Milliy statistika qo‘mitasiga ko‘ra, 2026-yil yanvar–fevral oylarida O‘zbekistonga 28 ta davlatdan 115 ming 300 juft poyabzal import qilingan. Ularning umumiy qiymati 1,7 mln AQSh dollarini tashkil etgan.

Qayd etilishicha, mazkur ko‘rsatkich o‘tgan yilning shu davriga nisbatan sezilarli darajada kamaygan. Xususan, import hajmi 19 ming 500 juftga yoki 14,5 foizga qisqargani qayd etilgan.

Hisobot davrida O‘zbekistonga eng ko‘p poyabzal Xitoydan olib kirilgan. Uning ulushi 94 ming 600 juftni tashkil etgan bo‘lib, umumiy importda mutlaq ustunlik saqlangan.

Shuningdek, Vetnamdan 5 ming 200 juft, Turkiyadan 3 ming 400 juft poyabzal import qilingan. Bu davlatlar ham asosiy ta’minotchilar qatorida qayd etilmoqda.

Hindistondan 2 ming 500 juft, Indoneziyadan 2 ming juft poyabzal olib kirilgan. Qolgan 7 ming 600 juft esa boshqa davlatlar hissasiga to‘g‘ri kelgan.

Source link

So‘nggi 25 yil ichida dunyodagi eng yirik iqtisodiyotlarda aholi jon boshiga to‘g‘ri keladigan iqtisodiy ishlab chiqarish hajmi nihoyatda notekis o‘sdi.

Yangi infografika Xalqaro valuta jamg‘armasi ma’lumotlari asosida 2000–2026 yillar oralig‘ida 15 ta yetakchi mamlakatda aholi jon boshiga YaIM o‘sish sur’atlarini taqqoslaydi va turmush darajasi qayerlarda eng sezilarli oshganini yaqqol ko‘rsatadi.

Ma’lumotlar aniq bir manzarani ochib beradi: Xitoy va Hindiston kabi rivojlanayotgan iqtisodiyotlar aholi jon boshiga to‘g‘ri keladigan ko‘rsatkich bo‘yicha jadal o‘sishni namoyon etgan bo‘lsa, rivojlangan mamlakatlar sekinroq va kamroq barqaror o‘sgan. Yaponiya esa alohida holat bo‘lib, aholi jon boshiga YaIM qisqargan yagona mamlakat bo‘ldi. Eng yirik iqtisodiyotlar orasida mutlaq yetakchi Xitoydir: bu ko‘rsatkich 2000 yildagi taxminan 1 ming dollardan 2026 yilda 14,7 ming dollargacha oshgan, bu esa 1430 foizlik o‘sishga teng.

Bu shuni anglatadiki, nisbiy ifodada Xitoy aholi jon boshiga ishlab chiqarish hajmini boshqa har qanday yirik iqtisodiyotdan ko‘ra kuchliroq oshirgan va shu orqali global o‘rta sinfdagi o‘rnini tubdan o‘zgartirgan. Hindiston ham salmoqli taraqqiyotni ko‘rsatdi: u yerda bu ko‘rsatkich 0,4 ming dollardan 3,1 ming dollargacha o‘sgan va bu dunyodagi eng tez sakrashlardan biri bo‘lgan. Rossiyada aholi jon boshiga YaIM 811 foizga oshgan bo‘lib, bu 1998 yil moliyaviy inqirozidan keyingi iqtisodiy tiklanishning kuchli bo‘lganini aks ettiradi.

2000-yillar atrofida Rossiya o‘n yilliklar davom etgan pasayishdan so‘ng neft qazib chiqarishni faol oshira boshladi va bu iqtisodiy yuksalishning asosiy drayveriga aylandi. Agar 2000 yilda energetika aktivlari ustidan davlat nazorati taxminan 10 foizni tashkil etgan bo‘lsa, o‘n yilga yetmas vaqt ichida bu ko‘rsatkich qariyb 50 foizgacha o‘sdi.

Shu bilan birga, Janubiy Koreyada aholi jon boshiga YaIM uch baravardan ortiq o‘sib, 37,5 ming dollarga yetdi, buning ortida asosan kuchli sanoat sektori turibdi. 2000 yildan buyon mamlakat rivojlanayotgan iqtisodiyotdan rivojlangan iqtisodiyotgacha bo‘lgan yo‘lni bosib o‘tdi va bugungi kunda uning ko‘rsatkichi Yaponiyanikidan ham yuqori.

