Jamiyat
O‘zbekistonda yangi moliyaviy piramida avj oldi. Uni “organ” xodimlari targ‘ib qilmoqda
O‘zbekistonda shakli va uslubi oldingilaridan mutlaqo farq qilmaydigan XCM moliyaviy piramidasi tobora ommalashib bormoqda. Achinarlisi, bu cho‘pchakka uning oldini olishi kerak bo‘lgan xizmatlar xodimlari ham ishonishyapti. Hatto ayrim xodimlar XCM targ‘ibotiga qo‘shilib, u “ishonchli ekani”ni aytmoqda. Ushbu moliyaviy piramidaga pul tikayotgan minglab fuqarolar aldanib qolish arafasida.
O‘zbekistonda XCM nomi ostida navbatdagi moliyaviy piramida avj oldi. U boshqa shu kabi moliyaviy piramidalardan farqli ravishda mehnat jamoalari, hatto ichki ishlar tizimiga ham faol kirib boryapti: xodimlar bilib-bilmasdan XCM targ‘ibotiga, demak ko‘proq odam aldanishiga “hissa” qo‘shmoqda.
XCM nima?
O‘tgan bir yilda video ko‘rish orqali pul topishni targ‘ib qilgan HNK, Whats va Aif kabi moliyaviy piramidalar to‘riga ko‘plab o‘zbekistonliklar ilindi. Hatto ushbu loyihalarga bankdan kredit olib yoki yoki biror mulkini sotib pul tikish orqali bor-budidan ayrilganlar ham bo‘ldi. XCM shakl va uslub jihatdan ana shu moliyaviy piramidalarning “ukasi”: bunda ham aldov nuqtasi videolarga like bosish va izoh yozishga asoslangan.
XCM, ya’ni X Connection Media Avstraliyada tashkil etilgan onlayn media kompaniyasi ekani, 2024 yil 4 avgustda tashkil qilingani va sertifikat olgani aytiladi. Internetda reklama va onlayn marketing loyihaning maqsadi sifatida qayd etilgan.
“Ishga olish” niqobi
XCM faoliyatiga rasmiy tus berish maqsadida “ishga olish” niqobidan foydalanilgan. Faqat boshqa moliyaviy piramidalardan farqli ravishda buning uchun talablar ishlab chiqilgan. Ya’ni ishga qabul qilinuvchilar 18-60 yosh orasida bo‘lishi, muloqot qobiliyati muhimligi, vaqtni boshqara olishi zarurligi belgilangan.
Ammo bu shunchaki niqob bo‘lib, XCM’ga ishonchni oshirish uchun o‘ylab topilganini sezish qiyin emas.
Depozit – ilmoq
XCM moliyaviy piramida ekaniga oddiy dalil – bu unga qo‘shilish uchun depozit qo‘yish, ya’ni pul to‘lash majburiyati borligidadir. Depozit qo‘yish majburiyati “xavfsiz hamkorlik muhiti yaratishga yordam berishi” bilan izohlangan.
“Blog maxfiyligini himoya qilish va hamkorlikning xavfsizligi va muvaffaqiyatini ta’minlash maqsadida biz oddiy xodimlar uchun depozit to‘lov tizimini joriy qildik. Biz maxfiylikni himoya qilishga juda jiddiy qaraymiz va blogerlar duch keladigan maxfiylik xavflarini to‘liq tushunamiz. Ushbu chora xavfsiz hamkorlik muhitini yaratishga yordam beradi. Biz haqiqatan ham biz bilan ishlashni va o‘z ishiga jiddiy yondashishni, ishonchli munosabatlar o‘rnatishni hamda xavf va potensial mojarolarni kamaytirishni xohlaydiganlarni tekshiramiz. Shunday qilib, biz resurslarni yaxshiroq rejalashtirishimiz va bloglarning platformada barqaror daromad va imkoniyatlar olishini ta’minlashimiz mumkin”, deyiladi XCM platformasida.
Aslida ana shu izohning o‘ziyoq XCM moliyaviy piramida ekanini bildirib turibdi. Negaki, xavfsiz hamkorlik muhiti pul to‘lovi bilan emas, odatda huquqiy asoslar bilan yaratiladi. Aksincha, biror bir qonuniy asosga ega bo‘lmagan va kelib chiqishining tayini bo‘lmagan kelishuv bilan depozitga pul qo‘yish muqarrar aldanib qolish degani.
