Jamiyat
Toshkentda yana bir quruvchi mijozlarini sarson qilmoqda
Chilonzor ko‘chasida 5 ta blokda uy tushishi kerak bo‘lgan TJMning faqat 1-bloki bitib, mijozlarga topshirilgan. Qolganlari esa 2021 yildan beri qurib bitkazilmaydi. Xonadon egalari orasida 100 foiz to‘lov qilganlar, “snos”ga tushib tayyor uyidan chiqib ketgan va o‘rniga yangisini kutayotganlar ham bor. Mijozlarning aksariyati ijarada yashayotganini aytishmoqda. Quruvchidan esa javob yo‘q.
Kun.uz surishtiruvi markazida yana “novastroyka” mojarosi. Bu safargi muammo Chilonzor tumani Chilonzor ko‘chasi, “O‘zbekfilm” binosiga yaqin hududda joylashgan “Premier House” turar-joy majmualari bilan bog‘liq. Kun.uz’ga murojaat qilgan mijozlar va’da qilingan xonadonlarning qurib bitkazilishini kutib yashashyotganini aytishmoqda.
Odamlar loyiha egasi “Future Growth” MChJ bilan 2021 yilda investitsiya kiritish sharti bilan shartnoma tuzishgan. Firma “Premier House” nomi ostida bir nechta uy-joy loyihalarini ishlab chiqqan. Yuqorida aytilyotgan uylar brendning rasmiy saytida “Chilonzor business city” Hi Tech Apartmens nomi bilan qayd etilgan.
“Shu paytgacha hech qanaqa ish qilinmadi”
8-9 qavatli bo‘lishi belgilangan bu turar-joylar 5 blokka ajratilgan. Shuning 4-blokidan xonadon sotib olgan Nizomiddin Yo‘ldoshboyev 2022 yil yoz oylarida shartnoma tuzib, 366 mln so‘m bilan bank orqali 100 foiz to‘lovni amalga oshirganini, lekin 2023 yil dekabrida qurib bitkazilishi kerak bo‘lgan joy hanuz berilmaganini bildirdi.
“O‘zingiz tushunasiz, bu to‘rt yil ichida bu pulning ham kuchi yo‘qolib bo‘ldi. Hozir men olgan narxga bunaqa uyni ololmasam kerak. To‘rt yil ichida qilgan ishi cho‘zib-cho‘zib, faqat o‘sha kotlovan qazilgan, beton quyilgan. Hozir endi anavi armatura simlarini ozgina-ozgina bir yildan beri bular maynavozchilik qilib, uch-to‘rtta odamni ishlatib, xuddi prokuraturami, kimdir kelsa, “Biz ishlayapmiz-ku, odamlarni ishlatyapmiz-ku”, deganday, bizning ustimizdan, ochig‘ini aytsam, mazaxara qilib kelyapti-da”, – deydi u.
“2021 yil mart oyida 623 million to‘lov qilib, 103 kvadratli xonadon xarid qilganman. 100% to‘laganman. Men olgan yilimda 2022 yilning oxirida bitirib beramiz, deyishgan. Chunki o‘sha sotuv boshlanganda birinchilardan bo‘lib o‘zim olganman. Chunki yonimizda birinchi dom qurilgan bo‘lgan, ikkinchisining kotlovani taqlanib, ya’ni qurilishga mana-mana tushadi, deb ishlar boshlangan bo‘lgan. O‘sha gapga ishonganmiz. O‘zi 2022 yil kelganda qarasam, ish bo‘lmayapti. So‘raganman, nima bo‘lyapti bu yerda? Ulardan to‘g‘risi tayinli javob yo‘q, mana qurami, anavi qurami, deb. 23 kelganda, aniq bo‘ldiki, bular harakat qilish niyati yo‘q, ya’ni to‘g‘ri tushuntirish ham bermayapti”, – deydi mijozlardan biri Elshod Abdullayev.
“2023 yil iyun oyida shartnoma tuzganmiz. Boshida 50 foizini to‘lash, keyin oyma-oy to‘lab borish. 2026 yil 1 iyun oyiga uchinchi hi-tech topshirilishi kerak. Lekin savol tug‘ilyapti, qachon ish boshlashadi? U yerdagi aholi hali yashayapti, uylar buzilmagan. Stomatologiya ham ishlayapti. Borib aholisi bilan gaplashsak, ular: “Biz bilan hech qanaqa shartnoma qilmagan”, deb aytishyapti. Lekin biz to‘lab qo‘yganmiz pulni oyma-oy. 99,9% to‘langan.
Biz har oy, o‘sha to‘lov qilgan paytlarimizda kelardik, xabar olardik. Sotuv bo‘limidagi ayol: “Quramiz, quramiz. Stomatologiya buzishga ruxsat bermayapti, shular bilan kelisha olmayapti. Biz yer sotib olganmiz. Yaqin kunda ular bilan kelishamiz”, deyishdi. Lekin shu paytgacha hech qanaqa ish qilinmadi. Biz keyin shubhalanishga tushdik, ancha-muncha pul to‘lab qo‘ygandan keyin.
