Iqtisodiyot
Xitoy qarzi YeIni ortda qoldirdi
Xitoy davlat qarzi ilk bor Yevropa Ittifoqining jami davlat qarzidan oshib ketdi. Bu jahon qarz tuzilmasidagi jiddiy o‘zgarishni anglatadi.
2008 yilgi jahon moliyaviy inqirozidan keyin AQSh, Xitoy va Yevropa qarz olish borasida mutlaqo turlicha yo‘ldan bordi. Yevropa qarz o‘sishini nisbatan cheklangan doirada ushlab turgan bir paytda, AQSh va Xitoy, ayniqsa 2020 yildan keyin, uni juda tez sur’atlarda oshirdi.
Yangi grafika Xalqaro valuta jamg‘armasi ma’lumotlari asosida 1995 yildan 2025 yilgacha bo‘lgan davrda AQSh, Yevropa Ittifoqi va Xitoyning yillik davlat qarzi hajmi dinamikasini joriy AQSh dollarida (inflatsiya hisobga olinmagan holda) aks ettiradi.
2025 yilga kelib, Xitoyning davlat qarzi 18,7 trillion dollarga yetdi va ilk bor Yevropa Ittifoqining 17,6 trillion dollarlik ko‘rsatkichidan oshib ketdi. Bu burilish nuqtasi Xitoy qarzining so‘nggi yigirma yilda naqadar tez o‘sganini yaqqol ko‘rsatadi.
Visual Capitalist
2008 yilda AQShning davlat qarzi 10,9 trillion dollar bo‘lgan edi — bu YeIning 10,7 trillion dollarlik ko‘rsatkichiga deyarli teng edi. 2025 yilga kelib esa u 38,3 trillion dollargacha o‘sdi va Yevropa ko‘rsatkichidan 20,7 trillion dollarga oshib ketdi.
Xitoy qarzi 2008 yildagi 1,2 trillion dollardan boshlab o‘rtacha yillik taxminan 17 foiz sur’atda o‘sdi — bu esa unga yigirma yilga yetmay Yevropa Ittifoqini ortda qoldirish imkonini berdi.
2008 yildan beri AQSh davlat qarzi o‘rtacha yillik 7,7 foizga oshgan bo‘lsa, Yevropa Ittifoqida bu o‘sish sur’ati taxminan 3 foizni tashkil etgan.
Yevropa Ittifoqida qarzning nisbatan sekin o‘sishi qisman AQSh va Xitoyga nisbatan iqtisodiyotning nominal o‘sish sur’ati pastroq bo‘lgani bilan izohlanadi. Biroq bu, shuningdek, 2010–2012 yillarga to‘g‘ri kelgan Yevropa qarz inqirozidan keyin joriy etilgan ancha qat’iy budjet cheklovlari natijasi hamdir.
Bundan farqli o‘laroq, Xitoyda qarzning o‘sishi kreditlash hajmini kengaytirish, keng ko‘lamli infratuzilma sarmoyalari va davlatning iqtisodiyotdagi rag‘batlantiruvchi roli bilan bog‘liq bo‘ldi.
AQSh esa inqiroz davrlaridagi qarz olishni, ayniqsa 2020 yildan keyin, barqaror budjet taqchilliklari bilan uyg‘unlashtirdi. Bu esa davlat qarzining Yevropa darajasidan ancha oshib ketishiga olib keldi. Federal darajada fiskal cheklovlar kamroq bo‘lgani sababli, Vashington xarajatlarni yuqori darajada saqlab qoldi — aynan shuning uchun ham AQShning davlat qarzi bugungi kunda Xitoy va Yevropa Ittifoqi ko‘rsatkichlaridan sezilarli darajada yuqori.
Prezident Shavkat Mirziyoyev G‘uzor tumanida «Qashqadaryo Jingu» korxonasi tomonidan Shinjon usulida paxta yetishtirilayotgan dalada bo‘ldi.
Davlatimiz rahbariga chigit ekish, g‘o‘zani sug‘orish va parvarishlashda qo‘llanayotgan texnologiyalar haqida ma’lumot berildi. Bu yerda 2,2 ming gektar maydonga chigit plyonka ostiga qo‘sh qatorlab ekilgan, tomchilatib sug‘orish to‘liq joriy qilingan.
Plyonka tuproqdagi namlik va haroratni saqlab, chigitning erta hamda bir tekis unib chiqishiga yordam beradi. Suv va o‘g‘it esa tomchilatib sug‘orish tizimi orqali bevosita g‘o‘za ildiziga yetkaziladi. Natijada suv sarfi 30-40 foizga, o‘g‘it sarfi qariyb 30 foizga kamayadi. Hosil an’anaviy maydonlarga nisbatan 10-15 kun oldin pishib yetiladi.
Prezidentimiz paxtazorda yetishtirilgan hosil va agrotexnik tadbirlarni tashkil etish jarayoni bilan tanishdi. An’anaviy usulda gektaridan 30-35 sentner paxta olinsa, Shinjon texnologiyasida bu ko‘rsatkich 60-70 sentnergacha yetishi mumkin. Korxona dalalarida hosildorlik gektariga 55 sentnerni, yalpi hosil esa 12,3 ming tonnani tashkil etmoqda.
Dala ishlarida agrodronlardan ham foydalanilmoqda. Bu ayrim agrotexnik tadbirlarni tezroq bajarish, yonilg‘i sarfini kamaytirish imkonini bermoqda.
