Mahalliy
Sakson yoshimda men…(Hajviya)
Sakson yoshingizni tasavvur eta olasizmi? Yo‘qmi? Taqdir peshona, umr masalasi deysiz-da?! Menga esa baribir, nima bo‘lmasin tasavvur eta olaman. Tasavvurlarim bilan birgalikda istalgan zamon, istalgan vaqtda, istagan joyimizga qanot qoqaveramiz. Xullas, men sakson yoshimda ham hozirgidek kuchli, o‘ziga ishongan, xushchaqchaq va go‘zal xonim bo‘laman. Nega kechagina men bilan janjallashib bugun ishi tushib kelgan qo‘shnimga o‘xshab maza-matrasiz, bezbetona chalatabassum qilyapsiz? Qarib munkillab qolgan ezma kampir bo‘lasan deysiz-da?!
Yo‘q, zinhor siz aytgandek bo‘lmaydi! Tasavvurlarim hech qachon adashmagan axir; Hozirgi zamon zayliga qaraydigan bo‘lsak, u vaqtda farzandlarimning farzandlari juda ko‘p bo‘ladi deyolmayman-u, lekin mehmonga kelishsa «Bo‘ldi yetarli, bolalaringni yig‘ishtirlaringda uy-uylaringa jo‘nalaring!» — deydigan darajada o‘zlariga yetgulik bo‘ladi. Rostiyam shuda, axir ular birorta bolasini qoldirib ketadigan bo‘lsa, bu gap uqmas va bijildoq to‘polonchilar dastidan biror hikoya yozish tugul kitob ham o‘qiy olmayman-ku! Yo‘o‘q, nima desangiz deng-u, bu menga to‘g‘ri kelmaydi. Albatta, albatta, ishonchim komil, siz mehribon va nihoyatda jonfido buvisiz: uyingiz doim nabiralar bilan to‘la, to‘y-xasham, mehmondirchilikka borsangiz ham birortasini yetaklab yurmasangiz yarmingiz kemtilib qoladi. Men esa siz kabi superbuvi bo‘lolmayman. Birinchidan, odamlar ko‘p to‘planadigan shovqinli joylarga borsam, gap-gashtaklarda yurib xotinlarning g‘iybatlarini eshitsam boshim og‘rib mazam qochib qoladi. Ikkinchidan, bola kimniki bo‘lsa o‘sha yetaklab yursin, o‘zingiz zo‘rg‘a yo‘lingizni topib yurasiz-u, nabira yetaklab olishga balo bormi?
Qolaversa, bundayin bekorchi yurishlarga vaqtim ham bo‘lmaydi, qolgan-qutgan to‘rttagina kunimniyam sandiroqlab o‘tkazsam katta-katta asarlarni mushugim yozadimi? Keyin, uyimda doim meni nazoratda ushlab turadigan, ozodalik, mazali taomlar, ajib suhbatlarni jon dilidan sevadigan, bir kun qonimni ichmasa mazasi qochib qoladigan cholimni (yigitim demoqchiman, cholni yozish osonroq ekan) yolg‘iz qoldirib ketsam boshimda yong‘oq emas, tosh chaqadi-ku! «Sakson yoshingda uy ishlariga yararmiding?!» — deysizmi? Bekor aytasiz, uy ishlari tugul har kuni sport bilan shug‘ullanaman: ertalabki yugurish va badantarbiyani keng-mo‘l hovlimda bajarib olaman. Uy-eshiklarni tozalab (albatta cholim bilan birga, tartib va ozodalik uni hobbisi) shirin quymoq bilan qahva ichib olamiz.
So‘ngra har kim o‘z ishiga, cholim bemorlarini ko‘radi (chunki uni bemorlari bir umr tinch qo‘ymaydi), men esa ijodxonamga kirib olib yozaman. Bilaman, xonamda ko‘p o‘tirolmayman, bir-ikki soat yozgach, velosipedimni olib mahalla guzariga aylanib, do‘kondan ul-bul olib qaytaman. Ham sport, ham ehtiyoj deganlaridek, qonim yurishadi, muskullarning chigali yoziladi, ham kechki mazali ovqatim uchun masalliq tayyor bo‘ladi. Taomni cholim bilan gurunglashiib tayyorlaymiz deb tasavvur qilib turaman, mobodo butun hayotim bo‘yi menga atalgan vaqtlarni o‘g‘irlagan yaramas bemorlari yanayam tinch qo‘yishmay kelib olishsa nachora, doimgidek bir o‘zim musiqamni qo‘yib olib, raqsga tushib ijodni oshxonada davom ettiraveraman-da!
Har narsani bir hikmati bor deganlaridek, bilasizmi, endi nimadan g‘am chekmas ekanman? Sochlarimdan! Ha, endi oq tolalarini yashirish uchun ularni qiynab bo‘yatib ovora bo‘lmayman. Sababi, endilikda barchasi oqqa bo‘yalib bir tekis, tabiiy tusga kirib qoladi va ayni zamonasiga mos bo‘lgan «trend» rangga aylanadi. Qarabsizki, mos turmak bilan yoshimni kamida 20 yilga qisqartirib beradi. Ajoyib turmak, pardoz-andozni qilib olib, cholimni spektaklga taklif etaman. Zamona shu yerga kelganida teskari aylanadi aylanaylar, bir vaqtlar men bergan rad javobini u o‘zimga qaytaradi. «Bormayman, kuni bilan bemor ko‘rdim, charchadim!» — deydi g‘o‘ddayib. Men ham anoyi xonim emasman bilasiz, labimni burib ensa qotiraman va «Bormasangiz uyda biqiniib o‘tiravering, o‘zim ham ketaveraman!» — deyman-da, o‘g‘lim sovg‘a qilgan skuterimni shaylab (uzoqroq yo‘lga yaxshida) hayohut deb shaharni qoralab jo‘nayman. Jo‘nay turib cholimga har doimgi qitmir hazilimni aytib ketmasam ko‘nglim ko‘nchimaydi. «Yaxshi qoling mijg‘ov chol, qaytgunimcha yorilib ketmang!» — deyman.
