Ekspert F.Buranellining yangi tahliliy maqolasi: Mintaqamizning «madaniy kodi» katta siyosatda qanday ish beradi?  

Uzoq yillar davomida Markaziy Osiyo davlatlari o‘rtasidagi munosabatlar asosan «raqobat» rejimida bo‘lib, turli keskinliklar kuzatilar edi. Yaqinlargacha bo‘lgan ko‘pgina mintaqaviy tashabbuslar ham shu sababli muvaffaqiyatsizlikka uchragan.

Biroq vaziyat tubdan o‘zgardi. Buyuk Britaniyalik xalqaro munosabatlar bo‘yicha ekspert Filippo Kosta Buranelli o‘zining yangi tadqiqotida bu burilishning sabablarini tahlil qildi. 

Olimning qayd etishicha, mintaqadagi yangi va iliq muhit bevosita O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning 2017-yilda BMT minbaridan turib ilgari surgan tashabbusi bilan bog‘liq. Aynan shu tashabbus asosida boshlangan «Markaziy Osiyo davlatlari rahbarlarining Maslahat uchrashuvlari» mintaqada mutlaqo yangi tartibni yaratdi.

Endilikda davlatlar o‘zaro ustunlikka intilishga yoki sun’iy ravishda birlashishga emas, balki muammoli masalalarni chetlab o‘tib, faqat o‘zaro manfaatli va sog‘lom pragmatik hamkorlik qilishga o‘rgana boshladi. 

Markaziy Osiyo endilikda tarqoq va o‘zaro raqobatlashadigan hudud emas, balki ishonch va diplomatiyaga asoslangan yagona kuch markazi sifatida shakllanmoqda. Davlat rahbarlarining Maslahat uchrashuvlari mintaqaviy muammolarni tashqi kuchlar aralashuvisiz, faqat o‘zaro hurmat asosida hal qilishning eng samarali mexanizmiga aylandi.

Maqolani ushbu havola orqali to‘liq o‘qish mumkin. 

Source link

Prezident Shavkat Mirziyoyev O‘zbekistonda investitsiya loyihalarini baholash tizimini isloh qilish, byurokratik to‘siqlarni kamaytirish, tavakkalchilikka asoslangan yondashuvni joriy etish va raqamlashtirishni kengaytirishga qaratilgan o‘zgartirishlar kiritishga qaratilgan takliflarni ko‘rib chiqmoqda.

Hukumat joriy yilda mamlakat hududlari va iqtisodiyot tarmoqlariga 50 milliard dollardan ortiq sarmoya jalb etishga tayyorgarlik ko‘rayotgan bir paytda ishga tushirish 11 mart kuni bo‘lib o‘tdi.

Rasmiylar, shuningdek, ijtimoiy infratuzilma ob’ektlarini qurish uchun davlat byudjetidan 24 trillion iyena ajratish va davlat xaridlari orqali 300 trillion iendan ortiq mahsulot, ishlar va xizmatlar xarid qilishni rejalashtirmoqda. Rasmiylarning ta’kidlashicha, bu sa’y-harakatlar ko’lami loyihalarni baholash tizimini tezroq va samaraliroq qilishni talab qiladi.

Taqdimotda aytilishicha, amaldagi tartib zamonaviy talablarga to‘liq javob bermaydi va tadbirkorlar va investorlarning tanqidiga sabab bo‘lmoqda.

O‘tgan yili baholash uchun taqdim etilgan 7750 ta hujjatning salmoqli qismi kechiktirilgan. Ba’zi hollarda loyihalar kichik kamchiliklar tufayli tuzatish uchun bir necha marta qaytarib yuborilgan.

Rasmiylar, shuningdek, cheklangan raqamlashtirish va xavflarni tahlil qilish usullarining yo’qligi xodimlarning ish yukini oshirganini ta’kidladilar. Markazda 130 nafar mutaxassis ishlaydi, biroq har bir xodim har ikki kunda o‘rtacha bitta loyihani ko‘rib chiqadi, chunki u loyihalarni xavf darajasi yoki strategik ahamiyatiga ko‘ra farqlamaydi.

Ushbu muammolarni hal qilish uchun taklif etilayotgan islohotlar ilg‘or xalqaro tajriba va loyihalarni baholashda tabaqalashtirilgan yondashuvlarni joriy etishga qaratilgan.

Taklifga ko’ra, loyihalar xavf darajasi va narxiga qarab ko’rib chiqiladi. Loyihadan oldingi hujjatlardagi texnik xususiyatlar endi baholanmaydi.

