Iqtisodiyot
O‘zbekistonda IPO investorlari huquqini himoya qilish bo‘yicha qonun ishlab chiqilmoqda
Bugun, 20-may kuni Hilton mehmonxonasida O‘zbekiston Respublikasi Milliy investitsiya jamg‘armasining (UzNIF) IPO jarayonlari yuzasidan matbuot anjumani bo‘lib o‘tdi. Tadbirda UzNIF IPO‘si, joylashtirish natijalari hamda O‘zbekiston kapital bozori rivojlanishiga oid masalalar muhokama qilindi.
Anjumanda Xabar.uz muxbirining IPO orqali aksiya sotib olgan oddiy fuqarolar huquqlari qanday himoya qilinishi haqidagi savoliga O‘zbekiston Iqtisodiyot va moliya vaziri o‘rinbosari Xurshid Mustafoyev javob berdi.
Uning ta’kidlashicha, Toshkent fond birjasida bo‘lib o‘tgan IPO jarayonlarida jismoniy shaxslar faol ishtirok etgan. Shuningdek, investorlar orasida norezidentlar ham ko‘pchilikni tashkil qilgan.
«Toshkent fond birjasida bo‘lib o‘tgan IPO‘da ham qiziqish baland bo‘ldi. Ko‘plab jismoniy shaxslar qiziqish bildirdi. E’tiborli jihati, ularning orasida norezident bo‘lganlari ham ko‘pchilikni tashkil etdi. Bu avvalo O‘zbekistonga bo‘lgan ishonchni ko‘rsatadi.
Bu bo‘yicha qonun loyihasi ishlab chiqilyapti. Shuningdek, aksiya sotib olgan jismoniy shaxslarning ham huquqlari, albatta, davlat tomonidan himoya qilinadi. O‘zbekiston Respublikasi Istiqbolli loyihalar milliy agentligi tomonidan qonunchilik loyihasini ishlab chiqish bo‘yicha ishlar olib borilmoqda», dedi Xurshid Mustafoyev.
Matbuot anjumanida hukumatning kelgusi IPO rejalari haqida ham ma’lumot berildi. Rejaga ko‘ra, jamg‘arma portfelidagi oltita kompaniya 2028-yil oxiriga qadar yakka tartibda IPO o‘tkazishi kutilmoqda.
Xurshid Mustafoyevning ma’lum qilishicha, O‘zbekiston Respublikasi Milliy investitsiya jamg‘armasi ulushiga ega kompaniyalar IPO‘si «Franklin Templeton» bilan hamkorlikda tashkil etiladi. Jamg‘arma portfeliga kirmagan kompaniyalar esa Iqtisodiyot va moliya vazirligi bilan birgalikda transformatsiya jarayonlarini amalga oshirib, IPO‘ga chiqishi rejalashtirilgan.
Markaziy bank 2026-yil 21-maydan valyutalarning yangi kursini belgiladi.
AQSh dollari 20,37 so‘mga oshib, 12 076,18 so‘m etib belgilandi.
Yevro kursi 13,76 so‘mga tushdi va 13 995,09 so‘m bo‘ldi. Funt-sterling 16 161,55 so‘m bo‘ldi (-2,88).
Rossiya rubli 169,47 so‘m etib belgilandi (+0,41).
Markaziy bank 2026-yil 22-maydan valyutalarning yangi kursini belgiladi.
AQSh dollari 54,96 so‘mga tushib, 12 021,21 so‘m etib belgilandi.
Yevro kursi 16,82 so‘mga tushdi va 13 995,09 so‘m bo‘ldi. Funt-sterling 16 160,13 so‘m bo‘ldi (-1,42).
Rossiya rubli 169,53 so‘m etib belgilandi (+0,06).
OLX onlayn reklama joylashtirish xizmatlari bozorida ustun mavqega ega operator sifatida e’tirof etildi. Endilikda Raqobat qo‘mitasi platformada ustun mavqening suiiste’mol qilinishiga qarshi majburiy monitoring o‘tkazib boradi.