Mening to‘rtta o‘g‘lim bor. Shu o‘g‘illarimga joy bo‘lsin dedim-da. Kichkina hovlida hammasi bilan birga turolmaymiz-ku, qachongacha? O‘ylantiradigan, o‘sha shartnoma qilinayotgan paytda bitta o‘g‘limga sovchilikka yurgan edim. “Ha, mayli, muddati 2026 bo‘lsa, bitta-ikkita bolali bo‘lguncha uy qurilarkan-da”, degan maqsadda biz ham to‘lov qilgandik”, – deydi shaxsi sir qolishini istagan ayol.
Kechikish sababi noma’lum
5 ta hi tech uyining qurilish muddati turlicha. Ma’lumotlarga ko‘ra, 1-blok 2021 yil sentabrida, ikkinchisi 2022 yil sentabrida, uchinchisi 2026 yil iyuni, to‘rtinchisi 2023 yil dekabrida foydalanishga topshirishi kerak bo‘lgan. Shundan hozircha 1-blok egalariga berilgan. Qolganining taqdiri esa noma’lum. Mijozlar bu bo‘yicha ko‘p marotaba quruvchiga shikoyat bilan chiqishgan. Ammo firma mansabdorlari kechikishga aniq sabab keltirmagani aytilyapti.
“Bu yerda bizning ham ozgina aybimiz bor, qaysi ma’noda? Boshidagi birinchi yil, ikkinchi yil bularga ishonib yurdik. “Hozir daraxtlarni kesa olmaymiz, haligi ruxsat olishimiz kerak”, yana boshqa narsalarni ko‘rsatishdi. “Hozir mana boshlanadi”, deb va’da qilishdi-da, cho‘zishdi. Keyin oxirgi mana bir-ikki yildan beri, necha marta investorlar bilan, snosga tushgan fuqarolar bilan uchrashilganda, “Bizning hozir ozgina moliyaviy qiyinchiligimiz bo‘lyapti. Bizda ko‘p bunga-bunga xarajatlar bo‘lgan. Hozir biz shuni tezkor tarzda [yechishimiz kerak]… Bizning mana zavodimiz bor, tegirmonimiz bor”, deydi. “Shu sotilishi kerak”, ya’ni bir necha million dollarga sotilishi kerak. Shuni bizga ikki yildan beri va’da beryapti. “Hozir mana, ertasiga notariusga boramiz, rasmiylashtiramiz”. Shuncha odamlar qiynalib, bularning gapiga ishonib yuribdi-da”, – deydi Yo‘ldoshboyev.
Yana bir mijoz Elshod Abdullayevning aytishicha, o‘z muddatida topshirilmagan uy egalarini tinchlantirish maqsadida ular bilan qo‘shimcha shartnomalar imzolanib, kompensatsiya o‘rnida parkovkadan chegirma qilib berilishi va’da qilingan. Ammo yangi shartnomada qurilish qachon tugashi belgilanmagan.
“Qo‘shimcha shartnomani 2023 yil oxirida shekilli. Chunki parkovka olish niyatim ham bor edi, parkovkaning sotuvi ochilishini kutib yurgan edim. Bu yerda qurilish bo‘lmayapti, demak kompensatsiya berishi kerak. Kompensatsiyasi men qilgan shartnomada 20% ko‘rsatilgan. O‘sha summadan, buni hisoblab, menga shartnoma qilib beringlar, dedim. Endi shartnoma qilayotganda, to‘g‘risi, bizning tomonimizga minusga o‘ylaydigan qilib berishgan. Men o‘zim baribir o‘sha sanani yozdirganman, ya’ni huquqiy tomonimni himoya qilish uchun. Ya’ni menga muddat ko‘rsatinglar, qaysi muddatgacha sizlar qurib berasizlar va qaysi muddatgacha men sizlarga aloqaga chiqishim kerak deb. Hujjatda baribir yozilgan, qonun tarafdan qaraydigan bo‘lsak, ulardan men so‘ramasligim kerak. Ya’ni “Biz sizga muddat berganmiz, o‘sha muddatgacha siz so‘rashingiz mumkin emas, keyin so‘rasangiz bo‘ladi, biz sizga javob beramiz”, deyishgan.
Endi boshqa qo‘shnilardan so‘rasak, agar qo‘shimcha shartnoma qilishgan bo‘lsa, ularnikida yozilmagan. Ya’ni bu nimani anglatadi? Bular oxirigacha endi 10 yil yoki 20 yil qurishi mumkin. Shunaqa shartnoma bo‘lyapti. Boshida, masalan, qaysi uyning qurilishiga qarab har xil shartnoma chiqqan. Ya’ni 2022 yil deb menikiga yozilgan. Qo‘shimcha shartnoma qilishayotganda “Sizning uyingizni obod qilib beramiz yoki boshqa qaysidir tomondan yordam beramiz”, deb ulardan qo‘shimcha shartnoma olishgan. Ya’ni kechikishni sabab qilib ko‘rsatib, kechikyapmiz, qurishga ulgurmayapmiz, deb”, – deydi Abdullayev.
