Iqtisodiyot
Eng yirik iqtisodiyotlarda aholi jon boshiga YaIM o‘sishi
So‘nggi 25 yil ichida dunyodagi eng yirik iqtisodiyotlarda aholi jon boshiga to‘g‘ri keladigan iqtisodiy ishlab chiqarish hajmi nihoyatda notekis o‘sdi.
Yangi infografika Xalqaro valuta jamg‘armasi ma’lumotlari asosida 2000–2026 yillar oralig‘ida 15 ta yetakchi mamlakatda aholi jon boshiga YaIM o‘sish sur’atlarini taqqoslaydi va turmush darajasi qayerlarda eng sezilarli oshganini yaqqol ko‘rsatadi.
Ma’lumotlar aniq bir manzarani ochib beradi: Xitoy va Hindiston kabi rivojlanayotgan iqtisodiyotlar aholi jon boshiga to‘g‘ri keladigan ko‘rsatkich bo‘yicha jadal o‘sishni namoyon etgan bo‘lsa, rivojlangan mamlakatlar sekinroq va kamroq barqaror o‘sgan. Yaponiya esa alohida holat bo‘lib, aholi jon boshiga YaIM qisqargan yagona mamlakat bo‘ldi. Eng yirik iqtisodiyotlar orasida mutlaq yetakchi Xitoydir: bu ko‘rsatkich 2000 yildagi taxminan 1 ming dollardan 2026 yilda 14,7 ming dollargacha oshgan, bu esa 1430 foizlik o‘sishga teng.
Bu shuni anglatadiki, nisbiy ifodada Xitoy aholi jon boshiga ishlab chiqarish hajmini boshqa har qanday yirik iqtisodiyotdan ko‘ra kuchliroq oshirgan va shu orqali global o‘rta sinfdagi o‘rnini tubdan o‘zgartirgan. Hindiston ham salmoqli taraqqiyotni ko‘rsatdi: u yerda bu ko‘rsatkich 0,4 ming dollardan 3,1 ming dollargacha o‘sgan va bu dunyodagi eng tez sakrashlardan biri bo‘lgan. Rossiyada aholi jon boshiga YaIM 811 foizga oshgan bo‘lib, bu 1998 yil moliyaviy inqirozidan keyingi iqtisodiy tiklanishning kuchli bo‘lganini aks ettiradi.
2000-yillar atrofida Rossiya o‘n yilliklar davom etgan pasayishdan so‘ng neft qazib chiqarishni faol oshira boshladi va bu iqtisodiy yuksalishning asosiy drayveriga aylandi. Agar 2000 yilda energetika aktivlari ustidan davlat nazorati taxminan 10 foizni tashkil etgan bo‘lsa, o‘n yilga yetmas vaqt ichida bu ko‘rsatkich qariyb 50 foizgacha o‘sdi.
Shu bilan birga, Janubiy Koreyada aholi jon boshiga YaIM uch baravardan ortiq o‘sib, 37,5 ming dollarga yetdi, buning ortida asosan kuchli sanoat sektori turibdi. 2000 yildan buyon mamlakat rivojlanayotgan iqtisodiyotdan rivojlangan iqtisodiyotgacha bo‘lgan yo‘lni bosib o‘tdi va bugungi kunda uning ko‘rsatkichi Yaponiyanikidan ham yuqori.
Braziliyada ham aholi jon boshiga YaIM o‘sishi sezilarli bo‘ldi, bunga 2000-yillardagi xomashyo bumi yordam berdi, garchi keyingi o‘n yillikda o‘sish sur’atlari ancha pasaygan bo‘lsa-da.
Boy mamlakatlar umumiy hisobda rivojlanayotgan bozorlarga nisbatan sekinroq o‘sgan bo‘lsa-da, shu guruhning o‘zi ichida ham katta tafovut shakllandi.
Umuman olganda, eng yuqori sur’atni Ispaniya ko‘rsatdi: u yerda aholi jon boshiga YaIM 176 foizga oshdi. 2025 yilda mamlakat iqtisodiyoti ichki talab va turizm hisobiga yevrozonadagi o‘rtacha ko‘rsatkichdan deyarli ikki baravar tez o‘sdi.
Germaniya esa 163 foizlik o‘sishni namoyon etdi va 156 foiz ko‘rsatkichga ega AQShni ham ortda qoldirdi. Biroq Ispaniyadan farqli ravishda, Germaniya so‘nggi yillarda eksportning susayishi fonida sust dinamikaga duch kelmoqda.
Yaponiya aholi jon boshiga YaIM bugun 2000 yildagidan past bo‘lgan yagona yirik iqtisodiyot bo‘lib qolmoqda. O‘sha davrga nisbatan ko‘rsatkich 7 foizga qisqargan, bu esa past inflatsiya, aholi soni o‘sishining sekinligi va uzoq davom etgan iqtisodiy turg‘unlikning qo‘shilishi natijasidir.
