Siyosat
Senator Qudratila Rafiqov O‘zbekiston gerbidagi sovet davridagi ramziy ma’noga shubha qilmoqda
Senator Qudratila Rafiqov tomonidan chop etilgan yirik tahliliy maqolada O‘zbekiston mustaqillikning dastlabki yillarida qabul qilingan milliy ramzlarda qo‘rquv, siyosiy beqarorlik va ichki tartibsizliklar aks etgani aytiladi.
O‘zbekiston Kasaba uyushmalari federatsiyasi raisi Rafiqov mamlakat gerbiga alohida to‘xtalib, nega paxta va g‘alla kabi qishloq xo‘jaligi ramzlari 30 yildan ortiq vaqt davomida gerbda markaziy o‘rinni egallab kelayotganiga savol berdi. Uning kengroq tezislari Samarqandning zamonaviy jahon diplomatiyasi markaziga aylanishini aks ettiradi va bir vaqtlar Samarqand viloyatini boshqargan Prezident Shavkat Mirziyoyev tomonidan asos solingan siyosiy yo‘nalishga baho beradi.
Rafiqov gerbga lenta bilan o‘ralgan paxta va bug‘doy boshoqlarining kiritilishi sobiq ittifoq institutlari bilan mafkuraviy aloqalarning hal etilmaganidan dalolat beradi, deb ta’kidladi. Uning ta’kidlashicha, Sovet Ittifoqi parchalanganidan keyingi dastlabki o’n yilliklarda mamlakat erkinliklari birinchi navbatda nazariy xususiyatga ega bo’lib, unga bo’ysunuvchi erkinlik shakli sifatida faoliyat yuritgan.
O‘sha davrdagi ko‘cha shiorlari, masalan, mamlakatning birinchi prezidenti Islom Karimov tomonidan kiritilgan taraqqiyotning asosiy tamoyili bo‘lmish “yangi uy qurishdan avval, eski uyni buzib tashlamang” degan ko‘zga ko‘ringan iboralar institutsional tarixiy binolardan butunlay uzoqlashishni istamasligini ta’kidladi. Bunday ehtiyotkorlik bilan yondashish, deb yozadi Rafiqov, o’zini xalqning genetik kodini o’zida mujassamlashtirgan ramzning o’zidayoq muhrlashga muvaffaq bo’ldi.
Senator Prezident Mirziyoyev tomonidan tez-tez tilga olinadigan fikrga alohida to‘xtalib, dastlabki yillarda paxtadan davlat daromadi 1 milliard dollardan kam bo‘lganini ta’kidladi. Bu iqtisodiy voqeliklarni hisobga olgan holda, Rafiqov qishloq xo‘jaligi mahsulotlari O‘zbekistonning ijtimoiy va ma’naviy o‘ziga xosligini belgilab berishda davom etishi kerakmi, degan savolni qo‘ydi.
Postsovet davridagi ommaviy ritorika ekinlar hosildorligi, o’rim-yig’im maqsadlari va kolxoz mehnati, erkin fikr chegaralarini cheklaydigan hokimiyat munosabatlari bilan mustahkam bog’langan. Mustaqillikka erishgandan keyin uzoq vaqt davomida milliy ong sobiq markaziy hukumat tomonidan jamoatchilik ongini boshqarishda qo‘llagan safarbarlik strategiyasiga taqlid qilib, paxta qatorlari orasida qolib ketdi. Paxta va gʻalla yetishtirish sovet davrini aks ettiruvchi diniy ijtimoiy-siyosiy maqomga ega edi. Ommaviy axborot vositalarining erishib bo‘lmaydigan ishlab chiqarish maqsadlariga erishishga doimiy e’tibor qaratilishi xalqning mustaqil fikrlash qobiliyatini muqarrar ravishda yemiradi.
