Dunyodan
G’arb qanday qilib Rossiyaga Ukraina bilan urush olib bormoqda
Vitaliy Shevchenko
Rossiya muharriri, BBC kuzatuvi
Getty Images
To’rtinchi İsvalda Rossiya chet elda qazib olinish natijasida Ukraina bilan urush uchun milliardlab, milliardlab urush uchun milliardlab kelmoqda
Rossiya G’arbning g’arbiy qismida, shuningdek, Ukrainaning to’rtinchi yilida Ukrainaning to’liq bosqinini o’tkazishda yordam beradigan Rossiya yoqilg’i yoqilg’isidan milliardlab kelgusida sotishda davom etmoqda.
Keklishma 2022 yil fevral oyida boshlanganligi sababli, Rossiya ukrainani ittifoqchilari ajratilgan Ukrainadan olingan Ukrainaga qaraganda uch baravar ko’proq pul sarfladi.
BBC tomonidan tahlil qilingan ma’lumotlar shuni ko’rsatadiki, Ukrainaning G’arbiy ittifoqchilari Rossiyani Ukrainaga yordam berishganidan ko’proq ugracevodorodlar uchun ko’proq pul to’lagan.
Aktyorlarning ta’kidlashicha, Evropa va Shimoliy Amerika hukumatlari Rossiya neft va gazini Ukraina bilan urushni targ’ib qilish uchun ko’proq ish qilishlari kerak.
Rossiya hali ham qancha turadi?
Neft va gazni sotishdan tushgan daromad Rossiya urush texnikasini yuritishning muhimdir.
Rossiya davlatlarining daromadlarining qariyb uchdan bir qismi va eksportning 60 foizidan ortig’idagi neft va gaz hisobi.
2022 yil fevral oyida bosqinchilik Ukraina ittifoqchilari Rossiya uglevodorodlariga qarshi sanktsiyalar kiritdilar. AQSh va Buyuk Britaniya Rossiya neft va gazini taqiqlashdi, Evropa Ittifoqi Rossiya dengizi bilan xom neftdan import qilishni taqiqladi, ammo gaz taqiqlanmagan.
Shunga qaramay, 29 mayga kelib, Rossiyada bosqinchi bosqinchilik boshlanganidan beri Rossiyada bosqinchi bosma, shu jumladan elektr va toza havo tadqiqotlari markazi (CREA).
Ushbu summaning aksariyati Evropa Ittifoqiga a’zo davlatlar tomonidan kelayotgan 29 milliard evro edi.
Evropa Ittifoqi shtati Ukraina 2025 yil yanvar oyida transportni kesib tashlaguniga qadar to’g’ridan-to’g’ri Rossiyadan to’g’ridan-to’g’ri Rossiyadan import qilishni davom ettirmoqda, Rossiya xom nefti hanuzgacha Vengriya va Slovakiyaga quvur qilinadi.
Rossiya gazi kurka orqali tobora ko’proq hajmda Evropaga quvur qilinadi. Kriklar ma’lumotlari shuni ko’rsatadiki, 2025 yilning yanvar va 2025 yil yanvar va 2025 yildagi 2024 yildagi shu davrda o’sgan.
Vengriya va Slovakiya hali ham Rossiya quvuri gazini Türkine orqali olishadi.
G’arbning harakatlariga qaramay, 2024 yilda Rossiyaning qazilma yoqilg’i yoqilg’isi 2023 yilga nisbatan 5 foizga pasaydi, shunga o’xshash 6% eksportga ko’ra eksportga muvofiq eksportga muvofiq 6% ga teng. Bundan tashqari, o’tgan yili Rossiyaning xom-neft eksporti eksportidan tushishi 6 foizga oshdi, gaz quvuridan olingan daromadlar o’tgan yilning shu davriga nisbatan 9 foizga oshdi.
Rossiyada Evropaga gaz eksporti 2024 yilda 20% ga o’sib, suyultirilgan gaz (LNG) rekord darajaga ko’tarilishni ko’rsatmoqda. Ayni paytda Rossiyaning LNG eksportining yarmi Evropa Ittifoqiga boradi, deydi Kare.
Kaja Kallas, Evropa Ittifoqi uchun tashqi siyosat rahbarining ta’kidlashicha, ittifoq Rossiya neft va gaz haqidagi “eng kuchli sanktsiyalar” ni tayinlamaydi. Chunki ba’zi a’zo davlatlar mojaro avjiga chiqqan va ularni sotib olishdan qo’rqish va qisqa muddatda arzon.
