Siyosat
O’zbekistonning ittifoqchilari kimlar va kelajakda kim ishtirok etishlari mumkin?
Davlatlararo munosabatlarni kuzatishda siz “ittifoq” atamasini uchratgan bo’lishingiz mumkin Xo’sh, “ittifoq” nimani anglatadi? “Hamkorlik” uchun qonuniy yoki sud belgilari bormi? Nima uchun davlatlar boshqalar bilan ittifoq tuzadi?
Shuni ta’kidlash kerakki, birinchi navbatda “ittifoq” ning qonuniy ta’rifi mavjud emas. Allianlar siyosiy mazmuni va mohiyat bo’lgan sof siyosiy tushunchalardir. “Alliance” munosabatlarini o’rnatish siyosiy an’analar, ehtiyojlar va istiqbollarga asoslangan atamalarga ma’noni anglatadi. Shuning uchun, “Itianalar” degani, mazmuni, mazmuni, ohang va hamkorlik nuqtai nazaridan har doim ham bir xil narsani anglatmaydi.
{:::: T (}
6 soniya davomida o’tkazib yuboring
Men o’tkazib yuboraman
Allianliklar davlatlararo munosabatlarning eng yuqori darajasini anglatadi. Davlatlar alyanslar tashkil etganda, bu davlatlar siyosiy yoki geografik notinchlikdan qat’i nazar, bir-birlariga ishonishi va ishonishi kerakligini anglatadi. Ular bir-birlari bilan urushga borolmaydilar, mojarolar va nizolar kuchaymasligi kerak va muammolar paydo bo’lsa, bu masalalar o’zaro hurmat va do’stlik ruhida hal qilinishi kerak. Bundan tashqari, “ittifoqlar” davlatlar qiyin sharoitlarda bir-biriga bog’liq bo’lishi mumkinligini bildiradi.
1991 yilda O’zbekiston mustaqillikka erishgach, bu so’nggi 34 yil ichida to’rt mamlakat bilan ittifoq tuzgan.
O’zbekistonning birinchi rejimida mamlakat faqat bitta davlat, Rossiya Federatsiyasi bilan Alyans shartnomasiga kirdi. Shartnoma 2005 yil noyabr oyida imzolangan. Rossiya bilan ittifoq tuzilgan murakkab siyosiy va geostrategik kontekstga ega. 2005 yil may oyida Andijon voqealaridan keyin G’arbiy viloyatlar va Evropa Ittifoqi tadbirni xalqaro tergov o’tkazishga chaqirdi. Shu nuqtai nazardan, O’zbekiston Xitoy va Rossiya o’rtasidagi aloqalarni mustahkamladi va 14-noyabrgacha Moskvada Alyans bitimi imzolandi. Rossiya bilan ittifoq Prezident Karimov ma’muriyati davrida o’rnatilgan yagona ittifoq edi.
2016 yilda etakchilikning o’zgarishidan so’ng, O’zbekiston “ittifoq” tushunchasini mutlaqo boshqacha tarzda izohlay boshladi. Ushbu atama taktik ma’noga emas, balki strategik ma’noga ega bo’ldi va mamlakat buni mintaqaviy va turkchaparvarlik ob’ekti orqali ko’rishni boshladi.
Prezident Mirziyoyevning qoidalarida O’zbekiston uchta mamlakat bilan ittifoq tuzilgan. Ularning ikkitasi qo’shni davlat, uchinchisi – bu tarixan bog’liq bo’lgan mintaqadagi mamlakat.
O’zbekiston va Qozog’iston 2022 yil 22-dekabr kuni ittifoq tuzdi. 2022 yil fevral oyida Rossiya Federatsiyasi Ukrainaga qarshi urushga olib keldi. Urush, shuningdek, Markaziy Osiyo mamlakatlari o’rtasidagi munosabatlarga ta’sir ko’rsatdi. O’zbekiston va Qozog’iston ittifoqqa kirganida, ular tashqi tahdid va qiyinchiliklar yuzasida bir-birlarini qo’llab-quvvatlashga kelishib oldilar. Boshqacha aytganda, ikki davlat mintaqaning kelajagi uchun umumiy e’tiborni qaratgan va bir-birining manfaatlariga yoki loyihalariga qarshi turmaslik, ayniqsa tashqi kuchlarning potentsial ishtirokini ta’minlamaslikka kelishib oldilar.
