Siyosat
parda ortidagi shaxs – Qolibof (video)
Yevropa nuqtai-nazaridan “Yaqin Sharq” yoki “O‘rta Sharq”, ba’zan esa “G‘arbiy Osiyo” deb ataladigan hudud, ya’ni Fors ko‘rfazida keskinlik kuchayib borayotgan bir paytda, Eronning qattiq pozitsiyasi bilan tanilgan siyosatchilaridan biri — Muhammad Boqir Qolibof diplomatik jarayonlar markazida paydo bo‘ldi. Vashington tomonidan bildirilgan “nomi oshkor etilmagan muloqot” haqidagi bayonotlardan so‘ng uning nomi yana e’tibor markaziga chiqdi.
Xo‘sh, parda ortida nima bo‘layapti? Qolibof urush yo‘nalishiga ta’sir qila oladimi? Bu savollarga javob ko‘ringanidan ko‘ra murakkabroq.
Qolibof qanday qilib muzokaralar markaziga chiqdi? AQSh va Isroilning Eronga qarshi harbiy harakatlari fonida, Eron siyosatining “qat’iy qanoti”ga mansub bo‘lgan Muhammad Boqir Qolibof diplomatik yechim izlash jarayonlarida tilga olinayotgan asosiy shaxslardan biriga aylandi. Eron parlamenti raisi bo‘lgan Qolibof nafaqat siyosatchi, balki qattiq xavfsizlik siyosati, namoyishlarga qarshi qat’iy pozitsiyasi va rejimga sodiqligi bilan tanilgan shaxsdir.
“Nomsiz muloqot” bayonoti ortida kim turibdi?
Donald Tramp intervyusida Eron bilan muloqotlar haqida shunday degan edi: “Biz juda hurmatga sazovor insonlar bilan muloqotdamiz. Ichkaridagilar ular kimligini biladi va ehtimol, ulardan biri aynan biz qidirayotgan shaxs bo‘lishi mumkin”.
Bu bayonotdan keyin ayrim xalqaro OAVlarda gap aynan Qolibof haqida ketayotgani taxmin qilindi. Ayrim tahlilchilarga ko‘ra, Vashington cheklangan doiradagi eronlik siyosatchilar bilan yopiq muloqotlar olib bormoqda va Qolibof ham ular orasida bo‘lishi mumkin.
Biroq Qolibof bu iddaolarni qat’iy rad etdi. U AQSh bilan hech qanday muzokara bo‘lmaganini ta’kidlab, bu kabi xabarlarni “manipulyasiya” deb atadi. “Amerika bilan hech qanday muzokara o‘tkazilmadi. Bunday xabarlar moliya va neft bozorlariga ta’sir qilish hamda AQSh va Isroilning muammodan chiqishi uchun tarqatilmoqda”, — dedi u.
Hech qanday urush qisqa bo‘lmaydi
Qolibof mintaqadagi davlatlarni AQSh harbiylarini hududdan chiqarishga chaqirdi. Uning fikricha, AQSh bilan harbiy hamkorlik qilgan davlatlar “dushman” sifatida baholanishi mumkin. U avvalroq bergan intervyusida shunday degan edi: “Bu mintaqadagi hech qanday urush qisqa muddatli bo‘lmaydi va faqat bitta hudud bilan cheklanib qolmaydi». Bugungi voqealar fonida bu fikr jiddiy tahlil sifatida baholanmoqda.
Qat’iy siyosatchi va muzokara
Qolibofning diplomatik muloqotlarda tilga olinishi yangi holat emas. Eron tarixida qattiq pozitsiyadagi siyosatchilar muzokaralarda ishtirok etmagan, degan qarash noto‘g‘ri. Bu yerda gap ideologiyadan voz kechishda emas, balki ishonchli shaxslarni muzokaraga jalb qilishda.
