«O‘zbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga O‘zbekistonda islomiy bank faoliyatini joriy qilishga qaratilgan qo‘shimcha va o‘zgartirishlar kiritish to‘g‘risida»gi qonunga ko‘ra, Markaziy bankda 5 nafar a’zodan iborat bo‘lgan Markaziy bankning islomiy moliya kengashi tashkil etiladi.

Islomiy moliya faoliyati doirasida jami daromadlar tarkibiga quyidagi daromadlar kiritiladi:

islomiy moliya faoliyati bo‘yicha mukofot tarzidagi daromad;
islomiy sug‘urta va islomiy qayta sug‘urta tashkilotining sug‘urta, qayta sug‘urta qilish shartnomalari bo‘yicha daromadi.

Quyidagilar QQS solishdan ozod qilinadi:

islomiy qimmatli qog‘ozlar (sertifikatlar) bilan bog‘liq operatsiyalar.
islomiy moliya faoliyati doirasida ishonchli boshqaruv (vositachilik) shartnomalari asosida bank va mikromoliya tashkiloti tomonidan ishonchli boshqaruvning muassisiga (komitentga) pulli asosda ko‘rsatilgan xizmatlar;
islomiy moliya faoliyati doirasida mol-mulkni moliyaviy ijaraga (islomiy ijaraga) berishda ushbu mol-mulkni moliyaviy ijaraga (islomiy ijaraga) berish bo‘yicha barcha ijara to‘lovlari summasi va sotib olish narxi o‘rtasidagi ijobiy farq;
banklar va mikromoliya tashkilotlari tomonidan islomiy moliya faoliyati doirasida tuziladigan shartnomalar bo‘yicha mijozga (xaridorga) realizatsiya qilinadigan tovarlarga qo‘yiladigan ustama.

Islomiy moliya faoliyati doirasida ko‘chmas mulklarni moliyaviy ijaraga (islomiy ijaraga) beruvchi banklar va mikromoliya tashkilotlari mol-mulk solig‘i to‘lovchilari deb e’tirof etiladi.

Source link

O‘zbekistonda islomiy bank faoliyatini joriy etishga qaratilgan qonun 27-mart kuni davlatimiz rahbari tomonidan imzolandi.

«O‘zbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga O‘zbekistonda islomiy bank faoliyatini joriy qilishga qaratilgan qo‘shimcha va o‘zgartirishlar kiritish to‘g‘risida»gi ushbu qonun asosida Soliq va Fuqarolik kodekslari hamda 7 ta qonunga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritildi.

Xususan:

qonunchilikka islomiy bank faoliyati, islomiy moliya operatsiyalari, islomiy moliya standartlari hamda investitsiyaviy omonat (depozit) tushunchalari kiritildi;
islomiy bank faoliyatini amalga oshirish huquqini beruvchi litsenziya joriy qilinib, mazkur litsenziyani olish bo‘yicha aniq talablar o‘rnatildi;
islomiy bank faoliyatini amalga oshirish huquqini beruvchi litsenziyaga ega banklar tomonidan amalga oshiriladigan islomiy moliya operatsiyalari ro‘yxati tasdiqlandi;
islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi banklarga bevosita savdo faoliyatini amalga oshirishga hamda yuridik shaxslarni tashkil etish va yuridik shaxslarning ustav fondlaridagi ulushlarni yoki aksiyalarni cheklovlarsiz olishga ruxsat berildi;
islomiy moliya faoliyati bilan bog‘liq masalalarni muvofiqlashtirish maqsadida Markaziy bank va banklarda islomiy moliya kengashini tashkil etish hamda uning faoliyatiga doir talablar belgilandi.

Islomiy moliya operatsiyalariga soliq solishning o‘ziga xos xususiyatlari ham qonunda belgilangan.

Qonun rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran 3 oydan so‘ng kuchga kiradi.

Source link

16 apreldan boshlanadigan tajribaga tayyorlanish doirasida, xonadon egasi (yer va mulk solig‘ini to‘lovchi) boshqa shaxs, elektr tarmog‘i abonenti esa boshqa shaxs bo‘lgan ko‘plab holatlar aniqlanib, nomuvofiqliklar joyida bartaraf etildi, deya ma’lum qildi Soliq qo‘mitasi raisi o‘rinbosari Jahongir Abdiyev. Bu – uy egasining soliq qarzi 1 mln so‘mdan oshsa, svetga to‘lov qilishini muammosiz cheklash imkonini beradi.