2024 yilda O’zbekiston yana ikki mamlakat bilan ittifoq tuzdi. Ular avgust oyida Tojikiston bilan Tojikiston bilan shartnoma imzoladilar va Ozarbayjon bilan Alyans shartnomasi imzolandi.
Birinchi rejimda o’tmishga qarab, O’zbekiston va Rossiya va Tojikiston kabi qo’shma davlatlar o’rtasidagi munosabatlar ko’pincha tarang va ba’zan juda sovuq edi. Biroq, ikkinchi ma’muriyat tashqi siyosatdagi yangi ovozning, xususan, qo’shnilari bilan munosabatlarda butunlay yangi ohang yaratildi. Agar ular mavjud muammolar tufayli sovuqni boshqara olmasalar ham, ular o’rniga do’stlik ruhi va imkoniyatlarni izlashda ishonchni rivojlantiradilar. Shu bilan birga, bu natija milliy manfaatlarga nomutanosib ravishda erishildi.
Tojikiston va tojikistonliklar O’zbekiston va o’zbek xalqiga eng yaqin deb hisoblanadi. Tinguistik va madaniy yaqinliklarni hisobga olgan holda, Uyg’urlar o’zbeklarga eng yaqin davlatlardir, ammo mentalitet nuqtai nazaridan tojik.
Kavkaz mintaqasida uchta mamlakat bor, ulardan bittasi Ozarbayjon, turk tili. Ozarbayjon Markaziy Osiyoni yoki tarixiy Turkistonni Turkiya bilan bog’laydigan ko’prikning holati sifatida xizmat qiladi.
Shuning uchun O’zbekiston qaysi davlatda kelajakdagi ittifoqni o’rnatishi mumkin? Yaqin yillarda Türiyatiye bilan ittifoq tuzilishidan faqat vaqt masalasi paydo bo’ldi. Ayni paytda Turkmaniston neytral tashqi siyosatdan kelib chiqadi va davlatlararo va ko’p tomonlama tashkilotlarda kamroq tajovuzkordir. Ammo, agar Turkmaniston betaraflikni saqlashdan ko’ra geosiyosatni tanlashni tanlasa, bu mamlakatda ittifoqni tashkil etish O’zbekistonning mintaqaviy siyosat, Markaziy Osiyo integratsiyasi va tarixiy Torkestanni birlashtirishda muhim qadam bo’lishi mumkin.
Xalqaro tizim rivojlanmoqda, davlatlararo munosabatlarning yangi shakllari mavjud. Xalqaro huquq kuchli davlatlar bilan ularning irodasini tasdiqlash uchun yangi qoidalarni ishlab chiqmoqda. Ushbu fonda, O’zbekiston-Turkiya ittifoqi Markaziy Osiyoning siyosiy, geologik strategik va harbiy kuchlari uchun ham muhim ahamiyatga ega.
Kamoliddin ravvi,
Siyosatchilar
Siyosat
BlackRock o’zbek kompaniyalari bilan qo’shma investitsiya mexanizmiga sarmoya kiritishni rejalashtirmoqda
Prezident Shavkat Mirziyoyev Shveysariyaning Davos shahrida BlackRock kompaniyasi rahbarlari bilan uchrashib, sarmoyaviy hamkorlikni kengaytirish va O‘zbekistonning sarmoyaviy muhitini yaxshilashga qaratilgan qo‘shma tashabbuslarni ilgari surish masalalarini muhokama qildi.
Foto: Prezident matbuot xizmati
Uchrashuv Prezidentning Davosga amaliy tashrifi bilan bir vaqtga to‘g‘ri keldi va u yerda BlackRock boshqaruv kengashi a’zosi va boshqaruvchi direktori Adebayo Ogunlesi bilan uchrashdi. Muzokaralarda sarmoyaviy hamkorlikning ustuvor yo‘nalishlari va ikki tomon o‘rtasida avval erishilgan kelishuvlarni amalga oshirish masalalari muhokama qilindi.
Tomonlar BlackRock kompaniyasining O‘zbekistondagi ustuvor loyihalarda ishtirok etishi mumkinligi haqida ham fikr almashdilar. Muzokaralar chogʻida kompaniya Oʻzbekistondagi qator kompaniyalarning ulushlarini sotib olish, qoʻshma investitsiya mexanizmlarini ishlab chiqish va mamlakatning umumiy investitsiya muhitini mustahkamlash uchun xalqaro tajribadan foydalanish kabi bir qancha tashabbuslarni ilgari surdi. Prezident Mirziyoyev bu takliflarni qo‘llab-quvvatlashini bildirdi.