«Aytgan vaqtimda qaytmasang darvozadan hatlatmayman!» — deydi u qiltillab. Nimasini aytasiz, axir moshinasida yonginasiga olib muzeylar, teatr va kutubxonalarga tashrif buyursak, «Marhamat xonim» deb tavoze’ bilan eshiklarni ochib bersa asakasi ketmaydi-ku, to‘g‘rimi?! Yo‘q, bu kishimga o‘sha tugamas ishi-yu, noshukr bemorlari kerak. Xullas, quruq ming‘irlashdan foyda yo‘q, urush-janjalni-ku aytmay qo‘yaqolay: Turmush qurganimizdan keyingi bir yilni hisobga olmasak (bir-birini tushunib, tabiatlarini bilib olgunlaricha barcha oilada bo‘ladigan tabiiy moslashish jarayoni) yuz yildan buyon biror marta bo‘lsin arazlashib gaplashmay yurishni xayolimizga ham keltirmabmiz. To‘g‘ri oilada janjallar bo‘lib turadi, biz ham bu holatdan mustasno emasmiz albatta. Ammo, «Er-xotin urushi doka ro‘molning qurishi» maqoli aynan biz uchun aytilganini hisobga olib janjaldan keyin uzog‘i bilan besh daqiqacha gaplashmay tura olamiz xolos. Mabodo, meni nozik qalbim judayam o‘ksinib qolsa o‘n daqiqaga cho‘zilish ehtimoli ham yo‘q emas. Alaloqibat, «doka ro‘mol» qurib ulgurib-ulgurmay yana suhbatlashib o‘tiribmiz-da. Shu yerda mavzuga oid bir sirimizni aytib ketmasam, keyin o‘zimni qizg‘anchiqlikda ayblab yurishim tayin. Turmush qurganimizga sal kam 30 yil bo‘lgan bo‘lsa, biror marta bo‘lsin arazlab Ota uyimga ketib qolmabman. Ishonmaysizmi? Ishonavering, axir hozir sizga xuddi o‘sha mo‘’jizakor sirimizni aytib ketmoqchiman-da! Bizni sehrli tolqonimiz bor. Ha, to‘g‘ri eshitdingiz, tolqon. O‘sha odatiy, qotgan non, ta’bga qarab yong‘oq-mag‘iz, shirin danak yoki asal qo‘shib tayyorlanadigan talqon koptokchalarimiz doim tayyor. Turmush o‘rtog‘imning tabiati tuproq unsuriga oid: aqlli, mehribon, mehnatsevar va oilaparvar inson. Ammo, nazoratni juda yaxshi ko‘radi. Qayerdasan, nima qilyapsan, tez kel, kechikma, bu zarar, mana bu foydali va hakozo aytib tugatolmaydigan buyruqlari bilan meni adoi tamom qiladi. Ming yilda birvarakay sabr-toqati toshib g‘azabi qaynaydiki, oldingi sokin va mehribon odamni arvohi ham qolmaydi. Tez hamda olovli injiq tabiatimga qaramasdan xuddi shu paytda kurk tovuqday pusib qolaman va shu zahoti haligi sehrli talqonimizdan og‘zimga solib olaman. Olam guliston! Otaxonimiz tutab o‘chgunicha mazali talqonimni shimib birato‘la katta janjalni oldini olib, kuch ham yig‘ib olaman. Yoki aksincha, men qo‘qqisdan yonib chirsillay boshlasam, u talqondan shimib oladi. Ana sizga tep-tekin maslahat hamda baxtli oila siri, qo‘llang va baxtli bo‘lib keting, aylanaylar! Ko‘ngilginalaringiz baxtdan quyoshday charaqlab ketsin!
Eeh, nimasini aytay, ko‘ngil deganlari shundayin xudbin va o‘jar hilqat ekanki, o‘z bilganidan qolmay bezrayib turaverarkan. Bo‘lmasa, biz ayyorgina ayol zoti ko‘ngildagi qadrli insonimiz uchun hayot zarbalariga chidab, bor orzu-havaslarimiz, go‘zalligimiz, yoshlik hamda kuch-quvvatimizni garovga qo‘yib tavakkal qila olarmidik? Suv kelsa simirib, tosh chiqsa kemirib hayotning tikanakli so‘qmoqlaridan omon chiqa olardik deb o‘ylaysizmi? Qayoqda deysiz, avvaliga ko‘nglimiz shohanshohi bo‘lmish juftimiz va uning oila a’zolari, keyiniga shohzodalar xizmatini qilib ko‘ngillariga yo‘l topamiz degunimizcha butun umrimiz yaponlarning supertezyurar poyezdi kabi «ship» etib o‘tib ketganini sezmay ham qolamiz. «Nimanidir o‘tkazib yubordimmi?!» — deganimizcha og‘zimiz ochilib ko‘zguga qarasak tiniq yuzini ajinlar talashgan, timqora sunbul sochlari oqarib pataklashgan, sarviqomati ilk yaralmishi qovurg‘adek egilganicha, qahrli ko‘zlari baqrayib turgan kampirshoni ko‘ramiz va «Arpangizni xom o‘rdimmi momojon, bunchalar nafrat bilan tikilib turibsiz?» — deb yuborishimizga bir bahya qoladi.
Ko‘p qarab turolmaysan: shartta o‘grilasan-da, bu haqiqatlar ko‘zgusiga qayta biror marta bo‘lsin ko‘z tashlamaysan. Chunki, uning qa’ridan behuda o‘tib ketgan umr zavoli, dardu-hasrat, afsus-nadomat, biz ayollar baxt deb o‘ylagan saroblar chiqib kelaveradi. Ha, vaqti kelib xuddi shu toshqin hislar har bir ayol zoti qalbining tub-tubida isyon qiladi. «Umrimni nimalar yoki kimlar uchun sarflab yubordim?!» — deydi ayol. Ammo, ichidagi minglab javoblarni tashqariga chiqarolmaydi. Ular ozodlikka qo‘yib yuborilgudek bo‘lsa bormi, dahshatli bir to‘fonga yoki uyqudan yangi uyg‘ongan vulqonga aylanib butun olamni kulini ko‘kka sovurardi.