Tayyor uyidan chiqib, uysiz qolganlar ham bor
E’tiborlisi, jabrlanuvchilar qatorida o‘z uyidan ayrilib, ijarada yashashga majbur bo‘layotganlar ham bor. Gap shundaki, 2021 yilda loyiha realizatsiya qilinyotganda yangi uylar tushishi kerak bo‘lgan joyda 2 qavatli eski binolar bo‘lgan. Quruvchi uy egalariga bino “snos”ga tushganlik vaji va “novastroyka”dan xonadon berish va’dasi bilan ulardan joyni bo‘shatishni so‘ragan.
“Eshigimizni taqillatib keldi. Otini esdan chiqarib qo‘ydim. Birinchi [ishni] bu yerda boshlagandan keyin, ketma-ket uylarni buzib tashlashni boshladi. Shunda biznikiga ham eshikni taqillatib keldi. Taqillatib keldi-da, shu bilan: “Aka, uylar buziladi”, dedi. Men aytdim: “Nega buzasan?” desam, “Bu yerda chiroyli qilib, ko‘p qavatli, chiroyli qilib uy quramiz, sizga uy beramiz”, dedi. Men aytdim: “Qanday bo‘ladi, uy berasan?” dedim. “Mening mana bu yerda omborxonam bor, hovlim bor, ogorodim bor. Nima berasan?” desam, “Sizga kvartplata bermayman”, dedi. “Keyin, qora suvoqda beraman”, dedi. “Keyin, baland qavatdan beraman, pastdan bera olmayman”, dedi. Hammasiga ko‘ndim. Hammasiga roziman, dedim. “Bu yerdan hech narsa olib chiqib ketmaysiz, qurilish materiallaringiz shunday qoladi”. “Xo‘p”, dedim. “Anavi omborxonangiz ham qoladi”, dedi. “Ichidagi narsalarni olasiz, ustalariga tegmaysiz”, dedi. “Xo‘p”, dedim. Shunday tashlab chiqib ketdim. O‘rniga ikkita uch xonali beraman, dedi, 96 kvadratdan. “Xo‘p”, deb chiqib ketdim, hech narsasiz.
2021 yil edi, shunda chiqib ketdim. O‘shandan beri ko‘chadaman-da. Qizim men bilan edi. Mana hozir qizimning qizi 16 ga to‘ldi, pasport olishi kerak. Turadigan joyi yo‘q, propiskasi yo‘q. Qizimning uchta bolasi bor, er-xotin ular ham propiskasiz yurishibdi. Qayerda yuribdi, kim yuribdi – hech kimning ishi yo‘q. Shu paytgacha endi judayam qiynalib qoldim. O‘sha ota hovlimda yashayapman. Endi hozir na kvartplata bor, na uy bor, na bir salom-alik bor. Hech nima yo‘q. Odam shunchalik bo‘ladimi? Men hayron bo‘lib qoldim, qaysi zamonda yashayotganimni tushunolmay qoldim. Eshitgan edim shu yoshgacha kirib “aferizm” degan narsani. Mashina bozorda 30 ta odamni aldab ketdi, mashina sotaman deb. 250 ta odamni aldab ketishning o‘zi bo‘lmaydi-ku bu? Qanaqa odam bu o‘zi? Men tushunolmayapman”, – deydi shaxsi sir qolishini istagan otaxon.
“Bular hech qanaqa javobgarlikni his qilmayapti”
MIB rasmiy saytidan olingan ma’lumotlarga ko‘ra, “Future Growth” MChJ nomida salkam 81,3 mlrd so‘m miqdorida qarzdorlik hisoblangan. Shu sabab mijozlar firma rahbarlarini firibgarlikda gumon qilishyotganini yashirishmadi.
“Bizning pulimizni qayergadir boshqa yerga maqsadsiz tarzda ishlatib yuborishgan-da. Tushunyapsizmi? Bu, masalan, men yurist bo‘lmasam ham aminmanki, bu 100% firibgarlik, o‘g‘rilik. To‘rt-besh yil oldin odamlar uyiga to‘lagan pul, uy hali ham bitmagan. Bular hech qanaqa javobgarlikni his qilmayapti.
Oxirgi ikki yildan beri aktiv juda ham ko‘p tashkilotlarga yozdik. Oxirgi mana yozganimiz bu Prezident administratsiyasi, Senat, Korrupsiyaga qarshi kurash agentligi bo‘ldi. Nimaga yozdik? Chunki bularning qilayotgan faoliyatida turgan-bitgani korrupsiya bilan bog‘liq. Odamlarning pulini olib qayerga bo‘lsa, so‘rib yuborishgan. Biz shunga ham majbur bo‘ldik, men hozir juda ham bitta muhim narsani gapiraman. Biz Davlat xavfsizlik xizmatiga ham yozdik. Chunki bular o‘zining harakati, harakatsizligi bilan biz oddiy fuqarolarni, shularga ishonib to‘lagan pulimizni suiiste’mol, talon-toroj qilib, fuqarolarning noroziligiga olib kelyapti.