BlackRock dunyodagi eng yirik investitsiya kompaniyalaridan biri bo’lib, moliyaviy xizmatlar, shuningdek, aktivlar va fondlarni boshqarishga ixtisoslashgan. Kompaniya 11 trillion dollardan ortiq aktivlarni boshqaradi.
Davosdagi uchrashuv Oʻzbekiston rahbarining 2025-yil sentabr oyida Nyu-Yorkka tashrifi chogʻida Prezident Mirziyoyev va Adebayo Ogunlesi oʻrtasida boʻlib oʻtgan oliy darajadagi uchrashuvdan soʻng boʻlib oʻtdi. Tadbir davomida ikki davlat BlackRock kompaniyasi bilan strategik sheriklikni kengaytirish, xususan, energetika, transport va suv infratuzilmasini rivojlantirish masalalariga alohida eʼtibor qaratdi.
Qo‘shma jamg‘armani tashkil etish rejalari tasdiqlangani va platforma konsepsiyasi yaqin vaqt ichida kelishib olinishi, qo‘shma loyihalarni yo‘lga qo‘yishga zamin yaratilishi ma’lum qilindi.
Rossiyalik propagandachi Vladimir Solovyov boshlab bergan tajovuzkor «ritorika»ni Aleksandr Dugin davom ettirgandi.
Endi ularning ortidan sobiq sportchi, hozirda Rossiya Federatsiyasi Davlat Dumasi deputati,Turizm qo‘mitasi raisining birinchi o‘rinbosari Nikolay Valuyev boshqa davlatlarda ham (sobiq Ittifoq mamlakatlari nazarda tutilmoqda – tah.) maxsus harbiy amaliyot o‘tkazishi haqidagi dag‘dag‘a bilan chiqdi.
«Bizni hali ko‘plab maxsus operatsiyalar kutmoqda. Ulug‘ faylasuf Duginning so‘zi to‘g‘ri. Biz 30 yil davomida postsovet respublikalariga «pryanik» berib keldik. Yordam bermadi. Qamchi kerak. Shuning uchun yoshlarni tayyorlayapmiz. Zumerlarga zalga borib, sport bilan shug‘ullanishni maslahat beraman. Ular uchun qahramonlik ko‘rsatish davri keladi. Va tez orada. Umuman olganda, g‘alabaga hissa qo‘shgan va hissa qo‘shishga tayyor bo‘lgan odamgina barcha huquqlarga ega fuqaro bo‘lishi mumkin, deb hisoblayman. Qolganlar bunday huquqlarga ega bo‘lmasligi kerak. Va biz bunga yetib boramiz», degan rossiyalik amaldor.
Avvalroq Rossiya Tashqi ishlar vazirligi vakili Mariya Zaxarova teleboshlovchi Vladimir Solovyovning Rossiya tashqi siyosati haqidagi bayonotlari «uning shaxsiy fikri» ekani va amalda Rossiya Federatsiyasining rasmiy pozitsiyasi sanalmasligini aytgandi.
«Bu jurnalistning fikri. Fikr xususiy kanalda bildirildi. Men iqtiboslarni o‘qidim va kontekstdan olingan iboralarga tayanmadim. Bunga javob berish mening ishim emas», degandi Zaxarova.
Mana endi, bu tajovuzkor fikrlar jurnalistning gapidan siyosatchinikiga, ayni paytda Rossiya hukumatida amalda o‘tirgan shaxs og‘zidan yangrashga o‘tdi. Endi Rossiya TIV vakili vaziyatni nima deb xaspo‘shlarkin?!
Davosdagi tadbirlar doirasida O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki prezidenti Odil Reno-Basso bilan uchrashuv o‘tkazdi.
Ushbu yetakchi moliya instituti bilan strategik sheriklikni yanada chuqurlashtirish va hamkorlikni kengaytirishning amaliy jihatlari muhokama qilindi.
Bankning mamlakatimiz bilan hamkorligi barqaror strategik tusga ega. O‘zbekiston YeTTBning mintaqadagi eng yirik hamkori bo‘lib qolmoqda. Bankning investitsiyalari hajmi qariyb 7 milliard dollarga yetdi.