LNG importi Rossiya uchun Evropa Ittifoqi tomonidan tasdiqlangan eng so’nggi 17-sanktsiyalar to’plamiga kiritilmagan, ammo ular 2027 yil oxiriga qadar Rossiya gaz importini tugatish uchun yo’l xaritasini qabul qilishadi.
Ma’lumot shuni ko’rsatadiki, Rossiya toshqin yoqimtoylarini sotishdan keyingi pullar izchil bo’lgan Ukrainaning yordam miqdoridan yuqori bo’ldi.
Yoqilg’i uchun chanqoq G’arbning Rossiyaning urushlarini moliyalashtirish qobiliyatini cheklashga xalaqit berishiga xalaqit berishi mumkin.
Bosim guruhining global Shohidi uchun katta kampaniyalik May Rosnerning aytishicha, ko’plab G’arb polisbusi Rossiya yoqilg’i importini kesib o’tishning energiya narxi ko’tarilishiga olib kelishi mumkinligidan qo’rqishadi.
“Ko’pgina hukumatlar Rossiyaning neft bozorida nima degani, global energiya bozori uchun bu juda ko’p qo’rqitish mumkin emas. Energiya bozori juda zararli yoki juda ko’p qirrali.
“Qayta ishlash bo’shliqlari”
To’g’ridan-to’g’ri sotishdan tashqari, Rossiya tomonidan eksport qilinadigan ba’zi neft G’arbda “Qayta ishlash bo’shliqlari” deb nomlangan narsa orqali uchinchi davlatlarda yoqilg’i mahsulotlariga ishlov berilgandan so’ng yakunlanadi. Shuningdek, u boshqa mamlakatlardan xom neft bilan suyultirilishi mumkin.
Krik Turkiyada uchta “kirni qayta ishlash zavodi” ni aniqladi, Hindistonda uchta Rossiya xom neftini qayta ishladi va natijada yoqilg’ini ruxsat etilgan davlatlarga sotdi. Aytishlaricha, ular ruxsat etilgan davlat uchun mahsulot ishlab chiqarish uchun 6,1 milliard evro neftidan foydalanishgan.
Hindistonning neft vazirligi Kleytning hisobotini “Hindistonning tasvirini buzishga aldaydigan harakat” deb tanqid qildi.
Getty Images
G’arb mamlakatlari, shu jumladan Buyuk Britaniya, Rossiyada “Kil yuvishni qayta ishlash zavodlaridan” unumdorliklarni olib kirdi.
“(Bu mamlakatlar) undirilgan mamlakatlar buni qabul qilishga tayyor ekanliklarini bilishadi. Bu bo’shliq. Bu hamma narsani biladi, lekin hech kim buni qilmaydi.
Aktyorlar va ekspertlar G’arb hukumatlari Kremlning moliyaviy resurslariga neft va gaz daromadlarini to’xtatish uchun vosita va vositalarga ega ekanliklarini ta’kidlamoqda.
Endi Rossiyaning sobiq prezidentining sobiq vakili Vladimir Mirov, Vladimir Putinning sobiq vakili Vladimir Mirov, Rossiya uglevodorod savdosiga qo’yilgan sanktsiyalar, xususan G7 davlat guruhi tomonidan qabul qilingan neft narxi qoplamlarini amalga oshirishi kerak.
Ammo u AQShning Donald Trump tomonidan boshlangan islohotlarni AQSh G’aznachilik boshqarmasi va xorijiy aktivlarni boshqarish byurosi va xorijiy aktivlarni boshqarishning byurosi (Tac) ga qarshi kurashishidan qo’rqadi.
Yana bir yo’lda sanktsiyalarni evakuatsiya qilish bo’yicha jalb qilingan tankerlarning rus “soyali parkida” tobora kuchayib bordi.
“Bu murakkab jarrohlik protsedurasi. Har bir haftada siz yangi litsenziyalangan tomirlar, qobiq kompaniyalari, savdogarlar, sug’urta kompaniyalarining partiyasini va boshqa narsalar va boshqa narsalar bilan doimiy ravishda ozod qilishingiz kerak”, deydi “Olov”. Uning so’zlariga ko’ra, bu G’arb hukumatlari 2025 yil yanvar oyida Jo Baydenning pensiya ma’muriyati tomonidan yangi sanktsiyalarni joriy etadigan mintaqadon.
