Jamiyat
Jeffri Epshteyn fayllarini ko‘rish ruhiy salomatlikka jiddiy xavf
So‘nggi kunlarda ijtimoiy tarmoqlarda Jeffri Epshteyn ishi bilan bog‘liq juda og‘ir kontentlar tarqalayapti va bu asab tizimingiz uchun juda xavfli.
Vikar jarohati nima?
Psixologiyada “vikar jarohati” tushunchasi mavjud, soddaroq aytganda bu boshqalarning azob-uqubatlari haqidagi ma’lumotlarni ko‘rish yoki eshitish orqali siz olayotgan ruhiy jarohat. Siz bevosita qurbon bo‘lmasangiz ham, miyangiz xuddi o‘zingiz boshdan kechirayotgandek reaksiya beradi. Bu fantaziya yoki haddan ortiq ehtiyotkorlik emas, ko‘plab ilmiy tadqiqotlar bilan tasdiqlangan nevrologik jarayon.
Bunday kontentni tomosha qilganda miyada stress gormonlari oshib ketadi, ya’ni kortizol va adrenalin. Buning natijasida esa uyqu buziladi va vahimali, xavotirli tushlar ko‘rish boshlanadi, doimiy qo‘rquv va bezovtalik hissi paydo bo‘ladi. Yaqinlarga, ayniqsa bolalarga ortiqcha xavotir bilan qarash, odamlarga ishonchning yo‘qolishi, depressiya belgilarining paydo bo‘lishi, hamda “empatiya charchog‘i” yuzaga keladi.
“Bilishim kerak” tuyg‘usi — bu psixologik tuzoq.
Ko‘pchilik “hamma ko‘rayaptiku, men ham haqiqatni bilishim kerak”, deb o‘ylaydi. Bu psixologiyada FOMO deb ataluvchi hodisa. Lekin, bu fayllarni ko‘rish sizning hayotingizga hech qanday foyda keltirmaydi. Siz uni ko‘rganingiz bilan adolat tezroq qaror topib ham qolmaydi, eng achinarlisi esa qurbonlarga yordam ham bermaydi. Afsuslar bo‘lsinki, faqatgina psixologik salomatligingiz jiddiy zarar ko‘rgani qoladi.
Oqibatlari qanday?
Bunday og‘ir kontentlarni ko‘rish va qiziqish ta’siri bo‘yicha ilmiy tadqiqotlar orqali mijozlarda nafaqat uyqu va tushlarning buzilishi yoki bezovtalik, xavotir, depressiv belgilar kuzatilgan, balki tasvirlarni miya uzoq muddat saqlashi aniqlangan. Siz xohlasangiz ham uni unutolmaysiz, eng yomoni esa ular eng kutilmagan paytlarda, turmush o‘rtog‘ingiz bilan tinch suhbatlashib o‘tirganingizda, bolangizni quchoqlaganingizda, tinch dam olayotganingizda xayolga kelaveradi.
Birinchi va eng muhim qoida: bu fayllarni hech qachon ochmang. Bu zaiflik emas, aksincha donolik va o‘z psixologik salomatligingizni qadrlash intizomi. Siz o‘z oilangiz, ishingiz, jamiyat uchun ruhiy jihatdan sog‘lom bo‘lishingiz kerak.
Agar allaqachon ko‘rgan bo‘lsangiz o‘zingizni ayblamang.
Yaqinlaringiz bilan gaplashing (lekin tafsilotlarsiz, faqat hissiyotlaringiz haqida gaplashing). Jismoniy faollik bilan shug‘ullaning, yugurish, sport zaliga borish, tabiatda yurish orqali, bu stress gormonlarini kamaytiradi. Uxlashdan oldin telefonga qaramang, tinchlantiruvchi musiqa tinglang. Agar yuqoridagi belgilar davom etaversa mutaxassisga murojaat qiling, bu uyatli narsa emas.