Faqatgina korporativ va byudjetdan moliyalashtiriladigan 15 million dollardan ortiq loyihalar to’liq baholanadi.

Qo’shimcha tashabbuslarga quyidagilar kiradi:

Katta va megaloyihalarni parallel baholashni o’tkazish Shu kabi loyihalarni tezkor ko’rib chiqish tartiblarini joriy etish Tahlilni yaxshilash uchun taqqoslash usullaridan foydalangan holda eski uskunalarga soddalashtirilgan tartiblarni qo’llash

Ushbu chora-tadbirlar baholash jarayonini optimallashtirish va Markazning asosiy e’tiborini strategik ahamiyatga ega yirik investitsiya loyihalariga qaratish imkonini berishi kutilmoqda.

Taklifda baholash jarayoni ishtirokchilarini rag‘batlantirish mexanizmlarini joriy etish ham ko‘zda tutilgan.

Masalan, agar loyiha birinchi bosqichda ijobiy xulosaga kelsa yoki belgilangan muddatdan oldin aniqlangan kamchiliklar bartaraf etilsa, loyiha ishlab chiquvchilari tezroq baholash tartib-qoidalari va chegirmali to‘lovlarni olishlari mumkin.

Islohotning markaziy qismi baholash tizimini raqamlashtirishdir.

Yagona axborot platformasini yaratish va soliq va bojxona organlarining maʼlumotlar bazalari, milliy statistika, atrof-muhit va iqlim maʼlumotlari tizimlari, qurilish resurslarini tasniflash va davlat xaridlari uchun foydalaniladigan elektron platformalar bilan integratsiyalashuvi kutilmoqda.

Platforma loyiha hujjatlarini onlayn yaratish imkonini beradi va tovarlar va xizmatlarning narxlari va texnik xususiyatlarini tahlil qilish uchun sun’iy intellekt usullaridan foydalanadi.

Prezident Mirziyoyev loyihalarni baholash tizimi mamlakatimiz sarmoyaviy muhitining muhim elementi ekanini alohida taʼkidlab, tegishli mutasaddilarga taklif etilayotgan islohotlarni ilgari surish boʻyicha topshiriqlar berdi.

Source link

O‘zbekistonda ro‘yxatdan o‘tgan telefon raqamlari, bank kartalari, virtual valyuta hamyonlari yoki onlayn hisob qaydnomalari kiberjinoyatchilik sxemalarida foydalanilgan fuqarolarga nisbatan ma’muriy va jinoiy javobgarlikni joriy etish rejalashtirilmoqda.

Bu taklif Prezident Shavkat Mirziyoyevga 12-mart kuni kiberjinoyatchilik va uyushgan jinoyatchilikka qarshi kurashishni kuchaytirish hamda axborot texnologiyalaridan foydalangan holda jinoyatlar profilaktikasini kuchaytirish chora-tadbirlariga bag‘ishlangan matbuot anjumani chog‘ida kiritildi, deb xabar qildi prezident matbuot xizmati.

Rasmiylarning taʼkidlashicha, Oʻzbekistonda internet foydalanuvchilari soni 31 milliondan oshadi, jumladan, 14 million faol ijtimoiy tarmoqlar foydalanuvchilari. Shu bilan birga, rasmiylar internet va ijtimoiy platformalar noqonuniy faoliyat uchun tobora ko‘proq foydalanilayotganini aytishmoqda.

So‘nggi olti yil ichida kiberjinoyatlar bilan bog‘liq murojaatlar soni 48 barobarga oshgan.

2025 yilda jinoyatlarning asosiy qismini kiberjinoyatlar tashkil etgan.

82% firibgarlik holatlari 76% o’g’irlik holatlari

Rasmiy maʼlumotlarga koʻra, aholi va tadbirkorlik subyektlariga yetkazilgan iqtisodiy zarar 2 trillion soʻmdan oshgan.

Taqdimot chog‘ida mutasaddilar kiberjinoyatlarning tez o‘sishi milliy qonunchilikni kuchaytirish, jazolarni kuchaytirish va raqamli jinoyatchilikning yangi shakllariga qarshi kurashish bo‘yicha huquqiy qoidalarni joriy etish zarurligini ta’kidlab o‘tishini ta’kidladilar.

Taklif etilayotgan chora-tadbirlar axborot texnologiyalari va ko‘plab odamlarga ta’sir etuvchi moliyaviy piramida sxemalaridan foydalangan holda sodir etilgan jinoyatlar uchun qattiqroq jazo choralarini o‘z ichiga oladi.