Shuningdek, XCMga “ishga olingan” xodimlarga majburiyatlar ham qo‘yilgan. Bu salbiy izohlar yozmaslik, boshqa xodimlarni kamsitmaslik bilan bog‘liq.
XCM faoliyati ham boshqa moliyaviy piramidalar kabi “pul tiking va daromad ko‘ring” qoidasiga asoslangan. Buning uchun 7 ta daraja bosqichi ishlab chiqilgan. Masalan, X-C2 darajadan boshlash uchun 460 USDT (kriptovaluta, odatda 1 USDT 1 dollar qiymatga ega bo‘ladi) to‘lash kerak bo‘ladi. Bu darajada kuniga 5 ta vazifa beriladi. Har bir vazifa 2,6, kunlik daromad 13 USDT. Xullas, depozitga qo‘yilgan 460 USDT’ni 4745 USDT’ga aylantirish mumkinligi va’da qilingan.
Daraja yuqorilagani sari depozitga qo‘yiladigan pul va ko‘riladigan daromad miqdori oshirib borilgan. X-C8 darajasi uchun 40 ming USDT qo‘yish kerak bo‘ladi. Bu 40 ming dollar degani. Shunchaki kuniga 80 ta videoni ko‘rib, layk bosib turilsa bu pul bir yilda 414 640 dollarga aylanarmish go‘yo. Bu ming foizdan yuqoriroqni tashkil etadi. Aslida, ushbu raqamlarning o‘ziyoq eng sodda odamni ham shubhaga qo‘yishi kerak. Biroq bunga ishonayotganlar afsuski, bor va ular ko‘pchilik.
“Targ‘ibotchi” IIB
XCM’da imkon qadar ko‘proq odamni depozit qo‘yishga chorlash maqsadida boshqalarni taklif qilganlik uchun alohida pul to‘lash tizimi taklif etilgan. Oqibatda do‘st-u qarindoshlar, mehnat jamoalari orasida uni targ‘ib qilish holatlari ko‘payib, moliyaviy piramida o‘z domiga ko‘proq odamni tortib ketmoqda.
Hatto aslida ushbu holatning oldini olishi kerak bo‘lgan IIB xodimlari ham XCM’ga ishonib, uning targ‘ibotiga kirishgan. Shulardan biri Samarqand viloyati Past Darg‘om tumani IIB profilaktika inspektori.
“Haqiqatan ham bu jamoa bilan ishlab, ko‘p bonuslar, undan tashqari, topshiriqlar bajarish orqali yuqori sarmoyaga ega bo‘lyapman. Bu to‘g‘risida o‘z hamkasblarimga ham ma’lumot berib, ularga ham a’zo bo‘lishga taklif qildim. Ko‘pchilik ijobiy fikr bildirib, a’zo bo‘lmoqda”, degan profilaktika inspektori.
XCM guruhlarida e’lon qilingan suratlarga qaraganda ushbu moliyaviy piramida targ‘ibotiga qo‘shilgan IIB xodimlari ko‘pchilikni tashkil etadi. Bu loyiha ortida turgan firibgarlar “mana, bizga hatto IIB xodimlarining o‘zi ishonch bildirgan”, deya ko‘proq odamni chuv tushirishiga xizmat qilmoqda.
Harbiy akademiyada o‘qituvlik qilishi aytilgan mayor Zuhriddin Toyirov ham ushbu moliyaviy piramidaga qo‘shilganini bildirgan:
“Men XCM firmasiga qo‘shildim. Kelajakda bu kompaniyaga omad tilayman. Kelajakda oila a’zolarimni ham, jamoamni ham qo‘shib, kengaytirishga harakat qilaman”, degan u.
Bot bilan suhbat
O‘zbekistonda XCM moliyaviy piramidasining bir nechta guruh va kanallari faol ishlamoqda. Faqat ular yopiq bo‘lib, to‘g‘ridan to‘g‘ri a’zo bo‘lish imkonsiz: a’zolik so‘rovi jo‘natilganidan so‘ng qabul qilinishingiz yoki rad etilishingiz mumkin.
Ushbu guruhlarda asosan Westin Noah ismli admin siz bilan savol-javob qilishi mumkin. Ko‘pchilik kompaniya menejeri deb o‘ylaydigan Westin Noah aslida shaxs emas, Telegram-bot. Messenjerni biroz tushunadigan odam buni anglab olishi qiyin emas.