Ha, ayol itoati go‘zaldur, sabr-toqati oltindur, lekin, o‘sha hayot ko‘zgusiga boqqan lahzalardan boshlab itoat, sabr-toqat, jonfidolik, o‘zligini qurbon etish kabi, shu vaqtga qadar atrofingdagi odamlar tomonidan olqishlanib fazilating sifatida talqin etilib kelgan «oliy sifatlar» qisqagina umr uchun juda uzunlik qilishini anglab qolasan. Ayniqsa, ushbu paradoksni anglab, o‘z umringda o‘zing yashashni boshlagan kuningdan 40 yildan buyon «yaxshi odam» maqomini berib kelgan manfaatdor kimsalar nazdida 4 kundayoq (balki 4 soniya dermiz) bir yumalab «dunyodagi eng razil maxluqot»ga aylanib qolishing Garri Potterning sehrli tayog‘i kimgadir meros qolgan-u, senda sinab ko‘rgandek tuyulib ketadi. Juda og‘riqli, huddi tavqi la’natdek keskin sehrgarlik shunday emasmi?! Mana shu og‘riq butun umrga yetib ortadi: yo‘qotilgan, hayotingni eng go‘zal damlarini havoga sovurgan, o‘ylaganingdek kerakli emas, qadringni hech qachon bilmaydigan odamlar uchun qulay, oson va foydali o‘tish yo‘li yoki bop buyum kabi bo‘lganingni anglab qolasan. Ana endi yoshing nechada bo‘lmasin o‘sha yo‘qotilgan yillarni qaytadan o‘zing istaganingdek yashab o‘tishni istaysan…
Xayoldan tezkor narsani topolmaysan kishi, shaharga yetib kelgunimcha ongimda aylangan o‘ylarni qarang! Yolg‘iz qolgach shundayin kulrang va ezgin xotiralar domiga tortib ketishi tayin-da axir. Juft kabutarlardek cholim bilan birga kelsak yoshlik damlarimizni baxtli onlarini eslashib yosharib ketarmidik deyman? Mayli, yozg‘irmoq emas tushunmoq darkor. Yig‘lash emas, kulib yengmoq kerak! Agar bir birlarini tushuna olishmasa sevgi-muhabbat deganlarini haschalik qadri qolmaydi.
Turmushning mushti bir zarbi bilanoq hayolot olamimizda uchib yurgan barcha beg‘ubor va oppoq tug‘yonlarimizni baxtdan yonib turgan ko‘zlarini ko‘kartiradi. Ana endi buyuk muhabbatimiz yurak yutib turmushning biror ishiga burnini suqib ko‘rsinchi! Xullas aylanaylar, gap bilan bo‘lib ertaroq kelibmiz. Spektaklimgacha — asr va shom orasida o‘g‘limni uyiga kirib o‘tsammikin degan o‘y kelib qoldi. Vaqtni suvday oqishini qarang, huddi yaqindagina uylab alohida chiqargandekmiz-u, bungayam o‘ttiz yilcha bo‘lib qolibdi. O‘shanda o‘g‘lim bizdan xafa bo‘lgandi. Albatta, tushunish mumkin, o‘zbekona an’anamizga binonan oilada o‘g‘illar ko‘p bo‘lsa — eng kichik o‘g‘il, yagona bo‘lsa — o‘sha birgina o‘g‘il ota-ona bilan qolishga mahkum. Hech qanday sabab, vaj hamda istisnolar qabul qilinmaydi. Mavzu huddi shu manzilga kelganida yuzimga beixtiyor ayyorona tabassum yoyiladi. O‘ylab qaralsa, odamzotining har bir harakatida xudbinlik yashirin bo‘ladi. Mana nima sababli xudoyimdan o‘g‘il farzand tilanamiz?! O‘zimizni o‘ylaymiz: qarib kuchdan qolganimizda yolg‘iz, qarovsiz qolib ketmasligimizni kafolatlab qo‘ymoqchi bo‘lamiz.
Menga bundayin ma’noli qarashingizni qilmang urgilay, to‘g‘ri avliyo emasman, ammo boshdan — bosh mazkur an’anaga qarshi bo‘lganman va xudoyimdan qarib to dorulbaqoga rixlat etgunimga qadar kuch-quvvat berishini, hech kimga muhtoj bo‘lmay, cholim ikkimiz suyanishib yashashimizni chin dildan niyat qilib so‘raganman. Axir to‘g‘risi ham shu emasmi, qaysidir farzandingizni siz bilan qolishga, nima bo‘lmasin bir umr chizib qo‘ygan chegarangiz, xohish-istaklaringizdan chetga chiqmay, o‘zini emas, sizni hayotingizda yashashga majbur etishni nima deb atash mumkin? Ayniqsa, hozirgi zamonasida yoshlarning anchayin erkin, o‘z xohish-istaklari asosida hayot qurish, shaxsiy fikr, biznikidan farqlanuvchi dunyoqarashini hisobga oladigan bo‘lsak, ayni hozirgi oilaviy muammolarning «ariqboshi»si mana shu o‘zimiz majburiyatga aylantirib, farzandimizdan burch ta’ma qiladigan joydan boshlanadi.
Kuzatuvlarimga qaraganda, hozirgi qizlarning yuz foizi qaynona-qaynota bilan bir tom ostida yashashni yoqtirishmaydi. Oradagi bir foiz farqni hisobga olmasak, o‘z navbati bilan qaynonalarimiz ham o‘g‘ilginalari, to‘g‘rirog‘i kelinni osongina qo‘yib yuborishni istashmaydi. Ular xashamatli oq ko‘ylak hamda malikalik toji ostida bo‘lajak uy xizmatkorini ko‘rishsa, kelinlar esa soxta mulozamat bilan mehmonlarni qarshi olayotgan farishta niqobi ostidagi zaharli olma tutgan o‘gay onani payqab oladilar. Bu ikki ayol to‘y kuni ilk bor ko‘zlari to‘qnashgandayoq azaliy dushman ekanliklarini chin yurakdan his etadilar. Komil ishonch bilan ta’kidlay olamanki, kelin salomni qaynonalar, boshqa ro‘zg‘or qilib chiqib ketishni kelinlar o‘ylab topishgan va ular orasidagi o‘zaro ziddiyat hamda kelishmovchiliklar mudom davom etib kelaveradi. Axir ikki ayol, ya’ni ikki tamoman teskari tabiatli olamlar bir nuqtada birlashishlari mumkinmi? Aslo!
