Jamiyat
Yigit-qizlar qarshisidagi muammolar yoxud yoshlar siyosati nega muhim?
Har bir davlatda yoshlar siyosati – bu zerikarli yo‘nalish emas, strategik rivojlanish vazifasi. Chunki ertangi kunini o‘ylagan hukumatlar kelajak egalarini bugungi muammolari bilan yolg‘iz qoldirmaydi, ularni yo‘naltiradi. Xo‘sh, o‘zbek jamiyatida yosh o‘g‘il-qizlarni asosan nimalar qiynayapti? Davlat rahbarining yoshlar bilan uchrashuvida qanday vazifalar belgilandi?
Kecha, 24 fevral kuni prezident Shavkat Mirziyoyev O‘zbekiston yoshlari bilan katta uchrashuv o‘tkazdi. Unda butun respublikadan jami 60 mingga yaqin yoshlar ishtirok etgani aytilmoqda.
«Yoshlar» tushunchasi dunyo bo‘ylab bir xil emas. Ba’zi davlatlarda «yoshlar» deganda 35 yoshgacha aholi qatlami tushuniladi. O‘zbekiston qonunchiligiga ko‘ra, 14 yoshdan 30 yoshgacha bo‘lgan aholimiz – “yoshlar” deyiladi. 2026 yil 1 fevral holatiga, O‘zbekiston aholisi 38 million 300 mingdan yoshdi. Shundan 25,7 foizini yoshlar tashkil qiladi. Bu degani, har to‘rtinchi o‘zbekistonlik – yosh aholi hisoblanadi.
1 yoshdan 13 yoshgacha aholimiz esa «bolalar» deyiladi. Bolalar va yoshlarni qo‘shganda, ular O‘zbekiston aholisining 60 foizini tashkil qiladi. Bu bilan, O‘zbekiston demografik jihatdan juda yosh va o‘sib kelayotgan jamiyat hisoblanadi.
Xo‘sh, O‘zbekiston yoshlarining bugungi kundagi asosiy muammolari nimalar, ularni nima masalalar bezovta qiladi? Dunyoning boshqa davlatlaridagi kabi, O‘zbekiston yoshlari uchun ham, asosiy muammolar juda o‘xshash. Lekin ushbu muammolarning masshtabi, o‘tkirlik darajasi boshqa davlatlarnikidan farq qilishi tabiiy.
Birinchi o‘rinda, O‘zbekiston yoshlarini ishsizlik va ishga joylashish muammosi bezovta qiladi. To‘g‘ri, keyingi yillarda umumiy aholi o‘rtasidagi, jumladan, yoshlar o‘rtasidagi ishsizlik muammosi nisbatan qisqarmoqda. Lekin o‘rta yoshlilarga nisbatan yoshlar o‘rtasida ishsizlik darajasi yuqoriroq. Chunki ish beruvchilar tajribaliroq kadrlarni ma’qul ko‘rishadi, yoshlar esa aksar holatlarda boshlang‘ich past maoshga ko‘nishlariga to‘g‘ri keladi.
Ikkinchi o‘rinda, ta’limning sifati va oliy ta’lim olish imkoniyati. O‘zbekistonda maktab ta’limining sifati katta shaharlar va qishloq joylarida jiddiy farq qiladi. Maktabni bitirayotgan yoshlarning salkam yarmi oliy ta’lim olish imkoniyatiga ega emas – oliy ta’lim tizimida joy yetishmasligi muammosi bor.
Uchinchi o‘rinda, mening nazarimda, yoshlarni uy-joy bilan ta’minlash muammosi juda dolzarb. Ayniqsa, katta shaharlarda, jumladan poytaxt Toshkentda. O‘zbekistonda hozircha ipoteka foizlari juda qimmat. Bu yoshlarni ham, ularning ota-onalarini ham juda mushkul axvolga solib qo‘ygan. Ko‘plab yosh oilalar o‘z xususiy uy-joylariga ega bo‘lishda qiynalishmoqda.