Braziliyada ham aholi jon boshiga YaIM o‘sishi sezilarli bo‘ldi, bunga 2000-yillardagi xomashyo bumi yordam berdi, garchi keyingi o‘n yillikda o‘sish sur’atlari ancha pasaygan bo‘lsa-da.

Boy mamlakatlar umumiy hisobda rivojlanayotgan bozorlarga nisbatan sekinroq o‘sgan bo‘lsa-da, shu guruhning o‘zi ichida ham katta tafovut shakllandi.

Umuman olganda, eng yuqori sur’atni Ispaniya ko‘rsatdi: u yerda aholi jon boshiga YaIM 176 foizga oshdi. 2025 yilda mamlakat iqtisodiyoti ichki talab va turizm hisobiga yevrozonadagi o‘rtacha ko‘rsatkichdan deyarli ikki baravar tez o‘sdi.

Germaniya esa 163 foizlik o‘sishni namoyon etdi va 156 foiz ko‘rsatkichga ega AQShni ham ortda qoldirdi. Biroq Ispaniyadan farqli ravishda, Germaniya so‘nggi yillarda eksportning susayishi fonida sust dinamikaga duch kelmoqda.

Yaponiya aholi jon boshiga YaIM bugun 2000 yildagidan past bo‘lgan yagona yirik iqtisodiyot bo‘lib qolmoqda. O‘sha davrga nisbatan ko‘rsatkich 7 foizga qisqargan, bu esa past inflatsiya, aholi soni o‘sishining sekinligi va uzoq davom etgan iqtisodiy turg‘unlikning qo‘shilishi natijasidir.

Source link

Xitoy dunyodagi ikkinchi yirik iqtisodiyotga aylangani sari uning global bozorlardagi o‘rni ham o‘zgardi. Ilgari mamlakat, avvalo, xorijiy investitsiyalar yo‘naltiriladigan manzil sifatida qabul qilingan bo‘lsa, so‘nggi o‘n yilliklarda uning o‘zi kapitalning eng yirik manbalaridan biriga aylandi.

Yangi infografika 2005 yildan buyon Xitoyning xorijiy investitsiyalarini aks ettiradi va American Enterprise Institute hamda Heritage Foundation’ning qo‘shma loyihasi bo‘lgan China Global Investment Tracker (CGIT) ma’lumotlari asosida to‘g‘ridan to‘g‘ri xorijiy investitsiyalarning mamlakatlar bo‘yicha taqsimotini ko‘rsatadi.

2005–2025 yillar oralig‘ida Xitoy kompaniyalari xorijga 1,5 trillion dollardan ortiq sarmoya kiritgan. Bunda ushbu summaning yarmidan ko‘prog‘i — 806,8 milliard dollar atigi o‘nta davlat hissasiga to‘g‘ri kelgan. Hisob-kitobga faqat qiymati 100 million dollardan yuqori bo‘lgan bitimlar kiritilgan.

Xitoy iqtisodiyoti ochilganidan buyon hech bir mamlakat Xitoy sarmoyasini AQShchalik ko‘p jalb etmagan: 2005–2025 yillarda Xitoy kompaniyalari u yerga 204,14 milliard dollar yo‘naltirgan. Eng yirik bitim 2013 yilda Shuanghui kompaniyasining Smithfield Foods kompaniyasini 7,1 milliard dollarga sotib olgani bo‘lgan.

AQShda yirik xorijiy investitsiyalar va qo‘shib olishlar Xorijiy investitsiyalar bo‘yicha qo‘mita (CFIUS) tomonidan ma’qullanishi kerak. U so‘nggi yillarda Amerika—Xitoy munosabatlari yomonlashgani fonida Xitoy kapitaliga nisbatan tobora ehtiyotkorona munosabatda bo‘lmoqda.

Shunga qaramay, hatto 2025 yilda ham yangi investitsiyalar hajmi 3,79 milliard dollardan oshgan. Bu esa o‘sib borayotgan raqobatga qaramasdan, dunyodagi ikki eng yirik iqtisodiyot o‘rtasida to‘liq iqtisodiy uzilish yuz bermaganini ko‘rsatadi.

AQShdan tashqari, Xitoy investitsiyalarini eng ko‘p qabul qilgan o‘nta davlatning aksariyati rivojlangan g‘arb iqtisodiyotlaridir: Avstraliya — 108,1 milliard dollar, Shveytsariya — 62,9 milliard dollar, Kanada — 57,3 milliard dollar, Germaniya — 56,3 milliard dollar, Fransiya — 37,1 milliard dollar va Buyuk Britaniya — 106,6 milliard dollar.