Jorj Vashington universiteti tadqiqotchisi Sina Azodi Qolibofni “pragmatik, lekin qat’iy pozitsiyadagi siyosatchi” deb ta’riflaydi. Uning fikricha, Qolibof amaliy qarorlar qabul qilish qobiliyatiga ega va ehtimoliy kelishuvlarni amalga oshirish imkoniyati bor.
Boshqa tahlilchi Ali Voiz esa Qolibof ehtiyotkor siyosatchi ekanini ta’kidlaydi. Uningcha, agar AQSh bilan muzokaralar boshlansa, Qolibof Eron ichidagi qattiq pozitsiyadagi guruhlar qarshiligiga duch kelishi mumkin.
AQSh uchun maqbul sherik bo‘lishi mumkinmi?
Sobiq AQSh Milliy xavfsizlik kengashi vakili Maykl Singxning fikricha, Qolibofning o‘tmishdagi qat’iy siyosatlari Vashington uchun jiddiy to‘siq emas. AQSh pragmatik natija berishi mumkin bo‘lgan shaxslar bilan ishlashga tayyor.
Shu bilan birga, tahlilchilar: Qolibof AQSh sanksiyalari ro‘yxatida emasligi, uning harbiy va siyosiy tajribasi unga keng vakolat va ishonch bergani, biroq u mustaqil qaror qabul qilolmasligi — yakuniy qarorlar Eronning oliy rahbariyati tomonidan qabul qilinishini ta’kidlab keladi.
Harbiy va siyosiy faoliyati haqida
Qolibof sobiq Inqilob gvardiyasi havo kuchlari qo‘mondoni bo‘lib, Eron-Iroq urushida qatnashgan. U harbiy va siyosiy sohada katta tajribaga ega. 2005–2017-yillarda Tehron shahri hokimi sifatida ishlab, infratuzilmani rivojlantirish, metro va yo‘l qurilish loyihalari bilan tanilgan. Ammo unutmasligimiz kerakki, bu davrda korrupsiya ayblovlari ham bo‘lgan.
“Qattiq” o‘tmish
Qolibofning o‘tmishida namoyishlarni kuch bilan tarqatishda ishtirok etgani ham ma’lum. 2013-yilda tarqalgan audioyozuvda u shunday degan: “Meni mototsiklda, tayoq bilan namoyishchilarni urib yurgan holatdagi suratlarim bor. Men ko‘chada urganlar orasida edim”. Bu so‘zlar uning faqat siyosatchi emas, balki xavfsizlik tizimida faol ishtirok etgan shaxs ekanini ko‘rsatadi.
Xulosa
Muhammad Boqir Qolibof — qattiq pozitsiyasiga qaramay, amaliy yondashuvga ega siyosatchi sifatida namoyon bo‘lmoqda. Uning nomi diplomatik jarayonlarda tilga olinayotgani Eronning hatto keskin vaziyatlarda ham muloqot eshiklarini to‘liq yopmasligini ko‘rsatadi. Biroq urush taqdiri faqat bitta shaxsga bog‘liq emas — qarorlar Eronning oliy siyosiy tizimi doirasida qabul qilinadi.
Siyosat
Oʻzbekiston rasmiy aʼzo boʻlganidan keyin yangi taraqqiyot banki va infratuzilma portfelini rejalashtirmoqda
Prezident Shavkat Mirziyoyev Toshkent xalqaro investitsiya forumida ishtirok etish uchun Toshkentga kelgan Yangi taraqqiyot banki (YTB) prezidenti Dilma Russev bilan ikki tomonlama muzokaralar o‘tkazdi. Oliy darajadagi muhokamalarda O‘zbekiston xalqaro moliya institutlarida aktsiyador sifatida rasman tan olinganidan so‘ng tizimli hamkorlik asoslarini yaratish masalalariga e’tibor qaratildi.
Sessiyada Prezident Russef O‘zbekistonda amalga oshirilayotgan tub ijtimoiy-iqtisodiy va tarkibiy islohotlarga yuksak baho berdi. U ko‘p tomonlama moliya institutining mamlakatlarning strategik rivojlanish maqsadlari va farovonlik tashabbuslarini bevosita institutsional sheriklik orqali qo‘llab-quvvatlashga sodiqligini tasdiqladi.
