Jamiyat
“Yuksak Ehtirom” mukofoti, CFA oltin standarti va moliya olamiga bag‘ishlangan yangi kitob
Moliya olami — bu nafaqat raqamlar, balki xavf-xatarlarni boshqarish, strategik qarorlar qabul qilish va doimiy o‘rganish san’atidir. Bugungi qahramonimiz — AQShdagi nufuzli aktivlarni boshqarish (asset management) kompaniyasi moliyaviy analitigi Rustam Oltinov. Uning hikoyasi Buxorodagi oddiy oilaviy suhbatlardan boshlanib, Amerikaning eng yirik moliya markazlarigacha yetib bordi. Yaqinda “Yuksak Ehtirom” mukofoti bilan taqdirlangan va zamonaviy moliya tizimlari haqida fundamental kitob yozgan hamyurtimiz bilan moliya olamidagi yangi cho‘qqilar haqida suhbatlashdik.
Inqirozdan tug‘ilgan motivatsiya: Buxorodan boshlangan yo‘l
Rustam Oltinovning iqtisodiyotga bo‘lgan qiziqishi tasodifiy emas. U Buxoroda, har kuni kechki ovqat ustida jahon iqtisodiyoti va bozorlardagi o‘zgarishlar muhokama qilinadigan ziyoli oilada ulg‘aygan. Uning bobosi — Buxoro davlat universiteti professori va sobiq rektori bo‘lib, Rustamda ilm-fanga, akademik izlanishlarga bo‘lgan muhabbatni aynan u uyg‘otgan.
Biroq, uning moliyachi bo‘lish qarorini qat’iylashtirgan voqea biroz dramatikroq kechgan. Rustam 13 yoshga to‘lganda, oilaviy ishlab chiqarish korxonasi bankrotlikka uchradi. Bu og‘ir davr unga moliya va xavf-xatarlarni (risk management) to‘g‘ri baholash hayotiy zaruriyat ekanini ko‘rsatib berdi. “O‘shanda nima xato bo‘lganini tushunish va moliyaviy bilimsizlik qanchalik qimmatga tushishini anglash mening asosiy maqsadimga aylandi”, — deb eslaydi u.
CFA: Moliyachilarning “Oltin standarti” sari
Bugungi kunda Rustam Oltinov dunyo moliyachilari orasida “oltin standart” hisoblangan CFA (Chartered Financial Analyst) sertifikatining 1-bosqichini muvaffaqiyatli tamomlab, hozirda 2-bosqich nomzodi sifatida tayyorgarlik ko‘rmoqda. CFA — bu nafaqat bilim, balki moliyaviy axloq va professionallikning eng yuqori cho‘qqisidir.
Hozirda u AQShdagi yirik aktivlarni boshqarish kompaniyasida moliyaviy analitik sifatida faoliyat yuritmoqda. Uning kundalik ishi murakkab moliyaviy modellarni qurish, kompaniyalarning bozor qiymatini (valuation) aniqlash (EV/EBITDA, FCF kabi ko‘rsatkichlar orqali) va investitsiya strategiyalarini ishlab chiqishdan iborat. Bu yerda u nafaqat an’anaviy moliya, balki sun’iy intellekt (AI) texnologiyalarini moliya tahliliga integratsiya qilish bo‘yicha ham yetakchi tashabbuslarni amalga oshirmoqda.
“Yuksak Ehtirom” va vatanga bo‘lgan sadoqat
Rustam Oltinov garchi okean ortida yashab, faoliyat yuritayotgan bo‘lsa-da, O‘zbekiston iqtisodiyotini, xususan o‘zi tug‘ilib o‘sgan Buxoro viloyatining iqtisodiy salohiyatini doimiy ravishda tahlil qilib boradi. Uning hududiy iqtisodiyot, investitsion muhit va tarkibiy islohotlar haqidagi chuqur tahliliy maqolalari mutaxassislar tomonidan yuqori baholandi.