Hozirgi siyosiy davr xalqning dunyoqarashini jimgina, lekin sezilarli darajada o‘zgartirib yubordi va qishloq xo‘jaligiga bo‘lgan qadimiy siyosiy e’tiborni deyarli eskirgan. Agar biz dastlabki ma’lumotlarni e’tiborsiz qoldirmasak va hisobotimizni inson qadr-qimmati, shaxsiy erkinlik va istiqbollarga qaratmasak, bu mavzular bo’yicha ommaviy munozaralar kamroq rag’batlantiriladi.
Ichki ongdagi bu o’zgarish asta-sekin sodir bo’ldi va hali to’liq o’rganilmagan. Ittifoq tarqalgach, mutlaq erkinlik majburiyatlari haqidagi tashvish, ehtimol, siyosiy hokimiyatni yo’qotish qo’rquvi yoki tanish ma’muriy tuzilmalarga instinktiv qaramlik tufayli davom etdi.
1990-yillarning xavfsiz, takrorlanuvchi shiorlari milliy ozodlik chaqirig’idan ko’ra o’tmishga ehtiyotkorlik bilan qarash vazifasini bajardi. Vaqt o’tishi bilan, suverenitet va milliy o’ziga xoslikni loyihalash uchun mo’ljallangan ushbu milliy ramzlarning mohiyati o’sha o’n yillikdagi siyosiy notinchlikni aks ettirgani va ijtimoiy faylasuf Erich Fromm ta’riflagan “erkinlikdan qochish” kontseptsiyasi bilan taqqoslanganligi ma’lum bo’ldi.
Zamonaviy O‘zbekiston voqeligi hozirda uch xil tarixiy bosqichni aniq ajratib ko‘rsatmoqda: Sovet davridagi O‘zbekiston, postkommunistik O‘zbekiston va yangi O‘zbekiston.
Janob Rafiqov sharhining nashr etilishi ijtimoiy tarmoq platformalarida muhokamalar to‘lqiniga sabab bo‘ldi, bir qancha sharhlovchilar davlat muhrining yangilanishini qo‘llab-quvvatladilar. Aksincha, boshqa jamoatchilik reaktsiyalari mamlakatning ko’plab dolzarb iqtisodiy va ijtimoiy muammolarga duch kelayotganini ta’kidlaydi, bu esa qonunchilikning shoshilinch e’tiborini talab qiladi.
Oʻzbekiston Respublikasi gerbi 1992-yil 2-iyulda rasman qabul qilingan. Asl ikonografiya rassom Anvar Mamadjonov tomonidan yaratilgan.
Minskka rasmiy tashrif doirasida Prezidentlar Shavkat Mirziyoyev va Aleksandr Lukashenko norasmiy uchrashuv o‘tkazdilar.
Belarus yetakchisi davlatimiz rahbarini samimiy qutlab, tashrif uchun minnatdorlik bildirdi. Prezidentlar bo‘lajak muzokaralar kun tartibi yuzasidan fikr almashdilar.
Tashrif arafasida bo‘lib o‘tgan tadbirlar, shu jumladan, ikki mamlakat ishbilarmon doiralari ishtirokidagi Hududlararo forum yakunlari yuqori baholandi.
Tashqi ishlar vaziri Baxtiyor Saidov Jazoir Xalq Demokratik Respublikasining O‘zbekistondagi Favqulodda va Muxtor Elchisi etib tayinlangan Jamila Achorning ishonch yorliqlari nusxasini qabul qildi.
Foto: Telegram/baxtiyor_saidov
Uchrashuvda ikki davlat Oʻzbekiston delegatsiyasining joriy yil iyun oyida Jazoirga rasmiy tashrifi chogʻida erishilgan kelishuvning ijrosi holatini koʻrib chiqdi.
Ikki davlat rahbarlari, shuningdek, savdo, sarmoya, taʼlim, madaniyat va boshqa oʻzaro manfaatli sohalardagi hamkorlikni kengaytirishga intilishlarini tasdiqladilar.
