Dunyodan
Sud qarori Trumpning tarif kun tartibi uchun nimani anglatadi?
Ben Chu
Siyosat va tahlil korxonasi, BBC tekshirish
Getty Images
Chorshanba kuni AQSh Xalqaro Savdo sudi 1977 yildagi xalqaro shoshilinch iqtisodiy kuchlar to’g’risidagi qonunga binoan (Ita) tomonidan olib borilayotgan prezident Donald Trumpning tariflarini mag’lubiyatga uchratdi.
Sud IEELA prezidentga ma’lum tariflarni joriy etish vakolatiga ega emasligini aytdi.
Bu “Fentanil” tariflariga Kanada, Meksika va Xitoyda, Trump Oq uyga qaytdi. Ushbu tariflar AQShga giyohvand moddalar kontrabandasiga qarshi kurashish uchun olib kelindi.
Shuningdek, u 2-aprel kuni e’lon qilingan “ozodlik sanasi” tariflariga ham ta’sir qiladi.
Biroq, ajrim Trump ma’muriyatining 25% “Tarmoq” tariflarida po’lat va alyuminiy importga ta’sir qilmaydi. Ular, shuningdek, avtomobil va avtomobil qismlari importiga qo’shimcha 25% importga ta’sir qilmadilar, chunki ular boshqa huquqiy asos ostida amalga oshirildi.
AQSh federal sudining “Trump” ning global tariflari “Trump” ning global tariflari, Trump Sudning qarorining qarorini ko’rib chiqayotgan payshanba kuni kechqurun aylanadi, ammo prezidentning tarif kun tartibining kelajagi qolmoqda.
Bu AQSh tranzaktsiyalariga qancha ta’sir qilishi mumkin?
AQSh bojxonalari ma’lumotlari 2025 moliyaviy yil davomida to’plangan daromad miqdorini (I.00, 2024 yil 1 oktyabr, 2024 yil 1 oktyabr, 2024 yillarda turli xil bojxonalar orasida).
Ushbu ma’lumotlar savdo sudining qarori bilan mag’lub bo’lgan tariflar foizining taxminiy ma’noni anglatadi.
Bu Xitoyning Xitoyda, Meksika va Kanadaga kelib chiqqan IELAA, 2025 yil holatiga nisbatan 11,8 milliard dollarga (8,7 milliard dollar) tariflari ko’rsatilgan.
Aprel oyida amalga oshirilgan 10% o’zaro munosabatlar (IEELA davrida oqlangan holda) 1,2 milliard dollarga (890 million funt) olib borildi.
Yurakning narigi tomonida, yumaloqlangan raqamlarga asoslangan holda ajallanishning metrlari va avtolbonlaridagi tariflar 3,3 milliard dollarga (2,4 milliard funt) miqdorida.
Joriy davr uchun AQSh tarif daromadining eng katta manbai Trumpning birinchi muddatga qaytishi uchun, 23,4 milliard dollar (17,3 milliard funt) yig’ilgan. Shuningdek, ular IEELA tomonidan oqlanmagan va shuning uchun sudning qaroriga ta’sir etmaydi.
Biroq, bu orqa tomondan, yangi tariflar to’liq moliya yil davomida katta miqdordagi daromadlarni yaratishi kutilmoqda.
Goldman Sach Investment Bank Investment Banks kompaniyasining hisob-kitoblariga ko’ra, savdo sudi tomonidan yiliga ag’darilgan tariflar yiliga 200 million dollar (148 milliard funt) ko’targan bo’lishi mumkin.
“Konsalent Firce Iqtisodiyot” tarif kun tartibiga ko’ra, sudning kapitalining asosiy iqtisodiyotiga ta’siri to’g’risida Joriy yilning o’rtacha tarifini 15% dan 6,5% gacha kamaytiradi.
Bu hali ham 2024 yilda 2,5% darajasida, 1970 yildan beri eng yuqori ko’rsatkichga ega.
Biroq, 15%, ehtimol, 1930 yillarning oxiridan beri eng yaxshisi edi.
Savdo bitimlari uchun bu nimani anglatadi?
Trump o’z tariflarini 2 aprel kuni bo’lib o’tgan mamlakat bilan uchrashuvda muzokaralar olib borayotgani kabi.
Ayrim tahlilchilarga ko’ra, savdo sudining qaroriga ko’ra, mamlakat AQSh bilan kelishuvni ta’minlash uchun shoshilinch bo’lishi mumkin emasligini anglatadi.
