Dunyodan
Qamchibek Tasiyevning ishdan bo‘shatilishi sababi ma’lum qilindi
Qirg‘iziston Vazirlar Mahkamasi raisi o‘rinbosari va Milliy xavfsizlik qo‘mitasi (MXK) raisi Qamchibek Tashiyevning kutilmaganda ishdan bo‘shatilishi turli taxminlarni keltirib chiqardi. Markaziy osiyolik tahlilchilar va siyosatshunoslar Qirg‘izistonning qudratli maxsus xizmatlari rahbari nima uchun ishdan bo‘shatilgani haqida o‘z fikrlarini e’lon qildi.
“Qamchibek Tasiyevning iste’foga chiqishi va undan keyin xavfsizlik tizimining to‘liq qayta tashkil etilishi, jumladan, Chegara xizmatining Milliy xavfsizlik xizmati tarkibidan chiqarilishi, Prezidentning bevosita nazorati ostida Milliy xavfsizlik xizmatining tashkil etilishi, qudratli rahbarlarning almashtirilib, ishdan bo‘shatilishi hokimiyatga bo‘lgan jiddiy ishonch inqirozidan dalolat beradi. Biroq, rasmiy sharhlar jamiyatdagi vaziyatni o‘zgacha ko‘rishini aytadi. Elitaning haddan tashqari mustaqilligi prezident uchun strategik tahdid sifatida qabul qilingani boshqacha, “Tasiyev deputatlar va nufuzli doiralar bilan bog‘lanib, prezidentlik saylovi masalasini hokimiyat uchun qizil bayroq sifatida ko‘tardi”, deb yozadi siyosatshunos Otabek Akromov.
Uning fikricha, Qirg‘izistondagi hozirgi vaziyatdagi asosiy muammo prezidentlik muddatidir.
“2021-yilgi konstitutsiyaga kiritilgan oʻzgartirishlar Prezident Japarovga shart-sharoitlarni tiklashga imkon bersa-da, bu mavzudagi ochiq muhokamalar rejim uchun beqarorlik manbai boʻlib koʻrindi, natijada muvofiqlashtirishning izchil buzilishi va xavfsizlik tizimining markazlashuvi prezident qoʻlida yanada mustahkamroq boʻldi”, – deydi u.
Mintaqa boʻyicha ekspert Arkadiy Dubnov Prezident Japarov hamkasbi Tashiyev bilan bir vaqtda oʻzining uchta oʻrinbosarini ishdan boʻshatgani va bu bilan sobiq spikerning oʻz lavozimini tiklashga urinishlarini barbod qilganiga eʼtibor qaratdi.
“Tasiyev iste’foga chiqqanini Myunxendagi kasalxonada bilgan. U bir necha yil oldin yuragiga jarrohlik amaliyotini o‘tkazgan va har ikki yilda bir marta tibbiy ko‘rikdan o‘tib turadi. Bishkekdagi vaziyatdan xabardor manbalarga ko‘ra, Japarov iste’foga chiqish qaroriga bir muddat avval Ukraina Kommunistik partiyasi rahbari bilan bo‘lgan baland ovozda telefon suhbati asos qilib olingan. Qirg‘iziston qahramoni Tasiyev, o‘sha yil Qamchiev. Yoshi Qirg‘iziston hukumatining sodiq do‘sti va hamkori bo‘lgan prezidentning “milliy tuzilmada tartibsizliklar yuzaga kelmasligi uchun” shunday qarorga kelgani haqida prezident matbuot bo‘limi nima dedi, ammo oradan bir necha soat o‘tgach, Qirg‘iziston matbuot kotibi vaziyatga oydinlik kiritib: “Jamiyatdagi tartibsizlikni bosh chekist emas, balki uning yaqinlari keltirib chiqardi. Janob Japarov deputatlar va boshqa muhim shaxslarga qo‘ng‘iroq qilib, ularni turli choralar ko‘rishga chaqirganini aytdi”.
Qayd etilishicha, Tasiyevga yaqin shaxs amaldorlarga qo‘ng‘iroq qilib, ularni general yoniga kelishga undagan.
“Qirg’izistonda ko’pchilik bu mamlakatda general birinchi shaxs bo’lishiga, haqiqiy birinchi shaxs esa unga yo’l berishiga shubha qilmaydi. Axir u (muharrir: Japarov) ikkinchidan qarzdor (muharrir: Tashiyev ma’nosi) va uning yordamisiz 202 2000 yilda birinchi rahbar bo’lishning iloji bo’lmagan. O’sha paytda ular Qirg’izistonning birinchi prezidenti, fironi, fironi edi. “Jenbekov hokimiyatdan qon to`kmasdan osonlik bilan chetlashtirildi,” dedi A.Dubnov olti yil avvalgi voqealarni eslab.