Uchrashuv tomonlar O‘zbekistonning Yangi Taraqqiyot bankiga rasmiy a’zo bo‘lishi, uning 10-aksiyadori va Markaziy Osiyo mintaqasidagi birinchi vakiliga aylanganini nishonlashi bilan alohida ahamiyatga ega bo‘ldi. Ushbu muhim bosqichdan foydalanish uchun janob Mirziyoyev va janob Russev NDB ekspert missiyasini qoʻshma investitsiya operatsiyalarining keng qamrovli, oʻrta muddatli portfelini ishlab chiqish uchun safarbar qilishga kelishib oldilar.
Kelgusi loyiha quvuri energetika infratuzilmasi, suv resurslarini boshqarish va transport tarmoqlari kabi asosiy tarmoqlar bo‘ylab barqaror rivojlanishga ustuvor ahamiyat beradi. Hamkorlik, shuningdek, muhandislik infratuzilmasi, xususiy sektor va ijtimoiy rivojlanish tashabbuslarini qo‘llab-quvvatlash uchun moliyalashtirish mexanizmlarini kengaytiradi.
Bundan tashqari, ikki davlat rahbarlari NDBning mintaqaviy aloqalarni yanada kengaytirishga qaratilgan transchegaraviy transport va logistika loyihalarida ishtirok etishining muhim ahamiyatini ta’kidladilar. O‘zbekistonning yashil iqtisodiyotga o‘tish jarayonini jadallashtirish maqsadida Bank resurslarini amalga oshirilayotgan atrof-muhitni o‘zgartirish dasturiga integratsiyalashga alohida e’tibor qaratildi. Shuningdek, tomonlar kelgusi yillarda O‘zbekistonda Yangi Taraqqiyot Bankining yirik tashkiliy tadbirlarini o‘tkazish bo‘yicha dastlabki rejalarni ham ko‘rib chiqdilar.
O‘zbekiston Prezidenti Administratsiyasi rahbari Saida Mirziyoyeva Toshkent xalqaro investitsiya forumida ishtirok etish uchun Toshkentga kelgan Rossiya Bosh vaziri Mixail Mishustin bilan uchrashdi.
Foto: Saida Mirziyoeva/Telegram
Mirziyoyevaning soʻzlariga koʻra, muzokaralarda asosan ikki davlat oʻrtasidagi savdo-iqtisodiy hamkorlikni kengaytirish masalalari muhokama qilingan.
“O‘zbekiston va Rossiya o‘rtasidagi munosabatlar jadal rivojlanishda davom etmoqda”, — deb yozdi Saida Mirziyoyeva o‘zining Telegram’dagi kanalida va ayni paytda biznes, infratuzilma va madaniyat kabi muhim sohalarda ko‘plab qo‘shma loyihalar amalga oshirilayotganini ta’kidladi.
Muzokaralar ikki tomonlama oliy darajadagi bir qancha tadbirlar oldidan o’tkazilmoqda. Hukumatlararo qoʻshma qoʻmita va mintaqaviy kengashlarning navbatdagi yigʻilishlari yaqin kunlarda oʻtkazilishi kutilmoqda.
Mirziyoyeva xonim ushbu boʻlajak tadbirlar ikki tomonlama hamkorlikning barcha yoʻnalishlariga yanada turtki berishiga ishonch bildirdi.
Ko‘ksaroy qarorgohida O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev va Albaniya Respublikasi Prezidenti Bayram Begay rasmiy delegatsiyalar ishtirokida muzokara o‘tkazdilar.
Ikki davlat o‘rtasida amaliy hamkorlikni yanada mustahkamlash istiqbollari ko‘rib chiqildi.