May Rossiyalik LNG eksportini Evropaga taqiqlash va G’arb yurisdiktsiyasida qayta ochilgan bo’shliqni yopish taqiqlanganligi “G’arb uglevodorodlardan g’arbiy ajratishni yakunlash uchun muhim qadam”.
CHAYRANGANIGA xabariga ko’ra, Evropa Ittifoqi uchun Rossiya LNG importini tark etish nisbatan oson.
“LNG eksportining 50 foizi Evropa Ittifoqiga yo’naltirilgan va 2024 yilda Evropa Ittifoqi (LNG) ning atigi 5 foizi, shu sababli, u Evropa Iste’molchilariga zarar etkazadi”, dedi u Evropa Iste’molchilariga zarar etkazadi “, dedi u Evropa Iste’molchilariga zarar etkazadi”, dedi u Evropa Iste’molchilariga zarar etkazadi “, dedi u Evropa Iste’molchilariga zarar etkazadi”, dedi u Evropa Iste’molchilariga zarar etkazadi “, dedi u Evropa Iste’molchilariga zarar etkazadi”, dedi u Evropa Iste’molchilariga zarar qiladi “, dedi u.
Trumpning neft narxi urushni tugatish rejasi
Bi-bi-si internet tomonidan so’ralgan ekspert Donald Trumpning neft narxlarini pasaytirsa, Ukraina bilan urush tugaydi.
“Moskvadagi odamlar bu g’oyadan kulishmoqda, chunki Amerikaning slanets neft sanoati, dunyodagi eng kam iqtisodiy-raqobatbardosh neft sanoatining eng kam talablariga javob beradi”, dedi Milov BBCga.
Raggonanning ta’kidlashicha, Rossiyalik xom neft ishlab chiqarishning narxi Saudiya Arabistoni kabi OPEKning OPEH mamlakatlariga qaraganda pastroq, shuning uchun u Rossiya oldida neft narxi pasayadi.
“Saudiya Arabistoni bunga rozi bo’lishi mumkin. Bu oldin sudlangan. Bu Saudiya Arabistoni va AQSh o’rtasidagi mojaroga olib keldi”, deydi u.
Rossnerning ta’kidlashicha, G’arbning Ukrainani qo’llab-quvvatlayotganda Rossiya uglevodorodlarini sotib olgan ma’naviy va amaliy mavzular mavjud.
“Bizda hozirda biz bosqinchilarga urushga qarshilik ko’rsatib, bizni tanqid qilishimiz va jamg’arganligimizni moliyalashtirishimiz mumkin”, deydi u. “Qazib qolgan yoqilg’iga ishonish, biz haqiqatan ham energiya bozorlari, global energiya ishlab chiqaruvchilar va dushman diktatorlarning injiqliklari bo’yicha ekanligimizni anglatadi”.
Sizning kuningizni boshlashingiz kerak bo’lgan barcha sarlavhalar bilan bizning eng flagmani yangiliklarini oling. Bu erda ro’yxatdan o’ting.
Jahon bozorida neft narxi yana oshdi.
13 aprel kuni neft narxi bir barrel uchun 100 dollardan oshdi. Brent markali neft fyucherslari juma kuni 0,75 foizga pasayib, 6,71 dollarga yoki 7,05 foizga oshib, bir barreli uchun 101,90 dollarga yetdi, deya xabar beradi Reuters.
AQShning West Texas Intermediate nefti 7,59 dollarga yoki 7,86 foizga oshib, bir barrel uchun 104,16 dollarni tashkil qildi. Avvalgi sessiyada u 1,33% ga pasaygan.
O‘sish AQSh Markaziy qo‘mondonligi 13-aprel kuni Hormuz bo‘g‘ozi yopilganini e’lon qilganidan keyin ro‘y berdi. Blokada Eron portlariga kiruvchi va chiquvchi barcha dengiz transporti uchun amal qiladi.
Fors ko’rfazi davlatlari AQSh va Eron o’rtasidagi muzokaralarni qayta boshlashni maqsad qilgan. Bu haqda Wall Street Journal nashri xabar berdi.
Nashrning qayd etishicha, mintaqa davlatlari muzokaralar to‘xtatilganidan so‘ng tomonlar o‘rtasida muloqotni tiklash uchun faol diplomatik sa’y-harakatlarni amalga oshirmoqda.
Hisobotga ko‘ra, bu jarayon “janob Trampga ta’sir o‘tkazish poygasini boshlab bergan”.
Bu davlatlar, shuningdek, ikki hafta davom etgan nozik sulh bitimini uzaytirish borasida AQSh bilan muzokaralar olib bormoqda.