Tahlilchi Temur Umarovning fikricha, Ozarbayjon Respublikasi Davlat qoʻmitasining sobiq rahbari Tasiyev Germaniya kasalxonasida boʻlib, isteʼfoga chiqishini eʼlon qilmagan.
“Shunday ekan, voqealar rivoji hozircha mavhumligicha qolmoqda. Lekin Tasiyevning yangi voqelikka ko’nikishidan boshqa narsani tasavvur qilish qiyin. Axir uning ta’siri norasmiy munosabatlarga emas, balki prezident bilan do’stligi va tashkilotning kuchiga asos bo’lgan. Bu ikki ta’sir Boshqacha aytganda, Japarovning tuzum va Chemerk qaroriga qarshi bo’lishini tasavvur etib bo’lmaydi. (Iste’fo haqiqatdir).”Bishkek Kommunistik partiyasi rahbarining hibsga olingani haqidagi xabar ham janob Japarov va uning do’stlari/akalari o’rtasida janjal borligini inkor etib, janob Tasiyev bilan bog’lanib, janob Tassievni hokimiyatdan chetlatishlari bilanoq, uni tinchlantirishga undaydi xulosa qiladi.
Avval xabar qilinganidek, Prezident Sadir Japarov kecha 2020-yil 16-oktabrdan buyon Qirg‘iziston Respublikasi Davlat xavfsizlik davlat qo‘mitasi raisi lavozimida ishlab kelayotgan janob Kamtibek Tashiyevni lavozimidan ozod qildi.
Japarov bu qarorni “davlat manfaatlarini ko‘zlab” qabul qilganini aytdi.
Ukrainaning uchuvchisiz samolyotlari Moskva va Tambov viloyatlaridagi Wildberry tarqatish markazlariga uyushtirgan hujumlari keng muhokamalarga sabab bo‘ldi. Ushbu baxtsiz hodisa natijasida odamlar halok bo’ldi va tan jarohati oldi, minglab tadbirkorlarning mollari yong’inda yo’qoldi.
Ukraina prezidenti Vladimir Zelenskiy hujum Rossiyaning logistika infratuzilmasini nishonga olganini aytdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, dronlarni ishlab chiqarish uchun ehtiyot qismlar va navigatsiya uskunalari maqsadli tarqatish markazida saqlangan. U, shuningdek, bu hujumlarni Rossiyaning Ukrainadagi fuqarolik infratuzilmasiga hujumlariga javob deb baholadi.
Rossiya maʼlumotlariga koʻra, Tambov viloyatidagi logistika markaziga hujum oqibatida kamida sakkiz kishi halok boʻlgan, 50 dan ortiq kishi jarohatlangan. Moskva viloyatining Elektrostal shahridagi yirik logistika markazida ham keng ko‘lamli yong‘in sodir bo‘ldi.
Elektrostal tarqatish markazi Wildberries kompaniyasining eng yirik ob’ektlaridan biridir. U 360 000 kvadrat metrdan ortiq maydonni egallaydi va bir necha ming kishini ish bilan ta’minlaydi. Tambov viloyatining Kotovsk shahridagi logistika markazi 2025 yilda ochiladi va bir vaqtning o‘zida 54 million donagacha mahsulotni saqlash imkoniyatiga ega bo‘ladi.
Hujum natijasida sotuvchilarning omborlarda saqlanayotgan minglab mollari ham yonib ketgan. Biroq, Wildberries bu holatda tovon to’lamasligini ma’lum qildi. Kompaniya iyul oyi boshida sotuvchilar bilan tuzilgan shartnomalariga dron hujumlari, harbiy amaliyotlar va favqulodda vaziyatlarni fors-major deb belgilash uchun o‘zgartirdi. Shu sababli, Marketplace bunday sharoitlarda etkazilgan har qanday zarar uchun javobgar emas.
Bu qaror ijtimoiy tarmoqlarda tadbirkorlarning noroziligiga sabab bo‘ldi. Ko’pgina sotuvchilar tovarni sug’urtalashga vaqtlari yo’qligini, natijada millionlab rubl yo’qotishlarini aytishadi.