Aynan ushbu tahlillari va O‘zbekiston iqtisodiyoti rivojiga qo‘shayotgan hissasi uchun u yaqinda “Yuksak Ehtirom” mukofotiga loyiq ko‘rildi. Bu mukofot — uzoqdagi hamyurtimizning vatan ravnaqi uchun qilayotgan akademik va professional xizmatlarining e’tirofidir. U o‘z maqolalarida Buxoroning tarixiy va turistik imkoniyatlarini zamonaviy moliya asboblaridan foydalangan holda yanada rivojlantirish bo‘yicha aniq takliflarni ilgari surgan.
Fundamental bilimlar xazinasi: Yangi kitob tahlili
Rustam Oltinovning navbatdagi ulkan yutug‘i — bu uning “Modern Financial Systems: Analysis and Management Mechanisms” nomli yangi fundamental kitobidir. Ushbu asar o‘n yillik tajriba va ilmiy izlanishlarning mahsuli bo‘lib, zamonaviy moliya tizimining o‘nta asosiy o‘lchamini qamrab oladi.Kitobda quyidagi muhim yo‘nalishlar tahlil qilingan:
Moliya tizimlarining evolyusiyasi: Nazariy asoslardan amaliyotgacha.
Bank tizimi va monetar siyosat: Tijorat banklari faoliyati va risklar boshqaruvi.
Davlat moliyasi: Budjet tizimi, soliq siyosati va davlat qarzi boshqaruvi.
Korporativ moliya: Investitsiya qarorlari va dividend siyosati.
Fintex va Innovatsiyalar: Blokcheyn, raqamli to‘lovlar va moliya sohasidagi sun’iy intellekt ilovalari.
Kitobning yakuniy bobi aynan O‘zbekiston moliya tizimini modernizatsiya qilish masalalariga bag‘ishlangan bo‘lib, unda mamlakatdagi bank islohotlari va xalqaro integratsiya yo‘llari ilmiy asoslab berilgan. Bu kitob nafaqat talabalar, balki soha mutaxassislari va siyosat ishlab chiquvchilar uchun ham qimmatli qo‘llanma bo‘lishi shubhasiz.
Ilmiy izlanishlar va akademik ta’sir
Rustam shunchaki amaliyotchi emas, u faol tadqiqotchi hamdir. Uning yaqinda chop etilgan “Do You Prefer Stocks for your Pension Portfolio?” (2025) nomli ilmiy maqolasi pensiya jamg‘armalarini boshqarishda aksiyalarning roli va uzoq muddatli daromadlilik tahliliga bag‘ishlangan. Ushbu ish American Journal of Business Management, Economics and Banking nashrida e’lon qilindi.
Uning ilmiy ishlarida moliya tizimining barqarorligi va investorlarni himoya qilish mexanizmlari ustuvor ahamiyatga ega. Rustamning fikricha, moliya — bu shunchaki pul yig‘ish emas, balki jamiyat farovonligini ta’minlovchi tizimli vositadir.
Sabr va Intizom: Muvaffaqiyat kaliti
Suhbatimiz davomida Rustam Oltinov muvaffaqiyatining sirini bitta so‘z bilan ifodaladi: Intizom.
“Universitetning uchinchi kursida hamma narsadan charchab, O‘zbekistonga qaytib ketish uchun chipta olgan kunlarim bo‘lgan”, — deydi u samimiy tarzda. “Lekin bir hafta qolganda o‘zimga savol berdim: shuncha orzu va qurbonliklar shunchaki voz kechish uchunmidi? Men chiptani bekor qildim va qoldim. O‘shanda tushundimki, muvaffaqiyat — bu iqtidor emas, balki hamma narsa og‘irlik qilganda ham to‘xtamaslik qobiliyatidir”.
