Dunyodan
Sud qarori Trumpning tarif kun tartibi uchun nimani anglatadi?
Ben Chu
Siyosat va tahlil korxonasi, BBC tekshirish
Getty Images
Chorshanba kuni AQSh Xalqaro Savdo sudi 1977 yildagi xalqaro shoshilinch iqtisodiy kuchlar to’g’risidagi qonunga binoan (Ita) tomonidan olib borilayotgan prezident Donald Trumpning tariflarini mag’lubiyatga uchratdi.
Sud IEELA prezidentga ma’lum tariflarni joriy etish vakolatiga ega emasligini aytdi.
Bu “Fentanil” tariflariga Kanada, Meksika va Xitoyda, Trump Oq uyga qaytdi. Ushbu tariflar AQShga giyohvand moddalar kontrabandasiga qarshi kurashish uchun olib kelindi.
Shuningdek, u 2-aprel kuni e’lon qilingan “ozodlik sanasi” tariflariga ham ta’sir qiladi.
Biroq, ajrim Trump ma’muriyatining 25% “Tarmoq” tariflarida po’lat va alyuminiy importga ta’sir qilmaydi. Ular, shuningdek, avtomobil va avtomobil qismlari importiga qo’shimcha 25% importga ta’sir qilmadilar, chunki ular boshqa huquqiy asos ostida amalga oshirildi.
AQSh federal sudining “Trump” ning global tariflari “Trump” ning global tariflari, Trump Sudning qarorining qarorini ko’rib chiqayotgan payshanba kuni kechqurun aylanadi, ammo prezidentning tarif kun tartibining kelajagi qolmoqda.
Bu AQSh tranzaktsiyalariga qancha ta’sir qilishi mumkin?
AQSh bojxonalari ma’lumotlari 2025 moliyaviy yil davomida to’plangan daromad miqdorini (I.00, 2024 yil 1 oktyabr, 2024 yil 1 oktyabr, 2024 yillarda turli xil bojxonalar orasida).
Ushbu ma’lumotlar savdo sudining qarori bilan mag’lub bo’lgan tariflar foizining taxminiy ma’noni anglatadi.
Bu Xitoyning Xitoyda, Meksika va Kanadaga kelib chiqqan IELAA, 2025 yil holatiga nisbatan 11,8 milliard dollarga (8,7 milliard dollar) tariflari ko’rsatilgan.
Aprel oyida amalga oshirilgan 10% o’zaro munosabatlar (IEELA davrida oqlangan holda) 1,2 milliard dollarga (890 million funt) olib borildi.
Yurakning narigi tomonida, yumaloqlangan raqamlarga asoslangan holda ajallanishning metrlari va avtolbonlaridagi tariflar 3,3 milliard dollarga (2,4 milliard funt) miqdorida.
Joriy davr uchun AQSh tarif daromadining eng katta manbai Trumpning birinchi muddatga qaytishi uchun, 23,4 milliard dollar (17,3 milliard funt) yig’ilgan. Shuningdek, ular IEELA tomonidan oqlanmagan va shuning uchun sudning qaroriga ta’sir etmaydi.
Biroq, bu orqa tomondan, yangi tariflar to’liq moliya yil davomida katta miqdordagi daromadlarni yaratishi kutilmoqda.
Goldman Sach Investment Bank Investment Banks kompaniyasining hisob-kitoblariga ko’ra, savdo sudi tomonidan yiliga ag’darilgan tariflar yiliga 200 million dollar (148 milliard funt) ko’targan bo’lishi mumkin.
“Konsalent Firce Iqtisodiyot” tarif kun tartibiga ko’ra, sudning kapitalining asosiy iqtisodiyotiga ta’siri to’g’risida Joriy yilning o’rtacha tarifini 15% dan 6,5% gacha kamaytiradi.
Bu hali ham 2024 yilda 2,5% darajasida, 1970 yildan beri eng yuqori ko’rsatkichga ega.
Biroq, 15%, ehtimol, 1930 yillarning oxiridan beri eng yaxshisi edi.
Savdo bitimlari uchun bu nimani anglatadi?
Trump o’z tariflarini 2 aprel kuni bo’lib o’tgan mamlakat bilan uchrashuvda muzokaralar olib borayotgani kabi.
