Iqtisodiyot
SpaceX tarixdagi eng yirik IPOʻni amalga oshirdi
Amerikalik milliarder Ilon Maskka tegishli bo‘lgan SpaceX kompaniyasi tarixiy moliyaviy natijaga erishdi. Kompaniya o‘zining ilk ommaviy aksiyalar joylashtirish jarayoni (IPO) doirasida 555,6 million dona aksiyani har biri 135 dollardan sotib, jami 75 milliard dollar mablag‘ jalb qildi. Bu ko‘rsatkich IPO tarixidagi eng yirik natija sifatida qayd etilmoqda.
12 iyun kuni kompaniya aksiyalari Nasdaq birjasida rasman savdoga chiqariladi. Investorlar tomonidan berilgan baholashga ko‘ra, SpaceXʼning bozor qiymati dastlabki bosqichda 1,77 trillion dollarga teng bo‘ladi.
Bu natija Ilon Maskni dunyodagi birinchi «trillioner»ga aylantirishi mumkin. Mutaxassislar hisob-kitoblariga ko‘ra, SpaceX va Tesla kompaniyalaridagi ulushlarining bozor qiymati asosida uning umumiy boyligi 1 trillion dollarlik marradan oshib ketadi. Albatta, bu mablag‘ asosan aksiyalar qiymatiga bog‘liq bo‘lib, «qog‘ozdagi boylik» hisoblanadi.
Taqqoslash uchun, avvalgi eng yirik IPO 2019 yilda Saudiya Arabistonining Saudi Aramco neft kompaniyasi tomonidan amalga oshirilgan bo‘lib, u vaqtda kompaniya qariyb 29 milliard dollar jalb qilgan edi.
Investorlarga keng imkoniyat
NBC News ma’lumotlariga ko‘ra, SpaceX aksiyalarning qariyb 30 foizini oddiy investorlarga taklif qilishni rejalashtirgan. Bu AQSh fond bozoridagi an’anaviy 10 foizlik ulushdan ancha yuqori hisoblanadi.
Kompaniyaning 2026 yil may oyida taqdim etgan IPO hujjatlarida uzoq muddatli strategiyasi ham ochib berilgan. Unda Oyni o‘zlashtirish va Marsni koloniyalashtirish asosiy maqsadlardan biri sifatida ko‘rsatilgan. Shuningdek, asteroidlardan foydali qazilmalar qazib olish, Oyda energiya ishlab chiqarish va Yer orbitasida sanoat ishlab chiqarishini yo‘lga qo‘yish kabi loyihalar ham tilga olingan.
Katta daromadlarga qaramay milliardlab zarar
SpaceX hozircha yuqori daromad bilan birga katta xarajatlarni ham boshdan kechirmoqda. 2025 yil yakunlariga ko‘ra kompaniya 18,67 milliard dollar tushum olgan bo‘lsa-da, sof zarari 4,94 milliard dollarga yetgan.
2026 yilning birinchi choragida ham vaziyat shunga o‘xshash bo‘lgan: kompaniya taxminan 4,7 milliard dollar daromad qilgan, ammo 4,28 milliard dollar zarar qayd etgan.
Buning asosiy sabablaridan biri — Starship superog‘ir raketa dasturiga yo‘naltirilayotgan ulkan investitsiyalardir. Hozirgacha mazkur loyihaga 15 milliard dollardan ziyod mablag‘ sarflangan.
Starship kelajakni o‘zgartirishi mumkin
SpaceX rahbariyatining ta’kidlashicha, barcha sinovlar muvaffaqiyatli yakunlansa, Starship raketa tizimi yilning ikkinchi yarmida tijoriy parvozlarni boshlashi mumkin.
Mutaxassislar fikricha, ushbu raketa kosmosga odamlar va yuklarni yetkazish xarajatlarini keskin arzonlashtiradi. Shuningdek, Starlink sun’iy yo‘ldoshlarini orbitaga chiqarishda ham asosiy vositaga aylanadi.
Kompaniya kelajakda sun’iy yo‘ldosh internetini bevosita smartfonlarga yetkazish texnologiyasini kengaytirishni rejalashtirmoqda.
Starlink — SpaceXʼning asosiy daromad manbai
IPOʻdan keyin ham Ilon Mask kompaniya ustidan to‘liq nazoratni saqlab qoladi. Uning qo‘lida aksiyalarning 80 foizdan ortig‘i qoladi.
Hozirgi kunda SpaceXʼning eng katta daromad manbai Starlink hisoblanadi. 2026 yilning birinchi choragida ushbu xizmat 3,26 milliard dollar tushum keltirgan. Starlink xizmatidan dunyoning 164 ta mamlakatida 10,3 milliondan ortiq mijoz foydalanmoqda.