Qolaversa, turli omillarga ko‘ra psixologik muammolar yoshlarni bezovta qilishi ham mavjud muammo. Bugungi yoshlar – global axborot oqimlari ichida dunyoqarashi shakllanayotgan avlod hisoblanadi. Ba’zi kuzatishlarga ko‘ra, O‘zbekistondagi 19-30 yosh oralig‘idagi 54,6 foiz yoshlar barqaror ishga ham, oliy ta’lim yo‘nalishida o‘qishga ham ega emasligi aytiladi. Bu – juda katta raqam. Ayniqsa, qizlar, yosh ayollar orasida bu muammo yanada o‘tkir – ularning 74 foizi na oliy ta’limda o‘qiydi, va na barqaror ishlaydi.
Har bir davlatning yoshlar siyosati – bu zerikarli yo‘nalish emas, balki strategik rivojlanish vazifasi. Bugun davlat yoshlarga qanchalik e’tibor beryapti, ularning bilimi va malakasini qaysi tomon yo‘naltiryapti – bu millatning kelajagini belgilab beruvchi omil hisoblanadi.
O‘zbekiston prezidenti yoshlar bilan kechagi uchrashuvda bir qancha yo‘nalishlar bo‘yicha jami o‘ttizdan ortiq vazifalar va loyihalar e’lon qildi. Jumladan, yosh oilalar uchun ipoteka stavkasining 14 foizdan oshgan qismi davlat budjetidan qoplab beriladi. Yosh tadbirkorlarni moliyaviy qo‘llab-quvvatlash uchun «Kelajak tadbirkori» dasturi ishga tushiriladi. «Yangi avlod tadbirkori» dasturi doirasida Harvard, Stenford kabi xorijiy oliygohlar hamkorligida 40 ming yoshlarimiz biznesga o‘qitiladi.
Ko‘rinib turibdiki, davlatning yoshlar siyosati O‘zbekiston yoshlarida tadbirkorlik ruhiyatini shakllantirishni maqsad qilmoqda: yoshlar sinovlardan qo‘rqmasin, bankrot bo‘lishdan qo‘rqmasin, yangi g‘oyalarga intilsin, yangilik yaratsin, boy bo‘lishga harakat qilsin, mustaqil bo‘lishga intilsin. Natija esa O‘zbekistonning eng asosiy kapitali – inson resurslari, inson kapitalini to‘liq ishga tushishiga xizmat qilsin!
Jamiyat
Axborot texnologiyalari va sun’iy intellekt yo‘nalishlari uchun davlat grantlari ko‘paytirildi
Ma’lum qilinishicha, mazkur yo‘nalishlar bo‘yicha davlat granti asosidagi qabul ko‘rsatkichlari 35 foizga oshirilib, jami 2 930 ta davlat granti ajratilgan.
2026/2027-o‘quv yili uchun axborot texnologiyalari va sun’iy intellekt sohasiga oid ta’lim yo‘nalishlari hamda mutaxassisliklari bo‘yicha davlat granti asosidagi qabul ko‘rsatkichlari 35 foizga oshirildi.
Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligining ma’lum qilishicha, mazkur yo‘nalishlar uchun jami 2 930 ta davlat granti ajratildi.
Qayd etilishicha, bunda bakalavriat uchun 2 309 ta, magistratura uchun 621 ta davlat granti ajratilgan.
Ma’lum bo‘lishicha, cho‘milish vaqtida birdan uning sog‘lig‘i yomonlashib, mustaqil ravishda harakat qila olmay qolgan va sheriklari darhol FVBga xabar berishgan.
17 iyul kuni soat 17:53 da Samarqand viloyati Favqulodda vaziyatlar boshqarmasiga Samarqand tumanidagi Qoradaryo daryosida fuqaro cho‘kayotgani haqida xabar kelib tushgan.
Ma’lum bo‘lishicha, cho‘milish vaqtida birdan uning sog‘lig‘i yomonlashib, mustaqil ravishda harakat qila olmay qolgan va sheriklari darhol FVBga xabar berishgan.
Qutqaruvchilar voqea joyiga tezkorlik bilan yetib borib, fuqaroni maxsus narvon yordamida daryo qirg‘og‘idan xavfsiz hududga olib chiqishgan hamda u tibbiyot xodimlariga topshirilgan.
Xabarda aytilishicha, hozirda fuqaroning ahvoli yaxshi.
Raqobat qo‘mitasi tomonidan o‘tkazilgan nazorat xaridlarida bir qator un mahsulotlarining sifati amaldagi sanitariya-gigiyenik hamda xavfsizlik talablariga javob bermasligi aniqlandi.