So‘nggi 2-3 yilda O‘zbekistonda turli moliyaviy piramidalar avj oldi: powerbank ijarasini taklif etgan “Parker”, video ko‘rish orqali pul topishni targ‘ib qilgan HNK, Whats va Aif, tabiat g‘amxo‘ri niqobidagi “Blue culture”, sovg‘a ulashuvchi “Dari poluchay” kabi moliyaviy piramidalarga minglab odamlar aldandi.
Biri yo‘qolsa, boshqasi paydo bo‘layotgan bu kabi moliyaviy piramidalar hamon ko‘plab vatandoshlarimizni o‘z domiga tortmoqda. Ularning tegirmoniga hatto ichki ishlar xodimlari ham suv quya boshlagani vaziyat ancha jiddiy nuqtaga yetib kelganini ko‘rsatadi.
Kun.uz yurtdoshlarimizni ogoh bo‘lishga, turli platformalarga ishonmaslikka hamda o‘z mablag‘larini shubhali loyihalarga tikmaslikka chaqiradi.
Ruslan Saburov,
Kun.uz
Toshkent viloyatining Chirchiq shahrida Bo‘zsuv kanaliga tushib ketgan fuqaro Favqulodda vaziyatlar boshqarmasi qutqaruvchilari tomonidan tezkorlik bilan qutqarildi. Jabrlanuvchiga voqea joyida birinchi tibbiy yordam ko‘rsatilib, shifokorlarga topshirildi.
26 iyun kuni soat 09:50 atrofida Chirchiq shahrining Do‘stlik mahallasi hududidan oqib o‘tuvchi Bo‘zsuv kanalida suv oqimida oqib ketayotgan fuqaro aniqlandi.
Dastlab uni Kamolot GES xodimlari payqab qolgan. Ular zudlik bilan holat haqida Chirchiq shahar Favqulodda vaziyatlar boshqarmasiga xabar bergan.
Xabardan so‘ng qutqaruvchilar qisqa vaqt ichida voqea joyiga yetib kelib, suvga sho‘ng‘igan holda fuqaroni qirg‘oqqa olib chiqishga muvaffaq bo‘lgan.
Jabrlanuvchiga voqea joyining o‘zida birinchi tibbiy yordam ko‘rsatilgan va u keyinchalik shifokorlar nazoratiga topshirilgan. Ma’lum qilinishicha, hozirda uning ahvoli yaxshi.
Dastlabki ma’lumotlarga ko‘ra, fuqaro ehtiyotsizligi sababli kanalga tushib ketgan. U suzishni bilmagani uchun kuchli suv oqimida oqib ketgan.
Favqulodda vaziyatlar xizmati fuqarolarni suv havzalari yaqinida ehtiyotkor bo‘lishga, xavfsizlik qoidalariga qat’iy amal qilishga chaqirmoqda.
O‘zbekistonda aholining o‘rtacha umr ko‘rish davomiyligi izchil o‘sib bormoqda. Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2025 yilda ushbu ko‘rsatkich 75,4 yoshga yetgan bo‘lib, bu 1991 yilga nisbatan 9 yoshga ko‘pdir.
Milliy statistika qo‘mitasi ma’lum qilishicha, 2025 yil yakuniga ko‘ra, O‘zbekistonda doimiy aholining o‘rtacha umr ko‘rish davomiyligi 75,4 yoshni tashkil etgan.
Statistik ma’lumotlarga ko‘ra, mustaqillikning dastlabki yillarida bu ko‘rsatkich ancha past bo‘lgan. Xususan, 1991 yilda aholining o‘rtacha umr ko‘rish davomiyligi 66,4 yoshni tashkil etgan. Shu tariqa, so‘nggi 34 yil ichida mazkur ko‘rsatkich 9 yoshga oshgan.
Yillar kesimidagi dinamikaga nazar tashlansa, 1995 yilda o‘rtacha umr ko‘rish davomiyligi 69,1 yosh, 2000 yilda 70,8 yosh, 2005 yilda 71,8 yosh, 2010 yilda 73 yosh, 2015 yilda 73,6 yoshni tashkil etgan.
2020 yilda bu ko‘rsatkich 73,4 yoshgacha biroz pasaygan bo‘lsa-da, keyingi yillarda yana o‘sish kuzatildi. Jumladan, 2024 yilda o‘rtacha umr ko‘rish davomiyligi 75,1 yoshga, 2025 yilda esa 75,4 yoshga yetgan.