Istisno tariqasida, kengaytirilgan BRIKS+ formatiga kiruvchi ikki yirik rivojlanayotgan bozor — Braziliya va Indoneziya ham ushbu ro‘yxatdan joy olgan. Braziliya 78,9 milliard dollar, Indoneziya esa 49,4 milliard dollar Xitoy sarmoyasini jalb etgan. 2025 yilda aynan Braziliya Xitoy investitsiyalarini eng ko‘p qabul qilgan davlatga aylanib, State Grid va China Communications Construction kabi kompaniyalardan 7,31 milliard dollardan ortiq sarmoya jalb qilgan.

Aholisi 6 milliondan sal ko‘proq bo‘lgan shahar-davlat Singapur 2005 yildan buyon 46 milliard dollardan ortiq investitsiya qabul qildi. Bu ko‘rsatkich aholi soni bo‘yicha dunyoda to‘rtinchi o‘rinda turuvchi Indoneziyaga yaqin. Bu esa rivojlangan va diversifikatsiya qilingan iqtisodiyot Xitoy kapitalini jalb qilishda qanchalik muhim ekanini ko‘rsatadi.

Biroq o‘ntalikdan sezilarli ravishda o‘rin olmagan davlat Hindiston bo‘ldi. Dunyodagi to‘rtinchi iqtisodiyot va BRIKS+ning muhim ishtirokchilaridan biri bo‘lgan bu mamlakat mazkur davrda atigi 17,3 milliard dollar Xitoy sarmoyasini jalb etgan. Ehtimol, bu ikki davlat o‘rtasidagi siyosiy va iqtisodiy munosabatlar tarangligi bilan bog‘liq.

Germaniya, Yaponiya yoki AQSh kabi yirik investorlardan farqli o‘laroq, Xitoyning tashqi investitsiya faoliyati katta darajada davlat kompaniyalari tomonidan belgilanadi. Bu ayniqsa energetika, infratuzilma va logistika sohalarida yaqqol ko‘rinadi.

Masalan, daromad bo‘yicha dunyoda Walmart va Amazon’dan keyin uchinchi o‘rinda turuvchi energetika giganti State Grid 2005 yildan buyon xorijga 33 milliard dollardan ortiq sarmoya kiritgan. Xususan, u Avstraliya, Braziliya, Chili, Italiya, Rossiya va Filippindagi loyihalarga investitsiya qilgan.

China National Petroleum Corporation va China Three Gorges kabi boshqa davlat energetika korporatsiyalari ham so‘nggi o‘n yilliklarda xorijdagi loyihalarga o‘nlab milliard dollar sarmoya kiritgan. Ularning maqsadi — bir tomondan, Xitoy iqtisodiyotining o‘sib borayotgan ehtiyojlari uchun resurslar bilan ta’minlash bo‘lsa, ikkinchi tomondan, shakllanayotgan bozorlarga ega mamlakatlarda infratuzilmani rivojlantirishdan iborat.

Source link

Prezident Shavkat Mirziyoyev to‘lovga qobiliyatsizlik institutini takomillashtirish va moliyaviy ahvoli og‘ir tadbirkorlik sub’yektlarini sog‘lomlashtirish bo‘yicha yangi yondashuvlar yuzasidan taqdimot bilan tanishdi.

Mamlakatimizda xususiy biznesni rivojlantirish, tadbirkorlarni qo‘llab-quvvatlash va ular uchun yanada qulay sharoitlar yaratish bo‘yicha izchil ishlar olib borilmoqda.

Islohotlar natijasida yurtimizda 300 mingdan ortiq yakka tartibdagi tadbirkorlar va 5,5 million nafar o‘zini o‘zi band qilgan shaxslar faoliyat yuritmoqda. Xususiy biznesning iqtisodiyotdagi ulushi esa so‘nggi besh yilda 45 foizdan 58 foizga oshdi.

Joriy yilda kichik va o‘rta biznesga 140 trillion so‘m kredit ajratish, banklar tomonidan jalb qilinayotgan 8 milliard dollar tashqi resurslarni mahalladagi tadbirkorlikka yo‘naltirish, ishlab chiqarish, savdo va xizmatlar infratuzilmasini yaxshilash uchun hududlarga 20 trillion so‘m ajratish belgilangan.