Xususan, Samarqand viloyatida o‘tkazilgan laboratoriya tekshiruviga ko‘ra, Qozog‘istonda ishlab chiqarilgan “555 MUKA” un mahsuloti sanitariya talablariga javob bermasligi va iste’molga yaroqsiz ekani ma’lum bo‘ldi.
Buxoro viloyatida laboratoriyaga topshirilgan “Sulaymon Nafosat Fayz” MChJ tomonidan ishlab chiqarilgan “Sulaymon Fayz” birinchi navli bug‘doy uni sanitariya-gigiyenik me’yorlarga mos emasligi aniqlandi. Un mahsuloti sotuvidan tushgan 5,7 mln so‘m mablag‘ni iste’molchilarga qaytarish bo‘yicha ko‘rsatma berildi.
Jizzax viloyatida nazorat xaridi uchun “Javhar Flour Trade” MChJ tomonidan ishlab chiqarilgan “Ardus” un mahsuloti namunalari laboratoriyaga topshirilganda unda temir va rux miqdori belgilangan me’yorlarga javob bermasligi ma’lum bo‘ldi.
Farg‘ona viloyatida “Troyka” nomli bug‘doy uni namunasi laboratoriya tekshiruvlarida me’yoriy talablarga nomuvofiq deb topildi.
Sifatsiz mahsulotlarni muomalaga chiqarish orqali qonunbuzilishga yo‘l qo‘ygan shaxslarga, shuningdek saqlash tartiblariga rioya etmagan sotuvchilarga nisbatan tegishli ta’sir choralari belgilanib, mahsulotlarni savdodan olib tashlash bo‘yicha tadbirkorlarga majburiy ko‘rsatmalar berildi.
Xabar qilinishicha, mazkur ishlar tabiiy ofatning oldini olish maqsadida o‘tkazilgan.
18 iyul kuni A-373 “Toshkent-Ohangaron-Angren-Qo‘qon-Shahrixon-Andijon” avtomobil yo‘lining 142,8 km. qismida tegishli tashkilotlar tomonidan tog‘ning yuqori nuqtalaridagi nomustahkam toshlarni sun’iy tushirish ishlari olib borildi.
Xabar qilinishicha, mazkur ishlar tabiiy ofatning oldini olish maqsadida o‘tkazilgan.
Favqulodda vaziyatlar vazirligi ayrim elektron nashrlar va blogerlardan ma’lumotlarni noto‘g‘ri talqin qilmaslikni so‘radi.
Farg‘ona tumani Chimyon qishlog‘i Quyi archa mahallasidagi adirlikda bog‘ barpo qilgan ayrim tadbirkorlar suv muammosiga duch kelishyapti. Suv yo‘q emas, bor: maxsus texnikalar yordamida tepalikka suv chiqarilgan, lekin ming mashaqqat bilan daraxt ko‘kartirgan odamlarga shartnomasi bor bo‘lsa-da, suv berilmayapti.
“Mirob Sh.I. o‘ziga qarashli odamlargagina suv beradi xolos. Bizdan esa pul talab qiladi. Suv uchun davlatga pul to‘layapmiz-ku. Mirob o‘z cho‘ntagini qappaytirish uchun bizdan yana pul olishga harakat qilyapti. Daraxtlarimiz qurib boryapti, dodimizni eshitadigan kimsa yo‘q”, deydi murojaatchilar.
Abdujalil Mamadiyev adirlikda 1,5 gektar yerni o‘zlashtirib, 500 tup o‘rik daraxti ko‘kartirgan, endi esa suvsizlikdan daraxtlari quriyotgan ekan:
“Farg‘ona tumani, Chimyon qishlog‘i Quyi archa mahallasidagi adirlikni o‘zlashtirib, 1,5 gektar yerda ming mashaqqat bilan o‘rik bog‘i yaratdim. 500 tup o‘rik daraxtini amallab ko‘kartirganman.
Endi esa suv muammo bo‘lyapti. Daraxtlarimiz qurib ketyapti. Eng qizig‘i, suv yo‘q emas, bor, adirga mirob etib tayinlangan Sh.I. xohlagan odamiga suv beradi, xohlamagan odamiga bermaydi. Shartnomamiz bor. Suv solig‘iniyam o‘z vaqtida to‘layapmiz. Mirob o‘z cho‘ntagi uchun biz bog‘bonlardan pul so‘raydi. Pul berganlargagina suv beryapti. Axir biz suv uchun davlatga o‘z vaqtida to‘lovni amalga oshiryapmiz-ku.