Mutaxassislar bunday o‘sishga sog‘liqni saqlash tizimidagi islohotlar, tibbiy xizmatlar qamrovining kengayishi, profilaktika choralarining kuchaytirilishi hamda aholining turmush sifati yaxshilanib borayotgani kabi omillar ta’sir ko‘rsatganini qayd etadi.
Toshkent shahrining Yunusobod tumanida hovlidagi hojatxona chuquriga tushib ketgan 5 yoshli qizaloq Favqulodda vaziyatlar vazirligi qutqaruvchilari tomonidan tezkorlik bilan qutqarildi. Bolaga voqea joyida tibbiy yordam ko‘rsatildi, hozirda uning ahvoli yaxshi.
Favqulodda vaziyatlar vazirligi ma’lum qilishicha, hodisa 25 iyun kuni soat 17:33 da Yunusobod tumanidagi Obiravon ko‘chasida joylashgan xususiy uylardan birida sodir bo‘lgan.
Dastlabki ma’lumotlarga ko‘ra, 2021 yilda tug‘ilgan qizaloq ehtiyotsizlik va nazoratdan chetda qolgani oqibatida hovlidagi hojatxona chuquriga tushib ketgan.
Xabar kelib tushgach, Toshkent shahar Favqulodda vaziyatlar boshqarmasi qutqaruvchilari zudlik bilan voqea joyiga yetib borib, qutqaruv ishlarini boshlagan. Qutqaruvchilardan biri hojatxona chuquriga tushib, bolani xavfsiz tarzda yuqoriga olib chiqqan.
Shifokorlar tomonidan qizaloqqa voqea joyining o‘zida birinchi tibbiy yordam ko‘rsatilgan. Shundan so‘ng u yaqinlariga topshirilgan. Ma’lum qilinishicha, hozirda bolaning sog‘lig‘i qoniqarli.
Favqulodda vaziyatlar vazirligi ota-onalarga farzandlarini nazoratsiz qoldirmaslik, ayniqsa hovlilardagi quduq, hojatxona va boshqa xavfli joylar atrofida bolalar xavfsizligiga alohida e’tibor qaratish zarurligini eslatdi.
Prezident Shavkat Mirziyoyev Namanganga tashrifi asnosida an’anaviy gullar festivaliga tashrif buyurdi.
Festival muddati 2018-yildagi 3 kundan 2025-yilda 40 kunga uzaytirilgani natijasida xorijlik sayyohlar soni 25 mingdan 800 ming nafarga, mahalliy turistlar esa 6,4 million nafarga yetdi.
Navbatdagi maqsad – 50 dan ortiq davlatdan 1 million nafar xorijiy va 7 million nafar mahalliy turistni jalb etish, 150 dan ziyod tadbir o‘tkazish hamda xizmatlar hajmini 8 trillion so‘mga yetkazish.
Joriy yil 24-maydan 12-iyulga qadar davom etadigan 65-xalqaro gullar festivali ham o‘zgacha shukuh bilan o‘tmoqda
Festival «Ginnessning rekordlar kitobi»ga rasman kiritildi. Uning doirasida kitob vakillari bir oy davomida Namangan shahri aholisi tomonidan 29 milliondan ziyod gul ko‘chati qo‘lda ekilishi jarayonini kuzatdi. Natijada jahon rekordi qayd etildi.
Namangan shahrining 45 ta mahallasi gulchilikka ixtisoslashtirilib, 16 ming xonadon qamrab olindi, 21 ming nafar aholining bandligi ta’minlandi. Ushbu xonadon tomorqalarida mart-aprel oylarida 4 ming 683 ta issiqxona tashkil etilib, 120 million dona gul ko‘chati yetishtirildi. Odamlar qo‘shimcha 300 milliard so‘m daromadga ega bo‘ldi.
Davlatimiz rahbari festival doirasida barpo etilgan gul kompozitsiyalari, mavzuli maydonlar va ko‘rgazmalarni ko‘zdan kechirdi. Gulchilik bilan shug‘ullanayotgan aholi, tadbirkorlar, festival ishtirokchilari va mehmonlarni qutladi.
Koreya davlatiga ishga yuborish bilan bog‘liq firibgarlik holatlari aniqlandi.
Bosh prokuratura huzuridagi Departamentning Toshkent viloyati boshqarmasi tomonidan o‘tkazilgan tergovga qadar tekshiruvda fuqaro T.T. 12 nafar fuqaroning ishonchiga kirib, ularni Koreya davlatiga ishga yuborishini aytib, 38 000 AQSh dollarini firibgarlik yo‘li bilan qo‘lga kiritib, ushbu pullarni muqaddam Migratsiya Agentligida ishlagan A.A.ga (muqaddam JKning 168 va 211-moddalari bilan sudlangan) berganligi aniqlangan.