Biroq, xabarlarga ko’ra, Donald Tramp ma’muriyati o’z pozitsiyasini o’zgartirish niyatida emas. AQSh vitse-prezidenti Jey Di Vensning aytishicha, Qo’shma Shtatlar Eronga o’zining “eng yaxshi va oxirgi taklifini” taklif qilgan, ammo uni o’zgartirish niyatida emas.
Mutaxassislarning ta’kidlashicha, muzokaralarni qayta boshlashga urinish mintaqadagi vaziyatni barqarorlashtirishga qaratilgan, biroq tomonlarning pozitsiyasi hozircha mutlaqo boshqacha.
Janubiy Koreya mobil foydalanuvchilari uchun yangi qoidalarni joriy qiladi. Unga ko‘ra, abonentlar internet-paketi tugaganidan keyin ham o‘chirilmaydi.
SK Telecom, KT Corp va LG Fan, axborot va kommunikatsiya vazirligi Uplus kompaniyasi bilan kelishuvga erishdi. Yangi qoidalarga ko‘ra, yuqori tezlikdagi internet cheklovlari tugaganidan keyin ham foydalanuvchilar sekundiga 400 kilobit internet tezligi bilan ta’minlanadi.
Bu tezlik video tomosha qilish kabi og‘ir xizmatlar uchun yetarli emas, lekin messenjerlardan foydalanish, xarita xizmatlarini ochish va asosiy internet xizmatlaridan foydalanish kifoya.
Vazirlik maʼlumotlariga koʻra, yangi tizim iyun oyi oxirigacha joriy etilishi kutilmoqda. O’zgartirish 7,17 million cheklangan internet tarif foydalanuvchilariga foyda keltirishi kutilmoqda.
Hisob-kitoblarga ko’ra, odamlar yiliga 322 milliard von (taxminan 218 million dollar) tejashlari mumkin.
Rasmiylarning ta’kidlashicha, raqamli asrda internet odamlar uchun zaruratga aylangan va barcha fuqarolar asosiy ma’lumotlarga ega bo’lishi muhimdir.
Yangi qoidalar 65 va undan katta yoshdagi fuqarolarga qo‘ng‘iroq va SMS xizmatlarini ham kengaytiradi. Bu o’zgarish qariyb 1,4 million qariyalarga ta’sir qiladi.
Dunyodan
Prezident Trampning G‘azo tinchlik rejasi moliya etishmasligi tufayli to‘xtab qoldi – Reuters
AQSh prezidenti Donald Tramp tomonidan taklif etilgan G‘azoni qayta qurish va boshqarish rejasi moliyaviy muammolar tufayli to‘liq amalga oshirilmadi. Bu haqda Reuters manbalarga tayanib xabar berdi.
Ma’lumotlarga ko‘ra, G‘azoni qayta tiklash uchun va’da qilingan 17 milliard dollarning faqat bir qismi haqiqatda ajratilgan. Manbalarning ta’kidlashicha, hozirgacha 10 davlatdan faqat uchtasi mablag’ ajratgan: Birlashgan Arab Amirliklari, Marokash va Qo’shma Shtatlar.
Jami ajratilgan mablag‘ 1 milliard dollardan kam.
Bu holat AQSh tomonidan qo‘llab-quvvatlangan G‘azo boshqaruvi milliy qo‘mitasi (NCAG) faoliyatiga salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda. Bu tuzilma HAMAS o’rniga G’azoni egallashi kerak edi.
Manbalarning ta’kidlashicha, NCAG moliyaviy va xavfsizlik muammolari tufayli hozirda G’azoda emas. Hozirda a’zolar Qohiradagi mehmonxonada qolib, muzokaralarni kutmoqda.
Shu bilan birga, Falastin rasmiylari AQSh vakillari XAMAS va boshqa guruhlarni “hozirda moliyalash imkoni yo’q” haqida xabardor qilganini da’vo qilmoqda.
Xamas bir necha bor hokimiyatni qoʻmitaga topshirishga tayyorligini bildirgan, biroq Isroil qoʻshinlarini olib chiqib ketish va oʻt ochishni toʻxtatish boʻyicha kafolatlar talab qilgan.
AQSh rejasiga ko’ra, G’azo XAMAS qurolsizlantirilgandan keyin va Isroil qo’shinlari olib chiqib ketilgandan keyin qayta tiklanishi kerak edi. Biroq, jarayon hozircha muzokaralarda to’xtab qolgan.