Ayrim tahlilchilarga ko’ra, savdo sudining qaroriga ko’ra, mamlakat AQSh bilan kelishuvni ta’minlash uchun shoshilinch bo’lishi mumkin emasligini anglatadi.
Evropa Ittifoqi, Trump Blok tariflarini IEELA davrida 50% gacha oshirish bilan qo’rqitganidan keyin Oq uyi bilan muzokaralarni kuchaytirdi.
Evropa Ittifoqi, Yaponiya va Avstraliya kabi, masalan, Oq uy bilan nima sodir bo’lishini kutish oqilona qaror qilishi mumkin, chunki Oq uyda savdo sudining qarorini bitimni ta’minlashdan oldin, savdo sudining qarorini qabul qilishdan oldin, savdo sudining qaroriga murojaat qilish.
Dunyo savdosi nimani anglatadi?
Dunyo bo’ylab birja bozorlarining chorshanba kuni savdo sudining qaroriga javobi ijobiy deb taklif qildi.
Ammo bu yanada katta noaniqlikni anglatadi.
Ba’zi tahlilchilarga ko’ra, Trump turli xil huquqiy asoslar asosida tariflarni qaytarishga urinishi mumkin.
Masalan, Trump 1974 yilgi savdo-iqtisodiy faoliyatning 301-qismidagi tariflarni qaytarishga urinib ko’rishi mumkin. Bu AQShning savdo vakili (USTR) savdo bitimlarini buzsa, “kamsituvchi” deb hisoblanadigan chet el amaliyotini hal qilishga imkon beradi.
Trump, shuningdek, boshqa tarmoqlarda, shu jumladan giyohvand moddalar va yarimo’tkazgichlarga tahdid soladi. Agar IEELA tomonidan asoslanmagan bo’lsa, ular hali ham amalga oshirilishi mumkin.
O’tgan oyda Jahon Savdo Tashkiloti (JST) Trumpning tariflari tufayli “keskin yomonlashdi”.
JST global tovar savdosini 2025 yilda 0,2% ga qisqartirishini kutmoqda va bu yil avval u 2,7% ga o’sishini taxmin qildi.
Savdo sudining ajrimi, agar u o’tkazilsa, biroz yaxshiroq ishlashiga yordam berishi mumkin.
Biroq, AQSh tariflari amalga oshiriladimi yoki yo’qmi, noaniqlikni aniqlash oqibatlari.
Pastki qatorda shuni ko’rsatadiki, ko’plab iqtisodchilar bu yil savdo juda yomon ta’sir ko’rsatmoqda.
“Trumpning savdo urushi tugamaydi – uzoq zarba emas”, deydi marhum fanna, maslahatchi TS lombarbard.
Dunyodan
Iqtisodchilar AI iqtisodiyotga qanday ta’sir qilishi va mehnat bozorini o’zgartirishi haqida tashvishlanmoqda.
Sun’iy intellekt sohasidagi dunyoning 200 dan ortiq yetakchi iqtisodchilari va tadqiqotchilari texnologiyaning iqtisodiyotga ta’siri haqida jamoatchilikka murojaat qilishdi. Gazetaning ta’kidlashicha, sun’iy intellekt kelgusi o’n yil ichida sanoat inqilobidan ko’ra iqtisodiyotni o’zgartirish imkoniyatiga ega.
Iqtisodchilar, kompyuter olimlari va texnologiya kompaniyalari vakillari, jumladan Anthropic, Google va OpenAI Stenford Universiteti Raqamli Iqtisodiyot Instituti boshchiligidagi murojaatni imzoladilar. Shu kungacha uni 16 ta Nobel mukofoti sovrindorlari qo‘llab-quvvatlagan.
Ularning fikricha, sun’iy intellekt mehnat unumdorligi va odamlarning turmush darajasini sezilarli darajada oshirishi mumkin. Shu bilan birga, texnologiyaning jadal rivojlanishi mehnat bozorida katta hajmdagi ish o’rinlarini yo’qotish xavfini ham keltirib chiqaradi.
Jamoatchilik murojaati bor-yo‘g‘i to‘rtta jumladan iborat bo‘lsa-da, asosiy e’tibor davlat va muassasa mas’uliyatiga qaratilgan.
