Jamiyat
Jeffri Epshteyn fayllarini ko‘rish ruhiy salomatlikka jiddiy xavf
So‘nggi kunlarda ijtimoiy tarmoqlarda Jeffri Epshteyn ishi bilan bog‘liq juda og‘ir kontentlar tarqalayapti va bu asab tizimingiz uchun juda xavfli.
Vikar jarohati nima?
Psixologiyada “vikar jarohati” tushunchasi mavjud, soddaroq aytganda bu boshqalarning azob-uqubatlari haqidagi ma’lumotlarni ko‘rish yoki eshitish orqali siz olayotgan ruhiy jarohat. Siz bevosita qurbon bo‘lmasangiz ham, miyangiz xuddi o‘zingiz boshdan kechirayotgandek reaksiya beradi. Bu fantaziya yoki haddan ortiq ehtiyotkorlik emas, ko‘plab ilmiy tadqiqotlar bilan tasdiqlangan nevrologik jarayon.
Bunday kontentni tomosha qilganda miyada stress gormonlari oshib ketadi, ya’ni kortizol va adrenalin. Buning natijasida esa uyqu buziladi va vahimali, xavotirli tushlar ko‘rish boshlanadi, doimiy qo‘rquv va bezovtalik hissi paydo bo‘ladi. Yaqinlarga, ayniqsa bolalarga ortiqcha xavotir bilan qarash, odamlarga ishonchning yo‘qolishi, depressiya belgilarining paydo bo‘lishi, hamda “empatiya charchog‘i” yuzaga keladi.
“Bilishim kerak” tuyg‘usi — bu psixologik tuzoq.
Ko‘pchilik “hamma ko‘rayaptiku, men ham haqiqatni bilishim kerak”, deb o‘ylaydi. Bu psixologiyada FOMO deb ataluvchi hodisa. Lekin, bu fayllarni ko‘rish sizning hayotingizga hech qanday foyda keltirmaydi. Siz uni ko‘rganingiz bilan adolat tezroq qaror topib ham qolmaydi, eng achinarlisi esa qurbonlarga yordam ham bermaydi. Afsuslar bo‘lsinki, faqatgina psixologik salomatligingiz jiddiy zarar ko‘rgani qoladi.
Oqibatlari qanday?
Bunday og‘ir kontentlarni ko‘rish va qiziqish ta’siri bo‘yicha ilmiy tadqiqotlar orqali mijozlarda nafaqat uyqu va tushlarning buzilishi yoki bezovtalik, xavotir, depressiv belgilar kuzatilgan, balki tasvirlarni miya uzoq muddat saqlashi aniqlangan. Siz xohlasangiz ham uni unutolmaysiz, eng yomoni esa ular eng kutilmagan paytlarda, turmush o‘rtog‘ingiz bilan tinch suhbatlashib o‘tirganingizda, bolangizni quchoqlaganingizda, tinch dam olayotganingizda xayolga kelaveradi.
Birinchi va eng muhim qoida: bu fayllarni hech qachon ochmang. Bu zaiflik emas, aksincha donolik va o‘z psixologik salomatligingizni qadrlash intizomi. Siz o‘z oilangiz, ishingiz, jamiyat uchun ruhiy jihatdan sog‘lom bo‘lishingiz kerak.
Agar allaqachon ko‘rgan bo‘lsangiz o‘zingizni ayblamang.
Yaqinlaringiz bilan gaplashing (lekin tafsilotlarsiz, faqat hissiyotlaringiz haqida gaplashing). Jismoniy faollik bilan shug‘ullaning, yugurish, sport zaliga borish, tabiatda yurish orqali, bu stress gormonlarini kamaytiradi. Uxlashdan oldin telefonga qaramang, tinchlantiruvchi musiqa tinglang. Agar yuqoridagi belgilar davom etaversa mutaxassisga murojaat qiling, bu uyatli narsa emas.