16 apreldan boshlab Namangan viloyatida tajriba tariqasida jismoniy shaxslarning mol-mulk va yer solig‘i bo‘yicha qarzdorligi 1 mln so‘mdan oshgan taqdirda, elektr energiyasi uchun to‘lov qilishini cheklash tartibi joriy etiladi.

Soliq qo‘mitasi raisi o‘rinbosari Jahongir Abdiyev Kun.uz muxbiri bilan suhbatda ayrim nyuanslarni tilga oldi. Uning so‘zlariga ko‘ra, tizimni joriy etishda ma’lumotlar nomuvofiqligi muammosi chiqqan.

“Elektr abonenti – boshqa shaxs, mulk esa boshqa shaxs nomida bo‘lishi holatlari ko‘p. Masalan, elektr korxonasi bilan shartnoma ota-onaning nomida, uy esa farzandning nomida. Ba’zan vafot etgan shaxs nomida qolgan holatlar ham uchradi.

Elektr tarmoqlari, kadastr, soliq organlari va mahalla vakillari birgalikda joyiga chiqib, har bir obekt bo‘yicha ma’lumotlar to‘g‘rilandi. Kadastr hujjatida uy kimning nomida bo‘lsa, elektr korxonasi bilan shartnoma ham shu shaxsning nomiga o‘tkazildi.

Hozirgacha 96 foiz holat to‘g‘rilandi. Qolgan 4 foiz – egasi aniqlanmagan obektlar bo‘lib, ular bo‘yicha ishlar davom etmoqda”, – dedi u.

Abdiyev soliqdan 1 mln so‘mdan ortiq qarzi bor aholi – surunkali qarzdorlar hisoblanishini aytdi.

“[Jismoniy shaxslarning mol-mulk va yer soliqlari bo‘yicha] har yili hisoblangan summa ikkiga bo‘lib to‘lanadi: 15 aprelgacha va 15 oktyabrgacha. 1 mln so‘m qarz chiqishi uchun fuqaro o‘rta hisobda 2-3 yildan beri soliq to‘lamagan bo‘lishi kerak-da. Namangan viloyati bo‘yicha hisoblaganimizda, 1 mln so‘m qarzdorlik yig‘ilib qolishi uchun 2-3 yil davomida to‘lamay kelgan bo‘lishi kerak”, – deydi Soliq qo‘mitasi raisi o‘rinbosari.

Ma’lumot uchun, mazkur eksperiment – nogironligi bo‘lgan shaxslar (1 va 2-guruh), boquvchisini yo‘qotgan oilalar, ijtimoiy himoya reyestriga kiritilgan fuqarolar va qonunchilikda belgilangan boshqa imtiyozli toifalarga nisbatan tatbiq etilmaydi.

Source link

O‘zbekistonda 1 apreldan boshlab ko‘chmas mulk va avtomobil oldi-sotdisining naqdsiz shaklga o‘tkazilishi – yiliga 60–100 trillion so‘m mablag‘ni bank tizimiga olib kirishi mumkin. Bu esa bank bozorida raqobatni kuchaytirib, kredit stavkalari pasayishiga xizmat qiladi, deya ma’lum qildi iqtisodiyot va moliya vaziri o‘rinbosari Ahadbek Haydarov.

“Agar bitta mashina narxini 200 million deb olsak, kuniga 100 ta mashina sotilsa, bank tizimiga 20 milliard so‘m kiradi. 1000 ta mashina sotilsa – 200 milliard so‘m”, dedi Haydarov 27 mart kungi matbuot anjumanida.

Uning so‘zlariga ko‘ra, yillik hisobda ko‘rsatkichlar yanada kattalashadi: “yiliga 60–100 trillion so‘m atrofida mablag‘ bank tizimiga kiradi, bu juda katta effekt beradi”.