Shunday qilib, o‘g‘limning to‘yini tugatib, yoshlarni o‘z uylariga kuzatib qo‘ygandik. Uzoq-yaqin ayollar nima sababli tayyor «cho‘ri»mni osongina qo‘yib yuborayotganimni so‘rashdi. «Xizmatingizni qilmaydimi, o‘g‘lingiz ham yolg‘iz farzand bo‘lsa, kelajakda siz chol-kampirga kim g‘amxo‘rlik qiladi?» — deyishdi. «Rahmat, xizmatni ham g‘amxo‘rlikni ham o‘z-o‘zimga qila olaman!» — degandim va mana ko‘rib turganingizdek barchasi niyatlarimizga yarasha: sakson yoshimda bardam baquvvatman, yozaman, oshxonamda taom tayyorlayman, cholim bilan janjallashishga ham kuchim yetib turibdi. Eng muhimi doimiy harakatdaman. Agar yuz ko‘rishib qolsak 50 yoshdan ortig‘ini berolmaysiz. O‘ylaymanki, beriladigan bir tutamgina umrimizda har kim o‘z hayotini yashasin. O‘zi uchun, yonidagi suyukli insoni uchun yashab o‘tsin. Farzandlar — uchirma polaponlar! Ularga parvoz qilishni o‘rgating-da o‘z osmoniga qo‘yib yuboring! Qanchalik erta uchirma bo‘lsa, shuncha tez yo‘lini topib olishadi. Oliy maqsadlar, farzandlari kamoloti sari erkin qanot qoqishadi. Qarabsizki, oilaviy ziddiyatlar, o‘zaro nizolar, ko‘ngilqorachiliklarga o‘rin qolmaydi va har bir inson o‘z olamida o‘zlaricha baxtli yashashadi.
Ana, suhbat bilan o‘g‘limning uyiga ham yetib kelibman. O‘g‘lim bilan kelinim ishdan qaytishmagan bo‘lishsa kerak. Yo‘q, qo‘ng‘iroq qilib, «Qayerdasan, boryapman?!» — deyishni unchalik yoqtirmayman. Tavakkal, uyda kimdur bo‘lsa eshik ochishar, yo‘qsa, spektakl boshlangunicha muzeylarni aylanib turaman. Ko‘ngilginam sezib turibdi, bugun uyga yolg‘iz qaytmayman. Cholim allaqachon ortimdan yo‘lga chiqqan. Bugun bolalarimizni birrov ko‘rib diydoriga to‘ysak, sog‘-salomat ekanini bilsak bizdan baxtli ota-ona topilmaydi.
Muhimi bugun, indin — sakson qoralab kelgunicha o‘z hayotimizda ozod va baxtli yashashga ulgurib qolaylik!
Ertaga xudo-poshsho, ertaga bir gap bo‘lar!
Mastura Abduraimova
Mahalliy
Raqamli hukumat loyihalarini boshqarish markazining Investitsion portali xorijliklar e’tiborida!
Poytaxtimizda yuqori saviyada bo‘lib o‘tgan beshinchi Toshkent xalqaro investitsiya forumi mamlakat iqtisodiyoti uchun nafaqat yirik kelishuvlar, balki raqamli texnologiyalarning namoyish maydoniga ham aylandi.
Forum doirasida tashkil etilgan xalqaro ko‘rgazmada Raqamli hukumat loyihalarini boshqarish markazi o‘zining innovatsion stendi bilan ishtirok etdi. Markaz mutaxassislari tomonidan taqdim etilgan raqamli ekotizim va yangi Investitsion portal chet ellik biznes vakillarida katta qiziqish uyg‘otdi.
Ko‘rgazmaga tashrif buyurgan xorijlik investorlar va yirik xalqaro korporatsiyalar vakillari Markaz stendida O‘zbekistonning raqamli infratuzilmasi bilan yaqindan tanishish imkoniga ega bo‘ldilar. Aytish joizki, ma’lumotlarni saqlash va qayta ishlash xavfsizligi, kiberhimoya hamda tizimlarning barqarorligi xalqaro sarmoyadorlar uchun eng muhim kafolatlardan biridir.
Aynan shu jihati davlat va biznes o‘rtasidagi muloqotni to‘liq raqamlashtirgan, yuzlab xizmatlarni masofaviy shaklga keltirgan tizim sifatida alohida e’tirof etildi.
Markazning yetakchi mutaxassislari har bir xorijlik mehmonga ushbu qulay platformalardan amaliyotda qay tartibda foydalanish, tizimlarning ishlash algoritmlari va ular taqdim etadigan iqtisodiy samaradorlik xususida batafsil ma’lumot berishdi.
Ko‘rgazmaning eng qizg‘in muhokama qilingan va xorijlik sarmoyadorlarni o‘ziga jalb etgan asosiy yangiligi — «Investitsion portal» bo‘ldi.
Markazning yetakchi mutaxassislari mehmonlarga portal orqali O‘zbekistonga investitsiya jalb qilish uchun qanday yo‘l tutish lozimligini, kompaniya nomini zahiralashdan tortib, MChJ yoki qo‘shma korxona ochish, litsenziyalar olish, yer maydonlarini auksiondan sotib olish va soliq masalalarini masofadan hal etish jarayonlari qay tartibda amalga oshirilishini qadamma-qadam tushuntirib berishdi.
Elektr, gaz, suv kabi infratuzilma tarmoqlariga ulanishdan tortib, erkin iqtisodiy zonalardan joy ajratilishigacha bo‘lgan barcha jarayonlarning raqamli formatga o‘tkazilgani O‘zbekistonning xalqaro biznes reytinglardagi o‘rnini keskin yuqoriga ko‘tarishi shubhasiz.
Beshinchi Toshkent xalqaro investitsiya forumi doirasida Raqamli hukumat loyihalarini boshqarish markazi nafaqat tayyor mahsulotni namoyish etdi, balki O‘zbekistonning zamonaviy tendensiyalarga moslasha olayotgan, ochiq va xavfsiz raqamli davlatga aylanganini amalda isbotladi. Ko‘rgazma maydonidagi bevosita muloqotlar va xorijliklarning yuqori qiziqishi yaqin istiqbolda mamlakatimizga raqamli kanallar orqali yangi kapital oqimi kirib kelishini ta’minlaydi.
Milliy statistika qo‘mitasiga ko‘ra, O‘zbekistonda 2026-yil 1-may holatiga ta’lim sohasida 8 555 ta tadbirkorlik subyekti faoliyat ko‘rsatmoqda.
Bu ko‘rsatkich 2025-yilning shu davriga nisbatan qariyb 2,2 mingtaga yoki 34,1 foizga oshgan. Natijada ta’lim sohasidagi tadbirkorlik subyektlari soni so‘nggi besh yildagi eng yuqori darajaga yetdi.
Ma’lumotlarga ko‘ra, ta’lim sohasidagi tadbirkorlik subyektlari sonining o‘sishi so‘nggi yillarda turlicha shakllangan. Xususan, 2022-yil 1-may holatiga mazkur ko‘rsatkich 6 443 tani tashkil etgan. 2023-yilda bu raqam 6 478 taga yetgan bo‘lsa, 2024-yilda 6 370 taga tushgan.