Bu shuncha fuqaroni, 300-400 ta fuqaroni noroziligiga olib kelgan firma… nima degan gap? Shuncha fuqaro orasida menga o‘xshagan pensionerlar, mendan ham qari odamlar bor, birovlar nevarasiga deb olgan. Lekin sizga aytdim, u yerda eski ikki qavatli uylarni uy egalari bilan kelishib, shartnoma qilishgan-da. Ularni buzib, o‘rniga uy qurib, “Sizlarga o‘sha yerdan xonadon beramiz”, deb. Bu bechora odamlar ikki, undan ortiq ba’zilari ijaraga xonadonlarda turishibdi. Shularga va’da qilgan, har oy ijaralarning pulini berib turamiz, deb. Lekin bir xillarda ikki-uch oylab ular o‘sha pulini ololmayapti.
Agar bizning o‘rnimizda bu noinssof quruvchi kompaniya biror bir bog‘chami, maktabmi, internatmi, shifoxonaning bir qurilishini, ta’mirlash ishini qilaman deb davlatdan pulni, budjetdan olib, ikki-uch yil javobgarliksiz, hisobotsiz, aldab, pullarni talon-toroj qilib, sarf qilib yuborganda, shu kompaniya hali ham bemalol yurarmidi? Asoschisi ham, firmasining direktori ham? Allaqachon bularning qonun doirasida jazosini berishgan bo‘lar edi. Nima uchun biz, oddiy fuqarolar, biz, nima, ko‘cha, davlat bedarvoza emas-ku? Davlat bedarvoza emas. Nima uchun biz oddiy fuqarolar azob chekishimiz kerak?” – deydi Yo‘ldoshboyev.
Kun.uz nima sabab muddat cho‘zilyotgani va uylar qachon topshirilishi kabi savollariga javob olish uchun “Future Growth” MChJ bosh direktori Abdusamad Hidoyatovga qo‘ng‘iroq qildi, ammo ammo hech bir mansabdori bilan bog‘lanib bo‘lmadi. “Premier House”ning sotuv bo‘limida esa xodimlar yo‘q, eshigi qulfligicha qolgan.
Eslatib o‘tamiz, shu yil 1 yanvardan boshlab O‘zbekistonda uy-joy xaridi bilan bog‘liq firibgarlik holatlarining oldini olish, qurilishda moliyaviy intizomni kuchaytirishi va mijozlar uchun xavfsiz muhit yaratishi maqsadida eskrou tizimi joriy etilishi kerak edi. Prezidentning tegishli farmoniga ko‘ra, shu vaqtdan barcha quruvchilar ulush kiritish asosidagi loyihalarini eskrou tizimi orqali amalga oshirishi majburiy bo‘lgandi.
Ammo Kun.uz manbalarining xabar berishicha, bu boradagi tartibni belgilovchi qonun loyihasi hamon ishlab chiqilmagan. Hujjat tayyor bo‘lib, qabul qilingach yangi tizim ishga tushadi. Ungacha esa yuqridagi holatlar uchrashda davom etishi mumkin.
Qashqadaryoda kredit botqog‘idan chiqishni istab avtomobilini sotmoqchi bo‘lgan fuqarolar aldanib qoldi. Ularga mashina uchun shu paytgacha to‘lagan mablag‘larini qaytarib berish va qolgan kreditni o‘z zimmasiga olishni va’da qilishgan. Kelishuvdan keyin esa na mashina topilgan, na kredit to‘langan.
Qashqadaryo viloyatida kreditga mashina olgan o‘nlab odamlar firibgarlar tuzog‘iga tushib qoldi. Jabrlanganlar Kun.uz’ga murojaat qilib, vaziyat qanday bo‘lganini aytib berishdi.
Sxema qanday ishlagan?
Murojaatchilarning so‘zlariga ko‘ra, firibgarlik sxemasi asosan avtokredit bo‘yicha to‘lov qilayotgan, ammo moliyaviy qiyinchilikka duch kelgan fuqarolarga qaratilgan. Ularga mashina uchun shu vaqtgacha to‘langan mablag‘ni qaytarib berish, kredit to‘lovlarining qolgan qismini har oy o‘zlari so‘ndirib borish, kredit muddati yakunlanganidan keyin esa avtomobilni yangi egasi nomiga rasmiylashtirish va’da qilingan.
Ishonch uyg‘otish maqsadida mashinani qabul qilib olish jarayoni videoga olingan. Tasvirga olish vaqtida ma’lum miqdorda pul berilgan. Biroq videotasvir tugashi bilan berilgan mablag‘ qaytarib olingan hamda to‘lov ertasi kuni notariusda rasmiylashtirish vaqtida amalga oshirilishi aytilgan. So‘ngra mashina olib ketilgan.
Shu tariqa, mashina g‘oyib bo‘lgan, berilgan va’da bajarilmagan: aldanganlar esa kreditdan qutulmagani yetmaganday mashinadan ham ayrilib qolavergan.
“Bankka bir so‘m ham to‘lanmagan”
Aldanganlardan biri Nurbek Shodmonov. Uning ta’kidlashicha, firibgarlar aynan kreditga mashina olib, to‘lovlarni to‘lay olmay qolganlarni “ovlagan”.