Ijtimoiy tarmoqlaringizni tozalash vaqti kelganini yana bir bor o‘ylab ko‘ring. Shov-shuvli, shokli kontent tarqatuvchi sahifalarni, blogerlarni o‘chiring. Ekran vaqtini kamaytiring (kuniga 2 soatdan oshmasin). Ishonchli, ijobiy kontentga obuna bo‘ling. Bolalaringizni ham bunday kontentlarni ko‘rishdan himoya qiling — bu juda muhim.
Ularning telefonlarida ota-ona nazorati funksiyasini faollashtiring. Yosh me’yoriga mos ilovalar va brauzerlarni o‘rnating. Internetda xavfsizlik qoidalari haqida ochiq gaplashing. Bu masalada o‘zingiz namuna bo‘ling, bolalar oldida telefonga kamroq qarang.
Qachon tezda psixologik yordam kerak?
Ruhiy buzilishlarni tashxislash uchun xalqaro standartga ko‘ra, agar siz yoki yaqinlaringiz quyidagi belgilarni ikki haftadan ortiq sezsangiz, kechiktirmang: uyqu buzilishida, doimiy qo‘rquv, vahima xurujida, bolalaringizdan ajralib qolishdan qattiq qo‘rqishda, hamma odamlarga birday ishonsizlikda, depressiya belgilari kuzatilsa, ya’ni hech narsaga qiziqmaslik, kulgu va zavqning kelmasligida, o‘z-o‘ziga zarar yetkazish fikrlarida, ya’ni bu holatlar kuzatilganida mutaxassis yordami shart!
Xullas, dunyoda yaxshilik ham, yomonlik ham bor. Biz bundan to‘la xalos bo‘lolmaymiz. Chunki, bu bizning nazoratimizda emas, ya’ni aynan faqat sizning nazoratingizda emas. Biz dunyodagi barcha yomonliklar haqida bilishimiz bizning xavfsizligimizni ta’minlamaydi va barcha yomonlikni ko‘rish yoki bilish shart emas.
Adolatni, insoniylik va ezguliklarni qo‘llab-quvvatlash uchun o‘zingizni azoblashingiz, jarohatlashingiz kerak emas. Haqiqiy kuchingiz ruhiy salomatligingizni saqlash, hayotning nurli tomonlarga e’tibor berish, yaqinlaringizga g‘amxo‘rlik qilishda…
Madina Miytan, psixolog
Jamiyat
Original dorilarni mahalliylashtirish va insonparvarlik yordami bo‘yicha yangi tizim joriy etiladi
Original dorilarni mahalliylashtirish va insonparvarlik yordami bo‘yicha yangi tizim joriy etiladi.
Yurtimizda farmatsevtika sohasini tubdan o‘zgartiruvchi va aholimizni sifatli dori-darmonlar bilan ta’minlashga qaratilgan muhim Prezident Farmoni qabul qilindi. Xo‘sh, bu o‘zgarishlar oddiy fuqarolar hayotida qanday aks etadi?
Eng muhim yangiliklar:
Original dorilar arzonlashadi: Xorijning original dorilari patent muddati tugashi bilan o‘zimizda ishlab chiqariladi. Buning uchun tadbirkorlarga davlat tomonidan 100 ming dollargacha subsidiya ajratiladi. Natijada, dorixonalarimizda sifatli va hamyonbop mahalliy mahsulotlar ko‘payadi.
Dorilarni yo‘q qilish o‘rniga — muhtojlarga xayriya: Shu paytgacha tadbirkorlar yaroqlilik muddati tugab borayotgan dorilarni bepul tarqatishdan ko‘ra, yo‘q qilishni afzal ko‘rardi (chunki xayriya qilinsa, soliq to‘lanardi). Endilikda yaroqliligiga 6 oy qolgan dorilarni tibbiyot muassasalariga bepul bergan tadbirkorlar soliqdan ozod qilinadi.