Shu bilan birga, yaratilgan korxonalar va ish o‘rinlarini saqlab qolish, moliyaviy qiyinchilikka duch kelgan tadbirkorlik sub’yektlarini erta bosqichda qo‘llab-quvvatlash borasida hali yechimini kutayotgan masalalar ko‘pligi qayd etildi.

Xususan, faoliyat ko‘rsatmayotgan va faoliyati tugatilgan kichik korxonalar sonining o‘sish tendensiyasi kuzatilayotgani ko‘rsatib o‘tildi. Bu holat amaldagi tizim korxonani saqlab qolish va qayta tiklashga emas, ko‘proq uning faoliyatini rasmiy tugatishga qaratilganidan dalolat berayotgani qayd etildi.

Avvalo, to‘lovga qobiliyatsizlik taomillari yetarli darajada qo‘llanilmayapti. Moliyaviy ahvoli og‘irlashgan 93 mingta tadbirkorning atigi 10 mingtasi bo‘yicha to‘lovga qobiliyatsizlik ishi qo‘zg‘atilgan. Sudgacha va sud sanatsiyasi tizimi amalda samarali ishlamayapti, so‘nggi besh yilda atigi 68 ta korxonaga sanatsiya taomili qo‘llanilgan, shundan ham faqatgina 7 tasining faoliyati tiklangan.

Sud boshqaruvchilari faoliyati ham tanqidiy ko‘rib chiqildi. Qator holatlarda ish yuritish muddatlari buzilgani, asossiz xulosalar berilgani, soxta bankrotlik alomatlarini o‘z vaqtida o‘rganish mexanizmi yetarli emasligi qayd etildi. Sud boshqaruvchilariga haq to‘lash tizimidagi bo‘shliqlar malakali mutaxassislarni jalb qilishga to‘sqinlik qilayotgani, ayrim holatlarda esa ishlarni sun’iy cho‘zishga sabab bo‘layotgani ko‘rsatib o‘tildi.

Bundan tashqari, soha raqamlashtirilmagani, onlayn monitoring va nazorat yo‘qligi, bankrot yoki to‘lovga qobiliyatsizlik holatidagi korxonalarning ochiq reyestri mavjud emasligi, davlat organlari o‘rtasida ma’lumot almashinuvi yetarli darajada yo‘lga qo‘yilmagani qayd etildi.

Shu munosabat bilan sohada davlat boshqaruvi samaradorligini oshirish bo‘yicha yangi institutsional yondashuvlar taklif qilindi.

Xususan, Adliya vazirligi huzurida To‘lovga qobiliyatsizlik ishlari bo‘yicha agentlik tashkil etish taklif qilindi. Ushbu tuzilma sohada yagona davlat siyosatini yuritish, davlat organlari faoliyatini muvofiqlashtirish, bankrotlik omillarini tahlil qilish va bartaraf etish choralarini ko‘rish, korxonalarni moliyaviy sog‘lomlashtirishga ko‘maklashish bilan shug‘ullanadi.

Sud boshqaruvchilari faoliyati samaradorligini oshirish maqsadida Sud boshqaruvchilari palatasini tuzish taklif etildi. Palata sud boshqaruvchilari faoliyatini muvofiqlashtiradi, ularning kasbiy tayyorgarligi va malakasini oshirishni tashkil etadi, ular tomonidan qonunchilik va kasb etikasiga rioya etilishini monitoring qiladi, huquq va manfaatlarini himoya qiladi.

Moliyaviy ahvoli og‘ir biznes sub’yektlarini qo‘llab-quvvatlashga qaratilgan yangi moliyaviy mexanizmlar ham taqdimot qilindi.

Jumladan, kichik va o‘rta tadbirkorlar uchun Biznesni kafolatlash milliy kompaniyasi orqali kafillik berish, Tadbirkorlikni rivojlantirish kompaniyasi orqali tijorat banklarida past foizli kredit liniyalari ochish orqali korxonalarni moliyaviy tiklashga ko‘maklashish rejalashtirilmoqda.

Bunda tijorat banklari ajratgan kreditlar bo‘yicha asosiy qarz va foizlar sanatsiya yakunlangunga qadar kechiktiriladi, kredit sanatsiya yakunlanganidan so‘ng 3 yil ichida qaytariladi, kredit qarzdorligini restrukturizatsiya qilish asoslari yaratiladi.

