Siyosat
Senator Qudratila Rafiqov O‘zbekiston gerbidagi sovet davridagi ramziy ma’noga shubha qilmoqda
Senator Qudratila Rafiqov tomonidan chop etilgan yirik tahliliy maqolada O‘zbekiston mustaqillikning dastlabki yillarida qabul qilingan milliy ramzlarda qo‘rquv, siyosiy beqarorlik va ichki tartibsizliklar aks etgani aytiladi.
O‘zbekiston Kasaba uyushmalari federatsiyasi raisi Rafiqov mamlakat gerbiga alohida to‘xtalib, nega paxta va g‘alla kabi qishloq xo‘jaligi ramzlari 30 yildan ortiq vaqt davomida gerbda markaziy o‘rinni egallab kelayotganiga savol berdi. Uning kengroq tezislari Samarqandning zamonaviy jahon diplomatiyasi markaziga aylanishini aks ettiradi va bir vaqtlar Samarqand viloyatini boshqargan Prezident Shavkat Mirziyoyev tomonidan asos solingan siyosiy yo‘nalishga baho beradi.
Rafiqov gerbga lenta bilan o‘ralgan paxta va bug‘doy boshoqlarining kiritilishi sobiq ittifoq institutlari bilan mafkuraviy aloqalarning hal etilmaganidan dalolat beradi, deb ta’kidladi. Uning ta’kidlashicha, Sovet Ittifoqi parchalanganidan keyingi dastlabki o’n yilliklarda mamlakat erkinliklari birinchi navbatda nazariy xususiyatga ega bo’lib, unga bo’ysunuvchi erkinlik shakli sifatida faoliyat yuritgan.
O‘sha davrdagi ko‘cha shiorlari, masalan, mamlakatning birinchi prezidenti Islom Karimov tomonidan kiritilgan taraqqiyotning asosiy tamoyili bo‘lmish “yangi uy qurishdan avval, eski uyni buzib tashlamang” degan ko‘zga ko‘ringan iboralar institutsional tarixiy binolardan butunlay uzoqlashishni istamasligini ta’kidladi. Bunday ehtiyotkorlik bilan yondashish, deb yozadi Rafiqov, o’zini xalqning genetik kodini o’zida mujassamlashtirgan ramzning o’zidayoq muhrlashga muvaffaq bo’ldi.
Senator Prezident Mirziyoyev tomonidan tez-tez tilga olinadigan fikrga alohida to‘xtalib, dastlabki yillarda paxtadan davlat daromadi 1 milliard dollardan kam bo‘lganini ta’kidladi. Bu iqtisodiy voqeliklarni hisobga olgan holda, Rafiqov qishloq xo‘jaligi mahsulotlari O‘zbekistonning ijtimoiy va ma’naviy o‘ziga xosligini belgilab berishda davom etishi kerakmi, degan savolni qo‘ydi.
Postsovet davridagi ommaviy ritorika ekinlar hosildorligi, o’rim-yig’im maqsadlari va kolxoz mehnati, erkin fikr chegaralarini cheklaydigan hokimiyat munosabatlari bilan mustahkam bog’langan. Mustaqillikka erishgandan keyin uzoq vaqt davomida milliy ong sobiq markaziy hukumat tomonidan jamoatchilik ongini boshqarishda qo‘llagan safarbarlik strategiyasiga taqlid qilib, paxta qatorlari orasida qolib ketdi. Paxta va gʻalla yetishtirish sovet davrini aks ettiruvchi diniy ijtimoiy-siyosiy maqomga ega edi. Ommaviy axborot vositalarining erishib bo‘lmaydigan ishlab chiqarish maqsadlariga erishishga doimiy e’tibor qaratilishi xalqning mustaqil fikrlash qobiliyatini muqarrar ravishda yemiradi.
Hozirgi siyosiy davr xalqning dunyoqarashini jimgina, lekin sezilarli darajada o‘zgartirib yubordi va qishloq xo‘jaligiga bo‘lgan qadimiy siyosiy e’tiborni deyarli eskirgan. Agar biz dastlabki ma’lumotlarni e’tiborsiz qoldirmasak va hisobotimizni inson qadr-qimmati, shaxsiy erkinlik va istiqbollarga qaratmasak, bu mavzular bo’yicha ommaviy munozaralar kamroq rag’batlantiriladi.
Ichki ongdagi bu o’zgarish asta-sekin sodir bo’ldi va hali to’liq o’rganilmagan. Ittifoq tarqalgach, mutlaq erkinlik majburiyatlari haqidagi tashvish, ehtimol, siyosiy hokimiyatni yo’qotish qo’rquvi yoki tanish ma’muriy tuzilmalarga instinktiv qaramlik tufayli davom etdi.