“Qarshi shahriga kelishyapti va avtokreditga olingan mashinalarni izlashyapti.
2024 yil iyul oyida kreditga yangi Gentra olganman. 54 mln so‘m boshlang‘ich to‘lov qilganman. Mashinaning tannarxi 191 mln 600 ming so‘m edi. Oyiga 4 mln so‘mdan to‘lov chiqqan. Men buni to‘lashga qiynalyapman desam “1000 dollar boshlang‘ich to‘lov sizga beramiz, qolgan to‘lovlarni o‘zimiz davom ettiramiz. Mashinani Toshkentga olib borib, Rent-car’ga ishlatamiz. 1-2 yildan keyin xohlasangiz mashinani o‘zingizga qaytarib beramiz. Sizga bankdan, hech joydan so‘rab kelmaydi, oyma-oy kreditlaringizni yopamiz o‘z vaqtida”, degan.
Uch oydan keyin men ularni izlashga tushdim. Erta deyapti, indin deyapti, xullas bir yil bo‘ldi, bir so‘m pul to‘lamagan bankka”, deydi jabrlanuvchi.
“Pul berib, keyin qaytarib olishdi”
Yana bir jabrlanuvchi Charos Oripovaning ta’kidlashicha, uning oldiga 8 kishi borgan.
“Zokir ismli shaxs bilan 5 yildan keyin mashinani uning nomiga o‘tkazib berishim uchun o‘rtada shunchaki kelishuv bo‘ldi. Men mashinani olib ketishlariga ruxsat ham, ishonchnoma ham bermadim. Bizga 800 dollar pul berishdi, ammo videos’yomka o‘char-o‘chmas uni qaytarib olishdi. Nega unday qilishganini so‘rasam, notariusda hamma xarajatlarni hal qilishini aytdi. Shu bilan mashinani haydab ko‘rishlarini aytib chiqib ketishdi. O‘shandan beri mashinani ham, ularning o‘zini ham ko‘rmadim”, deydi u.
Biri qamaldi…
Murojaatchilarga ko‘ra, holat yuzasidan 4 kishiga nisbatan jinoyat ishi qo‘zg‘atilgan. Muzaffar Shodmonovga oid jinoyat ishi sudda ko‘rib chiqilgan.
JIB Qarshi shahar sudining 2026 yil 18 maydagi hukmi bilan Muzaffar Shodmonov Jinoyat kodeksining 168-moddasi (firibgarlik) 3-qismi “”a, b” bandlarida nazarda tutilgan jinoyatni sodir qilishda aybli deb topilgan. Unga 6 yil muddatga ozodlikdan mahrum qilish jazosi tayinlangan.
Shuningdek, Muzaffar Shodmonov va boshqalardan 13 nafar jabrlanuvchi foydasiga yetkazilgan zarar summalarini undirish belgilangan.
Murojaatchilarning ma’lum qilishicha, qolgan gumondorlar bo‘yicha hozirda tergov harakatlari olib borilmoqda.
Jamiyat
“Zarafshon daryosida suv sarfi keskin oshgani sabab bo‘ldi” – Samarqandda temiryo‘l o‘tkazilgan damba o‘pirilganiga izoh berildi
Harakat xavfsizligini ta’minlash maqsadida daryo qirg‘oqlarini xarsang toshlar bilan mustahkamlash ishlari olib borilmoqda. Zarur qurilish materiallari yuklangan yana 130 ta dumpkar vagon hududga yo‘naltirilgan. “O‘zbekiston temir yo‘llari” AJ hodisaga Zarafshon daryosida suv sarfining keskin oshishi sabab bo‘lganini ma’lum qildi.
Samarqandda temiryo‘l o‘tkazilgan dambani mustahkamlash ishlari boshlangan. “O‘zbekiston temir yo‘llari” AJ holat bo‘yicha munosabat bildirdi.
Ma’lum qilinishicha, 3 iyul kuni Samarqand viloyati Toyloq tumani hududidan o‘tuvchi “Samarqand – Urgut” temir yo‘l uchastkasining ma’lum qismiga shikast yetgan.
“So‘nggi kunlarda O‘zbekiston va Tojikistonning tog‘li hududlarida kuzatilgan kuchli yog‘ingarchiliklar oqibatida Zarafshon daryosida suv oqimi keskin kuchaydi. Buning oqibatida daryo qirg‘oqlarini yuvib ketib, ayrim hududlarda o‘zan yo‘nalishi o‘zgardi.
Hodisaga Zarafshon daryosida suv sarfining me’yoriy 80–100 m³/s o‘rniga keskin oshib, 300 m³/s gacha yetgani sabab bo‘ldi. Oqibatda daryo o‘zani temir yo‘lga yaqin hududlarda 30–40 metrgacha kengayib, o‘zanga yaqin joylashgan temir yo‘lning ma’lum qismiga zarar yetdi. Mazkur gidrologik holat so‘nggi 20 yil davomida kuzatilmagan”, deyiladi jamiyat munosabatida.
Ayni paytda harakat xavfsizligini ta’minlash maqsadida daryo qirg‘oqlarini xarsang toshlar bilan mustahkamlash ishlari olib borilayotgani bildirilgan.