Maktabdan to‘g‘ridan-to‘g‘ri universitetning 2-kursiga: Abu Ali ibn Sino nomidagi maktab o‘quvchilari uchun 5 yillik maxsus STEM dasturi joriy etiladi. Chet tili va tabiiy fanlarni a’lo baholarga yopgan bitiruvchilar Farmatsevtika texnik universitetining 2-kursiga imtihonsiz qabul qilinadi.
Farmonning qabul qilinishi ichki bozorni xavfsiz va hamyonbop dori vositalari bilan ta’minlash orqali millat salomatligini asrashda muhim qadam bo‘ladi. Bundan tashqari, sohada yangi innovatsiyalarni qo‘llab-quvvatlash va yosh iqtidorlarni tayyorlash tizimi butunlay yangi bosqichga olib chiqiladi.
Bu yil 8-mart yakshanba kuniga to‘g‘ri keladi. Mehnat kodeksiga ko‘ra, dam olish kuni ishlanmaydigan bayram kuniga to‘g‘ri kelgan taqdirda, dam olish kuni bayramdan keyingi ish kuniga ko‘chiriladi.
Shunga ko‘ra, haftada 5 kun ishlaydiganlar 3 kun dam oladi:
7 mart, shanba – dam olish kuni;
8 mart, yakshanba – dam olish kuni;
9 mart, dushanba – bayramdan ko‘chirilgan qo‘shimcha dam olish kuni.
Haftada 6 kun ishlaydiganlar esa 2 kun dam oladi:
8 mart, yakshanba – bayram kuni, dam olish kuni;
9 mart, dushanba – bayramdan ko‘chirilgan qo‘shimcha dam olish kuni.
Olingan tezkor ma’lumot asosida tadbir o‘tkazilib, jabrlanuvchining o‘ldirilgani sahnalashtirilgan. Shartli yollanma qotil holatni tasvirga olib, buyurtmachilarga ko‘rsatgan. Erining o‘lganiga ishongan ayol va uning jazmani shartli yollanma qotilga kelishilgan 6 ming dollardan 5,5 mingini berayotganda qo‘lga olingan.
Davlatobod tumanida qasddan odam o‘ldirish bilan bog‘liq jinoyatning oldi olindi. Bu haqda Ichki ishlar vazirligi axborot xizmati xabar berdi.
Ma’lum qilinishicha, 4 mart kuni Davlatobod tumanida yashovchi ayol turmush o‘rtog‘ini notanish shaxs orqali 6 ming dollar evaziga o‘ldirishni rejalashtirayotgani haqida tezkor ma’lumot olingan. U buning uchun o‘zining jazmani bilan oldindan jinoiy til biriktirgan.
DXX, viloyat IIB hamda viloyat prokuraturasi hamkorligida tezkor tadbir o‘tkazilgan. Buyurtmachilar Telegram orqali shartli qotil bilan suhbatlashgan. Ayol turmush o‘rtog‘i Cobalt mashinasida yolg‘iz yurishini, uni “Andijon–Namangan” yo‘lidagi ovloq joyda o‘ldirib, mashinasini yoqib yuborish kerakligini, buning evaziga 6 ming dollar berishini aytgan.
Darhol jabrlanuvchining o‘ldirilgani aks etgan qotillik jinoyati sahnalashtirilgan.
Shartli qotil ushbu holatni tasvirga olib, buyurtmachi ayol va uning jazmaniga ko‘rsatgan. Buyurtmachilar kelishilgan puldan 5,5 ming dollarni shartli qotilga berayotgan vaqtida ashyoviy dalillar bilan qo‘lga olingan.
Holat yuzasidan Jinoyat kodeksining 25,97-moddasi 2-qismi tegishli bandlari bilan jinoyat ishi qo‘zg‘atilib, gumonlanuvchilar protsessual tartibda ushlangan. Hozirda dastlabki tergov harakatlari olib borilmoqda.