Evropa Ittifoqi, Trump Blok tariflarini IEELA davrida 50% gacha oshirish bilan qo’rqitganidan keyin Oq uyi bilan muzokaralarni kuchaytirdi.
Evropa Ittifoqi, Yaponiya va Avstraliya kabi, masalan, Oq uy bilan nima sodir bo’lishini kutish oqilona qaror qilishi mumkin, chunki Oq uyda savdo sudining qarorini bitimni ta’minlashdan oldin, savdo sudining qarorini qabul qilishdan oldin, savdo sudining qaroriga murojaat qilish.
Dunyo savdosi nimani anglatadi?
Dunyo bo’ylab birja bozorlarining chorshanba kuni savdo sudining qaroriga javobi ijobiy deb taklif qildi.
Ammo bu yanada katta noaniqlikni anglatadi.
Ba’zi tahlilchilarga ko’ra, Trump turli xil huquqiy asoslar asosida tariflarni qaytarishga urinishi mumkin.
Masalan, Trump 1974 yilgi savdo-iqtisodiy faoliyatning 301-qismidagi tariflarni qaytarishga urinib ko’rishi mumkin. Bu AQShning savdo vakili (USTR) savdo bitimlarini buzsa, “kamsituvchi” deb hisoblanadigan chet el amaliyotini hal qilishga imkon beradi.
Trump, shuningdek, boshqa tarmoqlarda, shu jumladan giyohvand moddalar va yarimo’tkazgichlarga tahdid soladi. Agar IEELA tomonidan asoslanmagan bo’lsa, ular hali ham amalga oshirilishi mumkin.
O’tgan oyda Jahon Savdo Tashkiloti (JST) Trumpning tariflari tufayli “keskin yomonlashdi”.
JST global tovar savdosini 2025 yilda 0,2% ga qisqartirishini kutmoqda va bu yil avval u 2,7% ga o’sishini taxmin qildi.
Savdo sudining ajrimi, agar u o’tkazilsa, biroz yaxshiroq ishlashiga yordam berishi mumkin.
Biroq, AQSh tariflari amalga oshiriladimi yoki yo’qmi, noaniqlikni aniqlash oqibatlari.
Pastki qatorda shuni ko’rsatadiki, ko’plab iqtisodchilar bu yil savdo juda yomon ta’sir ko’rsatmoqda.
“Trumpning savdo urushi tugamaydi – uzoq zarba emas”, deydi marhum fanna, maslahatchi TS lombarbard.
Dunyodan
Qirg‘izistonda viloyat va tumanlar tugatiladi. Japarov yangi boshqaruv tizimini taklif qilmoqda
Qirg‘iziston prezidenti Sadir Japarov mamlakatning ma’muriy-hududiy tizimini tubdan o‘zgartirish rejasini ma’lum qildi.
Uning so‘zlariga ko‘ra, kelajakda viloyatlar va tumanlar tugatilib, ularning o‘rnida 20 ta yirik tumanlar tashkil etilishi mumkin.
“Oxir-oqibat, mamlakat 20 ta tumanga bo’linadi. Bu jarayonga hali vaqt bor, taxminan 3-4 yil”, – dedi davlat rahbari.
Japarovning aytishicha, islohotlar darhol amalga oshirilmaydi. Birinchidan, bitta tuman tajriba tariqasida tashkil etiladi va uning samarasi ikki-uch yil davomida tekshiriladi.
Hududning davlat subsidiyalaridan tashqari mustaqil iqtisodiy faoliyatga qodirligi asosiy mezondir. Tajribali loyiha muvaffaqiyatli amalga oshirilsa, ma’muriy tuzilma to‘liq qayta ko‘rib chiqiladi.
Darvoqe, Qirg‘izistonda ma’muriy-hududiy islohot doirasida so‘nggi ikki yilda qishloqlar soni 452 tadan 231 taga qisqartirildi.
Mutaxassislarning ta’kidlashicha, islohotlar milliy boshqaruvni optimallashtirish va mahalliy byudjetlarni yanada mustaqil qilishga qaratilgan.
Jahon bozorida neft narxi yana oshdi.
13 aprel kuni neft narxi bir barrel uchun 100 dollardan oshdi. Brent markali neft fyucherslari juma kuni 0,75 foizga pasayib, 6,71 dollarga yoki 7,05 foizga oshib, bir barreli uchun 101,90 dollarga yetdi, deya xabar beradi Reuters.