2025-yil 1-may holatida ta’lim sohasida 6 380 ta tadbirkorlik subyekti faoliyat yuritgan. 2026-yilga kelib esa ularning soni keskin oshib, 8 555 taga yetdi.
Shunday qilib, bir yil ichida sohada 2 175 ta yangi tadbirkorlik subyekti paydo bo‘lgan.
Hukumat qarori loyihasiga ko‘ra, Xorazm viloyatining Xiva shahrida Xitoyning Lyaoning pedagogika universiteti filialini tashkil etish rejalashtirilmoqda.
Loyiha Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi, Lyaoning pedagogika universiteti hamda Urganch davlat universiteti hamkorligida amalga oshiriladi.
Hujjatga muvofiq, filialda bakalavriat va magistratura bosqichlarida, keyinchalik esa doktorantura yo‘nalishlarida ham kadrlar tayyorlash yo‘lga qo‘yiladi. Ta’lim jarayoni Xitoy universitetining o‘quv dasturlari asosida, O‘zbekiston ta’lim standartlari hisobga olingan holda tashkil etiladi.
Filialda pedagogika, psixologiya, tillar va ta’lim texnologiyalari yo‘nalishlari bo‘yicha mutaxassislar tayyorlash, qo‘shma ilmiy tadqiqotlar olib borish, talabalar va professor-o‘qituvchilar almashinuvini tashkil etish rejalashtirilgan.
Qaror loyihasiga ko‘ra, ta’lim kunduzgi va masofaviy shakllarda, xitoy, o‘zbek hamda ingliz tillarida olib boriladi. O‘qish to‘lov-kontrakt asosida tashkil etiladi.
Filial faoliyati litsenziya olingandan keyin 2026/2027 o‘quv yilidan boshlanishi ko‘zda tutilgan. Bitiruvchilarga O‘zbekistonda tan olinadigan diplom beriladi.
Loyihada yana bir muhim norma nazarda tutilgan. Unga ko‘ra, filial har yili to‘lov-kontrakt tushumlarining kamida 5 foizini moliyaviy qiyinchilikka uchragan va iqtidorli talabalar uchun stipendiyalarga yo‘naltiradi.
Mazkur hujjat ayni paytda muhokama uchun joylashtirilgan bo‘lib, qabul qilinsa, O‘zbekistondagi xorijiy oliy ta’lim muassasalari filiallari soni yana bittaga ko‘payadi.
«Tok urdi…», «zaharlandi…», «tushib ketdi…»
Bolalar bog‘chasi hududi. Besh yoshli bolakay transformator yerto‘lasining darchasidan pastga tushib ketadi. Yuqori kuchlanishli tok jajji vujudni kuydiradi, bola og‘ir jarohatlar bilan shifoxonaga yotqiziladi.
Boshqa bir manzil. 11 yoshli qizaloq tomdan o‘yinchog‘ini olib tushmoqchi bo‘ladi. Simlarga tegib ketishi oqibatida tok urishi qizchaning hayotiga nuqta qo‘yadi.
Temiryo‘l stansiyasi. Jizzax viloyatida 17 yoshli o‘smir yigit do‘stlari bilan vagon ustiga chiqadi. Ammo yuqori kuchlanishli elektr tarmog‘i soniya ichida ularing navqiron hayotini kulga aylantiradi.
Oradan hech qancha o‘tmay, xuddi shunday manzara, xuddi shunday temiryo‘l vagon ustida chirchiqlik 14 yoshli maktab o‘quvchisi tok urishidan og‘ir kuyish jarohati oladi.
O‘smirlar-ku hali yosh, qiziqqon deylik. Lekin hayot tajribasiga ega kattalarga, soha mutaxassislariga nima bo‘lgan?
2023-yil 22 iyul. Toshkent viloyatining Nurafshon tumanida «Toshkent kommunal qurilish servis»ning to‘rt nafar xodimi kanalizatsiya tarmog‘ini tozalash ishlarini olib borayotgan edi. Jarayonda 57 yoshli ishchi quduq ichidagi zaharli gazlardan hushini yo‘qotadi. Uni qutqaraman deb orqasidan hech qanday himoya vositasiz, tavakkal qilib chuqurga tushgan 23, 27 va 55 yoshli hamkasblari ham zaharlanadi. Ulardan uch nafari o‘sha yerning o‘zida jon taslim qiladi, biri esa og‘ir ahvolda shifoxonaga olib boriladi. Sud-tibbiy ekspertizasi o‘lim sababini vodorod sulfididan (serovodorod) o‘tkir zaharlanish deb ko‘rsatdi. Oradan uch yil o‘tib, Jinoyat kodeksining 247-moddasi (Mehnatni muhofaza qilish qoidalarini buzish) bilan ochilgan jinoyat ishlariga qaramay, Andijonda xuddi shu ayanchli o‘lim ssenariysi takrorlandi. Yana to‘rt nafar inson, yana quduq va yana o‘sha mehnat xavfsizligiga rioya qilmaslik…
Bu esa uch yil ichida Nurafshondagi fojeadan hech qanday xulosa chiqarmaganimizdan, o‘sha to‘rt qurbonning ayanchli o‘limi tizim uchun dars bo‘lmaganidan dalolat beradi. Sud-tibbiy ekspertizasining dastlabki ma’lumotiga ko‘ra, ularning ham o‘limiga vodorod sulfiddan o‘tkir zaharlanish va yuqori nafas yo‘llarining suyuqlik bilan berkilishi natijasida yuzaga kelgan mexanik asfiksiya sabab bo‘lgan.
Jamiyatimizda nafaqat ish joylarida mehnat muhofazasi, balki kundalik hayotimizda, mahalla va ko‘chalarimizda ham eng oddiy xavfsizlik madaniyati butunlay falajlangan. Nega biz xavfni ko‘rib turib, u bizga zarar yetkazsa-da hushyor tortmaymiz? Bolalarni tok urishi va quduq ichidagi to‘rt nafar katta yoshli insonlarning vafoti o‘rtasida qanday bog‘liqlik bor? Bog‘liqligi shundaki, jamiyatimizda bolalar, yoshlar, kattalar va ish beruvchi rahbarlar xavfni xavf deb o‘ylamaslik XAVFi ostida yashayotgani…
Xo‘sh, nima uchun o‘smir xavfni xavf deb bilmaydi? U poyezd vagonlari tepasida necha ming volt kuchlanishli tok borligini, bu tok odamni bir soniyada kuydirib kul qilishini bilmaydimi?