“Ishlarga 15 ta maxsus texnika jalb etilgan. 30 ta dumpkar vagon orqali xarsang toshlar yetkazib berildi. Shuningdek, zarur qurilish materiallari yuklangan yana 130 ta dumpkar vagon hududga yo‘naltirildi”, deyiladi xabarda.
Qayd etilishicha, hozirda temir yo‘l qatnovini imkon qadar qisqa muddatda to‘liq tiklash hamda poyezdlar harakatining uzluksizligini ta’minlash bo‘yicha barcha zarur chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda.
Avvalroq Toyloq tumani hududidan o‘tgan yangi temiryo‘l tarmog‘ida favqulodda holat ro‘y bergani xabar qilingandi. Kun.uz ixtiyoriga kelib tushgan videoda daryo suvi temiryo‘l o‘tkazilgan dambani yuvib ketgani, natijada relslar tayanchsiz qolganini ko‘rish mumkin.
Oliy sud Plenumi majlisida inson huquqlarini himoya qilish, sud amaliyotida qonunlarni bir xil qo‘llash hamda odil sudlov samaradorligini oshirishga qaratilgan uchta muhim qaror qabul qilindi. Mazkur hujjatlar fuqarolarning huquq va qonuniy manfaatlarini ishonchli himoya qilish, sud amaliyotida yagona huquqiy yondashuvni shakllantirish va qonunchilik normalarini to‘g‘ri qo‘llashni ta’minlashga xizmat qiladi.
3 iyul kuni Toshkentda Oliy sud Plenumi majlisi bo‘lib o‘tdi. Oliy sud raisi Robaxon Mahmudova raislik qilgan yig‘ilishda Oliy Majlis Senati a’zolari va Qonunchilik palatasi deputatlari, Oliy sud va quyi sudlarning sudyalari, Bosh prokuror, Konstitutsiyaviy sud, Sudyalar oliy kengashi, Oila va xotin-qizlar qo‘mitasi, Sudyalar assotsiatsiyasi va Advokatlar palatasi raislari, Oliy Majlisning Inson huquqlari bo‘yicha va Bola huquqlari bo‘yicha vakillari, manfaatdor vazirlik va idoralar vakillari, huquqni muhofaza qiluvchi organlar mas’ul xodimlari, huquqshunos olimlar hamda ommaviy axborot vositalari vakillari ishtirok etdi.
Robaxon Mahmudova majlisni ochar ekan, «Bugun amalga oshirilayotgan islohotlar natijasida odil sudlov izchil raqamlashtirilmoqda, sud jarayonlari ochiq, shaffof va nazoratli bo‘lib bormoqda. Prezidentimiz qayta-qayta ta’kidlaganlaridek, odamlar sudga oxirgi umid sifatida keladi va sud ostonasiga qadam qo‘ygan har bir inson Yangi O‘zbekistonda adolat hukm surayotganiga ishonch hosil qilishi kerak. Bunday ishonchni qozonish uchun sud amaliyotini to‘g‘ri yo‘lga qo‘yish hamda qonuniy, adolatli va asoslantirilgan qaror qabul qilinishini ta’minlash talab etiladi. Shu sababli, Oliy sud Plenumi tomonidan beriladigan tushuntirishlar katta ahamiyatga ega», dedi.
Yig‘ilishda Oliy sud Plenumining «Sudlar tomonidan fuqaroni muomala layoqati cheklangan yoki muomalaga layoqatsiz deb topish bilan bog‘liq ishlarni ko‘rib chiqish amaliyoti to‘g‘risida», «Fuqarolik, ma’muriy va iqtisodiy sudlar tomonidan da’voni ta’minlash (dastlabki himoya) choralarini ko‘rishning ayrim masalalari to‘g‘risida» hamda «O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumi va O‘zbekiston Respublikasi Oliy xo‘jalik sudi Plenumining ayrim qarorlariga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritish to‘g‘risida»gi qarorlari qabul qilindi.
Oliy sud Plenumining bugun qabul qilingan «Sudlar tomonidan fuqaroni muomala layoqati cheklangan yoki muomalaga layoqatsiz deb topish bilan bog‘liq ishlarni ko‘rib chiqish amaliyoti to‘g‘risida»gi Qarori bu toifadagi ishlarni ko‘rishda sudlar tomonidan qonunchilik hujjatlarini bir xil va to‘g‘ri qo‘llashni ta’minlash maqsadida ishlab chiqildi. Konstitutsiyada inson huquqlari oliy qadriyat sifatida e’tirof etilgan bo‘lib, hech kim insonning huquq va erkinliklarini sud qarorisiz cheklashga yoki ulardan mahrum etishga haqli emas. Mazkur konstitutsiyaviy kafolatlar, ayniqsa, ruhiy holati tufayli o‘z harakatlarining ahamiyatini anglay olmaydigan yoki ularni boshqara olmaydigan shaxslarning huquqlarini muhofaza qilishda alohida ahamiyatga ega. Zero, fuqaroni muomalaga layoqatsiz deb topish yoki uning muomala layoqatini cheklash insonning eng muhim huquq va erkinliklariga bevosita daxl qiluvchi masaladir. Shu ma’noda, qabul qilingan Plenum qarori inson huquqlariga bevosita daxl qiluvchi ushbu toifadagi ishlarni ko‘rib chiqishda sudlar uchun yagona va aniq huquqiy yondashuvlarni belgilashga qaratilgan. Bu esa fuqarolarning huquq va qonuniy manfaatlarini samarali himoya qilishning muhim kafolatidir. Xususan, Plenum qarorida sub’yektlar doirasi va sudga murojaat qilish tartibi, fuqaroning muomala layoqatini cheklash asoslari, voyaga yetmaganlarning muomala layoqati masalasi, shaxsning shikoyat qilish huquqi va kafolatlari hamda prokuror va vasiylik organi ishtiroki yuzasidan tushuntirishlar berilmoqda.