Ijtimoiy tarmoqlaringizni tozalash vaqti kelganini yana bir bor o‘ylab ko‘ring. Shov-shuvli, shokli kontent tarqatuvchi sahifalarni, blogerlarni o‘chiring. Ekran vaqtini kamaytiring (kuniga 2 soatdan oshmasin). Ishonchli, ijobiy kontentga obuna bo‘ling. Bolalaringizni ham bunday kontentlarni ko‘rishdan himoya qiling — bu juda muhim.
Ularning telefonlarida ota-ona nazorati funksiyasini faollashtiring. Yosh me’yoriga mos ilovalar va brauzerlarni o‘rnating. Internetda xavfsizlik qoidalari haqida ochiq gaplashing. Bu masalada o‘zingiz namuna bo‘ling, bolalar oldida telefonga kamroq qarang.
Qachon tezda psixologik yordam kerak?
Ruhiy buzilishlarni tashxislash uchun xalqaro standartga ko‘ra, agar siz yoki yaqinlaringiz quyidagi belgilarni ikki haftadan ortiq sezsangiz, kechiktirmang: uyqu buzilishida, doimiy qo‘rquv, vahima xurujida, bolalaringizdan ajralib qolishdan qattiq qo‘rqishda, hamma odamlarga birday ishonsizlikda, depressiya belgilari kuzatilsa, ya’ni hech narsaga qiziqmaslik, kulgu va zavqning kelmasligida, o‘z-o‘ziga zarar yetkazish fikrlarida, ya’ni bu holatlar kuzatilganida mutaxassis yordami shart!
Xullas, dunyoda yaxshilik ham, yomonlik ham bor. Biz bundan to‘la xalos bo‘lolmaymiz. Chunki, bu bizning nazoratimizda emas, ya’ni aynan faqat sizning nazoratingizda emas. Biz dunyodagi barcha yomonliklar haqida bilishimiz bizning xavfsizligimizni ta’minlamaydi va barcha yomonlikni ko‘rish yoki bilish shart emas.
Adolatni, insoniylik va ezguliklarni qo‘llab-quvvatlash uchun o‘zingizni azoblashingiz, jarohatlashingiz kerak emas. Haqiqiy kuchingiz ruhiy salomatligingizni saqlash, hayotning nurli tomonlarga e’tibor berish, yaqinlaringizga g‘amxo‘rlik qilishda…
Madina Miytan, psixolog
Zangiota tumanidagi MChJlardan biriga qarashli baliqchilik ko‘lida suv sathi pasaytirilgani sababli baliqlarda kislorod yetishmasligi yuzaga kelib, 200–300 grammli baliqlar nobud bo‘lgan.
Foto: Illyustrativ surat / SI
Ekopolitsiya ijtimoiy tarmoqlarda tarqalgan Zangiota tumanidagi Achchisoy kanalida baliqlar nobud bo‘layotgani aks etgan video bo‘yicha o‘rganish olib bordi.
Qayd etilishicha, o‘rganishlar davomida Zangiota tumani «Ittifoqchi» mahallasida faoliyat yuritib kelayotgan “Damachi baliq” MChJga qarashli baliqchilik ko‘lida suv sathi pasaytirilgani sababli baliqlarda kislorod yetishmasligi yuzaga kelib, 200–300 grammli baliqlar nobud bo‘lganligi aniqlandi.
Nobud bo‘lgan baliqlar jamiyat ishchisi tomonidan tozalanib, tuman hududidan oqib o‘tgan Achchisoy kanaliga oqizib yuborilgan.
Jamiyat faoliyati natijasida hosil bo‘layotgan oqova suvlardan namunalar olinib, atrof-muhitga ta’sirini aniqlash maqsadida o‘rganilganida, azot ammoniy miqdori belgilangan me’yordan 1,7 barobar, azot nitrit 1,95 barobar, quruq qoldiq 1,28 barobar hamda umumiy fosfor 1,8 barobar ortiq ekanligi aniqlandi.
Holat bo‘yicha korxonaga 92 mln so‘m miqdorida kompensatsiya hisoblandi, mas’ullarga nisbatan ma’muriy bayonnoma rasmiylashtirilib, holat qayta takrorlanmasligi bo‘yicha majburiy ko‘rsatmalar berildi. Shuningdek, kanal nobud bo‘lgan baliqlardan tozalandi.
