Amerikalik milliarder Ilon Maskka tegishli bo‘lgan SpaceX kompaniyasi tarixiy moliyaviy natijaga erishdi. Kompaniya o‘zining ilk ommaviy aksiyalar joylashtirish jarayoni (IPO) doirasida 555,6 million dona aksiyani har biri 135 dollardan sotib, jami 75 milliard dollar mablag‘ jalb qildi. Bu ko‘rsatkich IPO tarixidagi eng yirik natija sifatida qayd etilmoqda.

12 iyun kuni kompaniya aksiyalari Nasdaq birjasida rasman savdoga chiqariladi. Investorlar tomonidan berilgan baholashga ko‘ra, SpaceXʼning bozor qiymati dastlabki bosqichda 1,77 trillion dollarga teng bo‘ladi.

Bu natija Ilon Maskni dunyodagi birinchi «trillioner»ga aylantirishi mumkin. Mutaxassislar hisob-kitoblariga ko‘ra, SpaceX va Tesla kompaniyalaridagi ulushlarining bozor qiymati asosida uning umumiy boyligi 1 trillion dollarlik marradan oshib ketadi. Albatta, bu mablag‘ asosan aksiyalar qiymatiga bog‘liq bo‘lib, «qog‘ozdagi boylik» hisoblanadi.

Taqqoslash uchun, avvalgi eng yirik IPO 2019 yilda Saudiya Arabistonining Saudi Aramco neft kompaniyasi tomonidan amalga oshirilgan bo‘lib, u vaqtda kompaniya qariyb 29 milliard dollar jalb qilgan edi.

Investorlarga keng imkoniyat

NBC News ma’lumotlariga ko‘ra, SpaceX aksiyalarning qariyb 30 foizini oddiy investorlarga taklif qilishni rejalashtirgan. Bu AQSh fond bozoridagi an’anaviy 10 foizlik ulushdan ancha yuqori hisoblanadi.

Kompaniyaning 2026 yil may oyida taqdim etgan IPO hujjatlarida uzoq muddatli strategiyasi ham ochib berilgan. Unda Oyni o‘zlashtirish va Marsni koloniyalashtirish asosiy maqsadlardan biri sifatida ko‘rsatilgan. Shuningdek, asteroidlardan foydali qazilmalar qazib olish, Oyda energiya ishlab chiqarish va Yer orbitasida sanoat ishlab chiqarishini yo‘lga qo‘yish kabi loyihalar ham tilga olingan.

Katta daromadlarga qaramay milliardlab zarar

SpaceX hozircha yuqori daromad bilan birga katta xarajatlarni ham boshdan kechirmoqda. 2025 yil yakunlariga ko‘ra kompaniya 18,67 milliard dollar tushum olgan bo‘lsa-da, sof zarari 4,94 milliard dollarga yetgan.

2026 yilning birinchi choragida ham vaziyat shunga o‘xshash bo‘lgan: kompaniya taxminan 4,7 milliard dollar daromad qilgan, ammo 4,28 milliard dollar zarar qayd etgan.

Buning asosiy sabablaridan biri — Starship superog‘ir raketa dasturiga yo‘naltirilayotgan ulkan investitsiyalardir. Hozirgacha mazkur loyihaga 15 milliard dollardan ziyod mablag‘ sarflangan.

Starship kelajakni o‘zgartirishi mumkin

SpaceX rahbariyatining ta’kidlashicha, barcha sinovlar muvaffaqiyatli yakunlansa, Starship raketa tizimi yilning ikkinchi yarmida tijoriy parvozlarni boshlashi mumkin.

Mutaxassislar fikricha, ushbu raketa kosmosga odamlar va yuklarni yetkazish xarajatlarini keskin arzonlashtiradi. Shuningdek, Starlink sun’iy yo‘ldoshlarini orbitaga chiqarishda ham asosiy vositaga aylanadi.

Kompaniya kelajakda sun’iy yo‘ldosh internetini bevosita smartfonlarga yetkazish texnologiyasini kengaytirishni rejalashtirmoqda.