Rasmiylar, shuningdek, ro’yxatdan o’tgan moliyaviy va aloqa vositalaridan jinoiy rejalashtirish uchun foydalanishga ruxsat bergan shaxslar uchun javobgarlikni joriy etishni taklif qildi.

Taklifga ko‘ra, fuqarolar kiberjinoyatlarni sodir etishda ularning nomiga ro‘yxatdan o‘tgan elektron to‘lov vositalari, virtual valyuta hamyonlari, SIM-kartalari yoki onlayn akkauntlaridan foydalanilsa, ma’muriy yoki jinoiy javobgarlikka tortilishi mumkin.

Mazkur chora elektron to‘lov tizimlari va shaxsiy nomlarga qayd etilgan abonent raqamlaridan foydalanish uchun individual javobgarlikni oshirishga qaratilgan.

Prezident Mirziyoyev taklifni ma’qullab, tegishli mutasaddilarga chora-tadbirlarni amalga oshirishni davom ettirish bo‘yicha topshiriq berdi.

Rasmiylarning aytishicha, islohotlar kiberjinoyatlarning oldini olishni kuchaytirish va raqamli muhitda javobgarlikni yaxshilashga qaratilgan.

Source link

Xalqaro qidiruvda boʻlgan ikki nafar Oʻzbekiston fuqarosi Bahrayn va AQShdan qaytib keldi. IIV maʼlumotlariga koʻra, bir gumonlanuvchi firibgarlikda ayblangan, ikkinchisi esa yirik oʻgʻirlikda gumon qilinib, maxsus qidiruvga berilgan.

Firibgarlikda ayblanib qidiruvga berilgan shaxs Interpolning Toshkent va Manamadagi markaziy byurolari yordamida Bahrayndan ekstraditsiya qilindi. Rasmiylarning taʼkidlashicha, transfer Interpolning xalqaro politsiya hamkorlik kanalidan foydalangan holda ikki davlat vakolatli organlari tomonidan kelishilgan harakatlar natijasida amalga oshirilgan.

Yirik o‘g‘irlikda ayblanib qidirilayotgan yana bir o‘zbekistonlik ham AQShdan deportatsiya qilindi. Vazirlikning qayd etishicha, shaxsning qayerda ekanligi AQShning O‘zbekistondagi elchixonasi bilan hamkorlikda o‘tkazilgan qo‘shma tezkor-qidiruv operatsiyasi natijasida aniqlangan.

Muzokaralar va maʼlumot almashishdan soʻng AQSh rasmiylari shaxsni Oʻzbekistonga deportatsiya qilishga qaror qildi.

Source link

Oʻzbekiston Jahon Savdo Tashkilotiga aʼzo boʻlishi doirasida tariflarni pasaytirmoqchi, biroq ayrim nozik hududlarga sakkiz yilgacha oʻtish davri berilishi mumkin, deydi mamlakatning JSTga aʼzo boʻlish boʻyicha bosh muzokarachisi.

Oʻzbekistonning JSTga aʼzo boʻlish boʻyicha muzokaralarini olib borayotgan Azizbek Urnovning aytishicha, Oʻzbekiston sanoatning ayrim tarmoqlari uchun 3 yildan 8 yilgacha oʻtish davri boʻyicha taxminiy kelishuvlarga erishgan. Shuningdek, u qoʻshilish jadvalidagi kechikishning bir qismi ayrim mamlakatlarning Oʻzbekiston hujjatlarini koʻrib chiqish vaqti bilan bogʻliqligini taʼkidladi.

O‘zbekiston 1994-yildan buyon Jahon Savdo Tashkilotiga a’zo bo‘lishni maqsad qilib qo‘ygan. Tashkilotga a’zolik xalqaro savdoni osonlashtirishi, raqobatbardosh bozor muhitini mustahkamlashi va kengroq iqtisodiy foyda keltirishi kutilmoqda.

Urnovning taʼkidlashicha, JSTga aʼzo boʻlmoqchi boʻlgan mamlakatlar oʻzlarining ichki bozorlarini himoya qilish uchun integratsiyaning dastlabki bosqichlarida oʻtish davri haqida muzokaralar olib borishlari odatiy holdir.

“JSTga a’zolik davrida mamlakatlar ruxsat etilgan maksimal tarif darajalarini belgilovchi majburiyatlarga rozi bo’ladi. Tabiiyki, hukumatlar imkon qadar siyosatning moslashuvchanligini saqlab qolishga intiladi. Biroq, bu mamlakatlar protektsionizmga intilmoqda degani emas”.

O’zbekiston tariflari odatda tushadi, deydi Urnov, garchi ba’zi tarmoqlarga moslashish uchun vaqt beriladi.