Ular qalbaki 10 ming AQSh dollarini shartli xaridorga haqiqiy 7,5 ming AQSh dollariga sotgan vaqtlarida ashyoviy dalillar bilan ushlandi.
Davlat xavfsizlik xizmatining Namangan viloyati bo‘yicha boshqarmasi xodimlari tomonidan Bosh prokuratura huzuridagi Departament va Bojxona idoralari bilan hamkorlikda Chust tumanida tezkor tadbir o‘tkazildi.
Tadbir davomida Yangi Namangan tumanida yashovchi shaxs va Chust tumanida istiqomat qiluvchi, muqaddam sudlangan fuqaro o‘zaro til biriktirib, xorijdan olib kelingan qalbaki 10 ming AQSh dollarini shartli xaridorga haqiqiy 7,5 ming AQSh dollariga sotgan vaqtlarida ashyoviy dalillar bilan ushlandi.
Hozirda ularga nisbatan jinoyat ishi qo‘zg‘atilib, tergov harakatlari olib borilmoqda.
“Navoiy-Uchquduq” yo‘lida Nexia va yuk mashinasi to‘qnashuvida 2 kishi vafot etdi. Dastlabki ma’lumotlarga ko‘ra, Nexia haydovchisi yo‘lning xavfli burilish qismida boshqaruvni yo‘qotib, qarama-qarshi yo‘nalishga chiqib ketgan.
Navoiy viloyatida yana inson o‘limi bilan bog‘liq YTH sodir bo‘ldi. Bu haqda Kun.uz manbasi xabar berdi.
Ma’lum bo‘lishicha, YTH bugun ertalab soat taxminan 7:20 larda A379 avtomobil yo‘lining Konimex tumani hududidan o‘tgan qismida sodir bo‘lgan. 2000 yilda tug‘ilgan J.N. Nexia mashinasini boshqarib ketayotib, yo‘lning xavfli burilish qismida boshqaruvni yo‘qotgan. Oqibatda qarama-qarshi yo‘nalishga chiqib ketib, 1993 yilda tug‘ilgan haydovchi A.M. boshqaruvidagi yuk mashinasiga urilgan.
YTH oqibatida Nexia haydovchisi J.N. va undagi yo‘lovchi voqea joyida vafot etgan. Nexia’da ketayotgan yana bir yo‘lovchi — 21 yoshli O.R. og‘ir tan jarohati olib, shifoxonaning jonlantirish bo‘limiga yotqizilgan.
Avvalroq ham Navoiyda Nexia haydovchisi quvib o‘tish qoidasini buzgan holda yuk mashinasi bilan to‘qnashishi oqibatida 4 kishi, oradan 15 kun o‘tib esa Kia va Chery mashinalari to‘qnashuvida 5 kishi vafot etgandi.
Ushbu holatlardan so‘ng mahalliy kengash qarori bilan “Navoiy—Uchquduq” xalqaro avtomobil yo‘lining ayrim qismlarida (78-90, 104-107, 120-124, 135-144, 160-168, 180-200 kmlari oralig‘ida) harakat tezligi 80 km/soatga tushirilgandi.
Jamiyat
O‘zbekistonning ikki qo‘shnisi bilan tutashgan chegarasida «Tinchlik parki» tashkil etilishi mumkin
Qirg‘iziston, Tojikiston va O‘zbekiston chegaralari tutashgan hududda «Tinchlik parki»ni tashkil etish tashabbusi ilgari surilmoqda. Loyiha RESILAND CA+ dasturi maslahat qo‘mitasi yig‘ilishida hamda joriy yilgi Markaziy Osiyo iqlim o‘zgarishi masalalari bo‘yicha konferensiyasi doirasida muhokama qilindi.
