Jamiyat
“Qaytib olarkan, nega berdi?” Surxondaryoda nogironligi bor shaxslarga “sovg‘a” deb berilgan uylar tortib olinish arafasida
Surxondaryo viloyatining Qumqo‘rg‘on tumanidan bir guruh jismoniy imkoniyati cheklangan fuqarolar najot izlab Toshkentga kelishdi. 2018 yilda ularga “davlat tomonidan sovg‘a” sifatida berilgan uylar aslida kreditga taqdim qilingani keyinroq ma’lum bo‘lgan. Avvaliga uyning kreditini homiylar qoplab turgan. Bu ham to‘xtagach muammolar boshlangan. “1 mln so‘m pensiya olaman, kredit to‘lovi esa oyiga 2 mln so‘m, buni to‘lay olmasligim aniqku” deydi umid bilan poytaxtdan najot istab kelgan fuqaro.
{Yii::t(}
O’tkazib yuborish 6s
O’tkazib yuborish
Sovg‘a deyilgandi, ammo…
2018 yilda aholini arzon uy-joy bilan ta’minlash dasturi doirasida ko‘plab oilalar, xususan, nogironligi bor va imkoniyati cheklangan fuqarolar uylar bilan ta’minlangan edi.
Surxondaryoning Qo‘mqo‘rg‘onidan Toshkentga kelgan bir guruh nogironligi bo‘lgan fuqarolarning ishonch bilan aytishicha, bu uylar ularga davlatning tuhfasi bo‘lgan. Ularning xotirlashicha, nafaqat uylar, balki ichidagi gilam va televizorlarni o‘sha paytdagi viloyat hokimi Erkinjon Turdimov “Prezident sovg‘asi” deya shaxsan topshirgan. Bu e’tibor ularga quvonch va yashashga umid bag‘ishlagan edi. Ulardan biri farzandlari uchun nihoyat boshpana topilganidan baxtiyor bo‘lganini eslaydi.
Ammo bu xursandchilik uzoqqa cho‘zilmagan: xonadonlar kredit asosida berilgani va ular endi har oy kredit to‘lashlari aytilgan.
“Uylarimizni ham, ichidagi gilam-televizorlargacha ‘Prezident sovg‘asi’ deb berishgan edi. Ammo hozir bizni qiynashyapti”, — deya ta’kidlaydi Mastura Muhammadiyeva
To‘lab bo‘lmas qarz
Nogironligi sabab ular ishlashga qodir emas, davlat beridagan nafaqa hisobiga kun kechiradi. Shu bois ular nihoyatda og‘ir ahvolga tushib qolganini aytishmoqda. Oylik 2,5-2,7 million so‘mgacha bo‘lgan kredit to‘lovlari ularning imkoniyatidan ancha yuqori. Misol uchun, ba’zi fuqarolar 1 million so‘m nafaqa oladi, bu esa kommunal xarajatlarni qoplagandan so‘ng kredit to‘lovini amalga oshirishni mutlaqo imkonsiz qiladi. Ular uylarning kredit asosida berilishi haqida hech qachon ogohlantirilmaganliklarini va o‘zlari tushunmagan hujjatlarga aldov yo‘li bilan imzo chektirilganini da’vo qilishmoqda.
“Olayotganim atigi 1 million so‘m pensiya. 2 milliondan oshiq pul to‘la , deydi. To‘lamasang, uydan chiqasan, ishla, deydi. Qanday ishlayman?!” — deydi nogironligi bor boshqa vatandosh Alisher Boltayev. Uning so‘zlariga ko‘ra, dastlab xarajatlar homiylar tomonidan qoplanishi aytilgan.
Endi esa nafaqalarining 50 foizi to‘g‘ridan-to‘g‘ri ushlab qolinmoqda, bu esa ularning tirikchiligini imkonsiz qilgan. Uylarning kadastr hujjatlari kabi mulk huquqini tasdiqlovchi hujjatlar bank tomonidan garov sifatida olib qo‘yilgani esa ularning tashvishini yanada oshirgan.