Avvalroq Samarqandda yollanma qotil orqali tanishini o‘ldirmoqchi bo‘lgan shaxslar qo‘lga olingandi.
Shuhrat Oripov Xolmurod Salimovning o‘rnini egalladi.
Shuhrat Oripov O‘zbekiston Jurnalistlar uyushmasi raisi vazifasini bajaruvchi etib tayinlandi.
Bu qaror Jurnalistlar uyushmasi boshqaruvining yig‘ilishida qabul qilindi.
U ayni vaqtda Biznesni rivojlantirish banki matbuot kotibi lavozimida ishlab kelmoqda.
Shuhrat Oripov mehnat faoliyatini 1999 yilda jurnalist sifatida boshlagan va bir qancha gazetalarda faoliyat yuritgan.
Keyinchalik davlat va jamoat tashkilotlarida, shuningdek, O‘zLiDep tizimida axborot siyosati va matbuot xizmati yo‘nalishlarida faoliyat olib borgan.
Kecha, 2-mart kuni Milliy statistika qo‘mitasi Axborot, kommunikatsiyalar va media markazida mamlakatimizda o‘tkazilgan aholi va qishloq xo‘jaligini ro‘yxatga olish tadbirlari yakunlariga bag‘ishlangan brifing bo‘lib o‘tdi.
Ma’lum qilinganidek, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 19-sentyabrdagi 173-son Farmoniga muvofiq, ushbu keng ko‘lamli tadbir ikki bosqichda amalga oshirildi va mamlakat tarixida ilk bor to‘liq raqamlashtirilgan formatda tashkil etildi.
Onlayn bosqich: 30 milliondan ortiq aholi qamrab olindi
2026-yil 15–31-yanvar kunlari census.stat.uz portali orqali onlayn ro‘yxatga olish o‘tkazildi. 17 kun ichida jami xonadonlarning 82,3 foizida istiqomat qiluvchi 30 milliondan ortiq fuqaro mustaqil ravishda savolnomani to‘ldirib, onlayn ro‘yxatdan o‘tdi.
Ta’kidlanishicha, bu ko‘rsatkich aholining faolligi va fuqarolik mas’uliyatini, shuningdek, raqamli xizmatlardan foydalanish madaniyati izchil o‘sib borayotganini namoyon etdi. Yuqori natijaga erishishda ommaviy axborot vositalari orqali olib borilgan keng tushuntirish ishlari, mahalla tizimi hamda davlat organlari va tashkilotlarining uyushqoq faoliyati muhim omil bo‘lgani qayd etildi.
Uyma-uy bosqich va to‘liq qamrov
Onlayn bosqichda ishtirok etmagan yoki ma’lumotlarni xatolik bilan kiritgan fuqarolar 4–28-fevral kunlari o‘tkazilgan ikkinchi bosqichda qamrab olindi. Bu jarayonda mahalla yettiligi vakillari uyma-uy yurib, planshetlar orqali ma’lumotlarni bevosita elektron platformaga kiritdilar.
Dastlabki ma’lumotlarga ko‘ra, respublika bo‘yicha jami 8,3 millionta xonadonlarda yashovchi aholi to‘liq qamrab olingan. Shuningdek, qo‘shimcha turar joy ob’yektlari, jumladan yangi qurilgan uy-joylar ham aniqlangan.
Qayd etilishicha, xonadon a’zolarining vaqtincha xorijda bo‘lishi yoki boshqa ob’yektiv sabablar tufayli uyda bo‘lmasligi natijasida kam sonli fuqarolar ro‘yxatga olish jarayonida ishtirok eta olmagan.Bunday holatlarda 1851 qisqa raqamli koll-markaziga murojaat qilish so‘ralgan.