Xitoy sarmoyasi ishtirokida tashkil etilgan «Qashqadaryo Jingu» agroklasteri Koson, Nishon, G‘uzor, Ko‘kdala va Mirishkor tumanlarida jami 18,3 ming gektar maydonda faoliyat yuritadi. Ushbu yerlarning katta qismi ilgari foydalanilmagan cho‘l va qarovsiz maydonlar bo‘lgan. Loyihaga 128 million dollar investitsiya kiritilib, 50 ta ish o‘rni yaratilgan. Eksport hajmi esa 8,5 million dollarni tashkil etadi.
Shu yerda davlatimiz rahbariga viloyat qishloq xo‘jaligida amalga oshirilayotgan ishlar haqida ham axborot berildi.
O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev «Wabtec» kompaniyasi direktorlar kengashi raisi va bosh ijrochi direktori Rafael Santanani qabul qildi. Bu haqda Prezident matbuot xizmati xabar berdi.
Uchrashuvda mamlakatda temir yo‘l infratuzilmasi va tranzit salohiyati rivojlanayotganini hisobga olib, lokomotivlar parkini yangilash va kengaytirish masalalari ko‘rib chiqildi.
AQSh moliya institutlari ishtirokida lokomotivlarni uzoq muddatli servis xizmati bilan birga yetkazib berish imkoniyatlari muhokama qilindi.
Shuningdek, O‘zbekistonda texnik xizmat ko‘rsatishni yo‘lga qo‘yish, butlovchi qismlar ishlab chiqarish va mutaxassislar tayyorlash masalalari ko‘rib chiqildi.
Tog‘-kon korxonalari karer texnikasiga xizmat ko‘rsatuvchi servis markazini tashkil etish hamda dizel-generator qurilmalari bo‘yicha hamkorlik qilishga ham e’tibor qaratildi.
«Wabtec» lokomotivlar, temir yo‘l texnikasi, raqamli va servis yechimlarini ishlab chiqarish bo‘yicha jahondagi yetakchi kompaniyalardan biri hisoblanadi. Kompaniya Markaziy Osiyo mamlakatlarida ham loyihalarni amalga oshirmoqda.
Iqtisodiyot
Saida Mirziyoyeva Gonkongning Henderson Land Group xoldingi boshqaruvi raisi bilan uchrashdi
Prezident Administratsiyasi rahbari Saida Mirziyoyeva XXRning Gonkong maxsus ma’muriy hududidagi eng yirik xoldinglardan biri — Henderson Land Group boshqaruvi raisi Piter Li bilan uchrashuv o‘tkazdi.
Tomonlar qayta tiklanuvchi energetika, Yangi Toshkent infratuzilmasini rivojlantirish va ta’lim sohalaridagi istiqbolli qo‘shma loyihalarni muhokama qildi.
«Mamlakatimiz investitsiyalar uchun ochiq va biz Gonkongning yetakchi biznes doiralari bilan hamkorlikdan manfaatdormiz. Sheriklikdagi tashabbuslarni, jumladan, yangi tashkil etilayotgan Toshkent xalqaro moliya markazi orqali ham qo‘llab-quvvatlashga tayyormiz», — deb yozdi Saida Mirziyoyeva.
Administratsiya rahbari O‘zbekiston va Gonkong o‘rtasida uzoq muddatli iqtisodiy hamkorlikni rivojlantirish uchun katta imkoniyatlar borligiga ishonch bildirdi.
Markaziy bank 2026-yil 9-oktyabrdan valyutalarning yangi kursini belgiladi.
AQSh dollari 37,38 so‘mga oshib, 11 846,57 so‘m etib belgilandi.
Yevro kursi 34,69 so‘mga oshdi va 13 240,91 so‘m bo‘ldi. Funt-sterling 15 631,55 so‘mni tashkil qildi (29,25).
Rossiya rubli 138,95 so‘m etib belgilandi (+0,8).
Markaziy bank 2026-yil 6-oktyabrdan valyutalarning yangi kursini belgiladi.
AQSh dollari 5,5 so‘mga oshib, 11 778,45 so‘m etib belgilandi.
Yevro kursi 25,62 so‘mga tushdi va 13 198,93 so‘m bo‘ldi. Funt-sterling 15 580,53 so‘mni tashkil qildi (+31,99).
Rossiya rubli 138,35 so‘m etib belgilandi (-2,79).
Shavkat Mirziyoyev Shinjon usulida yetishtirilgan paxta dalasini ko‘zdan kechirdi
O‘zbekiston do‘konlarida 73 turdagi mahsulot sifatsiz deb topildi
Tadbirkorlar jarimaning 50 foizini to‘lab, qolgan qismidan ozod etilishi mumkin
-
Jamiyat5 days ago
Toshkentda xalqaro moda akademiyasi tashkil etiladi
-
Iqtisodiyot2 days ago
O‘zbekiston «Wabtec» kompaniyasi bilan lokomotivlar parkini yangilashni muhokama qildi
-
Iqtisodiyot16 hours ago
Shavkat Mirziyoyev Shinjon usulida yetishtirilgan paxta dalasini ko‘zdan kechirdi
-
Jamiyat2 days ago
Tadbirkorlar jarimaning 50 foizini to‘lab, qolgan qismidan ozod etilishi mumkin
-
Jamiyat2 days ago
O‘zbekiston do‘konlarida 73 turdagi mahsulot sifatsiz deb topildi