OLX Classifieds kompaniyasi onlayn reklama e’lonlari joylashtirish xizmatlari bozorida ustun mavqega ega raqamli platforma operatori sifatida e’tirof etildi, deya xabar berdi Raqobat qo‘mitasi.
«Qo‘mita tomonidan ustun mavqega ega raqamli platforma operatori faoliyatida raqobat to‘g‘risidagi qonun hujjatlariga muvofiq, ustun mavqeini suiiste’mol qilish holatlarini oldini olish maqsadida majburiy tartibda Monopoliyaga qarshi komplayens tizimi joriy etiladi va tegishli tartibda monitoring o‘tkazib borilishi ma’lum qilinadi», deyiladi xabarda.
Ma’lumot uchun, O‘zbekistonda raqamli platforma operatorining ustun mavqeyini va ustun muzokara kuchini e’tirof etish tartibi 2024 yilda tasdiqlangan.
Unga ko‘ra, quyidagi shartlarning biriga rioya qilinganda hamda bevosita va bilvosita tarmoq samarasi mavjud bo‘lganda raqamli platforma operatori ustun mavqega ega deb e’tirof etiladi:
— so‘nggi kalendar yildagi tushumi BHMning 100 ming baravari (37,5 mlrd so‘m)ga teng yoki undan yuqori bo‘lsa;
— faol yakuniy foydalanuvchilarining umumiy o‘rtacha soni har oyda kamida 50 mingni yoki faol tadbirkor foydalanuvchilarning o‘rtacha soni har oyda kamida 3 mingni tashkil etsa.
Ustun mavqega ega deb topilgan sub’yektlarga nisbatan ustun mavqeyini suiiste’mol qilish deb malakalanadigan 20 ga yaqin taqiqlar joriy etiladi.
Milliy investitsiya jamg‘armasi ilk bor ommaviy taklif chiqararkan, endi oddiy odamlar ham davlat fondi aksiyadori bo‘lishi mumkin. Biz rivojlangan kapital bozorlarisiz barqaror iqtisodiy o‘sishga va turmush darajasini yaxshilashga erishib bo‘lmasligiga qat’iy ishonamiz, deydi O‘zbekiston iqtisodiyot va moliya vaziri o‘rinbosari OAV bilan matbuot anjumanida.
Jamg‘armaning egasi davlat edi, endi aksiyalarning bir qismiga oddiy odamlar hamda investorlar egalik qilishi mumkin. Bu bilan yangi loyihalar qilish, biznesni kengaytirish, qarzlarni kamaytirish imkoni paydo bo‘lishi mumkin, qo‘shimcha investitsiyalar jalb etish uchun mablag‘ ham olinadi.
Bu aslida mamlakatning kelajagiga investitsiya, deydi Templeton Asset Management bosh ijrochi direktori Manraj Sehon 20 may kuni matbuot vakillari bilan uchrashuvda.
“Aksiyalarni birlamchi ommaviy joylashtirishga bo‘lgan kuchli global qiziqish 2,7 milliard dollardan ortiq talabni keltirib chiqardi va taklifdan to‘rt baravar ko‘p bo‘ldi. Ushbu IPO O‘zbekiston fuqarolariga o‘z mamlakatlari kelajagiga to‘g‘ridan-to‘g‘ri sarmoya kiritish imkonini berdi”, – deydi Manraj Sehon.
Anjumanda taqdimot qilgan Marius Danga ko‘ra, IPO’ni chiqarish uchun tayyorgarlik 1 yil davom etgan. 27 ta davlatdan 147 nafar investorlar bilan uchrashib, ularga ma’lumot berishga to‘g‘ri keldi, deydi u.
-O‘zbekistonda kapital bozori hali uncha rivojlanmagan. Shunday sharoitda chiqarilgan IPO muvaffaqiyatli bo‘lishiga nima sizlarni ishontirdi?