SpaceXʼning birjaga chiqishi nafaqat kosmik industriya, balki global moliya bozorlari uchun ham muhim voqea sifatida baholanmoqda. Kompaniyaning kelajakdagi muvaffaqiyati Starship dasturi va Marsni o‘zlashtirish bo‘yicha rejalarning qay darajada amalga oshishiga bog‘liq bo‘ladi.
Iqtisodiyot
Dollar tinimsiz qimmatlab bormoqda
Dollar tinimsiz qimmatlab bormoqda
Source link
Iqtisodiyot
Ekspertlarning 51 foizi inflyasiya 2027–2028-yillarda 5 foizga tushishini prognoz qilmoqda
Avgust oyida moliya sohasi ekspertlarining kelgusi 12 oy uchun inflyasiya bo‘yicha kutilmalari 6,6 foizni tashkil etdi. Bu ko‘rsatkich iyul oyida ham 6,6 foiz bo‘lgan.
Kelgusi uch yil uchun inflyasion kutilmalar ham o‘zgarmadi — 5,2 foiz. Shu bilan birga, ushbu baholar 5 foizlik maqsadli ko‘rsatkichga yaqin darajada saqlanib qolgan.
So‘rovda qatnashgan ekspertlarning 51 foizi inflyasiyaning 5 foizlik maqsadiga 2027–2028-yillarda erishilishini kutmoqda. 2027-yilda maqsadga erishilishini kutganlar ulushi iyul oyidagi 20 foizdan avgustda 24 foizga oshgan.
Ekspertlarning 80 foizi kelgusi Markaziy bank boshqaruv yig‘ilishidan so‘ng asosiy stavka 14 foiz darajasida o‘zgarishsiz qolishini kutmoqda. Iyul oyida bunday fikrdagi ekspertlar ulushi 76 foiz edi.
Kelgusi 12 oydan so‘ng asosiy stavkaning 13,1 foiz atrofida bo‘lishi kutilmoqda. Iyul oyida bu ko‘rsatkich 13 foiz darajasida baholangan.
Banklararo pul bozorida ham stavkalar bo‘yicha kutilmalar yuqorilagan. Ekspertlar kelgusi bir oyda 14 foiz, uch oyda 14,5 foiz, olti oyda 15 foiz va bir yilda 15,4 foiz atrofidagi stavkalarni kutmoqda.
Real YaIM o‘sishi bo‘yicha kutilmalar joriy yil uchun 6,9 foizga yetdi. Iyul oyida ekspertlar bu ko‘rsatkichni 6,7 foiz deb baholagan.
Kelgusi yil uchun real YaIM o‘sishi 6,6 foiz darajasida kutilmoqda. Bu ham iyul oyidagi 6,5 foizlik prognozdan yuqori.
Nominal ish haqi o‘sishi joriy yilda 13,5 foiz, kelgusi yilda 13,3 foiz bo‘lishi prognoz qilingan. Iyul oyida kelgusi yil uchun bu ko‘rsatkich 13,1 foiz darajasida baholangan.
Iqtisodiyot
O‘zbekistonda ijara xizmatlari hajmi 9 trln so‘mga yetdi
2026-yil yanvar–iyul oylarida O‘zbekistonda ijara xizmatlari hajmi 9 trln so‘mni tashkil etgan. Bu haqda Milliy statistika qo‘mitasi ma’lum qildi.
Bu ko‘rsatkich 2025-yilning mos davriga nisbatan 10,7 foizga oshgan. Ijara xizmatlarining eng katta qismi Toshkent shahri hissasiga to‘g‘ri kelgan.jumladan, poytaxtda yetti oyda 3,3 trln so‘mlik ijara xizmatlari ko‘rsatilgan.
Keyingi o‘rinlarda Toshkent viloyati — 959,5 mlrd so‘m, Samarqand viloyati — 902,9 mlrd so‘m bilan qayd etilgan. Farg‘ona viloyatida xizmatlar hajmi 575 mlrd so‘m, Qashqadaryoda 518,6 mlrd so‘m, Andijonda esa 477 mlrd so‘mni tashkil etgan.
Buxoro viloyatida ijara xizmatlari hajmi 463,2 mlrd so‘mga yetgan. Surxondaryo viloyatida bu ko‘rsatkich 310 mlrd so‘m, Namanganda 306,7 mlrd so‘mni tashkil etgan.