Hozirda Rustam tunda moliya darsliklari va CFA materiallari bilan o‘tirib, kunduzi esa Amerikaning eng raqobatbardosh bozorlarida tahlil olib boradi. Uning maqsadi — dunyodagi eng nufuzli moliyaviy tahlilchilar qatoridan joy olish va O‘zbekiston iqtisodiy o‘sishiga o‘zining ilmiy va amaliy bilimlar ko‘prigi bilan xizmat qilishdir.
Rustam Oltinovning hikoyasi — bu o‘z bilimiga sarmoya kiritish qanchalik muhimligining isbotidir. “Yuksak Ehtirom” mukofoti esa faqat boshlanishi. Zero, global bozorda bilim bilan qurollangan o‘zbek yoshlarining o‘rni har qachongidan ham yuksakroq bo‘lib bormoqda.
Asror MIRZO
Jamiyat
Axborot texnologiyalari va sun’iy intellekt yo‘nalishlari uchun davlat grantlari ko‘paytirildi
Ma’lum qilinishicha, mazkur yo‘nalishlar bo‘yicha davlat granti asosidagi qabul ko‘rsatkichlari 35 foizga oshirilib, jami 2 930 ta davlat granti ajratilgan.
2026/2027-o‘quv yili uchun axborot texnologiyalari va sun’iy intellekt sohasiga oid ta’lim yo‘nalishlari hamda mutaxassisliklari bo‘yicha davlat granti asosidagi qabul ko‘rsatkichlari 35 foizga oshirildi.
Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligining ma’lum qilishicha, mazkur yo‘nalishlar uchun jami 2 930 ta davlat granti ajratildi.
Qayd etilishicha, bunda bakalavriat uchun 2 309 ta, magistratura uchun 621 ta davlat granti ajratilgan.
Ma’lum bo‘lishicha, cho‘milish vaqtida birdan uning sog‘lig‘i yomonlashib, mustaqil ravishda harakat qila olmay qolgan va sheriklari darhol FVBga xabar berishgan.
17 iyul kuni soat 17:53 da Samarqand viloyati Favqulodda vaziyatlar boshqarmasiga Samarqand tumanidagi Qoradaryo daryosida fuqaro cho‘kayotgani haqida xabar kelib tushgan.
Ma’lum bo‘lishicha, cho‘milish vaqtida birdan uning sog‘lig‘i yomonlashib, mustaqil ravishda harakat qila olmay qolgan va sheriklari darhol FVBga xabar berishgan.
Qutqaruvchilar voqea joyiga tezkorlik bilan yetib borib, fuqaroni maxsus narvon yordamida daryo qirg‘og‘idan xavfsiz hududga olib chiqishgan hamda u tibbiyot xodimlariga topshirilgan.
Xabarda aytilishicha, hozirda fuqaroning ahvoli yaxshi.
Raqobat qo‘mitasi tomonidan o‘tkazilgan nazorat xaridlarida bir qator un mahsulotlarining sifati amaldagi sanitariya-gigiyenik hamda xavfsizlik talablariga javob bermasligi aniqlandi.
Xususan, Samarqand viloyatida o‘tkazilgan laboratoriya tekshiruviga ko‘ra, Qozog‘istonda ishlab chiqarilgan “555 MUKA” un mahsuloti sanitariya talablariga javob bermasligi va iste’molga yaroqsiz ekani ma’lum bo‘ldi.
Buxoro viloyatida laboratoriyaga topshirilgan “Sulaymon Nafosat Fayz” MChJ tomonidan ishlab chiqarilgan “Sulaymon Fayz” birinchi navli bug‘doy uni sanitariya-gigiyenik me’yorlarga mos emasligi aniqlandi. Un mahsuloti sotuvidan tushgan 5,7 mln so‘m mablag‘ni iste’molchilarga qaytarish bo‘yicha ko‘rsatma berildi.