Departamentning Marg‘ilon shahri bo‘limi tomonidan o‘tkazilgan tergovga qadar tekshiruvda fuqaro I.R. (muqaddam sudlangan) 2 nafar fuqaroni Koreya davlatiga ishga yuborishini va’da qilib, ulardan jami 3 500 AQSh dollarini firibgarlik yo‘li bilan qo‘lga kiritganligi aniqlanib, ushbu pullar hisobidan 3 mln so‘mning qaytarilishi protsessual tartibda rasmiylashtirilgan.
Departamentning Dehqonobod tumani bo‘limi tomonidan o‘tkazilgan tergovga qadar tekshiruvda fuqarolar I.X. (muqaddam JKning 168-moddasi bilan sudlangan) va A.K. migratsiya agentligida ishlovchi tanishlari orqali fuqaro B.T.ni Koreya davlatiga ishga yuborishlarini aytib, 2 000 AQSh dollari va 36 mln so‘mni firibgarlik yo‘li bilan qo‘lga kiritganliklari aniqlangan.
Departamentning Xonobod shahri bo‘limi tomonidan o‘tkazilgan tergovga qadar tekshiruvda fuqaro A.A. (muqaddam JKning 168-moddasi bilan sudlangan) 3 nafar fuqaroni Koreya davlatiga ishga yuborishi uchun viza olib berishini aytib, 2 500 AQSh dollari va 11 mln so‘mni firibgarlik yo‘li bilan qo‘lga kiritganligi aniqlanib, ushbu pullar hisobidan 1 000 AQSh dollarining qaytarilishi protsessual tartibda rasmiylashtirilgan.
Departamentning Do‘stlik tumani bo‘limi tomonidan o‘tkazilgan tergovga qadar tekshiruvda fuqaro Yu.L. (muqaddam sudlangan) 11 000 AQSh dollari evaziga fuqaro U.F.ni migratsiya agentligida ishlovchi tanishlari orqali Koreya davlatiga ishga yuborishini va’da qilib, shundan 2 300 AQSh dollarini firibgarlik bilan qo‘lga kiritganligi aniqlangan.
Departamentning Bog‘ot tumani bo‘limi tomonidan o‘tkazilgan tergovga qadar tekshiruvda fuqaro X.K. 3 500 AQSh dollari evaziga fuqaro A.A.ni Koreya davlatiga ishga ketishi uchun o‘tkaziladigan imtihonlaridan ijobiy natijalar bilan o‘tkazib berishini aytib, kelishilgan puldan 1 000 AQSh dollarini firibgarlik yo‘li bilan qo‘lga kiritganligi aniqlangan.
Mazkur holatlar yuzasidan Jinoyat kodeksining tegishli moddalari bilan jinoyat ishlari qo‘zg‘atilib, tergov harakatlari o‘tkazilmoqda.
JCh kundaligi. Kabo-Verdeda mo‘jiza, Urugvayda sharmandalik, Dembeleda het-trik, Eronda drama
O‘zbekistonning qurilish materiallarida importga deyarli ehtiyoji qolmadi
O‘zbekistonda 425 ta tashkilot jamoat ahamiyatiga molik deb topildi
-
Sport4 days ago🔴 LIVE: AQSh-Eron muzokaralari va Starmer iste’fosi
-
Siyosat5 days agoPrezident Mirziyoyev Ozarbayjon elchisini oʻz nihoyasiga yetgan “Mehnat Shufrati” ordeni bilan taqdirladi
-
Siyosat4 days ago
O‘zbekiston uchun nimalar muhim? (video)
-
Iqtisodiyot4 days ago
Octobank xalqaro hamkorlikni va global kapital bozorlariga kirishni kengaytirmoqda: TXIF-2026 natijalari
-
Jamiyat2 days ago«Andijon polkasi» tadbiriga ketayotgan o‘quvchilar YTHga uchradi
-
Jamiyat5 days agoO‘zbekistonda aholiga tegishli avtomobillar soni qariyb 5 millionga yetdi
-
Sport1 day agoYaponiya futbolining buyuk sabog‘i: mag‘lubiyatdan to‘g‘ri xulosa chiqarish
-
Jamiyat4 days agoBo‘stonliqda kanalga tushib ketgan ikkinchi bolaning jasadi ham topildi