Starlink — SpaceXʼning asosiy daromad manbai

IPOʻdan keyin ham Ilon Mask kompaniya ustidan to‘liq nazoratni saqlab qoladi. Uning qo‘lida aksiyalarning 80 foizdan ortig‘i qoladi.

Hozirgi kunda SpaceXʼning eng katta daromad manbai Starlink hisoblanadi. 2026 yilning birinchi choragida ushbu xizmat 3,26 milliard dollar tushum keltirgan. Starlink xizmatidan dunyoning 164 ta mamlakatida 10,3 milliondan ortiq mijoz foydalanmoqda.

SpaceXʼning birjaga chiqishi nafaqat kosmik industriya, balki global moliya bozorlari uchun ham muhim voqea sifatida baholanmoqda. Kompaniyaning kelajakdagi muvaffaqiyati Starship dasturi va Marsni o‘zlashtirish bo‘yicha rejalarning qay darajada amalga oshishiga bog‘liq bo‘ladi.

Source link

Xalqaro valuta jamg‘armasining 2026 yil uchun prognozlariga ko‘ra, Venesuela dunyodagi eng yuqori inflatsiyaga ega mamlakat bo‘lib qolmoqda. Kosta-Rika esa narxlar pasayishi – deflyatsiya kuzatilishi kutilgan yagona davlat sifatida qayd etildi.

XVJning 2026 yil aprel oyida e’lon qilingan World Economic Outlook hisobotiga ko‘ra, Venesuelada yillik o‘rtacha inflatsiya 387,4 foizga yetishi mumkin. Bu dunyodagi eng yuqori ko‘rsatkich hisoblanadi.

Mutaxassislar bu holatni mamlakatda uzoq yillardan beri davom etayotgan siyosiy inqiroz, iqtisodiy boshqaruvdagi muammolar va aholining ommaviy emigratsiyasi bilan izohlamoqda. Dunyodagi eng yirik neft zaxiralaridan biriga ega bo‘lishiga qaramay, 2014 yilda neft narxlarining keskin pasayishi Venesuela iqtisodiyotiga jiddiy zarba bergan.

Yuqori inflatsiya qayd etilayotgan neft eksport qiluvchi davlatlar qatorida Eron (68,9 foiz), Nigeriya (16 foiz) va Liviya (10,5 foiz) ham bor.

Reytingning ikkinchi tomonida esa Karib havzasi mamlakatlari joylashgan. Aruba, Beliz, Grenada, Panama, Sent-Vinsent va Grenadin orollari hamda Bagama orollarida inflatsiya darajasi taxminan 1 foiz atrofida bo‘lishi kutilmoqda.

Kosta-Rikada esa 2026 yil yakunida narxlar o‘rtacha 0,4 foizga pasayishi prognoz qilingan. Iqtisodchilarning ta’kidlashicha, deflyatsiya iste’molchilar uchun ijobiy ko‘rinsa-da, uzoq muddatli davrda talabning pasayishi, biznes daromadlarining qisqarishi va ish haqlariga bosim o‘tkazishi mumkin.

Shu bilan birga, Argentina ham yuqori inflatsiyadan chiqish uchun kurashni davom ettirmoqda. Prezident Xaver Miley hukumati davlat xarajatlarini qisqartirish va subsidiyalarni kamaytirish orqali inflatsiyani pasaytirishga erishgan bo‘lsa-da, mamlakatda 2026 yil uchun inflatsiya 30,4 foiz darajasida prognoz qilinmoqda.

Mileyning eng bahsli g‘oyalaridan biri iqtisodiyotni dollarlashtirish — milliy valutani AQSh dollari bilan almashtirish taklifi bo‘lgan. Biroq 2026 yil holatiga ko‘ra, Argentina hanuz o‘z milliy valutasi — pesodan foydalanmoqda.

XVJ prognozlariga ko‘ra, jahon iqtisodiyoti 2026 yilda o‘sishda davom etadi, ammo o‘sish sur’ati 3,1 foizgacha sekinlashadi. Shu bilan birga, inflatsiya rivojlanayotgan mamlakatlar uchun asosiy iqtisodiy muammolardan biri bo‘lib qolmoqda.