Jizzax viloyatida nazorat xaridi uchun “Javhar Flour Trade” MChJ tomonidan ishlab chiqarilgan “Ardus” un mahsuloti namunalari laboratoriyaga topshirilganda unda temir va rux miqdori belgilangan me’yorlarga javob bermasligi ma’lum bo‘ldi.
Farg‘ona viloyatida “Troyka” nomli bug‘doy uni namunasi laboratoriya tekshiruvlarida me’yoriy talablarga nomuvofiq deb topildi.
Sifatsiz mahsulotlarni muomalaga chiqarish orqali qonunbuzilishga yo‘l qo‘ygan shaxslarga, shuningdek saqlash tartiblariga rioya etmagan sotuvchilarga nisbatan tegishli ta’sir choralari belgilanib, mahsulotlarni savdodan olib tashlash bo‘yicha tadbirkorlarga majburiy ko‘rsatmalar berildi.
Xabar qilinishicha, mazkur ishlar tabiiy ofatning oldini olish maqsadida o‘tkazilgan.
18 iyul kuni A-373 “Toshkent-Ohangaron-Angren-Qo‘qon-Shahrixon-Andijon” avtomobil yo‘lining 142,8 km. qismida tegishli tashkilotlar tomonidan tog‘ning yuqori nuqtalaridagi nomustahkam toshlarni sun’iy tushirish ishlari olib borildi.
Xabar qilinishicha, mazkur ishlar tabiiy ofatning oldini olish maqsadida o‘tkazilgan.
Favqulodda vaziyatlar vazirligi ayrim elektron nashrlar va blogerlardan ma’lumotlarni noto‘g‘ri talqin qilmaslikni so‘radi.
Farg‘ona tumani Chimyon qishlog‘i Quyi archa mahallasidagi adirlikda bog‘ barpo qilgan ayrim tadbirkorlar suv muammosiga duch kelishyapti. Suv yo‘q emas, bor: maxsus texnikalar yordamida tepalikka suv chiqarilgan, lekin ming mashaqqat bilan daraxt ko‘kartirgan odamlarga shartnomasi bor bo‘lsa-da, suv berilmayapti.
“Mirob Sh.I. o‘ziga qarashli odamlargagina suv beradi xolos. Bizdan esa pul talab qiladi. Suv uchun davlatga pul to‘layapmiz-ku. Mirob o‘z cho‘ntagini qappaytirish uchun bizdan yana pul olishga harakat qilyapti. Daraxtlarimiz qurib boryapti, dodimizni eshitadigan kimsa yo‘q”, deydi murojaatchilar.
Abdujalil Mamadiyev adirlikda 1,5 gektar yerni o‘zlashtirib, 500 tup o‘rik daraxti ko‘kartirgan, endi esa suvsizlikdan daraxtlari quriyotgan ekan:
“Farg‘ona tumani, Chimyon qishlog‘i Quyi archa mahallasidagi adirlikni o‘zlashtirib, 1,5 gektar yerda ming mashaqqat bilan o‘rik bog‘i yaratdim. 500 tup o‘rik daraxtini amallab ko‘kartirganman.
Endi esa suv muammo bo‘lyapti. Daraxtlarimiz qurib ketyapti. Eng qizig‘i, suv yo‘q emas, bor, adirga mirob etib tayinlangan Sh.I. xohlagan odamiga suv beradi, xohlamagan odamiga bermaydi. Shartnomamiz bor. Suv solig‘iniyam o‘z vaqtida to‘layapmiz. Mirob o‘z cho‘ntagi uchun biz bog‘bonlardan pul so‘raydi. Pul berganlargagina suv beryapti. Axir biz suv uchun davlatga o‘z vaqtida to‘lovni amalga oshiryapmiz-ku.
Masala yuzasidan suv xo‘jaligiga, nasos stansiyalari markazlariga, ichki ishlarga murojaat bilan chiqdik, hokimiyatlarga bordik. Lekin muammo hal bo‘lmadi.