Ma’lumki, sud qarori qonuniy va adolatli bo‘lishi bilan birga uning ijrosi ta’minlanishi, shuningdek sud hujjati qabul qilinguniga qadar jismoniy va yuridik shaxslarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlari buzilishi xavfini bartaraf etilishi ham odil sudlovga erishilishining maqsadlaridan biridir. Shu nuqtai nazardan, da’voni ta’minlash (dastlabki himoya) instituti huquqiy munosabatlarda qonun ustuvorligi hamda huquqlar va qonuniy manfaatlarni ta’minlanishini, sud hujjatlarining samarali va o‘z vaqtida ijrosini kafolatlovchi muhim protsessual vosita sifatida alohida ahamiyat kasb etadi. Shu bois, «Fuqarolik, ma’muriy va iqtisodiy sudlar tomonidan da’voni ta’minlash (dastlabki himoya) choralarini ko‘rishning ayrim masalalari to‘g‘risida»gi Plenum qarori qabul qilindi. Plenum qarorida qayd etilganidek, ushbu choralar javobgar tomonidan mol-mulkni yashirish, boshqa shaxslarga o‘tkazish yoki boshqacha tarzda tasarruf etish xavfi mavjud bo‘lgan hollarda qo‘llaniladi.
Ma’muriy sudlov sohasida esa dastlabki himoya choralari sud qarori qabul qilinguniga qadar fuqarolar va tadbirkorlik sub’yektlarining huquqlari hamda qonuniy manfaatlari buzilishining oldini olishga xizmat qiladi. Protsessual qonunchilikka binoan da’voni ta’minlash (dastlabki himoya) choralarini ko‘rishga sud ishlarini yuritishning har qanday bosqichida yo‘l qo‘yiladi. Sud himoyasining samaradorligini ta’minlash va protsessning muayyan bosqichida yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan turlicha yondoshuvlarni bartaraf etish maqsadida qarorda bunday choralarini ko‘rishga ish yuritish to‘xtatilganda ham yo‘l qo‘yilishi, bunda protsessual qonunchilikda belgilangan tartib va muddatlarda ariza (iltimosnoma) taraflarni xabardor qilmasdan, ish yuritish tiklanmagan holda hal qilinishi haqida tushuntirish berilmoqda. Shuningdek, qonunchilikda belgilangan soddalashtirilgan ish yuritish shakli taraflarning da’voni ta’minlash choralaridan foydalanish huquqini cheklamaganligi bois qaror loyihasida soddalashtirilgan tartibda ko‘rilayotgan ishlarda ham da’voni ta’minlash choralarini qo‘llash mumkinligi alohida ta’kidlanmoqda.
Oliy sud Plenumining «O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumi va Oliy xo‘jalik sudi Plenumining ayrim qarorlariga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritish to‘g‘risida»gi qaroridagi o‘zgartirishlar to‘rtta yo‘nalishni qamrab oladi: atrof-muhitni muhofaza qilish va tabiatdan foydalanish, bolalar tarbiyasi bilan bog‘liq nizolarni hal qilish, kredit shartnomalaridan kelib chiqadigan majburiyatlar bajarilishini ta’minlash hamda sudlar tomonidan ma’muriy huquqbuzarlik to‘g‘risidagi ishlarni ko‘rish. Ushbu Plenum qarori qonunchilikka kiritilgan qo‘shimcha va o‘zgartishlarni inobatga olgan holda amaldagi Plenum qarorlari tushuntirishlari boyitilishi samarasi o‘laroq qonunlarni to‘g‘ri va bir xilda qo‘llash, yagona sud amaliyotini shakllantirishga xizmat qiladi.
Qabul qilingan qarorlardagi tushuntirishlar kelgusida qonunchilik normalarini to‘g‘ri va bir xilda qo‘llashga xizmat qilib, odil sudlovni amalga oshirish, qonuniy va adolatli qarorlar qabul qilinishi bilan bir qatorda sudlar tomonidan qonun normalari bir xilda talqin qilinishi va yagona sud amaliyotini yaratishga qaratilganligi bilan ahamiyatlidir.
Plenum qarorlari matnlari O‘zbekiston Respublikasi Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, «O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi axborotnomasi» va «Kuch – adolatda» gazetasida e’lon qilinadi.