Ommaviy axborot vositalarining dastlabki hisob-kitoblariga ko‘ra, yong‘in yetkazgan umumiy zarar 50 milliard rubldan oshishi mumkin, ayrim ekspertlarning hisob-kitoblariga ko‘ra, 100 milliard rublgacha yetishi mumkin. Biroq bu raqamlar hali rasman tasdiqlanmagan.
Eron mojaroga barham berish uchun AQSh bilan imzolangan anglashuv memorandumi boʻyicha oʻz majburiyatlarini vaqtinchalik toʻxtatganini eʼlon qildi.
Eron tashqi ishlar vaziri oʻrinbosari Kazem Gʻolibobodiyning soʻzlariga koʻra, Eron hozirda mamlakat mudofaa masalalariga eʼtibor qaratmoqda va shuning uchun ham oʻzaro anglashuv memorandumi boʻyicha oʻz majburiyatlarini bajarmayapti.
“Biz ham oʻz majburiyatlarimizni bajarishni toʻxtatdik. Ayni damda asosiy eʼtiborimiz mamlakat mudofaasini taʼminlashga qaratilgan”, — dedi u.
Avvalroq, 15 iyul kuni Eron parlamenti spikeri va Eronning AQShdagi muzokaralar delegatsiyasi rahbari Muhammad Boqir Qolibaf Vashington o‘z shartlarini bajarmasa, Eron memorandum shartlarini bajarishi ma’nosiz ekanini aytgan edi.
18 iyun kuni Eron va Vashington oʻrtasida mojaroga barham berish boʻyicha oʻzaro anglashuv memorandumi imzolangan edi. Biroq 8 iyuldan beri AQSh kuchlari Eron hududiga bir necha bor hujum qilgan. AQSh Markaziy qo‘mondonligi bu harakatlarini Eronning Hormuz bo‘g‘ozi orqali o‘tayotgan tijorat kemalariga qarshi harakatlariga javob sifatida baholadi.
Bunga javoban Eron kuchlari AQShning Yaqin Sharqdagi harbiy bazalariga hujum qildi. Tehron, shuningdek, Vashingtonni sulh memorandumini buzganlikda aybladi. AQSh prezidenti Donald Tramp 9 iyul kuni o‘t ochishni to‘xtatish rejimi amalda emasligini aytdi.
Eronning Iordaniyadagi bazaga uyushtirgan hujumi oqibatida ikki amerikalik askar halok bo‘ldi. AQSh prezidenti Donald Tramp Eronning Iordaniyaga hujumi oqibatida ikki amerikalik harbiyning halok bo‘lgani munosabati bilan hamdardlik bildirdi.
“Bu juda achinarli. Buni tushunish biz uchun qiyin. Lekin ular bizning vatanimiz uchun halok bo‘ldilar”, – dedi Tramp NewsNation nashriga.
AQSh prezidenti Eronning anglashuv memorandumi bo‘yicha o‘z majburiyatlarini bajarishni to‘xtatgani haqidagi bayonotidan xavotirda emasligini aytdi. Shuningdek, u Eronning yadro quroliga ega bo‘lishiga hech qachon yo‘l qo‘ymasligini yana bir bor ta’kidladi.
18-iyul kuni Eron Iordaniyadagi AQSh harbiy bazasiga raketa va uchuvchisiz samolyotlardan foydalangan. Ikki amerikalik harbiy halok bo‘ldi, yana to‘rt nafari yaralandi. Bir kishi bedarak yo‘qolgan.
Dunyodan
Vengriya prezidenti isteʼfoga chiqish toʻgʻrisidagi konstitutsiyaviy oʻzgartirishni imzoladi
Vengriya prezidenti Tamas Shjok Bosh vazir Pyotr Madyarning hukmron Tisza partiyasi tashabbusi bilan parlament tomonidan qabul qilingan konstitutsiyaga o‘zgartirish kiritish haqidagi qonunni imzoladi. Ushbu o’zgartirish uning lavozimidan ketishi uchun qonuniy asos yaratadi.
Bu haqda prezident Facebook’dagi videomurojaatida ma’lum qildi va u o‘zining huquqiy imkoniyatlari va vijdonini puxta o‘ylab, Asosiy qonun bo‘yicha o‘z majburiyatlarini bajarishga qaror qilganini aytdi.