Xavfni pisand qilmaslik…
O‘smirlar psixologiyasida juda xavfli omil bor, ya’ni «Shaxsiy mif» (Personal Fable) deb ataladigan psixologik fenomen. Bu yoshdagi bolalarning miyasida «Yomon voqealar, o‘lim yoki baxtsiz hodisalar kimgadir sodir bo‘lishi mumkin, lekin menga emas. Men boshqachaman, menga hech narsa qilmaydi» degan mutlaq ishonch bo‘ladi. Ular o‘zlarini kino qahramondek his qilishadi.
Bunday «xavfni pisand qilmaslik» faqat bizning yoshlarimizga xos muammo emas. Dunyoning eng rivojlangan davlatlari ham vaqtida xuddi shu ijtimoiy inqiroz bilan to‘qnash kelgan. Masalan, Avstraliyaning Melburn shahrida o‘smirlarning temir yo‘l va metro atrofidagi beparvoligi, xavfli harakatlari ortidan baxtsiz hodisalar soni keskin ortib ketgan edi.
Ammo ular yoshlarga qarata «Poyezd yaqiniga yo‘lama!», «Tok uradi!» kabi balandparvoz va zerikarli shiorlar ish bermasligini allaqachon anglab yetishdi. Chunki o‘smirlar quruq taqiqlarni eshitishni istamasligini juda yaxshi bilishadi. Shu sababli, 2012-yilda Avtraliya jamoatchilikni xabardor qilish kampaniyasi va Melburn shahridigi Metro Trains dunyoga mashhur «Dumb Ways to Die» (O‘limning ahmoqona usullari) deb nomlangan animatsion videokampaniyani taqdim etishdi.
Rolikning mazmuni juda oddiy, lekin ta’sirli: unda rang-barang, sodda «loviyasimon» qahramonlar o‘zlarining turli ahmoqona harakatlari — sochlariga o‘t qo‘yish, ayiqqa tayoq sanchish, muddati o‘tgan dorilarni ichish tufayli bevaqt halok bo‘lishadi. Videorolikning eng asosiy va yakuniy qismida esa poyezd platformasining chetida turish, relslar ustidan yugurib o‘tish kabi temir yo‘ldagi ehtiyotsizliklar «dunyodagi eng ahmoqona o‘lim usuli» sifatida ko‘rsatiladi.
Ijodkorlarning asosiy maqsadi xavfli trendlar ketidan quvayotgan o‘smirlarga ularning bu ishi «qahramonlik» yoki «jasurlik» emas, shunchaki axmoqlik ekanini o‘z tillarida vizual va hajviya orqali ongiga singdirish edi. Bu urinish kutilganidek natija berdi. Mahalliy metro yo‘llaridagi baxtsiz hodisalar soni qisqa vaqt ichida 20 foizdan 30 foizgacha kamaydi. Ushbu loyiha rahbari Jon Meskal o‘z intervyusida uning muvaffaqiyati haqida shunday degan edi: «Ushbu kampaniyaning maqsadi hech qanday xavfsizlik xabarini eshitishni istamaydigan auditoriyani jalb qilishdir va biz ushbu rolik buni amalga oshiradi deb o‘ylaymiz».
E’tibor berganmisiz?…
Ko‘p qavatli uylarning tepa qavatida hech qanday himoya kamarlarisiz, deraza tashqarisiga oyoq qo‘yib, oyna yuvayotgan ayollarga ko‘zingiz tushganmi? Yoki soha mutaxassisi bo‘lmay turib, hech qanday himoyasiz mahalladagi baland simyog‘ochga chiqib, uzilgan chiroqni ulashga urinayotganlarga? Bu manzaralar biz uchun shunchaki oddiy kundalik holatga aylanib bo‘lgan.
Xavfni pisand qilmaslik, afsuski, faqat ish joylarida emas, maishiy hayotimizda ham qon-qonimizga singib ketgan. Masalan, har yili qish mavsumi kelishi bilan mo‘rilarni tozalamaslik, uy ichida ochiq chelakka ko‘mir yoqib isinishga harakat qilish oqibatida butun boshli oilalarning is gazidan fojiali vafot etgani haqidagi sovuq xabarlarga ko‘zimiz tushadi.
Yoki qo‘l telefoni hojatxonaga tushib ketganda, uni olib chiqaman deb hech qanday himoyasiz chuqurga kirgan va u yerda to‘planib qolgan zaharli gaz tufayli soniyalar ichida halok bo‘lgan yurtdoshlarimiz haqidagi xabarlar ham, afsuski, to‘qima emas. (XXI asrda hojatxonalarning hali hamon o‘radek holatda bo‘lishining o‘zi alohida e’tiborsizlik, alohida mavzu….)
Mana shu yerda kattalar o‘rtasidagi eng dahshatli virus «hech narsa qilmaydi» xotirjamligi pand beradi. «Oldin ham qilganman, hech narsa ro‘y bermagan, menga hech narsa bo‘lmaydi» degan ishonch odamlarning bevaqt hayotdan ko‘z yumishiga sabab bo‘lmoqda.
«Xavfsizlik madaniyati» nima?
Xo‘sh, jamiyatimizda xavfsizlik madaniyati qay darajada?
— Xavfli joylarda hech qanday himoya vositasisiz faoliyat olib borish, «menga hech narsa bo‘lmaydi» degan odat bilan ish yuritish holatlari afsuski uchramoqda, — deydi O‘zbekiston Respublikasi Kambag‘allikni qisqartirish va bandlik vazirligi Xodimlarning malakasini oshirish markazi professori, texnika fanlari doktori Ozodaxon Yo‘ldosheva. — Bularning asosiy sababi “xavfsizlik madaniyati”ning yetishmayotganligi. Xavfsizlik madaniyati, bu xavfsizlikni faqat qoida emas, balki kundalik odat va mas’uliyat sifatida qabul qilish demakdir».
Professorning ta’kidlashicha, O‘zbekiston Respublikasining «Mehnatni muhofaza qilish to‘g‘risida»gi 410-sonli Qonuni (17-modda) hamda Vazirlar Mahkamasining 2025 yil 24 dekabrdagi 819-sonli qarorida tashkilotlarda mehnat muhofazasi sohasida qayta tayyorlash va malaka oshirish vazifalari aniq belgilab qo‘yilgan. Ammo amaliyotda ahvol boshqacha.