Uchrashuv avvalida davlatimiz rahbari O‘zbekiston va Albaniya munosabatlari tarixida ilk bor o‘tkazilayotgan ushbu sammit alohida ahamiyatga ega ekanini, uning ikki tomonlama hamkorlikni sifat jihatidan yangi bosqichga olib chiqishini qayd etdi.
Siyosiy muloqot va turli darajadagi aloqalar faollashgani mamnuniyat bilan qayd etildi. BMT va boshqa xalqaro tuzilmalar doirasida tomonlar bir-birini qo‘llab-quvvatlab kelmoqda.
Tovar ayirboshlashni kengaytirishga, agrosanoat majmui, “yashil” energetika, geologiya, axborot texnologiyalari va raqamlashtirish, turizm hamda boshqa muhim sohalarda keng ko‘lamli kooperatsiya dasturini tayyorlashga alohida e’tibor qaratildi.
O‘zbekiston mahsulotlarini Janubiy Yevropa va O‘rta yer dengizi bozorlariga chiqarishda logistika xabi sifatida Albaniyaning Durres portidan foydalanish imkoniyatlari o‘rganiladi.
Iqtisodiy va investitsiyaviy hamkorlikning huquqiy asoslarini kengaytirish muhimligi alohida ta’kidlandi.
Hamkorlikning iqtisodiy kun tartibini ilgari surish maqsadida Hukumatlararo komissiyani tashkil etish va uning birinchi yig‘ilishini joriy yilda Toshkent shahrida o‘tkazishga kelishib olindi.
Madaniy-gumanitar sohada tomonlar o‘zaro Madaniyat kunlari, kino namoyishlari, ko‘rgazma va ijodiy safarlarni tashkil etish muhimligini ta’kidladilar.
Yetakchilar mintaqaviy va xalqaro kun tartibidagi dolzarb masalalar yuzasidan ham fikr almashdilar.
Oliy darajadagi muzokaralar yakunida O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev va Albaniya Respublikasi Prezidenti Bayram Begay Faxriy mehmonlar xiyobonida birgalikda daraxt ekdilar.
Ushbu marosim ikki mamlakat xalqlari o‘rtasidagi do‘stlik va o‘zaro anglashuv mustahkamlanib borayotgani, O‘zbekiston – Albaniya ko‘p qirrali munosabatlarini rivojlantirishda yangi bosqich boshlanganining ramzi bo‘ldi.
Toshkent xalqaro investitsiya forumi doirasida O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev AQSh Eksimbanki prezidenti va raisi Jon Yovanovich hamda Xalqaro moliyaviy taraqqiyot korporatsiyasi («DFC») bosh ijrochi direktori Ben Blek bilan uchrashuv o‘tkazdi. Bu haqda Prezident matbuot xizmati xabar berdi.
Qayd etilishicha, uchrashuv avvalida amerikalik mehmonlar davlatimiz rahbariga AQSh Prezidenti Donald Trampning samimiy salomi va ezgu tilaklarini yetkazdi. Tomonlar iqtisodiy va investitsiyaviy hamkorlikning ustuvor yo‘nalishlarini muhokama qildi.
Muzokaralarda AQShning yetakchi moliyaviy institutlari ishtirokida infratuzilmani rivojlantirish, muhim minerallarni o‘zlashtirish, energetika, sun’iy intellekt texnologiyalarini joriy etish va raqamlashtirish sohalaridagi strategik loyihalarni moliyalashtirish masalalari atroflicha ko‘rib chiqildi.
Uchrashuvda «Eksimbank» bilan energetika tarmog‘ini modernizatsiya qilishga qaratilgan qo‘shma loyihalarni jadallashtirish bo‘yicha kelishuvga erishildi. Shuningdek, mahalliy tadbirkorlarning ustuvor sohalardagi tashabbuslarini qo‘llab-quvvatlash maqsadida eksport kreditlari mexanizmlarini yanada kengaytirish masalasiga alohida e’tibor qaratildi.