“Toshkentga kelishga majbur bo‘ldik”
Uydan chiqarib yuborilish xavfi ostida qolgan nogironlar turli idoralarga ko‘p marotaba murojaat qilganini, natija bo‘lmagandan keyin, Toshkentga kelishganini bildirishdi. “Boring, hokimingizga ayting. Sizlarga hokimingiz to‘lab beradi, deyishdi”, — deydi nogironlardan biri Baxriddin Almuradov.
“Qochib keldik”
Nogironlarning aytishicha, shikoyatlarini bildirish uchun poytaxtga kelish ham “detektiv” bo‘ldi: mahalliy hokimiyat vakillari ularning safariga to‘sqinlik qilishga uringan, birinchi urinish ichki ishlar xodimlari tomonidan to‘xtatilish bilan kechgan.
“Murojaat qilmaysizlar, masalani o‘zimiz hal qilib beramiz, deyishdi, ammo keyin va’dalarida turishmadi” – deydi Mastura Muhammadiyeva.
Kun.uz vaziyat yuzasidan viloyat hokimligi bilan bog‘lanib, izoh olishga urindi.
Qumqo‘rg‘on tuman hokimiyati matbuot xizmatining ma’lum qilishicha, 2018 yilda Bog‘aro-2 massivida 25 nafar nogironligi bo‘lgan fuqarolarga ikki sotixli namunaviy uy-joylar ajratilgan. Mazkur fuqarolarga berilgan uy-joylarning umumiy narxi 4 milliard 128 million so‘m bo‘lib, shundan ipoteka kreditlarining boshlang‘ich badallari uchun jami 413,0 million so‘m mablag‘ tuman hokimligi tashabbusi bilan homiylar tomonidan to‘lab berilgan.
“Bugungi kungacha ushbu ipoteka kreditlari bo‘yicha oylik to‘lov jadvaliga asosan umumiy hisobda 1 milliard 884 million so‘m mablag‘ homiylar hisobidan to‘langan. Hozirda 25 nafar fuqarodan 1 nafari olingan kredit qarzdorlikni to‘liq yopgan va qolgan 24 nafar fuqarolarning jami 918,2 million so‘m oylik grafik qarzdorligi mavjud. Ushbu qarzdorligi bor shaxslarga kreditni yopishga yordam sifatida tuman hokimligi tomonidan yordam berilyapti, ularning oilasida ishga yaroqli bo‘lganlar kasbga yo‘naltirilgan, ayollarga tikuv mashinalari berilgan. Ko‘ngillilar topilmayotgani hisobiga nogironlarga berilgan uy-joylarni homiylik mablag‘lari asosida to‘lashga ko‘maklashish ishlari ayni vaqtda to‘xtab turibdi”, – deydi viloyat hokimligi matbuot kotibi Murodbek Davlatov
Shokir Sharipov
Raqobat qo‘mitasi tomonidan 2026 yilning dastlabki sakkiz oyida o‘tkazilgan tekshiruvlar davomida 73 nomdagi mahsulot sifat va xavfsizlik talablariga javob bermasligi aniqlandi. Bu haqda qo‘mita matbuot xizmati xabar berdi.
Ma’lum qilinishicha, qo‘mita hamkor tashkilotlar bilan birgalikda chakana savdo nuqtalarida sotilayotgan xalq iste’moli tovarlarining sifat va xavfsizlik talablariga muvofiqligini tekshirish uchun muntazam ravishda nazorat xaridlarini o‘tkazib kelmoqda. Xarid qilingan mahsulotlar akkreditatsiyadan o‘tgan laboratoriyalarda tekshirilib, ularning davlat standartlari hamda normativ-texnik hujjatlar talablariga mosligi baholanadi.
Xususan, 2026 yilning sakkiz oyida 60 turdagi jami 558 nomdagi mahsulot laboratoriya ekspertizasidan o‘tkazilgan. Natijada ulardan 73 nomdagisi belgilangan normativ-texnik talablarga javob bermasligi ma’lum bo‘lgan.