Mutaxassislarning aytishicha, ikki yillik urushdan so‘ng G‘azoni qayta tiklash uchun taxminan 70 milliard dollar kerak bo‘ladi. Bu vaqt ichida hududdagi binolarning taxminan 80 foizi vayron bo’lgan.
Ayni paytda Eron bilan bog’liq yangi mojarolar vaziyatni yanada murakkablashtirayotgani ta’kidlangan.
AQSh tomonidan tuzilgan Tinchlik kengashi moliyaviy muammolar mavjudligini rad etib, barcha talablar o‘z vaqtida bajarilganini aytdi.
Shu bilan birga, qurolsizlanish bo’yicha muzokaralar hali yakuniga yetmagan. Isroil Hamas qurollarini to’liq tashlab ketmaguncha o’z qo’shinlarini olib chiqmasligini aytdi, biroq Xamas bunga qarshi.
Ayrim diplomatik manbalar Isroil G‘azodagi keng ko‘lamli harbiy amaliyotlarini tez orada qayta boshlashi mumkinligini inkor etmadi.
Eslatib o‘tamiz, 2023-yilning 7-oktabr kuni Isroilda Xamas hujumi oqibatida 1200 ga yaqin odam halok bo‘lgan edi. G‘azoda javob hujumlari natijasida 72 mingdan ortiq odam halok bo‘lgani xabar qilingan.
Buyuk Britaniya bosh vaziri Key Starmer mamlakati Hormuz bo‘g‘ozini yopish bo‘yicha sa’y-harakatlarni birlashtirmasligini tasdiqladi. Bu haqda Guardian gazetasi xabar berdi.
Uning aytishicha, hukumat pozitsiyasi aniq: London bunday harbiy yoki cheklovchi choralarga rozi bo‘lmaydi.
Starmerning so‘zlariga ko‘ra, Hormuz bo‘g‘ozidagi har qanday cheklovlar global energiya bozorlariga salbiy ta’sir ko‘rsatadi.
“Har safar boʻgʻoz yopilganda yoki navigatsiya cheklansa, neft va gaz bozorga chiqmaydi va narxlar koʻtariladi. Men buni xohlamayman. Energiya narxlari barqarorlashishi va tushishi kerak”, – deydi u.
Bosh vazir, shuningdek, Buyuk Britaniya mintaqadagi minalarni tozalash imkoniyatiga ega ekanligini ta’kidladi va barcha sa’y-harakatlarni diplomatik va siyosiy yo’llar bilan kanalni ochishga qaratish kerakligini aytdi.
Bungacha AQSh Markaziy qoʻmondonligi (CENTCOM) Hormuz boʻgʻozi yopilganini eʼlon qilgan edi. Unda aytilishicha, AQSh harbiylari kemalarning Eron portlariga kirishi va chiqishini cheklaydi, biroq boshqa davlatlardan kelgan kemalarning o‘tishiga to‘siq qo‘yilmaydi.
Mutaxassislarning fikricha, Buyuk Britaniyaning qarorini energiya bozorida barqarorlikni saqlashga qaratilgan chora sifatida baholash mumkin.
Kripto-aktivlardan to‘lov vositasi sifatida foydalanishga ruxsat beriladi
Hisob palatasining SSVdagi vakili tayinlandi
QR-kod orqali to‘lovlarni amalga oshirish tartibi tasdiqlandi
-
Dunyodan4 days ago
Eron rahbarlari AQSh va Isroildan tovon puli talab qilmoqda
-
Iqtisodiyot4 days ago
Centrum Air mavsumning asosiy yo‘nalishlaridan birini ishga tushiradi – Antalyaga kunlik reyslar
-
Siyosat4 days ago
Buxoroda O‘zbekiston va Qozog‘iston yetakchilarining uchrashuvi bo‘lib o‘tdi
-
Mahalliy3 days ago
Xorijlik abituriyentlar uchun «Yangi O‘zbekiston stipendiyasi» grant dasturi joriy etiladi
-
Dunyodan4 days ago
Eronning sobiq tashqi ishlar vaziri havo hujumida halok bo‘ldi
-
Siyosat4 days ago
To‘qayev va Mirziyoyev sun’iy intellekt bo‘yicha umummilliy xakatonga tashrif buyurdi
-
Turk dunyosi3 days agoDadam Turkiyadagi dahshatli tish davolash tufayli tishlarini yo’qotib, o’z joniga qasd qiladi
-
Sport3 days agoToshkentda taekvondo bo‘yicha yoshlar o‘rtasidagi jahon chempionati start oldi