“Agar Xitoy va Hindiston kabi iqtisodiy kuchlarga qaraydigan bo’lsak, JSTga a’zo bo’lgandan keyin ularning o’rtacha tariflari Yaponiyanikidan 4-5 baravar yuqori. Umuman olganda, tariflar pasaytiriladi. Biroq, Yaponiyaga nisbatan sezgir bo’lgan hududlar ham bor. Bu sohalarda biz tariflarni liberallashtirish bo’yicha uch, besh, etti va hatto sakkiz yillik o’tish davrlarini muhokama qildik”, – deya tushuntirdi u.

Uning qoʻshimcha qilishicha, batafsil vaziyatga hali oydinlik kiritib boʻlmaydi, ammo potentsial sezgir deb hisoblangan tarmoqlarga qishloq xoʻjaligi, yengil sanoat va avtomobilsozlik kiradi. Umuman olganda, O‘zbekiston bozoriga chiqish sezilarli darajada liberallashtiriladi.

Urnov, shuningdek, milliy qonunchilik qoʻshilish jarayonining bir qismi sifatida, xususan, hozirda eksklyuziv huquqlar, imtiyozlar yoki preferensiyalar mavjud boʻlgan sohalarda koʻrib chiqilishini aytdi.

“Albatta, qonunga oʻzgartirishlar kiritiladi. Muzokaralarda rostdan ham hech narsani yashirib boʻlmaydi. Agar biror davlat nimanidir yashirishga harakat qilsa, bu aʼzolik jarayonini uzaytiradi, chunki JST aʼzolari bizning bozordagi vaziyatni allaqachon bilishadi”, — dedi u.

Misol tariqasida u avtomobil sohasini keltirib, O‘zbekistonga avtomobil eksport qiluvchi mamlakatlar kompaniyalari bozorga chiqish holatidan yaxshi xabardor ekanini ta’kidladi.

“Muzokaraga kirishdan oldin har bir davlat o’z kompaniyalari bilan yaxshilab maslahatlashib, bozordagi vaziyatni o’rganib chiqadi. Biz o’sha ma’lumotlar asosida muzokara stoliga kelamiz”, – dedi u.

Bosh muzokarachi JSTga a’zolik davlat yordami bo’yicha qat’iy hisobot berish qoidalarini talab qilishini ham ta’kidladi.

A’zo davlatlar turli sohalarda berilgan subsidiyalar bo’yicha yillik hisobotlarni taqdim etishlari shart. Jahon Savdo Tashkiloti hukumatlardan subsidiyalar miqdori, agar ular qo’shilish bo’yicha kelishilgan majburiyatlardan oshib ketgan bo’lsa, o’zgartirishni talab qiladi.

“Boshqacha aytganda, grantlar faqat tashkilot bilan kelishilgan majburiyatlar doirasida berilishi mumkin”, – deya tushuntirdi Urnov.

Oʻzbekiston 2025-yilda aʼzo boʻlish jarayonida ishtirok etgan 34 davlatdan 33 tasi bilan ikki tomonlama muzokaralarni yakunladi. Qolgan muzokaralar Tayvan bilan olib borilmoqda va Oʻzbekiston dastlab jarayonni yakunlab, 2026 yil martigacha JSTga aʼzo boʻlishga umid qilgan edi.

Shu bilan birga, Urnovning aytishicha, ayrim aʼzo davlatlar tomonidan koʻrib chiqish jarayoni kechikishi sababli jadval oʻzgarishi mumkin.

“Bu mart oyidan kechroq boʻlishi mumkin, chunki baʼzi davlatlar hujjatimizni koʻrib chiqishni kechiktirmoqda, degan xavotirlar bor. Qaysi davlatlar borligini ayta olmayman, lekin bunday holatlar bor. Hozirda davlatlar bilan muzokaralar olib boryapmiz va jarayonni tezlashtirishga harakat qilmoqdamiz”, — dedi u.

Uning ta’kidlashicha, a’zo bo’lish pirovardida JST a’zolarining jamoaviy qaroriga bog’liq.

“Bu bir tomonlama jarayon emas. Yana bir jihat bor: JSTga aʼzolik. Oxir-oqibat, biz faqat ularning qaroriga koʻra aʼzo boʻlishimiz mumkin”, – dedi Urnov.

Oʻzbekiston Jahon Savdo Tashkilotiga aʼzo boʻlish doirasida tariflarni pasaytiradi, biroq ayrim nozik hududlarga sakkiz yilgacha oʻtish davri berilishi mumkin, deydi mamlakatning JSTga kirish boʻyicha bosh muzokarachisi.

Source link