— Afsuski, hamma tashkilotlar ham ushbu vazifalarni birdek qabul qiladi deb ayta olmayman, — deydi Ozodaxon Yo‘ldosheva. — Ba’zan xavfsizlik choralari mavzusida dars o‘tayotganimda ayrim tashkilot rahbarlarida, ayniqsa, xavfsizlik texnikasiga mas’ul shaxslarda befarqlikni kuzataman. Ularga mana shu holatlar saboq bo‘lishi kerak. Xavfsizlik texnikasi, mehnat muhofazasi bular shunchaki hisobotlar uchun qilinadigan tadbirlar emas. Bular muhim fanlar, dolzarb qoidalar majmuasidir, negizida ishchi-xodimlar, fuqarolar taqdiri, salomatligi, hayoti, oilasining xotirjamligi turibdi».
Ha, suhbatdoshim aytganidek, bizda xavfsizlik texnikasi ko‘pincha «shunchaki qog‘ozdagi hisobot» deb qaralgani uchun ham Andijondagidek fojialar yangilik emas. Agar qonundagi vazifalar shunchaki tekshiruvchi kelganda ko‘rsatiladigan papkalar uchun emas, ongli ravishda bajarilganda edi, bugun to‘rt nafar inson bevaqt nobud bo‘lmasdi.
Quduqni kim tozalashi kerak?
Kun.uz surishtiruvida oshkor bo‘lgan ba’zi faktlar esa tizimdagi befarqlik va mas’uliyatsizlik naqadar chuqur ildiz otganini ko‘rsatadi. Fojiadan so‘ng tashkilot mas’ullarining «biz ularga quduqni tozalash haqida buyruq bermagandik, o‘zlari tavakkal qilib tushib ketishibdi» qabilida o‘zini oqlashi va javobgarlikni marhumlarning bo‘yniga qo‘yishga urinishini nima deb tushunishni ham bilmaysan. Ish joyida xavfsizlik tizimi shu qadar izdan chiqqanki, hatto sohaga umuman aloqasi bo‘lmagan, oddiy bog‘bon, qorovul, elektr muhandisi, haydovchi quduq tozalash mas’uliyatini o‘z bo‘yniga olgan. Yoki halokatga uchragan xodimni qutqarishga haqqim bor deb o‘ylashgan. Rahbariyatning «buyruq bermaganmiz» degan bahonasi mehnat qonunchiligi qarshisida mutlaqo asossizdir. Chunki tashkilot hududida mehnat qilayotgan har bir xodimning hayoti va xavfsizlik vositalari bilan ta’minlanishi uchun birinchi navbatda aynan o‘sha rahbarlar javobgar hisoblanadi. Xodimning maxsus kiyim va gaz analizatorisiz quduq yaqiniga borishining o‘zi nazorat mutlaqo yo‘qligidan dalolat beradi.
Surishtiruv davomida oshkor bo‘lgan eng dahshatli va yurakni ezadigan fakt esa boshqa nuqtada. Guvohlarning so‘zlariga ko‘ra, quduqqa tushgan yurtdoshlarimiz kamida 5-10 daqiqa davomida pastdan yordam so‘rab, jon talvasasida baqirishgan. Ular o‘sha paytda hali tirik bo‘lgan! Eng achinarlisi, voqea joyiga yetib kelgan Favqulodda vaziyatlar vazirligi (MChS) xodimi esa «Qo‘limizda hech qanaqa maxsus apparat yo‘q, ustiga-ustak rahbariyatning ruxsatisiz quduqqa tushib qutqarolmaymiz», deya shunchaki qarab turgan…
Inson hayoti soniyalar bilan o‘lchanayotgan bir paytda, qutqaruvchining «ruxsat kutib» va «quruq qo‘l bilan» turishi, tizimimizdagi eng ayanchli og‘riqdir. Bu holat Mehnat muhofazasi va Favqulodda vaziyatlar organlarining o‘zaro hamkorligi, tezkorligi va eng oddiy texnik vositalar (kislorod niqoblari) bilan ta’minlangani darajasi qay ahvolda ekanini yaqlon ko‘rsatib qo‘ydi.
Boshqa mamlakatlarda xavfsizlik madaniyatiga munosabat qanday?
Yaponiyada temir yo‘l ishchilari yoki qurilish sektoridagi xodimlar biror harakatni qilishdan oldin o‘sha obyektga barmoq bilan ishora qilib, baland ovozda holatni aytishlari shart. Ishchi biror xavfli harakatni qilishdan oldin o‘sha obyektga barmog‘i bilan ishora qilib, baland ovozda: «Klapan yopiq — xavfsiz!» yoki «Niqob taqildi — soz!» deb aytishi va sherigi buni tasdiqlashi shart. Bu miyani avtomatlashtirilgan (robot) holatdan uyg‘otadi.
Yevropa va AQShning yirik sanoat korxonalarida ishchi quduqqa yoki xavfli shaxtaga tushishdan oldin maxsus ko‘zoynaklarini taqadi. Unga virtual dunyoda himoya niqobisiz quduqqa tushganda sodir bo‘ladigan zaharlanish va o‘lim holati realdek his ettiriladi. Virtual olamda bo‘lsa-da, xatosi tufayli «o‘lib ko‘rgan» yoki og‘ir jarohat olgan ishchi real hayotda ushbu xatoni aslo takrorlamaydi.
Ishchilarni dahshatli avariya suratlari bilan qo‘rqitish korxonalarda vaqt o‘tib immunitet paydo qiladi («bu men bilan bo‘lmaydi» deyish tizimi ishga tushadi). Shu sababli hozir G‘arbda xavfli obyektlar kirishiga ishchilarning o‘z farzandlari, oilasi bag‘rida baxtli yashab yurgan suratlari va ularning: «Dadajon, sizni sog‘-salomat uyda kutib qolaman!» degan audio xabarlari qo‘yiladi. Oilaviy mas’uliyat insonni xavfsizlik qoidalariga qat’iy amal qilishga majburlaydi. Bu insonni «men faqat o‘zim uchun emas, oilam uchun ham tirik va sog‘ bo‘lishim shart» degan mas’uliyatni uyg‘otadi.
Rivojlangan davlatlarda agar ishchi maxsus himoya kiyimi (kaska, maska, kamar) kiymagan bo‘lsa va bu kameraga tushib qolsa, u sug‘urta pulidan mahrum bo‘ladi. Jarohatlangan taqdirda ham, agar ayb ishchining beparvoligida bo‘lsa, davolanish xarajatlarini sug‘urta qoplamaydi va korxona ham badal to‘lamaydi. Bu omil odamlarni tirik qolish va oilasini boqish uchun qoidalarga bo‘ysunishga majbur qiladi.