1990-yillarning xavfsiz, takrorlanuvchi shiorlari milliy ozodlik chaqirig’idan ko’ra o’tmishga ehtiyotkorlik bilan qarash vazifasini bajardi. Vaqt o’tishi bilan, suverenitet va milliy o’ziga xoslikni loyihalash uchun mo’ljallangan ushbu milliy ramzlarning mohiyati o’sha o’n yillikdagi siyosiy notinchlikni aks ettirgani va ijtimoiy faylasuf Erich Fromm ta’riflagan “erkinlikdan qochish” kontseptsiyasi bilan taqqoslanganligi ma’lum bo’ldi.
Zamonaviy O‘zbekiston voqeligi hozirda uch xil tarixiy bosqichni aniq ajratib ko‘rsatmoqda: Sovet davridagi O‘zbekiston, postkommunistik O‘zbekiston va yangi O‘zbekiston.
Janob Rafiqov sharhining nashr etilishi ijtimoiy tarmoq platformalarida muhokamalar to‘lqiniga sabab bo‘ldi, bir qancha sharhlovchilar davlat muhrining yangilanishini qo‘llab-quvvatladilar. Aksincha, boshqa jamoatchilik reaktsiyalari mamlakatning ko’plab dolzarb iqtisodiy va ijtimoiy muammolarga duch kelayotganini ta’kidlaydi, bu esa qonunchilikning shoshilinch e’tiborini talab qiladi.
Oʻzbekiston Respublikasi gerbi 1992-yil 2-iyulda rasman qabul qilingan. Asl ikonografiya rassom Anvar Mamadjonov tomonidan yaratilgan.
Prezident Shavkat Mirziyoyev mamlakatimizga rasmiy tashrif bilan kelgan Yevropada xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti (YXHT) Bosh kotibi Feridun Sinirlio‘g‘lini qutladi.
Foto: Prezident matbuot xizmati
Muhokamalarda EXHTning uchta asosiy ustuni: iqtisodiy va ekologik, siyosiy va insoniy jihatlar bo‘yicha ikki tomonlama hamkorlikni rivojlantirish masalalari muhokama qilindi.
Tomonlar O‘zbekiston bilan YeXHT va uning ixtisoslashgan idoralari o‘rtasida rivojlanib borayotgan yuqori darajadagi, ochiq va konstruktiv muloqotdan mamnunligini bildirdi. Tashkilot rahbariyatining oliy darajadagi muntazam tashriflari hamda YeXHT Demokratik institutlar va inson huquqlari bo‘yicha byurosi (DIIHB) missiyasining O‘zbekiston bo‘ylab saylov jarayonlarini monitoring qilishdagi faol ishtiroki bu hamkorlikning o‘sishidan dalolat beradi.
Uchrashuvda mutasaddilar transmilliy tahdidlarga qarshi kurashish, sud-huquq tizimini isloh qilish, gender tengligini ta’minlash, inson huquqlarini himoya qilish, ommaviy axborot vositalarini rivojlantirishga qaratilgan qo‘shma loyihalarning ijobiy natijalarini alohida ta’kidladi.
Uchrashuvda hamkorlikni yangi ustuvor yo‘nalishlar bo‘yicha kengaytirish zarurligi ham ta’kidlandi. Bular kiberjinoyatchilikka qarshi kurash, raqamlashtirish va sun’iy intellekt ilovalarini jadallashtirish, kasbiy tayyorgarlikni kuchaytirish, yoshlar tashabbuslarini qo‘llab-quvvatlash va yashil kun tartibini ilgari surishdir.
Ushbu maqsadlarni mustahkamlash uchun hamkorlikning yangi qoʻshma yoʻl xaritasini tayyorlash va Oʻzbekiston doirasida ham, YeXHTning turli platformalarida ham bir qator hamkorlik tadbirlarini oʻtkazish boʻyicha kelishuvga erishildi. Tomonlar mintaqaviy va xalqaro kun tartibidagi dolzarb masalalar yuzasidan ham fikr almashdilar.
O‘zbekiston Eronga navbatdagi insonparvarlik yordamini yubordi. Bu haqda Eronning PressTV nashri xabar berdi.
Farmatsevtika va tibbiy vositalar ortilgan 15 ta yuk mashinasi Dargaz quruqlik chegarasi orqali mamlakatga kirib keldi.
Gumanitar yuk Eron Qizil yarim oy jamiyatiga topshiriladi.
O‘zbekiston mart oyida ham Eronga insonparvarlik yordamini yuborgandi. O‘shanda yuk tarkibidan un, guruch, shakar, makaron mahsulotlari, kungaboqar yog‘i, konservalar, shuningdek dori vositalari va tibbiy buyumlar o‘rin olgan.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev 21-may kuni mamlakatimizga rasmiy tashrif bilan kelgan Yevropada xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti bosh kotibi Feridun Sinirlio‘g‘luni qabul qildi.
