazam ravishda jinsiy zo‘ravonlikka uchrab kelgani 2025 yil iyul oyida ma’lum bo‘lgandi. O‘shanda ijtimoiy tarmoqlarda «pedofillar och qolgan qizga lavash, somsa va boshqa yeguliklar olib berib, uni aldab zo‘rlab yurgani» haqida tasdiqlanmagan xabar tarqalgan edi.

Qiz og‘ir ahvolda shifoxonaga yotqizilgan. Angren bolalar shifoxonasida tegishli amaliyotni o‘tkazish uchun yetarli mutaxassis bo‘lmagani sababli qizni Toshkentga yuborish zarurligi aytilgan va huquqni muhofaza qiluvchi organlarga murojaat qilingan. Shundan keyin holat Bolalar ombudsmani nazoratiga olingandi.



Source link

Continue Reading

Jamiyat

Toshkentdagi xususiy klinikada vafot etgan 9 yoshli bola ishida ikki shifokor qamaldi

Published

on


2025 yil avgustida «Paeonnis» klinikasida 9 yoshli bola burun sohasida o‘tkazilgan rinoplastika jarrohlik amaliyoti paytida vafot etgan edi. Sud anesteziolog va lor-shifokorni kasb vazifalarini zarur darajada bajarmaganlikda aybdor deb topdi.

Toshkent shahridagi «Paeonnis» xususiy klinikasida burun operatsiyasi vaqtida vafot etgan 9 yoshli bola ishi bo‘yicha sud hukmi e’lon qilindi. Voqea 2025 yil 25 avgustida sodir bo‘lgan. Bolaning burnida adenoid aniqlangan va klinika shifokorlari uni jarrohlik yo‘li bilan olishni tavsiya qilgan.

Oliy sud axborot xizmatining Kun.uz’ga xabar berishicha, 12 mart kuni Jinoyat ishlari bo‘yicha Toshkent shahar Mirzo Ulug‘bek tuman sudida bolaning o‘limiga oid jinoyat ishi ko‘rib chiqilgan.

Sud qaroriga ko‘ra, «Paeonnis» xususiy klinikasida ishlagan anesteziolog-reanimatolog hamda lor-shifokor Jinoyat kodeksining 116-moddasi 3-qismi (kasb vazifalarini lozim darajada bajarmaslik) bilan aybdor deb topilgan. Ularga 4 yil ozodlikdan mahrum qilish, 3 yil davomida jarrohlik amaliyotida ishtirok etish huquqidan mahrum qilish jazosi qo‘llangan.

Sud hukmiga ko‘ra, jazo manzil koloniyalarda o‘taladi. Sudlanuvchilarga nisbatan qo‘llangan uy qamog‘i ehtiyot chorasi bekor qilinib, ular sud zalidan qamoqqa olingan.

Avvalroq Toshkentdagi xususiy klinikalardan birida 31 yoshli yigit ham burun operatsiyasidan keyin vafot etgandi.



Source link

Continue Reading

Trending

Copyright © 2025 Xabarlar. powered by Xabarlar.