Avstraliyaning «Dumb Ways to Die» multfilmini tomosha qilish asnosida loviyalar ustidan kulishingiz mumkin. Lekin real hayotda elektrichka ustiga chiqayotgan o‘smirlarimiz ham, hech qanday himoyasiz turli xavfli yumushlarga o‘zini urayotgan katta yoshli hamyurtlarimiz ham aslida o‘sha animatsiya qahramonlaridan farq qilmay qolmoqda.
«Afsus», «Essiz, kech bo‘ldi», «Juda yosh edi-ya»…
Biz qachongacha fojialardan keyin bir xil gaplarni takrorlaymiz?
Tan olaylik, jamiyatda xavfsizlik qoidalari qat’iy o‘rnatilmas ekan, xatolardan xulosa chiqarishni emas, balki mana shunday mudhish yo‘qotishlarga ko‘nikishni boshlaymiz. Vaholanki, qat’iy tartib-intizom o‘rnatish orqali bu bevaqt o‘limlarning oldini olish, qanchadan-qancha hayotlarni saqlab qolish mumkin edi.
Agar korxona va tashkilotlarda, hatto o‘z uyimizda xavfsizlik madaniyati shakllanmas ekan, mehnat xavfsizligi qoidalari faqat hisobot va navbatdagi imzo uchun xizmat qiladigan rasmiyatchilik bo‘lib qolaveradi. Oqibatda esa, Andijonda yuz bergan dahshatli voqea kabi fojialar va bevaqt o‘limlar zanjiri to‘xtamaydi.
Barno Sultonova
Bugun poytaxtimizda start olayotgan beshinchi Toshkent xalqaro investitsiya forumi (TXIF) arafasida, O‘zbekistonning yaqin yillardagi iqtisodiy xaritasini belgilab beruvchi strategik voqea yuz berdi. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev hamda AQShning eng nufuzli davlat moliyaviy institutlari va transmilliy korporatsiyalari rahbarlari o‘rtasida to‘g‘ridan-to‘g‘ri, eksklyuziv davra suhbati bo‘lib o‘tdi.
Vashingtonning global investitsiyalar siyosatini belgilovchi ikki yirik ustuni — AQSh Xalqaro moliyaviy taraqqiyot korporatsiyasi va Eksport-import banki rahbariyatining ushbu uchrashuvda shaxsan ishtirok etgani Amerika siyosiy va biznes doiralarining O‘zbekistonga nisbatan strategik qarashlari tubdan o‘zgarganidan dalolat beradi.
Ma’lumotlarga ko‘ra, uchrashuv shunchaki rasmiy bayonotlardan iborat bo‘lmay, balki AQSh yirik biznesining Markaziy Osiyodagi eng yirik bozorga kirishini tezlashtirish mexanizmiga aylandi. O‘zbekiston xorijiy investorlar uchun mutlaqo xavfsiz va yuqori rentabelli sheriklik maydoniga aylandi.
Amerika kapitalining O‘zbekistonga faol intilishi ortida 3 ta asosiy strategik drayver turibdi:
Jumladan, mamlakatda xususiy mulk va xorijiy investorlar huquqining qonun ustuvorligi darajasida himoyalanishi AQSh moliyaviy institutlari uchun bosh mezon bo‘ldi.
O‘zbekiston an’anaviy xomashyo eksportidan voz kechib, yashil enertika, litiy va boshqa nodir metallarni qayta ishlash, raqamli infratuzilma va sun’iy intellekt kabi eng zamonaviy sohalarda sheriklikni taklif qilmoqda.
AQSh kompaniyalari O‘zbekistonga nafaqat 38 millionlik bozor, balki butun Markaziy Osiyo va qo‘shni mintaqalarga chiqish imkonini beruvchi bosh logistik va sanoat darvozasi sifatida qaramoqda.
DFC va EXIM bankining birgalikdagi harakati Amerika xususiy sektori uchun yashil chiroq demakdir. Ushbu institutlar tomonidan loyihalarning moliyalashtirilishi Uoll-strit (Wall Street) va AQShning yirik sanoat gigantlariga O‘zbekistondagi xavf-xatarlar minimal darajada ekani haqida berilgan eng kuchli signaldir.
Mazkur oliy darajadagi uchrashuv beshinchi Toshkent xalqaro investitsiya forumining bosh intrigasini ochib berdi. Ma’lumotlarga ko‘ra, forum davomida AQSh kompaniyalari bilan energetika, transport va yuqori texnologiyalar sohasida uzoq muddatli, ko‘p milliardlik kelishuvlar imzolanishi kutilmoqda.
O‘zbekiston o‘zining ochiqlik siyosati va qat’iy islohotlari bilan nafaqat mintaqada, balki global miqyosda ishonchli, bashorat qilib bo‘ladigan va yuqori salohiyatli strategik hamkor sifatidagi mavqeini uzil-kesil mustahkamladi. Toshkent va Vashington o‘rtasidagi bu galgi iqtisodiy muloqot yaqin yillarda ikki tomonlama munosabatlar tarixidagi eng yirik investitsiya to‘lqinini boshlab berishi kutilmoqda.
O‘zbekiston AQSh-Eron bitimiga munosabat bildirdi
AQShda aviahalokatda 12 kishi halok bo’ldi
Erta nikoh haqida xabar berganlar rag‘batlantiriladi – loyiha
-
Siyosat4 days ago
«Ushbu masalani shaxsan nazoratimga oldim» — Saida Mirziyoyeva giyohvandlikka qarshi kurash haqida
-
Jamiyat5 days agoFarg‘onada 1 kilogrammdan ortiq gashish olib ketayotgan shaxs qo‘lga olindi
-
Sport4 days agoEron Amerikaga bordi, Osiyo Yevropaning ta’zirini berayotir – JCh kundaligi
-
Jamiyat5 days agoToshkentda renovatsiyaning birinchi bosqichi boshlandi
-
Dunyodan3 days ago
Dunyo bo’ylab qochqinlar soni 10 yil ichida birinchi marta kamaydi.
-
Iqtisodiyot2 days ago
Toshkentda YIBning mintaqaviy vakolatxonasi ochildi
-
Siyosat2 days ago
Prezident Ozarbayjon va Belarus bosh vazirlarini qabul qildi
-
Siyosat2 days ago
O‘zbekistonda AQSh bilan yirik investitsiya loyihalari amaliy bosqichga o‘tadi