2025 yilda amaliyotlar, shu jumladan, xususiy sektorga yo‘naltirilgan mablag‘larning hajmi 1 milliard dollardan oshdi.
YeTTBning “yashil” energiyani rivojlantirish, transport infratuzilmasini modernizatsiya qilish, ekologik dasturlarni amalga oshirish, moliya bozorini isloh qilish va tadbirkorlikni rivojlantirishga qo‘shayotgan hissasi yuqori baholandi.
Joriy yil uchun hamkorlikning ustuvor yo‘nalishlari, jumladan, xususiy sektor va infratuzilmani rivojlantirish, temir yo‘l transportini raqamli transformatsiya qilish hamda boshqa masalalar belgilab olindi.
Ayollar va yoshlarni zamonaviy kasblar va biznesga o‘qitish bo‘yicha dasturlarni davom ettirishga alohida e’tibor qaratildi.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Shveysariyaning Davos shahrida bo‘lib o‘tgan tadbirlardagi ishtirokini yakunladi.
Bugun davlatimiz rahbari Tinchlik kengashi Nizomini imzolash marosimida ishtirok etib, tadbir doirasida qator uchrashuv va suhbatlar o‘tkazdi.
Amaliy tashrif tugagach, O‘zbekiston Prezidenti Syurix xalqaro aeroportidan Toshkentga jo‘nab ketdi.
Shavkat Mirziyoyev Davosda qator siyosatchilar bilan suhbatlar o‘tkazdi.
Davosdagi tadbirlar doirasida Prezident Shavkat Mirziyoyev Qozog‘iston Prezidenti Qasim-Jo‘mart To‘qayev, Serbiya Prezidenti Aleksandr Vuchich ko‘rishdi.
Bundan tashqari prezident AQSh savdo vaziri Govard Latnik, Buyuk Britaniyaning sobiq Bosh vaziri, Global o‘zgarishlar instituti raisi Toni Bler bilan suhbatlar o‘tkazdi.
Prezident Shveysariyada Ilhom Aliyev va Viktor Orban bilan uchrashgandi.
Prezident Davosda Ozarbayjon va Vengriya yetakchilari bilan uchrashdi.
Tinchlik kengashi Nizomini imzolash marosimi doirasida O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev, Ozarbayjon Respublikasi Prezidenti Ilhom Aliyev va Vengriya Bosh vaziri Viktor Orban o‘rtasida muloqot bo‘lib o‘tdi.
Yetakchilar do‘stona ruhda o‘zaro manfaatli hamkorlikni kengaytirish masalalarini muhokama qildilar.
Ko‘p tomonlama, shu jumladan Turkiy davlatlar tashkiloti doirasidagi hamkorlik istiqbollariga alohida e’tibor qaratildi.
“Hech bir vazir, hokim, bankir “yettilik”ni bahona qilishga haqqi yo‘q” — Shavkat Mirziyoyev
Ikkilamchi bozorda uylar narxi 8 foizga qimmatladi – iqtisodiy tahlil
Boks bo‘yicha O‘zbekiston chempionlari aniqlandi (ro‘yxat)
-
Dunyodan2 days agoPrezident Tramp Grenlandiya vaziriga: “Biz amerikalik boʻlishni xohlamaymiz” dedi va dunyo yetakchilari bilan uchrashishni rejalashtirmoqda
-
Turk dunyosi5 days agoTurkiya Suriyada oʻt ochishni toʻxtatishni olqishlaydi, birlik va hududiy yaxlitlikni qoʻllab-quvvatlaydi
-
Siyosat4 days agoPrezident Mirziyoyev “Davlat tili” haqidagi qonunni oʻzgartirish uchun parlamentga qaytarib yubordi
-
Iqtisodiyot3 days agoAyrim xomashyo import boji “nol” stavkada 2027 yilgacha uzaytirildi
-
Dunyodan4 days agoPrezident Tramp Tinchlik kengashiga aʼzolik uchun pul toʻlamoqchi.
-
Iqtisodiyot5 days agoMasdar kompaniyasi Qashqadaryoda quyosh stansiyasi va energiya saqlash tizimi quradi
-
Jamiyat3 days agoToshkent shahri hokimiga yangi o‘rinbosar tayinlandi
-
Mahalliy5 days agoSanoat korxonalarini poytaxtdan tashqariga ko‘chirish boshlandi