“Xo‘sh, ommaviy taklif allaqachon muvaffaqiyatli bo‘ldi, lekin avval aytganimdek, bu safardagi bir qadam, xolos. Londondagi ommaviy taklifsiz biz buni O‘zbekistonda qila olmagan bo‘lar edik. Demak, bu bir uzun yo‘l. Biz shundan boshlashimiz kerak. Avvalroq eshitganingizdek, O‘zbekistondagi ushbu taklif hajmi shu kungacha O‘zbekistonda o‘tkazilgan barcha boshqa IPO’lardan kattaroqdir. Endi bizda platforma bor, bizda O‘zbekistonda boshqa IPO’larni amalga oshirishimiz mumkin bo‘lgan andaza bor” ,- deydi Manraj Sehon.
-Turli ehtimollarni inobatga olib, IPO muvaffaqiyatli bo‘lishi uchun keyingi rejalar qanday edi?
“Aksiya narxlarining o‘zgarishi, ya’ni tezda ko‘tarilishi kelajakdagi IPO’lar uchun yaxshi belgi bo‘lishi kerak. Bozorga kirib keladigan boshqa xususiy va davlat kompaniyalarida ishtirok etadigan chakana investorlar soni tobora ortib boradi”, – deydi Templeton vakili Marius Dan.
Eslatib o‘tamiz, milliy investitsiya fondi iqtisodiyotning energetika, transport, telekommunikatsiya va moliya sohalaridagi 13 ta kompaniyani birlashtirgan. Ayni dam fond tarkibidagi kompaniyalar uchun listinglar tayyorlanmoqda va xususiy sektor ishtiroki kengaytirilyapti.
Quvur orqali ta’minot yetakchisi Rossiya hisoblanadi – 3 milliard dollar.
O‘zbekiston 2026 yil yanvar-aprel oylarida quvur orqali Xitoyga 46 million dollarlik tabiiy gaz yetkazdi. Bu haqda Xitoy Bosh bojxona boshqarmasi ma’lumotlariga tayanib Lenta xabar berdi.
Qayd qilinishicha, bunday usuldagi ta’minot yetakchisi Rossiya hisoblanadi – 3 milliard dollar. Turkmaniston ikkinchi o‘rinni egalladi (2,59 milliard dollar). Kuchli beshlikka Myanma (514 million dollar) va Qozog‘iston (184 million dollar) va O‘zbekiston ham kirdi.
Shu bilan birga, Xitoyga suyultirilgan tabiiy gaz eksport qiluvchilar orasida Avstraliya yetakchi bo‘ldi (yiliga 5,35 million tonnagacha), Qatar ikkinchi o‘rinni egalladi (4,35 million tonna), Malayziya (2,3 million tonna) uchinchi, Rossiya (2,02 million tonna) to‘rtinchi, Indoneziya (974 ming tonna) beshinchi o‘rinni egalladi.
Hafta davomida qanday ob-havo kutilishi e’lon qilindi
O‘zbekistonda IPO investorlari huquqini himoya qilish bo‘yicha qonun ishlab chiqilmoqda
Kontent markazida «Yurt qayg‘usida 365 kun» nomli kitob taqdimoti bo‘lib o‘tdi
-
Jamiyat4 days agoO‘zbekistonga qaytarilgan noyob tarixiy buyumlar ilk bor ilmiy jamoatchilik e’tiboriga havola etildi
-
Dunyodan5 days agoYaponiya atom elektr stansiyasida radioaktiv zarrachalar bilan bug ‘chiqishi kuzatildi
-
Jamiyat5 days ago“2 kishiga 165 mln so‘m” – Koreyaga ishga yuborish bilan bog‘liq firibgarlik holatlari fosh qilindi
-
Siyosat4 days ago
Prezident Bokuga yetib keldi
-
Jamiyat5 days agoAfg‘onistondan olib kelingan qariyb 600 kg narkotik modda to‘xtatib qolindi
-
Siyosat3 days agoOʻzbekiston urbanizatsiya darajasini 2040-yilga borib 65 foizga yetkazishni maqsad qilgan – Prezident Mirziyoyev
-
Mahalliy5 days ago
Bolangizga qanday meros qoladi?
-
Jamiyat4 days ago
Bugun O‘zbekistonda quruq va juda issiq ob-havo kutilmoqda