Avtomatik nazorat va ma’lumotlar sifatini ta’minlash
Ro‘yxatga olish jarayoni to‘liq raqamli tizim asosida amalga oshirildi. Har bir shaxsning ma’lumoti JShShIR orqali tekshirildi. Agar ma’lumotlar takror kiritilgan bo‘lsa, tizim avtomatik ravishda bunday holatlarni aniqlab, faqat bitta yozuvni qabul qildi.
Inson omilini kamaytirishga qaratilgan avtomatik nazorat mexanizmlari ma’lumotlar sifatini ta’minlashda muhim ahamiyat kasb etdi.
Xalqaro tavsiyalarga muvofiq, natijalarning aniqligini baholash maqsadida tasodifiy tanlab olingan xonadonlarda qayta o‘rganish ishlari ham o‘tkaziladi. Umumiy qamrovning 10 foizigacha bo‘lgan qismida qayta tekshiruvlar amalga oshirilishi rejalashtirilgan.
Natijalar qachon e’lon qilinadi?
Ma’lum qilinishicha, ro‘yxatga olish jarayoni yakunlangani bilan yakuniy raqamlar darhol e’lon qilinmaydi. Hozirda barcha ma’lumotlar yagona bazada jamlanib, texnik va mantiqiy tekshiruvdan o‘tkazilmoqda, nomuvofiqliklar bo‘yicha qo‘shimcha tahlillar amalga oshirilmoqda.
Dastlabki natijalar 2026 yil 1 iyuliga qadar, yakuniy va to‘liq tahlil qilingan ma’lumotlar esa 2027 yil 1 iyuliga qadar e’lon qilinishi rejalashtirilgan.
Qayd etilishicha, e’lon qilinadigan raqamlar bir necha bosqichli tekshiruvdan o‘tgan, rasmiy tasdiqlangan va ishonchli ma’lumotlar bo‘ladi.
Ma’lumotlar maxfiyligi ta’minlanadi
Fuqarolar taqdim etgan barcha ma’lumotlar amaldagi qonunchilikka muvofiq himoya qilinadi. Shaxsiy ma’lumotlar maxfiy saqlanadi va faqat umumlashtirilgan statistik ko‘rinishda ishlatiladi.
Axborot tizimi yuqori ishonchli ma’lumotlarni qayta ishlash markazida joylashtirilgan bo‘lib, milliy sertifikatga ega kriptomodul orqali ma’lumotlar shifrlangan holda saqlanadi. Shuningdek, statistik qayta ishlashdan oldin ma’lumotlar shaxssizlantiriladi.
Original dorilarni mahalliylashtirish va insonparvarlik yordami bo‘yicha yangi tizim joriy etiladi
O‘zbekistonliklar 8-mart bayramida necha kun dam oladi?
Ukraina Tashqi ishlar vazirligi fuqarolarni Vengriyaga sayohat qilishdan tiyilishga chaqirdi.
-
Turk dunyosi5 days agoTurkiyaning hukmron partiyasi 10% virtual valyuta daromad solig’ini taklif qilmoqda
-
Iqtisodiyot4 days ago
O‘zbekiston–Yaponiya: startaplar yo‘nalishida hamkorlik imkoniyati mavjud
-
Iqtisodiyot5 days agoYanvarda tashqi savdo aylanmasi 1,3 mlrd dollarga oshdi
-
Dunyodan1 day ago
Sochida bir kunda ikki marta zilzila sodir bo‘ldi
-
Iqtisodiyot3 days agoAQSh Eronga zarbalarni qo‘llab-quvvatlamagan Ispaniya bilan savdoni to‘xtatadi
-
Iqtisodiyot18 hours agoSodiqlik kartasini skanerlash va xarid uchun to‘lov qilish — endi payme’da barchasi bir urinishda!
-
Siyosat5 days agoEnergetika vazirligi 1 martdan tabiiy gaz narxi oshishi haqidagi mish-mishlarni rad etadi
-
Siyosat3 days agoO‘zbekiston mudofaa qobiliyatini mustahkamlash masalalari muhokama qilindi