Ushbu mahsulotlarni savdo rastalaridan qaytarib olish va qonunchilikka muvofiq choralar ko‘rish uchun tegishli materiallar O‘zbekiston texnik jihatdan tartibga solish agentligi hamda Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qo‘mitasiga yuborilgan.
Qonunchilik palatasi deputatlari bugungi majlisida moliyaviy jarimalarni qo‘llash tartibini yengillashtirishga qaratilgan qonun loyihasini uchinchi o‘qishda qabul qilib, Senatga yubordi.
Hujjatga ko‘ra, tadbirkorlar jarima solish to‘g‘risidagi qaror topshirilgan kundan boshlab bir oy ichida jarimaning 50 foizini ixtiyoriy to‘lasa, qolgan qismini to‘lashdan ozod etilishi mumkin.
Shuningdek, jarimani 6 oy davomida bo‘lib-bo‘lib to‘lash imkoniyati nazarda tutilmoqda.
Agar jarima to‘g‘risidagi qaror bekor qilinsa yoki haqiqiy emas deb topilsa, noqonuniy undirilgan mablag‘ qaytariladi. Qaytarish kechiktirilgan taqdirda, Markaziy bank asosiy stavkasining uch yuzdan biri miqdorida foiz to‘lash tartibi joriy etiladi.
Hozircha bu qoidalar qonun loyihasida nazarda tutilgan, kuchga kirmagan.
O‘zbekistonda moda va dizayn sohasi uchun malakali mutaxassislar tayyorlashga ixtisoslashgan yangi davlat oliy ta’lim muassasasi tashkil etiladi.
Prezidentning 2026-yil 16-oktyabrdagi PQ–378-son qaroriga muvofiq, Toshkent xalqaro moda akademiyasi tashkil etiladi. Akademiya Yengil sanoatni rivojlantirish agentligi tizimida faoliyat yuritadi.
Yangi oliygoh Toshkent to‘qimachilik va yengil sanoat instituti hamda Parij xalqaro moda akademiyasining qo‘shma ta’lim dasturi negizida tashkil etiladi.
Mazkur dasturda tahsil olayotgan barcha talabalar o‘qishini yangi akademiyada davom ettiradi. Bitiruvchilarga Toshkent xalqaro moda akademiyasining diplomi beriladi.
O‘quv jarayoni 2026/2027 o‘quv yilidan boshlanadi. Akademiyada xalqaro qo‘shma dasturlar bilan bir qatorda, mustaqil ta’lim dasturlari asosida bakalavr va magistrlar tayyorlashga ham ruxsat etiladi.
2027/2028 o‘quv yilidan boshlab to‘qimachilik, tikuvchilik, trikotaj va charm-poyabzal sohalarida korxonalar buyurtmasi asosida dual ta’lim joriy qilinadi. Bunda talabalar nazariy bilim olish bilan birga ishlab chiqarish jarayonlarida ham ishtirok etadi.
Shuningdek, yengil sanoat yo‘nalishidagi texnikumlarni muvaffaqiyatli tamomlagan, o‘rtacha bahosi akademiya belgilagan talabga javob beradigan bitiruvchilarga bakalavriatning uchinchi bosqichidan to‘lov-kontrakt asosida o‘qishni davom ettirish imkoniyati yaratiladi.
Akademiya bazasida davlat buyurtmasi asosida turli tashkilotlar uchun kiyim-bosh dizaynini ishlab chiqish va milliy brendlarni shakllantirish ham yo‘lga qo‘yiladi.
Qarorda xorijiy mutaxassislar va talabalarni jalb qilish uchun ko‘p martalik vizalar rasmiylashtirish tartibi ham nazarda tutilgan.
Bundan tashqari, 2028-yil yakuniga qadar davlat-xususiy sheriklik asosida 400 o‘rinli talabalar turar joyi quriladi. Ungacha akademiyaga o‘tkazilgan talabalar Toshkent to‘qimachilik va yengil sanoat instituti yotoqxonasidan belgilangan tartibda foydalanishi mumkin.