Jamila Ashur may oyida O‘zbekistondagi diplomatik missiyasini tugatgan Muhammad Irki o‘rnini egalladi. U 2024 yilning yanvaridan beri Jazoirning xorijdagi diplomatik vakolatxonalarini boshqarib kelayotgan edi.
AQShning Rossiyadagi sobiq elchisi, Stenford universiteti professori Maykl Makfol DW nashriga bergan intervyusida Ukrainadagi urush va uning oqibatlari, AQSh va Rossiya prezidentlari haqida mulohazalari bilan o‘rtoqlashdi.
2012-2014-yillarda Rossiyada AQSh elchisi sifatida faoliyat yuritgan Maykl Makfol prezident Vladimir Putinni kuchsiz, zaif shaxs deb atagan.
«Kuchli va aqlli inson turli manbalardan ma’lumot oladi va shu ma’lumotlardan kelib chiqib qaror qabul qiladi. U esa (Putin nazarda tutilmoqda – tahr.) buni uddalay olmaydi. Muqobil ma’lumotlarni tinglamaydi, o‘qimaydi va ularga ko‘ra o‘z qarorlariga tuzatish kiritmaydi. Unda muqobil ma’lumotning o‘zi yo‘q. Bunga men elchi bo‘lgan paytlarimdayoq yaqqol guvoh bo‘lgandim. Unga doim Federal xavfsizlik xizmati (FSB) va Tashqi razvedka xizmati (SVR) qizil papkalar taqdim etib turadi. U DWni ko‘rmaydi, boyagi papkalardan boshqa hech narsani o‘qimaydi. Butun atrofidagilar esa unga faqat u eshitishni xohlagan gaplarni aytishadi. Bu kuch-qudrat emas, zaiflikdir», – deydi professor Maykl Makfol.
Sobiq diplomat fikricha, Putin hammadan va har narsadan qo‘rqadi. Muxolifatchi Aleksey Navalniyning hibsga olinishi va o‘limi buni tasdiqlaydi.
«Uchinchidan, mening fikrimcha, u o‘ta mafkuralashgan odam. U, mana to‘rt yarim yildirki, (Ukrainaga qarshi) dahshatli urushni davom ettirib kelmoqda. Bunday ishga faqat sog‘lom aql bilan ish tutmaydigan odamgina qo‘l urishi mumkin. Putinning g‘oyasi shundan iboratki, u go‘yoki tarixda nom qoldiradigan qahramon. Bunday ishlarni ratsional fikrlay olmaydigan insongina qilishi mumkin», – deb hisoblaydi Makfol.
Siyosatshunos olim AQShning Ukrainaga ko‘magi masalasiga to‘xtalar ekan, prezident Donald Tramp Putinni kuchli shaxs deb o‘ylab xatoga yo‘l qo‘yayotganini ta’kidlagan.
«Donald Tramp – murakkab shaxs. Bizning davlatimiz hozir Ukrainani 100 foiz qo‘llab-quvvatlayotgani yo‘q va bundan juda uyalaman. Ukrainani tashlab qo‘yganimizdan xijolatdaman. Trampgacha harbiy dastak, iqtisodiy yordam bor edi, lekin u buni to‘xtatishga qaror qildi… Shaxsan men buni (Ukrainani qo‘llab-quvvatlash nazarda tutilmoqda – tahr.) nafaqat demokratiya va erkinlik g‘oyalarini yoqlaganim uchun, balki bu bizning milliy manfaatlarimizga daxldor bo‘lgani uchun ham qilishimiz shart deb hisoblayman. Agar biz Rossiya qo‘shinini Ukrainada to‘xtata olsak, Estoniyada yoki NATOning boshqa bir davlatida u askarlar bilan jang qilishimizga hojat qolmaydi… Tramp esa demokratiyalar va diktaturalar o‘rtasida kurash ketyapti deb hisoblamaydi. Uning fikricha, kuchli rahbarlar va zaif rahbarlar bor. Uning nazarida, Putin – kuchli inson, u esa kuchlilarga yordam berishni yaxshi ko‘radi. Shuni alohida ta’kidlamoqchimanki, men shaxsan Putinni zaif inson deb bilaman», – deydi suhbatdosh.