Masalan, men suv uchun 4 yilda 8 million 200 ming so‘m to‘lov qilganman. Davlatga pul to‘lasam bo‘ldi-ku, nima uchun yana mirobning cho‘ntagi uchun ham yana pul berishim kerak? Menga o‘xshab bog‘ yaratib daraxtlarini sug‘ora olmayotganlar talaygina. Mirobga chora ko‘rib bering, deb kirmagan tashkilot qolmadi. Bahordan to shu kungacha bog‘imni ikki marta sug‘ordim xolos. Daraxtlar qurib boryapti. Mehnatimga achinyapman.
Daraxtlar qurib qolmasligi uchun o‘zimiz 10 litr, 20 litr qilib chelaklab suv tashib quyib ham ko‘rdik. Shu holatni ko‘rib ham mirob pinagini buzgani yo‘q. Suv ber desak, u biz bilan janjal qiladi. Davlatga pul to‘laganingizdan keyin u navbati bilan suv berishi kerak-ku.
Mirob suv bersa, ko‘chat oralariga qora ekin qilish mumkin, lekin mana, hozir bekor yotibdi. Pomidor, loviya ekish mumkin, davlatga foydasi tegadigan tirikchilik qilib, ish qiladigan sharoit qilsa bo‘ladi. Faqat mirob suv bersa. Suv bermagani uchun oddiy daraxtimizni ham sug‘ora olmayapmiz.
Farg‘ona tumanida Chimyon qishlog‘i aholisining tirikchiligi o‘rikdan. Qiynalib bir yilda bir marta hosil olamiz-da. Suv beriladigan bo‘lsa, o‘rikdan ko‘proq hosil olish mumkin. Boshimizda shunday tashvish bo‘lganidan nima qilishni, yana kimlarga murojaat qilishimizni bilmayapmiz”, deydi Abdujalil Mamadiyev.
Abdujalil Mamadiyev
Tasvirga olish jarayonida adirda mirob Sh.I. ni uchratdik. U holat yuzasidan izoh berishni istamadi.
Sh.I , mirob
Mavjud muammo yuzasidan izoh olish uchun Sirdaryo-So‘x irrigatsiya tizimlari havza boshqarmasi suv yetkazib berish davlat muassasasi direktori Dilyor Yo‘ldoshev bilan telefon orqali suhbatlashdik.
U muammoni nazoratga olishini, daraxtlarni sug‘orish uchun davlat bilan shartnoma qilgan bog‘bonlarga suv, albatta, berilishini ta’kidladi.
Saka het-trik qildi, Mbappe Messini quvib o‘tdi
Axborot texnologiyalari va sun’iy intellekt yo‘nalishlari uchun davlat grantlari ko‘paytirildi
Samarqandda daryoda cho‘kayotgan fuqaro qutqarib qolindi
-
Iqtisodiyot5 days agotadbirkor va davlat organlari o‘rtasida huquqiy bahs yuzaga keldi
-
Siyosat5 days agoPrezident Mirziyoyev Toskana delegatsiyasi bilan uchrashib, savdo, sarmoyaviy va madaniy aloqalarni muhokama qildi
-
Dunyodan4 days agoMahmud Ahmadinejod atrofidagi sirli o’yin: “Mossad bilan hamkorlik”
-
Jamiyat5 days ago
O‘zbekistonga juda kuchli issiq havo oqimlari kirib keladi
-
Iqtisodiyot4 days agoMarkaziy bank huzurida Islomiy moliya kengashi tashkil etildi
-
Dunyodan3 days ago
Prezident Tramp uning o‘ldirilishi masalasiga oydinlik kiritmoqda
-
Sport4 days agoAngliya va Argentina nega bir-birini yomon ko‘radi? Ashaddiy dushmanlik tarixi
-
Sport5 days agoJCh anonsi. Ispaniya himoyasi Fransiya hujumini to‘xtata oladimi?