Qoraqalpog‘iston Respublikasida 294,3 mlrd so‘m, Xorazm viloyatida 210,6 mlrd so‘mlik ijara xizmatlari ko‘rsatilgan. Jizzax viloyatida xizmatlar hajmi 163,3 mlrd so‘m, Navoiy viloyatida 153,2 mlrd so‘m, Sirdaryo viloyatida esa 131,2 mlrd so‘mni tashkil etgan.
Iqtisodiyot
Nankin va Toshkent o‘rtasida yuk reyslari yo‘lga qo‘yilishi mumkin
«Uzbekistan Airports» AJ Jiangxi International Cargo Airlines va Beijing Capital Airlines vakillari bilan ishchi uchrashuv o‘tkazdi. Uchrashuvda tomonlar Nankin (Xitoy) va Toshkent o‘rtasida muntazam yuk qatnovlarini yo‘lga qo‘yish imkoniyatlarini muhokama qildi.
Taqdim etilgan rejalarga ko‘ra, parvozlarni 2026 yil 12 oktyabrdan boshlab, haftasiga uch marta amalga oshirish rejalashtirilgan. Qatnovlar uchun Airbus A330 yuk samolyotlaridan foydalanish ko‘zda tutilmoqda. Yuk tashuvlari har ikki yo‘nalishda amalga oshirilishi kutilmoqda. Yuklarning asosiy turlari transchegaraviy elektron tijorat uskunalari va tovarlaridan iborat bo‘lishi mumkin.
Uchrashuv davomida tomonlar yangi yo‘nalishni ishga tushirish bilan bog‘liq tijoriy va operatsion masalalarni, jumladan, aeroport, yerdagi va omborxona xizmatlari ko‘rsatish, havo kemalariga yonilg‘i quyish shartlari, shuningdek, zarur infratuzilma va xodimlarni tayyorlash masalalarini ko‘rib chiqdi.
Nankin — Sharqiy Xitoyning yirik tarixiy, sanoat va logistika markazi, Szyansu provinsiyasining poytaxtidir. Shahar Yanszi daryosi bo‘yida, Shanxaydan taxminan 300 kilometr uzoqlikda joylashgan. Nankin va Toshkent o‘rtasida muntazam yuk reyslarining yo‘lga qo‘yilishi to‘g‘ridan-to‘g‘ri yuk aviatashuvlari geografiyasini kengaytirishga, shuningdek, savdo-logistika aloqalari va elektron tijoratni rivojlantirish uchun qo‘shimcha imkoniyatlar yaratishga xizmat qilishi kutilmoqda.
Iqtisodiyot
«O‘zmilliybank» AJ O‘zbekiston emitentlari orasida birinchi bo‘lib Xitoy kapital bozoriga 250 mln dollarlik obligatsiyalar chiqarmoqchi
2026 yil 9–10 sentyabr kunlari O‘zbekiston Respublikasi Bosh vaziri Abdulla Aripov boshchiligidagi O‘zbekiston Respublikasi delegatsiyasining Xitoy Xalq Respublikasining Gonkong maxsus ma’muriy hududiga tashrifi doirasida «O‘zbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy faoliyat milliy banki» AJ («O‘zmilliybank» AJ) va «China International Capital Corporation» (CICC) Osiyo kapital bozorida hamkorlik qilish bo‘yicha kelishuvga erishdilar.
«Bir makon, bir yo‘l» tashabbusining 11-sammiti doirasida tomonlar Gonkong fond birjasida Xitoy yuani va O‘zbek so‘mida umumiy qiymati 250 million AQSh dollari ekvivalentiga teng bo‘lgan xalqaro obligatsiyalarni chiqarish hamda ularni Gonkong fond birjasida listingdan o‘tkazishni nazarda tutuvchi bitimni imzoladilar.
Erishilgan kelishuv «O‘zmilliybank» AJning Osiyo kapital bozoriga ilk bor chiqishini anglatadi hamda bankning xalqaro qarz olish geografiyasini kengaytirish uchun qo‘shimcha imkoniyatlar yaratadi. Mazkur kelishuvning amalga oshishi bankning moliyalashtirish manbalari va valyuta tarkibini diversifikatsiya qilish, xalqaro investorlar doirasini kengaytirish hamda O‘zbekistondagi ustuvor investitsiya loyihalarini moliyalashtirish uchun Osiyo kapital bozori resurslarini jalb qilish imkonini beradi.
Rejalashtirilayotgan mazkur emissiya «O‘zmilliybank» AJning xalqaro kapital bozorlaridagi izchil faoliyatining navbatdagi bosqichi hisoblanadi. 2020 yildan buyon bank London va Vena fond birjalarda umumiy qiymati 1,13 milliard AQSh dollarini tashkil etuvchi uchta obligatsiya emissiyasini amalga oshirgan.