Soliq va kredit qarzdorligini kechiktirib to‘lash hamda restrukturizatsiya qilish tartiblarini soddalashtirishga ham alohida e’tibor qaratildi.

Xususan, xalq deputatlari tuman va shahar kengashlari ayrim soliqlar bo‘yicha to‘lovlarni kechiktirish yoki bo‘lib-bo‘lib to‘lashga ruxsat berishi, shuningdek, bunday mexanizmlar garov, bank kafolati yoki sug‘urta polisi asosida soliq organlari tomonidan ham qo‘llanishi mumkin bo‘ladi.

Davlat ko‘magidagi sudgacha sanatsiya choralari ham kengaytiriladi. Bunda kreditorlar bilan kelishuv, moliyaviy yordam jalb qilish, soliq va kredit to‘lovlarini kechiktirish, qarzlarni sotib olish, ishlab chiqarishni qayta ixtisoslashtirish, korxonani qayta tashkil etish, malakali mutaxassislarni jalb etish va xodimlarni qayta tayyorlash kabi vositalardan foydalanish mumkin bo‘ladi.

Taqdimotda to‘lovga qobiliyatsizlik jarayonlarini raqamlashtirish masalasiga ham katta e’tibor berildi.

Shu maqsadda to‘lovga qobiliyatsizlik ishlarini yuritishning yagona elektron platformasini ishga tushirish taklif qilindi. Ushbu platformada to‘lovga qobiliyatsizlik ishi yuritilayotgan shaxslar, sanatsiya qo‘llanilayotgan korxonalar va sud boshqaruvchilari reyestrlari yuritiladi. Barcha jarayonlar – ariza berishdan tortib, korxonani tugatishgacha – elektron shaklda olib boriladi. Shuningdek, mazkur tizim jamoatchilik va ommaviy axborot vositalari uchun ochiq bo‘ladi.

Bu orqali sohada ochiqlikni ta’minlash, ma’lumot almashinuvini tezlashtirish, nazorat va monitoringni kuchaytirish, arizalarni ko‘rib chiqish muddatlarini qisqartirish imkoni paydo bo‘ladi.

Prezidentimiz tadbirkorlikni qo‘llab-quvvatlashda yangi korxonalar tashkil etish bilan cheklanib qolmasdan, ishlab turgan biznesni saqlab qolish, vaqtincha qiyinchilikka uchragan korxonalarga o‘z vaqtida ko‘mak berish, ularni iqtisodiy faollikka qayta olib chiqish lozimligini ta’kidladi.

Mutasaddilarga to‘lovga qobiliyatsizlik institutini xalqaro tajriba asosida tubdan takomillashtirish, sohaga zamonaviy boshqaruv, samarali sanatsiya mexanizmlari va raqamli yechimlarni joriy etish yuzasidan aniq topshiriqlar berildi.

Source link

AQSh va Isroilning Eronga qarshi urushi kamida 29 ta Afrika mamlakatining valyutalarining sezilarli darajada zaiflashishiga olib keldi. Bu haqda TASS BMTning Afrika bo‘yicha iqtisodiy komissiyasining 58-sessiyasida taqdim etilgan tahliliy yozuvga asoslanib xabar berdi. 

Natijada, bu mamlakatlar import narxlarining keskin o‘sishi va valyuta zaxiralarining kamayishiga duch kelmoqda. Natijada, ba’zi Afrika mamlakatlari budjet inqirozining kuchayishiga duch kelishi mumkin.

Bu, ayniqsa, Senegal, Sudan, Kabo-Verde, Janubiy Sudan va Gambiyaga tegishli. 

Vaziyat Fors ko‘rfazi mintaqasidan energiya ta’minoti va ammiak va karbamid kabi asosiy qishloq xo‘jaligi tovarlarining uzilishi bilan yanada og‘irlashmoqda. Bu aynan martdan maygacha davom etadigan muhim ekish mavsumining eng yuqori cho‘qqisida sodir bo‘lmoqda. 

Birlashgan Millatlar Tashkilotining Oziq-ovqat va qishloq xo‘jaligi tashkiloti ma’lumotlariga ko‘ra, 2026 yil mart oyida global oziq-ovqat narxlari 2025 yil sentyabridan beri eng yuqori darajaga ko‘tarildi. Agar Yaqin Sharq mojarosi tezda hal qilinmasa, narxlar yanada oshishi mumkin.

Source link