«DFC» korporatsiyasining sog‘liqni saqlash sohasidagi loyihalarni moliyalashtirish, energetika tizimi va infratuzilmani modernizatsiya qilish uchun qo‘shma investitsiya platformasini ishga tushirish bo‘yicha takliflari ham qo‘llab-quvvatlandi.
Tomonlar hamkorlikni yangi bosqichga olib chiqish uchun investitsiya va texnologiyalarga asoslangan loyihalarni amalga oshirishni tezlashtirish zarurligini ta’kidladi. Jumladan, Toshkent shahrida yangi xalqaro aeroport qurish, Farg‘ona viloyatida zamonaviy tibbiyot majmuasini tashkil etish, raqamli bankni ishga tushirish, data-markazlar va quruq portlar barpo etish loyihalari muhokama qilindi.
Uchrashuv yakunida muhokama qilingan investitsiyaviy va texnologik loyihalarni ilgari surish maqsadida qo‘shma «yo‘l xaritasi»ni qabul qilishga kelishib olindi.
Albaniya Respublikasi Prezidentining mamlakatimizga rasmiy tashrifi doirasida Ko‘ksaroy qarorgohida O‘zbekiston Respublikasi Birinchi xonimi Ziroat Mirziyoyeva hamda Albaniya Respublikasi Birinchi xonimi Armanda Begayning uchrashuvi bo‘lib o‘tdi.
Ochiq va samimiy muloqot ruhida o‘tgan uchrashuvda ikki davlat rahbarlarining rafiqalari O‘zbekiston va Albaniya xalqlari o‘rtasidagi do‘stlik va o‘zaro anglashuvni mustahkamlash, shuningdek, madaniy-gumanitar hamkorlikni yanada kengaytirish masalalarini muhokama qildilar.
Madaniy dastur davomida oliy martabali mehmon o‘zbek amaliy san’ati ustalarining ijod namunalari, jumladan, yog‘och o‘ymakorligi, qadimiy so‘zana kashtachiligi texnikasi hamda an’anaviy kulolchilik buyumlari bilan tanishdi.
Dasturning yorqin lahzalaridan biri an’anaviy o‘zbek liboslari namoyishi, shuningdek, mamlakatimizning turli hududlariga xos jihatlarni aks ettirgan «Kelin salom» marosimi taqdimoti bo‘ldi. Oliy martabali mehmon o‘zbek xalqining milliy an’ana va urf-odatlariga samimiy qiziqish bildirib, ularning chuqur tarixiy ildizlari, go‘zalligi va betakrorligini alohida ta’kidladi.
Oʻzbekiston rasmiy aʼzo boʻlganidan keyin yangi taraqqiyot banki va infratuzilma portfelini rejalashtirmoqda
O‘zboshimchalik bilan saqlangan solyarka portlagan – Yozyovondan reportaj
JChda 8-kun. Husanov operatordan uzr so‘radi, Shveytsariyada yangi yulduz porladi
-
Siyosat4 days ago
«Ushbu masalani shaxsan nazoratimga oldim» — Saida Mirziyoyeva giyohvandlikka qarshi kurash haqida
-
Mahalliy5 days ago
my.gov.uz — 35 yilda odamlarning vaqtini qaytarib berdi!
-
Jamiyat4 days agoFarg‘onada 1 kilogrammdan ortiq gashish olib ketayotgan shaxs qo‘lga olindi
-
Jamiyat5 days agoFarg‘onada “Lasetti” qarama-qarshi yo‘nalishga chiqib ketishi oqibatida ikki kishi halok bo‘ldi
-
Sport4 days agoEron Amerikaga bordi, Osiyo Yevropaning ta’zirini berayotir – JCh kundaligi
-
Mahalliy5 days ago
Quyoshda turgan suvning ta’mi emas, tarkibi o‘zgaradi… bu esa juda xavfli
-
Iqtisodiyot5 days ago
O‘zbekiston qaysi davlatlarga gilam eksport qilmoqda?
-
Dunyodan3 days ago
Dunyo bo’ylab qochqinlar soni 10 yil ichida birinchi marta kamaydi.