Jamiyat
Farg‘onada qalbaki xorijiy pasport tayyorlash bilan shug‘ullanib kelgan shaxslar qo‘lga olindi
Jinoiy guruh a’zolari Turkiyaning qalbaki fuqarolik pasporti va haydovchilik guvohnomasini mijozga 4 mln so‘mga sotgan vaqtida ushlangan.
Farg‘onada qalbaki xorijiy davlat fuqaroligi pasportlarini tayyorlash va sotish bilan shug‘ullangan jinoiy guruh faoliyati fosh etildi. Bu haqda Davlat xavfsizlik xizmati xabar berdi.
DXX xodimlari tomonidan Iqtisodiy jinoyatlarga qarshi kurashish departamenti va ichki ishlar organlari hamkorligida Farg‘ona shahrida tezkor tadbir o‘tkazilgan.
Tezkor tadbir davomida Marg‘ilon shahrida yashovchi 31 yoshli shaxs Farg‘ona shahrida istiqomat qiluvchi 36, 29, 27 va 23 yoshli 4 nafar tanishi bilan til biriktirib, mijozga Turkiyaning qalbaki fuqarolik pasporti hamda haydovchilik guvohnomasini 4 mln so‘mga sotgan vaqtida ushlangan.
Ulardan jami 11 dona mobil telefon va 2 dona noutbuk ashyoviy dalil sifatida olingan.
Holat yuzasidan jinoyat ishi qo‘zg‘atilgan. Hozirda tergov harakatlari olib borilmoqda.
Holat poytaxtning Yakkasaroy tumanida sodir bo‘ldi. “Better Best” qurilish firmasi ko‘p qavatli uy qurilishida belgilangan shart asosida markaziy kanalizatsiya quvurini ko‘chirmasdan kotlovan qazigan. Oqibatda tuproq o‘pirilib, kanalizatsiya quvuri uzilib ketgan. “O‘zsuvta’minot” AJ vakili 10-12 soatda holat bartaraf qilinishini bildirdi.
Toshkent shahrining Yakkasaroy tumanida markaziy kanalizatsiya quvuriga shikast yetdi. Kun.uz muxbiri hodisa joyidan xabar berdi.
Ma’lum bo‘lishicha, poytaxtning Shota Rustaveli ko‘chasidagi obektda “Better Best” qurilish firmasi quruvchilari markaziy kanalizatsiya quvuriga jiddiy shikast yetkazgan. Shaharning 3 ta tumanidan keladigan oqova suvlar ushbu uzilib ketgan quvur orqali “Salar” suv tozalash inshootiga quyiladigan bo‘lgan.
“O‘zsuvta’minot” AJ matbuot xizmati Kun.uz’ga holat yuzasidan ma’lumot berdi.
“Dastlabki o‘rganishlarga ko‘ra, quvurga juda yaqin joydan kotlovan qazilgan. Aslida, bir necha bor ogohlantirishlarga qaramay shart bo‘yicha quvur ko‘chirilmagan. Ya’ni, dastlab quvurni ko‘chirib, keyin kotlovan qazilishi kerak bo‘lgan.
Tuproqning o‘pirilishi oqibatida quvur ham uzilib ketgan. Hozirda katta hajmdagi quvurdan oqova suvlari chiqyapti. Buni bartaraf etish bo‘yicha choralar ko‘rildi. Hozirda qo‘shimcha kuchlar jalb etilgan”, deydi jamiyat vakili.
Uning qo‘shimcha qilishicha, holatni uzog‘i bilan 10-12 soatda bartaraf etish choralari ko‘rilmoqda. Hodisa oqibatida jarohat olganlar yo‘q.
Dollar kursida keskin pasayish yuz berdi
Qashqadaryoda o‘nlab fuqaroning kreditga olingan mashinalari g‘oyib bo‘ldi
“Zarafshon daryosida suv sarfi keskin oshgani sabab bo‘ldi” – Samarqandda temiryo‘l o‘tkazilgan damba o‘pirilganiga izoh berildi
-
Dunyodan5 days agoEron Hormuz boʻgʻozi orqali oʻtayotgan kemalarni ogohlantirdi
-
Dunyodan2 days ago
NATO davlatlari Rossiyadan xavotirda…
-
Turk dunyosi4 days agoAsaddan keyin Suriya: Turkiya yuksaladi, Eron chidaydi
-
Jamiyat3 days agoSog‘liqni saqlash vaziri korrupsiyaga qarshi murojaat bilan chiqdi
-
Jamiyat3 days agoNavoiyda 7 yoshli bolaga yuk mashinasi boshqaruvini bergan shaxsga chora ko‘rildi
-
Jamiyat2 days agoToshkentda Malibu qahvaxonaga borib urildi
-
Dunyodan2 days ago
Tojikistonning Togri-Badaxshon muxtor viloyati raisining jasadi topildi.
-
Turk dunyosi4 days agoEksklyuziv – Turkiya NATO xavfsizlik muhitiga moslashishini ta’kidlamoqda, AQSh esa undan chiqmaydi