Tahlilchilarning fikricha, Kosta-Rikadagi deflyatsiyadan tortib Venesueladagi qariyb 400 foizlik inflatsiyagacha bo‘lgan ulkan farq bugungi kunda mamlakatlar iqtisodiyoti turlicha rivojlanayotganini yaqqol namoyon etadi.

Source link

Soliq qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2026-yil aprel oyida iste’molchilarga 236,7 millionta xarid cheki uchun 111,8 milliard so‘mdan ortiq keshbek to‘lab berilgan. Yil boshidan buyon esa 848,4 millionta chek bo‘yicha jami 571,3 milliard so‘m keshbek qaytarilgan.

Hisobot davrida keshbek tizimidan foydalanuvchilar soni 8,1 million nafarga yetdi. Aprel oyining o‘zida ushbu ko‘rsatkich 4,8 million nafarni tashkil etdi.

Hududlar kesimida eng katta keshbek hajmi Toshkent shahri hissasiga to‘g‘ri keldi. Poytaxt aholisi aprel oyida 34,9 milliard so‘m keshbek oldi. Bu respublika bo‘yicha to‘langan jami keshbeklarning qariyb uchdan bir qismini tashkil etadi.

Aprel oyida eng ko‘p keshbek olingan hududlar quyidagicha shakllandi:
Toshkent shahri — 34,96 mlrd so‘m;
Farg‘ona viloyati — 17,58 mlrd so‘m;
Toshkent viloyati — 12,43 mlrd so‘m;
Samarqand viloyati — 6,63 mlrd so‘m;
Xorazm viloyati — 6,60 mlrd so‘m;
Qoraqalpog‘iston Respublikasi — 6,56 mlrd so‘m;
Qashqadaryo viloyati — 4,63 mlrd so‘m;
Namangan viloyati — 4,45 mlrd so‘m;
Buxoro viloyati — 4,28 mlrd so‘m;
Andijon viloyati — 4,38 mlrd so‘m;
Surxondaryo viloyati — 3,20 mlrd so‘m;
Navoiy viloyati — 2,81 mlrd so‘m;
Jizzax viloyati — 1,82 mlrd so‘m;
Sirdaryo viloyati — 1,51 mlrd so‘m.

To‘rt oylik natijalar ham poytaxtning mutlaq ustunligini ko‘rsatmoqda. Yanvar-aprel oylarida Toshkent shahri aholisi 176,2 milliard so‘m keshbek olgan.

To‘rt oy yakunlariga ko‘ra, Toshkent shahri 176,2 milliard so‘m bilan birinchi o‘rinda qayd etildi. Keyingi pog‘onalardan Farg‘ona viloyati (80,9 mlrd so‘m), Toshkent viloyati (64 mlrd so‘m), Samarqand viloyati (35,9 mlrd so‘m) va Qoraqalpog‘iston Respublikasi (32,1 mlrd so‘m) joy oldi.

Source link

O‘zbekistonda fond birjasi va qimmatli qog‘ozlarning birjadan tashqari savdosi tashkilotchisi sifatidagi professional faoliyatni litsenziyalash tartibi rasman belgilandi. Adliya vazirligi tomonidan mazkur yo‘nalishdagi nizom davlat ro‘yxatidan o‘tkazildi.

Hujjatga ko‘ra, fond birjasi yoki birjadan tashqari savdo tashkilotchisi sifatida faoliyat yuritishni istagan yuridik shaxslarga litsenziya cheklanmagan muddatga beriladi. Bu kapital bozorining institutsional ishtirokchilari uchun uzoq muddatli faoliyat yuritish imkoniyatini yaratadi.

Nizomda litsenziya talabgorlari uchun bir qator shartlar belgilangan. Jumladan, ustav fondi bazaviy hisoblash miqdorining 5 800 baravari miqdorida pul mablag‘i ko‘rinishida shakllantirilishi lozim. Shuningdek, ustav kapitalidagi ulushlarni realizatsiya qilish va rahbariyat tarkibidagi o‘zgarishlar litsenziyalovchi organ bilan kelishilishi talab etiladi.