Tashabbusga ko‘ra, chegaraoldi tabiiy hududlarni qo‘shma boshqarish, degradatsiyaga uchragan yerlarni tiklash va barqaror ekotizimlarni rivojlantirish ko‘zda tutilgan. Mutaxassislar fikricha, bu nafaqat tabiiy ofatlar xavfini kamaytiradi, balki mintaqada davlatlar o‘rtasidagi hamkorlikni ham mustahkamlaydi.
Yig‘ilishda, shuningdek, transchegaraviy landshaftlarni tiklash, tabiatga mos yechimlarni joriy etish va erta ogohlantirish tizimlarini yaratish masalalari ham ko‘rib chiqildi. Xususan, o‘rmon yong‘inlari kabi xavf-xatarlarni oldindan aniqlash mexanizmlariga alohida e’tibor qaratildi.
Qirg‘iziston vakillari mamlakat tabiiy xavflarga nisbatan yuqori darajada zaif ekanini qayd etdi. Xususan, hududda minglab ko‘chkilar, sel xavfi mavjud zonalar va xavfli baland tog‘ ko‘llari borligi ta’kidlandi.
Bundan tashqari, ishtirokchilar iqlimga bog‘liq ofatlar bo‘yicha onlayn-katalog yaratish masalasini ham muhokama qildi. Bu tizim orqali mintaqadagi davlatlar o‘zaro ma’lumot almashishi va favqulodda vaziyatlarda harakatlarni muvofiqlashtirishi mumkin bo‘ladi.
Yig‘ilish yakunida tomonlar «Tinchlik parki» tashabbusini ilgari surish va Markaziy Osiyoda landshaftlarni uzoq muddatli tiklash bo‘yicha hamkorlikni kuchaytirishga tayyor ekanini tasdiqladi.
2026-yil 1-maydan kuchga kiradigan milliy qonunchilikdagi asosiy o‘zgarishlar ro‘yxati taqdim etildi.
Har qanday darajadagi standartlardan foydalanishga ixtiyoriy tus beriladi, xalqaro (mintaqaviy, xorijiy) standartlarni respublika hududida qabul qilishning xalqaro amaliyoti joriy etiladi hamda standartlaring rasmiy ro‘yxati milliy standartlar darajasida shakllantiriladi.
Yangi quriladigan ko‘p kvartirali uylarning loyiha hujjatlarida har bir pod’yezdga, liftlarga va tutash hududga kuzatuv kameralari, shuningdek, kirish eshiklariga domofon komplekslari o‘rnatish nazarda tutiladi.
«Umra» tadbiriga olib borish «Haj va Umra» yagona portalida majburiy ro‘yxatga olish orqali amalga oshiriladi.
Eksperiment tariqasida Toshkent, Samarqand va Farg‘ona viloyatlari hamda Qoraqalpog‘iston Respublikasida bittadan tuman (shahar) ichki ishlar organlari migratsiya va personallashtirish bo‘linmalarida o‘ziga o‘zi xizmat ko‘rsatish imkoniyati yaratilgan, sun’iy intellekt asosida faoliyat yuritadigan «Aqlli» migratsiya shoxobchalari (Smart migration stations) tashkil etiladi.
Xalqaro dasturlar («Stent for Life» va «Action Plan for Stroke») asosida ishlab chiqilgan Infarkt va insultga qarshi kurashish milliy dasturi bosqichma-bosqich joriy etiladi.
Tovarlarni davriy deklaratsiya orqali rasmiylashtirishda bojxona to‘lovlarini tovarlar respublika hududiga kirib kelganda har bir partiya uchun alohida to‘lash imkoniyati yaratiladi.
Tashqi savdoga oid notarif tartibotlarni belgilashning quyidagi shaffof mexanizmi joriy etiladi:
– taqiq va cheklovlar reyestri yuritiladi, ularni o‘rnatishdan kamida 3 oy oldin «Yagona darcha» bojxona axborot tizimida e’lon qilinadi;
– vakolatli davlat idoralari, ularning quyi tashkilotlari tomonidan ko‘rsatiladigan har bir turdagi xizmatlar uchun yig‘imlar (to‘lovlar) miqdori va kalkulyasiyasi «Yagona darcha» bojxona axborot tizimida e’lon qilinadi.