Uchrashuvda YeXHT bilan iqtisodiy-ekologik, siyosiy va gumanitar sohalardagi hamkorlikni yanada rivojlantirish masalalari muhokama qilindi.
Ochiq va konstruktiv muloqot yuksak darajaga chiqqani, O‘zbekistonning YeXHT va uning tizimidagi institutlar bilan hamkorligi izchil mustahkamlanib borayotgani mamnuniyat bilan qayd etildi. Tashkilot rahbariyati O‘zbekistonga tashriflarni muntazam amalga oshirmoqda, YeXHT DIIHB missiyalari mamlakatimizda saylov jarayonlarini monitoring qilishda faol ishtirok etmoqda.
Transmilliy tahdidlarga qarshi kurashish, sud-huquq tizimini isloh qilish, gender tenglikni ilgari surish, inson huquqlarini himoya qilish va ommaviy axborot vositalarini rivojlantirish sohalarida amalga oshirilayotgan qo‘shma loyihalarning natijalari alohida qayd etildi.
Tomonlar kiberjinoyatchilikka qarshi kurashish, raqamlashtirish va sun’iy intellektni rivojlantirish, kadrlar malakasini oshirish, yoshlarni qo‘llab-quvvatlash hamda «yashil» kun tartibini ilgari surish kabi ustuvor yo‘nalishlarda ham hamkorlikni yanada kengaytirish zarurligini ta’kidladilar.
Hamkorlik bo‘yicha yangi «yo‘l xaritasi»ni tayyorlab, O‘zbekistonda va YeXHT doirasida bir qator qo‘shma tadbirlarni o‘tkazish bo‘yicha kelishuvga erishildi.
Mintaqaviy va xalqaro kun tartibining dolzarb masalalari yuzasidan ham fikr almashildi.
O‘zbekiston mintaqaviy yordam ko‘rsatishni davom ettirdi va Eron xalqiga ikkinchi yirik gumanitar yordam jo‘natmasini jo‘natdi.
Ta’minot karvonining yetib kelganini Eronning Press TV telekanali tasdiqladi.
Oxirgi insonparvarlik yordami yuk tashuvchi 15 ta yuk mashinasida asosiy dori-darmonlar va tibbiy buyumlardan iborat.
Karvon Dargaz quruqlik chegarasi orqali Eron hududiga kirib keldi va tibbiy buyumlar rasman mintaqaviy taqsimlash uchun Eron Qizil Yarim Oy Jamiyati vakillariga topshirildi.
O‘zbekiston hukumati roppa-rosa ikki oy avval, 16-mart kuni o‘tkazgan gumanitar operatsiya ortidan topshirildi.
Birinchi yordam paketi oziq-ovqat xavfsizligi va tibbiy yordamga qaratilgan bo’lib, ko’p miqdorda un, guruch, shakar, makaron, kungaboqar yog’i va konserva mahsulotlari, shuningdek, zarur dori-darmonlar va kasalxona jihozlari yetkazib berildi.
Siyosat
Senat sudgacha qamoqqa olinganlarning huquqlarini kengaytiruvchi va probatsiyani kuchaytiruvchi qonun loyihasini ma’qulladi
Oliy Majlis Senati shartli ravishda ozod etilgan shaxslarni probatsiya qilish tizimini isloh qilish va tergov hibsxonalarida saqlanayotgan mahkumlarning huquqlarini kengaytirishga qaratilgan qator huquqiy islohotlarni ma’qulladi.
Qutvidin Burxonov Foto: Senat.uz
2026-yil 18-mayda qonun loyihasini Senatning Mudofaa va xavfsizlik masalalari qo‘mitasi raisi Qutvidin Burxonov taqdim etdi. Uning ta’kidlashicha, probatsiya faqat davlat nazorati vositasi sifatida emas, balki shaxslarning jamiyatga xavfsiz tarzda qayta integratsiyalashuviga yordam beradigan mexanizm sifatida faoliyat yuritishi kerak. Janob Burxonov amaldagi qonunchilikda aniq belgilangan monitoring jarayoni yo‘qligi va jazo tizimini modernizatsiya qilish uchun bunday tuzilmaviy yangilanishlar zarurligini ta’kidladi.
Ushbu kamchiliklarni bartaraf etish uchun Jinoyat kodeksining 73-moddasiga yangi majburiyatlar kiritiladi. Shartli ravishda muddatidan oldin ozod qilingan shaxslar rasmiy ro’yxatga olish uchun muntazam ravishda probatsiya organlariga hisobot berishlari shart. Ushbu tekshiruvlarning o’ziga xos chastotasi shaxsning xatti-harakati va dastlabki qoidabuzarlikning og’irligiga qarab, har bir holatda alohida belgilanadi.