Shu bilan birga, Shyok parlament qarorini qattiq tanqid qildi. Uning fikricha, ushbu tuzatish tarixdagi siyosiy hokimiyatni suiiste’mol qilishning eng sharmandali misollaridan biri bo’lib qoladi va prezidentlik tizimining muvozanatlashtiruvchi element sifatidagi xarakterini buzadi.
“O’z e’tiqodi va haqiqatiga sodiq bo’lgan odam zo’ravonlikka duchor bo’lmaydi, boshqalarni haqorat qilmaydi va uning qadr-qimmatini kamsitmaydi. Bu har qanday sharoitda ham insoniylik, haqiqat va o’ziga sodiqlikni saqlashning eng yaxshi usuli. Keling, birlashaylik va vengerlarni sevadigan qadriyatlarni himoya qilaylik “, dedi Shjok.
13 iyul kuni Vengriya parlamenti konstitutsiyaga prezidentga impichment e’lon qilish imkonini beruvchi o‘zgartirishni ma’qulladi. 199 deputatdan 139 nafari Piter Madyar tashabbusini qo‘llab-quvvatladi, 6 nafari qarshi ovoz berdi. Sobiq bosh vazir Viktor Orbanning “Fidesz” partiyasi deputatlari ovoz berishni boykot qildi.
Vengriya qonunchiligiga ko‘ra, prezident oddiy parlament ovozi bilan lavozimidan chetlatilishi mumkin emas. Bunga erishish uchun konstitutsiyaga oʻzgartirish kiritish zarur. Parlamentda son jihatdan ustunlikka ega bo’lgan Tisza partiyasi bu tuzatishni qabul qilishga muvaffaq bo’ldi.
18 iyul kuni Falastin tarafdorlari bo‘lgan minglab namoyishchilar G‘azo sektoridagi vaziyatga e’tibor qaratish va Isroilga nisbatan qattiqroq choralar ko‘rishni talab qilish uchun London markazi ko‘chalariga chiqdi. Namoyishchilar Britaniyaning yangi bosh vaziri Endi Bernxemni Isroilga qurol yetkazib berishni butunlay to‘xtatish va G‘azodagi urushni tugatish uchun bosimni kuchaytirishga chaqirdi.
Marsh Londondagi Rassel maydonida boshlanib, Uaytxollgacha davom etdi. Falastin birdamlik kampaniyasi va boshqa jamoat tashkilotlari ishtirok etdi. Namoyishchilar Falastin bayroqlari va G‘azodagi tinch aholini himoya qilishga chaqiruvchi shiorlarni ko‘tarib oldilar.
Namoyishda Falastinning Buyuk Britaniyadagi elchisi Hussam Zomlot va Leyboristlar partiyasining sobiq rahbari Jeremi Korbin ham ishtirok etdi. Bosh vazir Korbin yangi hukumatni Britaniyaning Isroilga harbiy yordamini to‘xtatishga chaqirdi.
Endi Bernxem 21-iyul kuni rasman bosh vazir bo’lishi rejalashtirilgan. Uning G‘azo mojarosi bo‘yicha siyosati mamlakatning eng dolzarb mavzularidan biriga aylandi.
Shavkat Mirziyoyev Belarus delegatsiyasini qabul qildi: tafsilotlar
«Milliy sanoat zanjiri» ko‘rgazmasi – Transport tizimida 12,8 milliard dollarlik 36 ta investitsiya loyihasi amalga oshirilmoqda
Nega Ukraina Moskvadagi Wild Berry omboriga hujum qildi?
-
Dunyodan2 days ago
Vengriya prezidenti isteʼfoga chiqish toʻgʻrisidagi konstitutsiyaviy oʻzgartirishni imzoladi
-
Jamiyat5 days agoXalqaro qidiruvdagi fuqaro Varshavadan Toshkentga olib kelindi
-
Siyosat5 days agoRustam Jo‘layev Prezident huzuridagi Milliy xavfsizlik agentligi rahbari etib tayinlandi
-
Jamiyat4 days agoKoreyada ish va’dasi ortidagi firibgarlik fosh etildi
-
Jamiyat4 days agoPoytaxtda qalbaki valuta savdosi fosh etildi
-
Mahalliy2 days ago
O‘zbekistonda Integratsiyalashgan dasturlar oliy maktabi tashkil etiladi
-
Jamiyat4 days agoHujjatsiz qolgan ayol va uch nafar farzandi O‘zbekistonga qaytarildi
-
Jamiyat3 days agoMehnat inspeksiyasi barcha hokimliklarga ko‘rsatma yubordi