Vazir o‘rinbosarining aytishicha, bu jarayon banklar o‘rtasida kuchli raqobatni yuzaga keltiradi. Mijozlarni jalb qilish uchun banklar xizmatlarini yaxshilashga va shartlarni yengillashtirishga majbur bo‘ladi. Eng muhimi, tizim banklar uchun katta hajmdagi “arzon resurs”ni shakllantiradi.

“Agar kuniga 20 milliard so‘m bank hisobida aylanib tursa, bu mablag‘lar kreditga yo‘naltiriladi va natijada kredit resurslari arzonlashadi”, dedi Ahadbek Haydarov.

Rasmiyga ko‘ra, bu nafaqat bank tizimi, balki butun iqtisodiyot uchun ijobiy ta’sir ko‘rsatadi – arzon kreditlar orqali tadbirkorlik va aholining moliyaviy imkoniyatlari kengayadi.

Adliya vaziri o‘rinbosari Muzraf Ikromovning aytishicha, O‘zbekistonda yiliga 5,4 millionga yaqin notarial harakatlar amalga oshiriladi. Shundan 320 mingtasi ko‘chmas mulk, 650 mingtasi avtomobil oldi-sotdisiga to‘g‘ri keladi.

Eslatib o‘tamiz, 2026 yil 1 apreldan boshlab O‘zbekistonda yoqilg‘i, alkogol va tamaki mahsulotlari; kommunal va davlat xizmatlari; ko‘chmas mulk va “10 yoshga to‘lmagan” avtomobillar oldi-sotdisi faqat naqdsiz shaklda amalga oshiriladi.

Bundan tashqari, narxi 25 mln so‘mdan oshiq har qanday tovar va xizmatni ham faqat naqdsiz to‘lov evaziga xarid qilish mumkin bo‘ladi.

Source link

Naqdsiz to‘lov tartibi tufayli, 1 apreldan boshlab aholida qo‘lidagi naqd pulini kartaga kiritishga bo‘lgan talab keskin oshadi. Lekin amaliyotda kartani bankomat yoki terminal orqali to‘ldirganda, 3 foizgacha komissiya olinadi. Markaziy bank raisi birinchi o‘rinbosari bu bozor va raqobat masalasi ekani, regulyator bunga aralasha olmasligini aytdi. “Qaysi bank qulay taklif bersa, mijoz o‘shani tanlaydi”, dedi u.

27 mart kuni o‘tkazilgan matbuot anjumanida 1 apreldan boshlab joriy etiladigan yangi tartib – bir qator to‘lovlar va savdolarni to‘liq naqdsiz shaklga o‘tkazish mexanizmlarini batafsil tushuntirdi.

Yangi tartibga ko‘ra, kommunal to‘lovlar, davlat xizmatlari, alkogol va tamaki mahsulotlari, shuningdek ko‘chmas mulk va ishlab chiqarilganiga 10 yildan oshmagan avtotransport vositalari oldi-sotdisi faqat naqdsiz shaklda amalga oshiriladi.

Rasmiylar bu qaror ortida turgan asosiy maqsadni – shaffof iqtisodiyotga o‘tish va to‘lovlarni soddalashtirish bilan izohladi.

“Bu – fuqarolar uchun qulaylik yaratish, to‘lovlarni tez va uzluksiz amalga oshirish uchun qilinmoqda”, dedi Markaziy bank raisi o‘rinbosari Nodir Saydullayev.

Uning ta’kidlashicha, asosiy vazifa – shunday tizim yaratishki, fuqaro to‘lov usuli sabab tovar yoki xizmatsiz qolmasin. Shu maqsadda banklar tomonidan “lahzalik kartalar” joriy etilmoqda. Masalan, yoqilg‘i quyish shoxobchasiga kelgan mijozda karta bo‘lmasa, unga joyida karta rasmiylashtirib berilishi mumkin. “Fuqaro xizmatdan foydalanmay chiqib ketmasligi kerak – biz sharoitni shunga moslayapmiz,” dedi Saydullayev.

Brifingda muhokama qilingan masalalardan biri – bank komissiyalari bo‘ldi. Rasmiy ma’lumotga ko‘ra, davlat banklari ko‘chmas mulk operatsiyalari uchun maksimal 206 ming so‘m, avtomobil savdosi uchun esa 103 ming so‘m miqdorida komissiya belgilagan.