Qonun loyihasi sinovdan o‘tgan shaxslarning odil sudlovdan foydalanish imkoniyatlarini ham kengaytiradi. Yangi qoidalarga ko‘ra, sudlar bevosita prokurorlar, himoyachilar yoki shartli ravishda ozod qilingan shaxslar tomonidan taqdim etilgan iltimosnomalar asosida nazorat talablarini to‘liq yoki qisman bekor qilishi mumkin. Ilgari bunday arizalar faqat advokat orqali berilishi mumkin edi. Qonunchilarning aytishicha, eski cheklovlar odamlarning to’g’ridan-to’g’ri sud organlariga murojaat qilish huquqini cheklaydi va sud hokimiyatining konstitutsiyaviy himoyasiga mos kelmaydi.
Bundan tashqari, Jinoyat-protsessual kodeksiga nazorat qoidalari buzilgan taqdirda shartli ravishda ozod etishni bekor qilish bo‘yicha aniq ko‘rsatmalar belgilovchi yangi qoidalar kiritiladi. Qolgan jazolarni ozodlikdan mahrum qilish jazolari bilan almashtirish to’g’risidagi qarorlar bilan bog’liq bo’lgan ushbu ishlar fuqaroning yashash joyi bo’yicha mahalliy yoki shahar sudlarida ko’rib chiqiladi. Shuningdek, Jinoyat kodeksiga nazoratni rasmiylashtirish, hisobot berish talablari va probatsiyani tugatish shartlarini belgilovchi alohida bob kiritiladi.
Qonun loyihasining asosiy qismi tergov hibsxonalarida saqlanayotgan shaxslarning yashash sharoitlarini yaxshilashga qaratilgan bo‘lib, ularga nisbatan munosabatni aybsizlik prezumptsiyasi tamoyiliga aniq muvofiqlashtiradi.
“Jinoyat ishlarini yuritishda qamoqqa olish to‘g‘risida”gi qonunga kiritilgan o‘zgartishlar tergovga qadar qamoqqa olingan shaxslarga dam olish va bayram kunlarida har kuni kamida ikki soat qo‘shimcha mashg‘ulotlar o‘tkazish imkonini beradi, bu esa amaldagi normaning kuniga bir soatni kengaytiradi. Shuningdek, hibsga olinganlarga qo‘shimcha mavsumiy kiyim va poyafzal olishga ruxsat beriladi.
Bundan tashqari, hukumat sudgacha qamoqqa olinganlarga qamoqxonalarda qo’shimcha oziq-ovqat va shaxsiy gigiena vositalarini sotib olishlari uchun beriladigan moliyaviy nafaqalarni oshirmoqda. Oylik nafaqa miqdori eng kam oylik ish haqi miqdoriga, ya’ni hozirgi kunda 1 271 000 so‘mga teng miqdorda oshiriladi. Janob Burxonov parlamentga ushbu shaxslar sudda ayblanmagani uchun davlat tergov jarayonida ularning qonuniy huquqlari va qadr-qimmatini to‘liq hurmat qilishi va himoya qilishi kerakligini eslatdi.
«Ketishim sababini so‘ramang». Gvardiola «Siti» bilan xayrlashdi
Senator Qudratila Rafiqov O‘zbekiston gerbidagi sovet davridagi ramziy ma’noga shubha qilmoqda
Qibrayda katta miqdordagi noqonuniy dori vositalari ushlab qolindi
-
Jamiyat5 days agoO‘zbekistonga qaytarilgan noyob tarixiy buyumlar ilk bor ilmiy jamoatchilik e’tiboriga havola etildi
-
Siyosat4 days ago
Prezident Bokuga yetib keldi
-
Jamiyat5 days agoAfg‘onistondan olib kelingan qariyb 600 kg narkotik modda to‘xtatib qolindi
-
Jamiyat4 days ago
Bugun O‘zbekistonda quruq va juda issiq ob-havo kutilmoqda
-
Siyosat4 days agoOʻzbekiston urbanizatsiya darajasini 2040-yilga borib 65 foizga yetkazishni maqsad qilgan – Prezident Mirziyoyev
-
Iqtisodiyot4 days agoChorva mollari va asalarilar QQSning nol stavkasi qo‘llanadigan ro‘yxatga kiritildi
-
Jamiyat5 days agoJizzaxdagi savdo majmuasida yong‘in sodir bo‘ldi
-
Siyosat23 hours agoBirlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasi Markaziy Osiyodagi chegaralarni tinch yoʻl bilan tartibga solish boʻyicha rezolyutsiyani qabul qildi