Xorijda o‘zbek milliy taomlariga ixtisoslashgan restoran yoki oshxona tashkil etgan mahalliy tadbirkorlar ayrim xarajatlarining 50 foizigacha bo‘lgan qismini subsidiya sifatida qaytarib olishi mumkin.
Ushbu xizmat Turizm qo‘mitasi tomonidan my.gov.uz Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali orqali bepul ko‘rsatiladi.
Subsidiya O‘zbekistonda davlat ro‘yxatidan o‘tgan va xorijda milliy restoran tashkil etgan tadbirkorlik subyektlariga ajratiladi.
Ariza topshirishda restoranning xorijiy davlatda ro‘yxatdan o‘tganini va binodan foydalanish huquqini tasdiqlovchi hujjatlar, sanitariya va yong‘in xavfsizligi talablariga muvofiqlik bo‘yicha ma’lumotlar taqdim etilishi kerak.
Shuningdek, restoranni tashkil etish bilan bog‘liq amalga oshirilgan xarajatlarni tasdiqlovchi hujjatlar, zaruratga qarab O‘zbekistondan mahsulot yetkazib berilganini tasdiqlovchi ma’lumotlar va ularning rasmiy tarjimasi so‘ralishi mumkin.
Restoranning ichki va tashqi ko‘rinishini aks ettiruvchi fotosuratlar ham arizaga ilova qilinadi.
Ariza my.gov.uz portali orqali elektron shaklda yuboriladi va 18 ish kuni ichida ko‘rib chiqiladi. Ijobiy qaror qabul qilinsa, subsidiya mablag‘lari 7 ish kuni ichida tadbirkorning bank hisobvarag‘iga o‘tkaziladi.
Arizada kamchiliklar aniqlangan taqdirda, tadbirkorga ularni bartaraf etib, hujjatlarni qayta taqdim qilish imkoniyati beriladi.
Qoraqalpog‘iston Respublikasidagi Ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi huzuridagi «Sayg‘ochiy» kompleks landshaft buyurtma qo‘riqxonasida yovvoyi hayvonlarni suv bilan ta’minlash maqsadida beshta avtonom suv ichish tizimi o‘rnatildi.
Tashabbus Ekologiya qo‘mitasi tomonidan BMT Taraqqiyot dasturi (BMTTD) va Global ekologik jamg‘arma (GEF) bilan hamkorlikda «Aral Sea Wetlands» loyihasi doirasida amalga oshirildi.
Suv resurslari cheklangan Ustyurt cho‘li sharoitida qo‘shimcha suv manbalarining mavjudligi sayg‘oqlar va mahalliy faunaning boshqa vakillarini saqlab qolishda muhim ahamiyatga ega.
Avtonom tizimlar quyosh energiyasida ishlaydi va to‘liq avtomatlashtirilgan. Ularning har biri 3 kub metr sig‘imga ega suv havzalari, nasoslar, datchiklar va hisoblagichlar bilan jihozlangan. Bu markazlashgan elektr energiyasi va suv ta’minoti manbalariga doimiy ulanish zaruratisiz suvni barqaror yetkazib berish imkonini beradi.
Suv ichish tizimlari bilan bir qatorda hududga 10 ta kamera va 10 ta fototuzoq ham o‘rnatildi. Ular hayvonlarni sutka davomida kuzatish, harakatlanishi va suv ichish joylaridan foydalanishini qayd etish, shuningdek, populyasiyalar holatini keyingi monitoring qilish uchun ma’lumot to‘plash imkonini beradi.
Ustyurtning og‘ir tabiiy sharoitida yashaydigan sayg‘oqlar uchun qo‘shimcha suv manbalarining yaratilishi yovvoyi hayvonlar populyasiyalarini saqlash va tiklashda muhim ahamiyat kasb etadi.
Avtonom suv ichish tizimlarining o‘rnatilishi Ustyurtda bioxilma-xillikni asrash bo‘yicha amalga oshirilayotgan chora-tadbirlardan biri bo‘lib, zamonaviy kuzatuv vositalari orqali hayvonlar holatini monitoring qilish va zarur ma’lumotlarni to‘plash imkonini ham beradi.