Masala yuzasidan suv xo‘jaligiga, nasos stansiyalari markazlariga, ichki ishlarga murojaat bilan chiqdik, hokimiyatlarga bordik. Lekin muammo hal bo‘lmadi.
Masalan, men suv uchun 4 yilda 8 million 200 ming so‘m to‘lov qilganman. Davlatga pul to‘lasam bo‘ldi-ku, nima uchun yana mirobning cho‘ntagi uchun ham yana pul berishim kerak? Menga o‘xshab bog‘ yaratib daraxtlarini sug‘ora olmayotganlar talaygina. Mirobga chora ko‘rib bering, deb kirmagan tashkilot qolmadi. Bahordan to shu kungacha bog‘imni ikki marta sug‘ordim xolos. Daraxtlar qurib boryapti. Mehnatimga achinyapman.
Daraxtlar qurib qolmasligi uchun o‘zimiz 10 litr, 20 litr qilib chelaklab suv tashib quyib ham ko‘rdik. Shu holatni ko‘rib ham mirob pinagini buzgani yo‘q. Suv ber desak, u biz bilan janjal qiladi. Davlatga pul to‘laganingizdan keyin u navbati bilan suv berishi kerak-ku.
Mirob suv bersa, ko‘chat oralariga qora ekin qilish mumkin, lekin mana, hozir bekor yotibdi. Pomidor, loviya ekish mumkin, davlatga foydasi tegadigan tirikchilik qilib, ish qiladigan sharoit qilsa bo‘ladi. Faqat mirob suv bersa. Suv bermagani uchun oddiy daraxtimizni ham sug‘ora olmayapmiz.
Farg‘ona tumanida Chimyon qishlog‘i aholisining tirikchiligi o‘rikdan. Qiynalib bir yilda bir marta hosil olamiz-da. Suv beriladigan bo‘lsa, o‘rikdan ko‘proq hosil olish mumkin. Boshimizda shunday tashvish bo‘lganidan nima qilishni, yana kimlarga murojaat qilishimizni bilmayapmiz”, deydi Abdujalil Mamadiyev.
Abdujalil Mamadiyev
Tasvirga olish jarayonida adirda mirob Sh.I. ni uchratdik. U holat yuzasidan izoh berishni istamadi.
Sh.I , mirob
Mavjud muammo yuzasidan izoh olish uchun Sirdaryo-So‘x irrigatsiya tizimlari havza boshqarmasi suv yetkazib berish davlat muassasasi direktori Dilyor Yo‘ldoshev bilan telefon orqali suhbatlashdik.
U muammoni nazoratga olishini, daraxtlarni sug‘orish uchun davlat bilan shartnoma qilgan bog‘bonlarga suv, albatta, berilishini ta’kidladi.
Saka het-trik qildi, Mbappe Messini quvib o‘tdi
Axborot texnologiyalari va sun’iy intellekt yo‘nalishlari uchun davlat grantlari ko‘paytirildi
Samarqandda daryoda cho‘kayotgan fuqaro qutqarib qolindi
-
Iqtisodiyot5 days agotadbirkor va davlat organlari o‘rtasida huquqiy bahs yuzaga keldi
-
Siyosat5 days agoPrezident Mirziyoyev Toskana delegatsiyasi bilan uchrashib, savdo, sarmoyaviy va madaniy aloqalarni muhokama qildi
-
Dunyodan4 days agoMahmud Ahmadinejod atrofidagi sirli o’yin: “Mossad bilan hamkorlik”
-
Jamiyat5 days ago
O‘zbekistonga juda kuchli issiq havo oqimlari kirib keladi
-
Iqtisodiyot4 days agoMarkaziy bank huzurida Islomiy moliya kengashi tashkil etildi
-
Dunyodan3 days ago
Prezident Tramp uning o‘ldirilishi masalasiga oydinlik kiritmoqda
-
Sport4 days agoAngliya va Argentina nega bir-birini yomon ko‘radi? Ashaddiy dushmanlik tarixi
-
Sport5 days agoJCh anonsi. Ispaniya himoyasi Fransiya hujumini to‘xtata oladimi?