Maykl Makfol G‘arb 30 yil oldin Rossiyaga nisbatan siyosatda xatoga yo‘l qo‘ygan deb hisoblaydi. Unga ko‘ra, Sovet Ittifoqi parchalanganidan keyin G‘arb Rossiyadagi demokratik institutlarni dastaklagan holda, Yaponiya va Germaniyaga ko‘rsatilganidek Moskvaga ham keng ko‘lamli ko‘mak ko‘rsatishi kerak edi.
Siyosatshunosning ta’kidicha, keyin ham Rossiyani to‘xtatish uchun imkoniyat saqlanib qolgan. Jumladan, 2008 yilda hali Rossiya kuchli pozitsiyani egallamagan vaqtda Ukraina va Gruziyani NATOga qabul qilish orqali uni tiyib turish mexanizmini joriy etish mumkin edi.
AQShning Rossiyadagi sobiq elchisi Maykl Makfol Ukrainaning g‘alabasi Vashingtonning strategik manfaatlariga uyg‘un degan xulosani ilgari surgan.
O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Islom sivilizatsiyasi I Xalqaro forumi ishtirokchilariga yo‘llagan murojaatida bugungi murakkab geosiyosiy sharoitda ilm-fan, ta’lim va ma’naviyat insoniyatni birlashtiruvchi eng muhim omil ekanini ta’kidladi.
Davlat rahbari forumning O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazida o‘tkazilayotgani chuqur tarixiy va ramziy ahamiyatga ega ekanini qayd etdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, dunyoning qirqdan ortiq mamlakatidan olimlar, xalqaro tashkilotlar, davlat va jamoat arboblari ishtirok etayotgan mazkur anjuman islom sivilizatsiyasining boy ilmiy va ma’naviy merosiga qiziqish ortib borayotganidan dalolat beradi.
Prezident bugungi kunda mojarolar, ekstremizm, islomofobiya va madaniyatlar o‘rtasida qarama-qarshilikni kuchaytirishga qaratilgan urinishlar avj olayotganini ta’kidlab, bunday sharoitda islomiy qadriyatlar tinchlik, hamjihatlik va taraqqiyot uchun muhim asos bo‘lib xizmat qilishini qayd etdi.
Murojaatda O‘zbekiston hududi asrlar davomida jahon ilm-fani va ma’naviyatining eng yirik markazlaridan biri bo‘lgani alohida ta’kidlandi. Muhammad Xorazmiy, Ahmad Farg‘oniy, Abu Rayhon Beruniy, Abu Ali ibn Sino, Mirzo Ulug‘bek, Alisher Navoiy, Imom Buxoriy, Imom Termiziy, Imom Moturidiy kabi allomalarning merosi butun insoniyatning umumiy boyligi sifatida e’tirof etildi.
Prezident Yangi O‘zbekistonda Uchinchi Renessans poydevorini barpo etish ilm-fan, innovatsiyalar, zamonaviy ta’lim va inson intellektual salohiyatini rivojlantirishga asoslanayotganini bildirdi.
Shuningdek, mamlakatda islom sivilizatsiyasi merosini o‘rganish, tarixiy obidalarni tiklash, yuqori malakali mutaxassislar tayyorlash va fundamental tadqiqotlarni qo‘llab-quvvatlash davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biriga aylangani qayd etildi.
Prezidentning ta’kidlashicha, O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi qisqa vaqt ichida Sharq va G‘arb, o‘tmish va kelajak, an’analar hamda zamonaviy ilm-fanni bog‘laydigan intellektual ko‘prikka aylandi.