Ushbu iqtisodchilar sun’iy intellektning inson mehnatini to’ldirishi va jamiyat manfaatlari yo’lida rivojlanishi uchun zarur bo’lgan rag’batlantirish mexanizmlari, qonuniy chegaralari va institutlarini hozirdanoq yaratish kerakligini ta’kidladilar.
E’tibor bering, texnologik rivojlanish tezligi an’anaviy iqtisodiy o’zgarishlardan bir necha barobar tezroq bo’lishi mumkin. Shuning uchun mehnat bozorlari, ta’lim tizimlari va ijtimoiy himoya mexanizmlarini faol ravishda moslashtirish muhim ahamiyatga ega.
Joshua Bengio sun’iy intellekt sohasidagi yetakchi olimlardan biri va ushbu shikoyatni imzolaganlardan biri. Uning ta’kidlashicha, agar texnologik rivojlanishning hozirgi sur’ati saqlanib qolsa, sun’iy intellekt jahon iqtisodiyotini tubdan o’zgartirishi ehtimoli katta.
O‘zbekistonlik iqtisodchi Botir Kavilov ushbu ochiq xatga shunday javob qaytardi va o‘zini hayron qoldirdi: “To‘g‘risini aytsam, ko‘pchilik iqtisodchilarning bu masalaga kirishganiga biroz hayron bo‘ldim. Men uning mazmuniga, ayniqsa oxirgi qismiga e’tiroz bildiraman. Ular sun’iy intellektni to‘g‘ri yo‘nalishga yo‘naltirishimiz kerak, deyishadi. Avvalo, xatda “nima qilish kerakligi va mumkin bo‘lgan xulosalar” degan savolga aniq javob berilmagan.
Menimcha, qandaydir yangi muammo paydo bo‘lishi bilanoq uni tartibga solish kerak, deb o‘ylashni boshlash yaxshi fikr emas. Iqtisodchilar va fikr rahbarlarining aytishicha, tartibga soluvchilar nima bo’lishini hali bilmagan texnologiyalarni boshqarishga harakat qilishlari kerak. Noaniq kelajak uchun qonunchilik, taxminlarga asoslangan qonunchilikni qurish bilan barobar. ”
Botir Kavilovning so’zlariga ko’ra, bozor ko’pincha hech kim istamaydigan yo’qotishlarni yo’q qiladi. Preemptive tartibga solish, aksincha, odatda innovatsiyalarni o’ldiradi va yirik kompaniyalarni raqobatchilardan himoya qilish uchun qalqon vazifasini bajaradi.
Ma’lumot uchun, Microsoft tadqiqotida sun’iy intellekt ta’sir qilishi mumkin bo‘lgan 40 ta kasblar ro‘yxatini e’lon qildi.
Dunyodan
Malayziya Isroil fuqarolarini deportatsiya qilmoqda
Malayziya bosh vaziri Anvar Ibrohim Malayziya hududida topilgan Isroil fuqarolari zudlik bilan deportatsiya qilinishini ma’lum qildi. Uning aytishicha, Kuala-Lumpur Isroil davlatini tan olmaydi.
Bayonot Isroil fuqarolarining Johor shtatidagi “Tarmoq maktabi” nomli xususiy turar-joy jamiyati faoliyatiga aloqadorligi bo‘yicha davom etayotgan tergov fonida qilingan. Malayziya Ichki ishlar vazirligi Johor shtati hukumati soʻrovidan soʻng voqea yuzasidan tergov boshladi.
“Masla tegishli idoralarga topshirildi. Oʻylaymanki, Oliy taʼlim vaziri bu haqda izoh beradi. Agar qonunbuzarliklar aniqlansa, tegishli choralar koʻriladi. Agar Isroil fuqarosining bu ishga aloqasi borligi tasdiqlansa, u darhol deportatsiya qilinadi, chunki Malayziya Isroilni tan olmaydi”, — dedi u 15 iyul kuni boʻlib oʻtgan ommaviy tadbirda.
Rasmiylar, shuningdek, Forest Siti xalqaro turar-joy majmuasida tekshirilgan 266 nafar xorijlik hujjatlarining haqiqiyligini e’lon qildi.
Malayziyaga Isroil pasporti bilan kirish uchun odatda maxsus ruxsat talab qilinishini unutmang.