Iqtisodiyot
Saida Mirziyoyeva Gonkongning Henderson Land Group xoldingi boshqaruvi raisi bilan uchrashdi
Prezident Administratsiyasi rahbari Saida Mirziyoyeva XXRning Gonkong maxsus ma’muriy hududidagi eng yirik xoldinglardan biri — Henderson Land Group boshqaruvi raisi Piter Li bilan uchrashuv o‘tkazdi.
Tomonlar qayta tiklanuvchi energetika, Yangi Toshkent infratuzilmasini rivojlantirish va ta’lim sohalaridagi istiqbolli qo‘shma loyihalarni muhokama qildi.
«Mamlakatimiz investitsiyalar uchun ochiq va biz Gonkongning yetakchi biznes doiralari bilan hamkorlikdan manfaatdormiz. Sheriklikdagi tashabbuslarni, jumladan, yangi tashkil etilayotgan Toshkent xalqaro moliya markazi orqali ham qo‘llab-quvvatlashga tayyormiz», — deb yozdi Saida Mirziyoyeva.
Administratsiya rahbari O‘zbekiston va Gonkong o‘rtasida uzoq muddatli iqtisodiy hamkorlikni rivojlantirish uchun katta imkoniyatlar borligiga ishonch bildirdi.
Markaziy bank 2026-yil 9-oktyabrdan valyutalarning yangi kursini belgiladi.
AQSh dollari 37,38 so‘mga oshib, 11 846,57 so‘m etib belgilandi.
Yevro kursi 34,69 so‘mga oshdi va 13 240,91 so‘m bo‘ldi. Funt-sterling 15 631,55 so‘mni tashkil qildi (29,25).
Rossiya rubli 138,95 so‘m etib belgilandi (+0,8).
Markaziy bank 2026-yil 6-oktyabrdan valyutalarning yangi kursini belgiladi.
AQSh dollari 5,5 so‘mga oshib, 11 778,45 so‘m etib belgilandi.
Yevro kursi 25,62 so‘mga tushdi va 13 198,93 so‘m bo‘ldi. Funt-sterling 15 580,53 so‘mni tashkil qildi (+31,99).
Rossiya rubli 138,35 so‘m etib belgilandi (-2,79).
Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2026-yil yanvar–iyul oylarida O‘zbekistonga 46 davlatdan qariyb 28,5 ming tonna shokolad mahsulotlari olib kirilgan.
Import qilingan mahsulotlarning umumiy qiymati 123,7 mln AQSh dollarini tashkil etgan. Bu o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 1,6 ming tonnaga yoki 6 foizga ko‘p.
Import hajmi bo‘yicha Rossiya keskin ustunlik qilgan. Yilning dastlabki yetti oyida Rossiyadan O‘zbekistonga 19,5 ming tonna shokolad mahsulotlari yetkazib berilgan.
Rossiyadan kelgan shokolad mahsulotlari umumiy importning qariyb 70 foizini tashkil etgan. Keyingi o‘rinda Ukraina bo‘lib, undan 2,2 ming tonna mahsulot import qilingan.
Qozog‘istondan 914 tonna, Belarusdan 805,2 tonna shokolad mahsulotlari olib kirilgan. Litvadan import 746,2 tonnani tashkil etgan.
Turkmaniston 715,2 tonna, Turkiya esa 569,5 tonna ko‘rsatkich bilan keyingi o‘rinlarda qayd etilgan. Qolgan davlatlar hisobiga 3 ming tonna mahsulot to‘g‘ri kelgan.
Prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida Andijon viloyatini ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish, tadbirkorlikni qo‘llab-quvvatlash va aholi daromadlarini oshirish masalalari bo‘yicha yig‘ilish o‘tkazilmoqda.
Joriy yilning birinchi yarmida viloyat iqtisodiyoti 8,8 foiz, sanoat 9,2 foiz, xizmatlar 16,1 foiz, investitsiyalar 8,9 foizga o‘sgani qayd etildi.
– Bizga o‘sishdagi raqamlar emas, balki har bir ko‘rsatkich har bir oilaning kundalik hayotiga qanday o‘zgarish olib kirgani muhim,– dedi davlatimiz rahbari.
Andijonda yer va tabiiy boyliklar cheklangan bo‘lsa-da, harakatchan aholi, kuchli tadbirkorlik ruhi, ko‘p sonli yoshlar, sanoat maktabi va katta bozor kabi imkoniyatlar borligi ta’kidlandi.
So‘nggi o‘n yilda viloyatga respublika budjetidan 20 trillion so‘m, banklar tomonidan tadbirkorlik uchun 90 trillion so‘m yo‘naltirildi. Birgina joriy yilda aholi farovonligini oshirishga 6 trillion so‘m ajratildi.
Hokimlarga berilgan vakolatlar va yaratilgan moliyaviy imkoniyatlar shunga munosib natijaga aylanishi zarurligi ko‘rsatib o‘tildi.