AQShning West Texas Intermediate nefti 7,59 dollarga yoki 7,86 foizga oshib, bir barrel uchun 104,16 dollarni tashkil qildi. Avvalgi sessiyada u 1,33% ga pasaygan.
O‘sish AQSh Markaziy qo‘mondonligi 13-aprel kuni Hormuz bo‘g‘ozi yopilganini e’lon qilganidan keyin ro‘y berdi. Blokada Eron portlariga kiruvchi va chiquvchi barcha dengiz transporti uchun amal qiladi.
Fors ko’rfazi davlatlari AQSh va Eron o’rtasidagi muzokaralarni qayta boshlashni maqsad qilgan. Bu haqda Wall Street Journal nashri xabar berdi.
Nashrning qayd etishicha, mintaqa davlatlari muzokaralar to‘xtatilganidan so‘ng tomonlar o‘rtasida muloqotni tiklash uchun faol diplomatik sa’y-harakatlarni amalga oshirmoqda.
Hisobotga ko‘ra, bu jarayon “janob Trampga ta’sir o‘tkazish poygasini boshlab bergan”.
Bu davlatlar, shuningdek, ikki hafta davom etgan nozik sulh bitimini uzaytirish borasida AQSh bilan muzokaralar olib bormoqda.
Biroq, xabarlarga ko’ra, Donald Tramp ma’muriyati o’z pozitsiyasini o’zgartirish niyatida emas. AQSh vitse-prezidenti Jey Di Vensning aytishicha, Qo’shma Shtatlar Eronga o’zining “eng yaxshi va oxirgi taklifini” taklif qilgan, ammo uni o’zgartirish niyatida emas.
Mutaxassislarning ta’kidlashicha, muzokaralarni qayta boshlashga urinish mintaqadagi vaziyatni barqarorlashtirishga qaratilgan, biroq tomonlarning pozitsiyasi hozircha mutlaqo boshqacha.
Janubiy Koreya mobil foydalanuvchilari uchun yangi qoidalarni joriy qiladi. Unga ko‘ra, abonentlar internet-paketi tugaganidan keyin ham o‘chirilmaydi.
SK Telecom, KT Corp va LG Fan, axborot va kommunikatsiya vazirligi Uplus kompaniyasi bilan kelishuvga erishdi. Yangi qoidalarga ko‘ra, yuqori tezlikdagi internet cheklovlari tugaganidan keyin ham foydalanuvchilar sekundiga 400 kilobit internet tezligi bilan ta’minlanadi.
Bu tezlik video tomosha qilish kabi og‘ir xizmatlar uchun yetarli emas, lekin messenjerlardan foydalanish, xarita xizmatlarini ochish va asosiy internet xizmatlaridan foydalanish kifoya.
Vazirlik maʼlumotlariga koʻra, yangi tizim iyun oyi oxirigacha joriy etilishi kutilmoqda. O’zgartirish 7,17 million cheklangan internet tarif foydalanuvchilariga foyda keltirishi kutilmoqda.
Hisob-kitoblarga ko’ra, odamlar yiliga 322 milliard von (taxminan 218 million dollar) tejashlari mumkin.
Rasmiylarning ta’kidlashicha, raqamli asrda internet odamlar uchun zaruratga aylangan va barcha fuqarolar asosiy ma’lumotlarga ega bo’lishi muhimdir.
Yangi qoidalar 65 va undan katta yoshdagi fuqarolarga qo‘ng‘iroq va SMS xizmatlarini ham kengaytiradi. Bu o’zgarish qariyb 1,4 million qariyalarga ta’sir qiladi.
Dunyodan
Prezident Trampning G‘azo tinchlik rejasi moliya etishmasligi tufayli to‘xtab qoldi – Reuters
AQSh prezidenti Donald Tramp tomonidan taklif etilgan G‘azoni qayta qurish va boshqarish rejasi moliyaviy muammolar tufayli to‘liq amalga oshirilmadi. Bu haqda Reuters manbalarga tayanib xabar berdi.
Ma’lumotlarga ko‘ra, G‘azoni qayta tiklash uchun va’da qilingan 17 milliard dollarning faqat bir qismi haqiqatda ajratilgan. Manbalarning ta’kidlashicha, hozirgacha 10 davlatdan faqat uchtasi mablag’ ajratgan: Birlashgan Arab Amirliklari, Marokash va Qo’shma Shtatlar.