Arxiv xizmatlarini ko‘rsatishda quyidagi hujjatlarni talab qilish bekor qilinadi:
– talabgorlarni arxiv hujjatlarini tartibga keltirishga kompetentligi yuzasidan attestatsiyadan o‘tkazishda tegishli arxiv muassasasi yoki tashkilot rahbarining tavsiya xati;
– mavzuli so‘rovlar to‘g‘risida ma’lumotnoma berishda so‘ralayotgan hujjatning nusxasi;
– davlat mulki bo‘lgan arxiv hujjatlari yoki ularning ko‘chirma nusxalarini, shuningdek, Milliy arxiv fondining nodavlat qismiga kiritilgan arxiv hujjatlari yoki ularning ko‘chirma nusxalarini O‘zbekiston Respublikasidan tashqariga vaqtincha olib chiqish uchun ruxsatnoma berishda arxiv hujjatlarini tasarrufdan chiqarish yoki bir shaxsdan ikkinchi shaxsga o‘tkazish shaklini tasdiqlovchi hujjatlar;
– tijorat tashkiloti hujjatlarining belgilangan tartibda davlat arxiviga topshirilganligini tasdiqlovchi ma’lumotnoma. Bunda mazkur hujjat davlat ro‘yxatidan o‘tkazuvchi organlar tomonidan Arxiv axborot tizimi orqali mustaqil ravishda olinadi.
Nogironlikni belgilash (bolalikdan nogironligi bo‘lgan, I va II guruh nogironlari) bo‘yicha davlat xizmatini ko‘rsatishda fuqarolarga tibbiyot muassasalariga imtiyozli davolanish uchun beriladigan yo‘llanmani shakllantirish va elektron navbatga qo‘yish kompozit shaklda amalga oshiriladi.
Belgilanishicha, barcha turdagi litsenziya, ruxsat berish va xabardor qilish tartib-taomillari «Litsenziyalash, ruxsat berish va xabardor qilish tartib-taomillari to‘g‘risida»gi Qonun bilan tartibga solinadi hamda faqat «Litsenziya» axborot tizimi yoki Yagona portal orqali amalga oshiriladi (bundan Markaziy bank hamda Istiqbolli loyihalar milliy agentligining vakolatlariga taalluqli bo‘lgan litsenziyalash, ruxsat berish va xabardor qilish tartib-taomillari mustasno).
Baliqlarni nobud qilgan korxonaga 92 mln so‘m kompensatsiya hisoblandi
AQSh immigratsiya qoidalarini buzgani uchun 26 nafar O‘zbekiston fuqarosini deportatsiya qildi
Britaniya Bobur oilasiga tegishli olmoslarni qaytarib berishni so’radi
-
Siyosat5 days agoFransiya va Oʻzbekiston taʼlim va madaniyat yoʻli bilan aloqalarni chuqurlashtirmoqda – Elchi Valid Xouk
-
Siyosat3 days agoOʻzbekistonda yashirin forumda davlat xizmatchilariga oid maʼlumotlarning sizib chiqib ketishini tekshirmoqda
-
Siyosat3 days agoOʻzbekiston Davlat investitsiya jamgʻarmasi Toshkent va Londonda ikki tomonlama IPO oʻtkazdi
-
Jamiyat3 days agoMashina olib berish va’dasida yuzlab odamni chuv tushirgan “Umid avto”chilarga hukm o‘qildi
-
Mahalliy4 days ago
Gulga shaydo onaxon, kitob “ovchisi” va chemodansiz sayyoh…
-
Siyosat5 days agoSaida Mirziyoeva Xorazm viloyatini ijtimoiy rivojlantirish loyihalarini nazorat qiladi
-
Iqtisodiyot3 days ago«Kursga sun’iy ta’sir o‘tkazish tarafdori emasmiz»
-
Dunyodan3 days ago
Ukraina va Yevropa Ittifoqi Isroilga qarshi sanksiyalar kiritmoqchi