Yangi tartibda bozor ishtirokchilari faoliyatining ayrim jihatlari ham aniq belgilab berilgan. Xususan, birja tovarlariga talab va taklif nisbati asosida kotirovka amalga oshirilishi shart qilib belgilangan.

Litsenziyalovchi organ sifatida Istiqbolli loyihalar milliy agentligi belgilangan. Nizomga muvofiq, litsenziya olish uchun taqdim etilgan hujjatlarni ko‘rib chiqish hamda litsenziyani qayta rasmiylashtirish jarayonlari uchun yig‘im undirilmaydi.

Litsenziya berish yoki rad etish to‘g‘risidagi qaror ariza qabul qilingan kundan boshlab 20 ish kuni ichida qabul qilinadi. Bu bozor ishtirokchilari uchun jarayonlarning aniq muddatlarda amalga oshirilishini ta’minlaydi.

Nizom litsenziyalash jarayonini raqamlashtirishga ham e’tibor qaratgan. Endi litsenziya elektron shaklda, QR-kod bilan rasmiylashtiriladi va litsenziyalovchi organning rasmiy veb-saytida joylashtiriladi.

Source link

May oyida Amerika eksporti kuniga taxminan 10,5 million barrelga yetdi, Rossiya esa taxminan 7 million, Saudiya Arabistoni esa 5,9 million barrel yetkazib berdi.

Foto: REUTERS/Brendan McDermid

Amerika Qo‘shma Shtatlari neft va neft mahsulotlari eksporti hajmi bo‘yicha an’anaviy yetakchilar – Saudiya Arabistoni va Rossiyani ortda qoldirib, dunyoda birinchi o‘ringa chiqdi. Reuters xabariga ko‘ra, may oyida Amerika eksporti kuniga taxminan 10,5 million barrelga yetgan, Rossiya esa taxminan 7 million, Saudiya Arabistoni esa 5,9 million barrel yetkazib bergan. Shunday qilib, AQSh ketma-ket uchinchi oy yetakchilikni saqlab qoldi. Taqqoslash uchun: 2025 yilda Saudiya Arabistoni kuniga 8,1 million barrel, AQSh – 6,6 million, Rossiya – 5,8 million barrel eksport qilgan edi.

Keskin o‘sish birdaniga ikki omil bilan izohlanadi. Birinchidan, AQShning Eron bilan urushi amalda Ho‘rmuz bo‘g‘ozini falaj qilib qo‘ydi va Saudiya neftini yetkazib berishni to‘xtatdi. Ikkinchidan, Rossiya eksporti Ukraina hujumlari va Ukrainaga bostirib kirishdan keyin kiritilgan G‘arb sanksiyalari bosimi ostida qisqarmoqda.

«Vashington Eron bilan urushdan oldin hatto mavjudligidan bexabar bo‘lgan yangi vositaga ega bo‘ldi – energiya eksporti», dedi Kpler kompaniyasi siyosat bo‘limi rahbari Mishel Bruxard.

AQShning yetakchilikka chiqishi o‘nlab yillar davomida Yaqin Sharq neftiga qaram bo‘lgan va 1973 yildagi neft embargosidan jiddiy zarar ko‘rgan mamlakat uchun keskin burilish yasadi. Vaziyat 2010 yildan keyin, slanets konlarida qazib olish keskin oshganidan keyin o‘zgara boshladi. 2015 yilda Vashington neft eksportiga qo‘yilgan 40 yillik taqiqni bekor qildi va atigi o‘n yil ichida mamlakat eng yirik eksportchiga aylandi, bu esa skeptiklarning bu yuksalishning qisqa muddatli bo‘lishi haqidagi bashoratlarini rad etdi.

Ta’kidlanishicha, Osiyo ham Amerika neftiga tezda qayta yo‘naltirilmoqda: may oyida bu mintaqa AQSh eksportining taxminan 46 foizini tashkil etdi, bir yil avval esa bu ko‘rsatkich 37 foizni tashkil etgan edi. Reuters ma’lumotlariga ko‘ra, Vashington pozitsiyalarining mustahkamlanishi OPeKning «narx hokimiyati»ni zaiflashtirishi mumkin.

Source link