Mazkur kelishuv 2026 yilga mo‘jallangan davlat investitsiya dasturini amalga oshirish doirasida imzolangan bo‘lib. Ushbu dasturga muvofiq, «O‘zmilliybank» AJ zimmasiga O‘zbekistondagi ustuvor loyihalarni amalga oshirish uchun yetakchi xalqaro moliya institutlaridan jami 1,5 mlrd AQSh dollari ekvivalentidagi mablag‘larni jalb etish vazifasi yuklatilgan.
Imzolangan kelishuv O‘zbekiston va Xitoy o‘rtasidagi moliyaviy-iqtisodiy hamkorlikni izchil kengaytirish borasidagi amaliy natijalardan biri bo‘lib, mazkur hamkorlik so‘nggi yillarda ikki davlat yetakshilarining uzoqni ko‘zlagan siyosati va strategik qarashlari tufayli yangi bosqichga ko‘tarildi.
Ikki tomonlama munosabatlarda savdo-iqtisodiy va investitsiyaviy hamkorlikka alohida e’tibor qaratilmoqda. O‘tgan yil yakunlariga ko‘ra, O‘zbekiston va Xitoy o‘rtasidagi tovar ayirboshlash hajmi 18 milliard AQSh dollariga yaqinlashdi. Yaqin yillarda mazkur ko‘rsatkichni 30 milliard AQSh dollariga yetkazish maqsad qilib olindi. Amaldagi qo‘shma investitsiya loyihalari portfeli qariyb 60 milliard AQSh dollarini tashkil etib, O‘zbekistonda 6 mingdan ortiq qo‘shma korxona faoliyat yuritmoqda.
Shu nuqtai nazardan, Xitoyning yetakchi moliya institutlari bilan hamkorlik kengayib, investitsiya loyihalarini amalga oshirish uchun kapital jalb qilishning yangi mexanizmlari joriy etilmoqda. «O‘zmilliybank» AJning CICC bilan erishgan kelishuvi mazkur yo‘nalishdagi amaliy qadamlardan biri bo‘lib, O‘zbekistonning Osiyo kapital bozorlaridagi ishtirokini kengaytirish, moliyalashtirish manbalarini diversifikatsiya qilish hamda mamlakat iqtisodiyotiga uzoq muddatli resurslarni jalb etishga xizmat qiladi.
Ma’lumot uchun, «O‘zbekiston Respublikasi Tashqi Iqtisodiy faoliyat milliy banki» AJ 1991 yilda tashkil etilgan bo‘lib, mamlakatdagi eng yirik tizimli ahamiyatga ega bank hisoblanadi. 2025 yil yakuniga ko‘ra, bank aktivlari 12 milliard AQSh dollaridan, kredit portfeli 9 milliard AQSh dollaridan, jami kapitali esa 1,6 milliard AQSh dollaridan oshgan.
China International Capital Corporation (CICC) 1995 yilda tashkil etilgan bo‘lib, Xitoyning yetakchi investitsiya banklaridan biri hisoblanadi. Kompaniya investitsiya banking, kapital bozorlari va aktivlarni boshqarish sohalarida xizmatlar ko‘rsatadi hamda Gonkong, Singapur, London va Nyu-York kabi xalqaro moliya markazlarida o‘z faoliyatini amalga oshiradi.
-
Jamiyat5 days ago
Qichqiriq mahallasidagi o‘zgarishlar ko‘zdan kechirildi
-
Siyosat5 days ago
Shavkat Mirziyoyev rafiqasi hamrohligida Seulga keldi (foto)
-
Jamiyat4 days ago
Prezident O‘zbekiston Milliy muzeyi qurilishini ko‘zdan kechirdi (foto)
-
Siyosat3 days ago
Shavkat Mirziyoyev Seuldagi Milliy yodgorlik majmuasiga bordi
-
Jamiyat3 days ago
Murojaatlar bilan ishlashdagi kamchiliklar uchun 151 nafar xodim lavozimidan ozod etildi
-
Mahalliy3 days ago
Toshkentda xorijiy tillarga ixtisoslashtirilgan maktab-internati ochildi
-
Jamiyat3 days ago
«Ma’rifat karvoni» ziyolilarni umummilliy harakatga safarbar etmoqda
-
Jamiyat5 days ago
Shahidlar xotirasi xiyobonidan Chilonzor tumanigacha 20 kilometrlik piyodalar yo‘lagi qurilishi mumkin