Shavkat Mirziyoyev forum turli davlatlar, universitetlar, muzeylar, kutubxonalar va ilmiy markazlarning intellektual salohiyatini birlashtiruvchi yangi global hamkorlik platformasi bo‘lishiga ishonch bildirdi. U O‘zbekiston fundamental tadqiqotlar, xalqaro konferensiyalar, qo‘shma nashrlar va gumanitar loyihalarni amalga oshirish uchun barcha zarur sharoitlarni yaratib berganini ta’kidladi.
Murojaat so‘ngida Prezident ilm va ma’rifat tinchlik hamda barqaror taraqqiyotning eng mustahkam poydevori ekanini yana bir bor qayd etib, forum ishtirokchilarini ushbu ezgu maqsadlar yo‘lida hamkorlikni yanada kuchaytirishga chaqirdi.
Siyosat
Prezident Mirziyoyev strategik hamkorlikni kengaytirish maqsadida BlackRock kompaniyasi rahbarlari bilan uchrashdi
Prezident Shavkat Mirziyoyev 7 iyul kuni BlackRock kompaniyasi boshqaruvi aʼzosi va boshqaruvchi direktori Adebayo Ogunlesi bilan uchrashib, Oʻzbekiston bilan hamkorlikni kengaytirish masalalarini muhokama qildi.
Foto: Prezident matbuot xizmati
Prezident matbuot xizmati xabariga koʻra, ikki davlat oʻrtasida yoqilgʻi-energetika sohasiga alohida eʼtibor qaratgan holda strategik sheriklikni mustahkamlash chora-tadbirlari koʻrib chiqildi. Uchrashuvda BlackRock kompaniyasining O‘zbekistonda amalga oshirilayotgan loyihalarini amalga oshirish borasidagi yutuqlar ham qayd etildi.
Janob Shavkat Mirziyoyev jahon sarmoyaviy kompaniyalari bilan kelajakdagi hamkorlikning ayrim ustuvor yo‘nalishlarini belgilab berdi. Xususiylashtirish jarayonlarida hamkorlikni oshirish, O‘zbekistonning sarmoyaviy jozibadorligini mustahkamlash, mamlakat moliya bozorini rivojlantirish, neft-kimyo sanoatidagi loyihalarni ilgari surish, sun’iy intellekt texnologiyalariga qo‘shma sarmoya kiritish shular jumlasidandir.
BlackRock dunyodagi eng yirik investitsiya boshqaruv kompaniyalaridan biri bo’lib, aktivlarni boshqarish, investitsiya va moliyaviy maslahat xizmatlarini taqdim etadi. 2026 yilda kompaniya boshqaruv ostida taxminan 14 trillion dollar aktivlarga ega edi.
Vladivostokda og‘ir ahvolda qolgan o‘zbekistonlik oila vatanga qaytarildi
9 yoshli qizga jinsiy zo‘ravonlik qilgan o‘gay ota 14 yil 5 oyga qamaldi
Ayrim harbiylar uchun ijara puli 25 foizga oshadi
-
Iqtisodiyot2 days agoNeft mahsulotlari zaxiramiz 2−3 oy uchun yetarli – Energetika vazirligi
-
Sport4 days ago
Ikki nafar futbolchimiz Portugaliyaning “Braga” klubiga o‘tdi
-
Sport3 days agoRonaldu JCh-2026 faoliyatidagi so‘nggi jahon chempionati ekanligini aytdi
-
Jamiyat5 days agova’dalar, sirlar va xonavayron bo‘layotgan odamlar (2-qism)
-
Iqtisodiyot1 day ago
O‘zbekiston eng ko‘p giloslarni Rossiyaga eksport qilmoqda
-
Jamiyat3 days agoShayxontohurda ikki qavatli do‘konda yong‘in sodir bo‘ldi
-
Sport3 days agotashkilot amerikalik futbolchining diskvalifikatsiyasini to‘xtatdi
-
Dunyodan10 hours ago
Ramzan Qodirov yana Checheniston rahbariyatiga nomzod sifatida ko‘rsatilgan