Jami ajratilgan mablag‘ 1 milliard dollardan kam.
Bu holat AQSh tomonidan qo‘llab-quvvatlangan G‘azo boshqaruvi milliy qo‘mitasi (NCAG) faoliyatiga salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda. Bu tuzilma HAMAS o’rniga G’azoni egallashi kerak edi.
Manbalarning ta’kidlashicha, NCAG moliyaviy va xavfsizlik muammolari tufayli hozirda G’azoda emas. Hozirda a’zolar Qohiradagi mehmonxonada qolib, muzokaralarni kutmoqda.
Shu bilan birga, Falastin rasmiylari AQSh vakillari XAMAS va boshqa guruhlarni “hozirda moliyalash imkoni yo’q” haqida xabardor qilganini da’vo qilmoqda.
Xamas bir necha bor hokimiyatni qoʻmitaga topshirishga tayyorligini bildirgan, biroq Isroil qoʻshinlarini olib chiqib ketish va oʻt ochishni toʻxtatish boʻyicha kafolatlar talab qilgan.
AQSh rejasiga ko’ra, G’azo XAMAS qurolsizlantirilgandan keyin va Isroil qo’shinlari olib chiqib ketilgandan keyin qayta tiklanishi kerak edi. Biroq, jarayon hozircha muzokaralarda to’xtab qolgan.
Mutaxassislarning aytishicha, ikki yillik urushdan so‘ng G‘azoni qayta tiklash uchun taxminan 70 milliard dollar kerak bo‘ladi. Bu vaqt ichida hududdagi binolarning taxminan 80 foizi vayron bo’lgan.
Ayni paytda Eron bilan bog’liq yangi mojarolar vaziyatni yanada murakkablashtirayotgani ta’kidlangan.
AQSh tomonidan tuzilgan Tinchlik kengashi moliyaviy muammolar mavjudligini rad etib, barcha talablar o‘z vaqtida bajarilganini aytdi.
Shu bilan birga, qurolsizlanish bo’yicha muzokaralar hali yakuniga yetmagan. Isroil Hamas qurollarini to’liq tashlab ketmaguncha o’z qo’shinlarini olib chiqmasligini aytdi, biroq Xamas bunga qarshi.
Ayrim diplomatik manbalar Isroil G‘azodagi keng ko‘lamli harbiy amaliyotlarini tez orada qayta boshlashi mumkinligini inkor etmadi.
Eslatib o‘tamiz, 2023-yilning 7-oktabr kuni Isroilda Xamas hujumi oqibatida 1200 ga yaqin odam halok bo‘lgan edi. G‘azoda javob hujumlari natijasida 72 mingdan ortiq odam halok bo‘lgani xabar qilingan.
«Arsenal» va Avstriya termasi sobiq futbolchisi fojiali tarzda vafot etdi
To‘rt oy oldin sotilgan Qurilish vazirligi binosi yana qayta auksionga qo‘yildi
Toshkent shahrining 12 ta tumani ma’lum bir sanoat yoki xizmat ko‘rsatish tarmog‘iga ixtisoslashtiriladi
-
Dunyodan4 days ago
Eron rahbarlari AQSh va Isroildan tovon puli talab qilmoqda
-
Iqtisodiyot4 days ago
Centrum Air mavsumning asosiy yo‘nalishlaridan birini ishga tushiradi – Antalyaga kunlik reyslar
-
Dunyodan4 days ago
Eronning sobiq tashqi ishlar vaziri havo hujumida halok bo‘ldi
-
Mahalliy4 days ago
Xorijlik abituriyentlar uchun «Yangi O‘zbekiston stipendiyasi» grant dasturi joriy etiladi
-
Iqtisodiyot1 day ago
O‘zbekistonga kofe importi keskin kamaydi
-
Siyosat4 days ago
Buxoroda O‘zbekiston va Qozog‘iston yetakchilarining uchrashuvi bo‘lib o‘tdi
-
Turk dunyosi4 days agoDadam Turkiyadagi dahshatli tish davolash tufayli tishlarini yo’qotib, o’z joniga qasd qiladi
-
Sport3 days agoToshkentda taekvondo bo‘yicha yoshlar o‘rtasidagi jahon chempionati start oldi