Misol tariqasida keltirilishicha, “400 million so‘mlik uy sotib olishda ilgari o‘rtacha 0,5 foiz, ya’ni 2 million so‘m komissiya to‘langan bo‘lsa, endi bu summa atigi 206 ming so‘mni tashkil etadi”.

Statistik ma’lumotlar ham e’tiborga loyiq: 2025 yilda O‘zbekistonda 600 mingga yaqin avtomobil va 300 mingga yaqin ko‘chmas mulk oldi-sotdisi amalga oshirilgan. Bu esa yangi tizim qanchalik katta hajmdagi operatsiyalarni qamrab olishini ko‘rsatadi.

Soliq qo‘mitasi raisi o‘rinbosari Jahongir Abdiyev esa yangi tartibning qamrovi haqida aniq raqamlarni keltirdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, “28 ming turdagi mahsulot ushbu talabga tushadi, bu esa sotuvdagi umumiy mahsulotlarning 7 foizini tashkil etadi”. Shundan 22 mingdan ortig‘i alkogol va tamaki mahsulotlariga to‘g‘ri keladi. Yana 5 mingta mahsulot – qiymati 25 mln so‘mdan yuqoriligi uchun shu tartib doirasiga tushadi.

1 apreldan boshlab ushbu mahsulotlar uchun kassa apparatlarida naqd to‘lov funksiyasi o‘chirib qo‘yiladi. “Agar xarid savatchasida sigaret bo‘lsa, naqd to‘lov tugmasi ishlamaydi, faqat naqdsiz to‘lov amalga oshiriladi”, deya izoh berdi Abdiyev.

Adliya vaziri o‘rinbosari Muzraf Ikromov esa yangi tizim ortida daromad olish emas, balki tizimni tartibga solish maqsadi turganini ta’kidladi: “Bizda pul ishlash maqsadi yo‘q. Aksincha, xizmat haqini imkon qadar minimal darajada belgiladik”, – dedi u.

Uning ma’lumotiga ko‘ra, O‘zbekistonda yiliga 5,4 millionta notarial harakat amalga oshiriladi, shundan qariyb 1 millioni – ko‘chmas mulk va transport vositalari bilan bog‘liq.

Kun.uz muxbiri tomonidan ko‘tarilgan muhim masalalardan biri – bank kartalariga naqd pul kiritishdagi komissiyalar va infratuzilma yetishmovchiligi bo‘ldi. Hozirda banklar o‘z bankomatida boshqa bank mijozlari uchun naqd pul kiritishda 1 foizdan 3 foizgacha komissiya olmoqda.

Bu savolga javoban Markaziy bank rasmiysi shunday dedi: “Komissiyalarni Markaziy bank tartibga solmaydi, bu – bozor va raqobat masalasi. Qaysi bank qulay sharoit taklif qilsa, mijoz o‘shani tanlaydi”.

Shuningdek, P2P o‘tkazmalar bo‘yicha muhokamalar ham e’tibordan chetda qolmadi. Markaziy bank raisi o‘rinbosari Nodirbek Saydullayevning imzosi bilan 17 fevral kuni tijorat banklari va to‘lov tashkilotlariga yuborilgan xat o‘z kuchini yo‘qotdimi, degan savolga Saydullayev: “Boshidan ixtiyoriy edi, majburiy xarakterga ega bo‘lmagan”, deb javob berdi.

Biroq rasmiylar uzoq muddatda bunday ma’lumotlar iqtisodiy tahlil uchun zarurligini ham yashirmadi. Ularning fikricha, P2P operatsiyalar orqali norasmiy iqtisodiyot hajmini kamaytirish mumkin.

Yana bir muhim muammo – cash-in bankomatlar yetishmovchiligi. Rasmiylar bu borada banklarga murojaat qilib, infratuzilmani kengaytirish zarurligini tan oldi. Hozirda 17 990 dan ortiq agent nuqtalari orqali (terminallar vositasida) naqd pul kiritish va yechish xizmatlari ko‘rsatilmoqda.

Yakunda ta’kidlanganidek, yangi tizim – bosqichma-bosqich moslashuvni talab qiladi. Boshqa ayrim mexanizmlar, jumladan uy-joy xaridida keshbek tizimi ham ishlab chiqilmoqda.

Source link