Dunyodan
Venesueladagi zilzila qurbonlari soni 4829 kishiga yetdi
24-iyun kuni Venesuelada sodir bo‘lgan dahshatli zilzila qurbonlari soni 4829 nafarga yetdi.
Rasmiy maʼlumotlarga koʻra, 16 740 kishi turli darajadagi tan jarohatlari olgan, 17 907 kishi boshpanasiz qolgan. Tabiiy ofat natijasida 190 ta bino butunlay vayron bo‘lgan, yana 856 ta bino jiddiy zarar ko‘rgan.
Qutqaruv guruhlari 6462 kishini qutqardi. 34 872 jabrlanganlarga tibbiy yordam ko‘rsatildi, 128 324 oilaga insonparvarlik yordami ko‘rsatildi. Hozirda 106 ta vaqtinchalik evakuatsiya punktlarida 20 857 kishi joylashtirilgan.
Eslatib o‘tamiz, 24-iyun kuni Venesuelada 7,2 va 7,5 magnitudali ikkita kuchli zilzila 40 soniya oralig‘ida sodir bo‘lgan edi. Zilzila epitsentri Yaraqui provinsiyasida bo‘lib, o‘shandan beri 1284 ta yer silkinishi qayd etilgan.
Dunyodan
Qatar Volkswagen kompaniyasiga Isroil bilan hamkorlik qilishga ruxsat bermadi
Qatar Yaqin Sharqda keskinlikning kuchayishiga qarshi va uning chora-tadbirlaridan biri Germaniya harbiy texnikasini Isroilga yetkazib berish jarayoniga to‘sqinlik qilmoqda. Bloomberg xabar berdi.
Qatar Investment Authority Volkswagen (Germaniya) ning uchinchi yirik aktsiyadoridir. Volkswagen konserni Isroilning Rafael kompaniyasiga Iron Dome havo mudofaa tizimi uchun ehtiyot qismlar ishlab chiqarishni taklif qildi.
Ammo Volkswagenning 10% dan ortig’i va 17% ovoz berish huquqiga ega bo’lgan Qatar Isroil kompaniyasi bilan hamkorlik qilish taklifiga veto qo’ydi.
Dunyodan
Daniya “do’zax qurti” hujumida – hukumat navbatdan tashqari yig’ilish o’tkazdi
Daniyaga “jahannam qurtlari” bostirib kelinmoqda – yoki mahalliy televidenie shunday deb aytgan.
Aslida, bu eman ipak qurtlari (lat. Thaumetopoea processionea). Ularning tanasidagi mayda tuklarda taumetopein deb ataladigan zaharli oqsil mavjud bo’lib, terining qizarishi va qichishi va nafas olish muammolari paydo bo’lishi mumkin.
Ba’zi hollarda u kuchli allergik reaktsiyaga yoki hatto anafilaktik shokga olib kelishi mumkin. Xabarlarga ko‘ra, hukumat yozgi ta’tildan so‘ng bu masala bo‘yicha navbatdan tashqari yig‘ilish o‘tkazishni rejalashtirgan.
Eman ipak qurtining bu turi Kopengagen, Odense, Nyborg, Kerteminne, Nordfan, Mors va Herning munitsipalitetlarida aniqlangan.
-
Iqtisodiyot5 days agotadbirkor va davlat organlari o‘rtasida huquqiy bahs yuzaga keldi
-
Iqtisodiyot5 days ago
Andijonda Belarus texnologiyasi asosida qishloq xo‘jaligi texnikalari ishlab chiqariladi
-
Dunyodan4 days agoMahmud Ahmadinejod atrofidagi sirli o’yin: “Mossad bilan hamkorlik”
-
Jamiyat4 days ago
O‘zbekistonga juda kuchli issiq havo oqimlari kirib keladi
-
Iqtisodiyot3 days agoMarkaziy bank huzurida Islomiy moliya kengashi tashkil etildi
-
Mahalliy5 days ago
Ayrim fransuz tili o‘qituvchilariga umumiy qiymati 1,3 mln yevrolik grant ajratiladi
-
Jamiyat5 days ago
Farg‘onada menejer 1,7 mlrd so‘mlik ko‘mirni o‘zlashtirgani aniqlandi
-
Sport3 days agoAngliya va Argentina nega bir-birini yomon ko‘radi? Ashaddiy dushmanlik tarixi
