Iqtisodiyot
O‘zbekiston Xalqaro metrik konvensiyaga qo‘shilmoqchi. Bu nima beradi?
Bu konvensiyaga a’zo bo‘lish orqali O‘zbekiston eksport-importdagi uskunalar va tovarlarning o‘lchovlari dunyo bo‘yicha tan olinishi, bu orqali Jahon savdo tashkilotiga kirishdagi texnik to‘siqlarni kamaytirishni maqsad qilgan. Tashkilotga to‘la a’zolik badali yiliga 60,6 ming dollarni tashkil etadi va O‘zbekistonning hozirgi qisman a’zolik maqomidan ko‘ra ko‘proq huquqlar beradi.
Metr o‘lchov birligining rasmiy marmar etaloni. Parij, Vandom maydoni / Foto: Shutterstock
Bugun, 2 avgust kuni Oliy Majlis Senati yalpi majlisida Xalqaro metrik konvensiyaga O‘zbekiston Respublikasining qo‘shilishi haqidagi qonun ma’qullandi.
Bu haqda Oliy Majlis Senati axborot xizmati Kun.uz’ga batafsil ma’lumot berdi.
Bu konvensiya – butun dunyodagi o‘lchov birliklarini (masalan: metr, kilogramm, gradus va hokazo) yagona tizimga solish, ularni xalqaro darajada tan olish va texnik hamkorlikni rivojlantirish uchun tuzilgan xalqaro shartnoma.
O‘zbekiston bu tizimga to‘liq a’zo bo‘lmoqchi, chunki eksport va importda ishlatiladigan uskunalar va mahsulotlar o‘lchovlari dunyo bo‘yicha tan olinishi va bu orqali Jahon savdo tashkilotiga kirishdagi texnik to‘siqlarni kamaytirishni maqsad qilgan.
2018 yildan buyon O‘zbekiston bu konvensiyaga “uyushgan a’zo” sifatida qisman qo‘shilgan. Shuningdek, o‘lchovlar bo‘yicha xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlik qilib kelmoqda. Endi O‘zbekiston unga to‘liq a’zo bo‘lmoqchi. Bu esa quyidagi imkoniyatlarni beradi:
xalqaro yig‘ilishlarda ovoz berish;
ilmiy loyihalarda ishtirok etish;
maxsus uskunalarni arzonroq narxda olish;
mutaxassislarni xalqaro laboratoriyalarda o‘qitish;
o‘z uskunalarini xalqaro darajada bepul kalibrlatish (ya’ni aniq ishlashini tekshirtirish).
Konvensiyaga a’zo bo‘lgan davlat tomonidan eksport qilinadigan mahsulotlar sifatli va aniq o‘lchovli deb tan olinadi, xalqaro standartlarga mos ish yuritish imkoniyati paydo bo‘ladi, import qilinadigan texnikalarni sertifikatlash osonlashadi va unda ishlab chiqarilgan asbob-uskunalar jahon bozorida tan olinadi.
Konvensiyaga qo‘shilgandan so‘ng 2025 yil uchun byuroning a’zolik badalini to‘lash uchun davlat budjetidan 60 648 yevro miqdorida mablag‘ ajratilishi, shuningdek, 2026 yildan boshlab davlat budjeti parametrlarini shakllantirishda byuroning yillik a’zolik badalini to‘lash bilan bog‘liq xarajatlar nazarda tutilgan.
2018 yil 13 iyuldan uyushgan a’zo sifatida yiliga 13,4 ming dollar to‘lanmoqda.
Xalqaro metrik konvensiya haqida
XMK – 1875 yildan beri faoliyat yuritayotgan xalqaro tashkilot. Hozirda 64 ta davlat to‘liq a’zo. Bosh ofisi Fransiyada joylashgan. Har 6 yilda Parijda yig‘ilish o‘tkaziladi.
Mazkur konvensiya 14 ta moddadan iborat bo‘lib, dastlab 1875 yil 20 may kuni qabul qilingan. Shundan so‘ng 1907, 1913 va 1921 yillarda konvensiya matniga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritilgan.
Xalqaro tarozi va o‘lchovlar byurosi Fransiyaning Sevr shahrida joylashgan. Byuroning asosiy boshqaruv organi – Xalqaro qo‘mita bo‘lib, u bir vaqtning o‘zida konsultativ qo‘mitalarni boshqaradi va bosh konferensiyalarni o‘tkazadi. Shuningdek, byuro direktori va uning yordamchilarini ham lavozimga tayinlaydi.
Iqtisodiyot
«O‘zmilliybank» AJ O‘zbekiston emitentlari orasida birinchi bo‘lib Xitoy kapital bozoriga 250 mln dollarlik obligatsiyalar chiqarmoqchi
2026 yil 9–10 sentyabr kunlari O‘zbekiston Respublikasi Bosh vaziri Abdulla Aripov boshchiligidagi O‘zbekiston Respublikasi delegatsiyasining Xitoy Xalq Respublikasining Gonkong maxsus ma’muriy hududiga tashrifi doirasida «O‘zbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy faoliyat milliy banki» AJ («O‘zmilliybank» AJ) va «China International Capital Corporation» (CICC) Osiyo kapital bozorida hamkorlik qilish bo‘yicha kelishuvga erishdilar.
«Bir makon, bir yo‘l» tashabbusining 11-sammiti doirasida tomonlar Gonkong fond birjasida Xitoy yuani va O‘zbek so‘mida umumiy qiymati 250 million AQSh dollari ekvivalentiga teng bo‘lgan xalqaro obligatsiyalarni chiqarish hamda ularni Gonkong fond birjasida listingdan o‘tkazishni nazarda tutuvchi bitimni imzoladilar.
Erishilgan kelishuv «O‘zmilliybank» AJning Osiyo kapital bozoriga ilk bor chiqishini anglatadi hamda bankning xalqaro qarz olish geografiyasini kengaytirish uchun qo‘shimcha imkoniyatlar yaratadi. Mazkur kelishuvning amalga oshishi bankning moliyalashtirish manbalari va valyuta tarkibini diversifikatsiya qilish, xalqaro investorlar doirasini kengaytirish hamda O‘zbekistondagi ustuvor investitsiya loyihalarini moliyalashtirish uchun Osiyo kapital bozori resurslarini jalb qilish imkonini beradi.
Rejalashtirilayotgan mazkur emissiya «O‘zmilliybank» AJning xalqaro kapital bozorlaridagi izchil faoliyatining navbatdagi bosqichi hisoblanadi. 2020 yildan buyon bank London va Vena fond birjalarda umumiy qiymati 1,13 milliard AQSh dollarini tashkil etuvchi uchta obligatsiya emissiyasini amalga oshirgan.
Mazkur kelishuv 2026 yilga mo‘jallangan davlat investitsiya dasturini amalga oshirish doirasida imzolangan bo‘lib. Ushbu dasturga muvofiq, «O‘zmilliybank» AJ zimmasiga O‘zbekistondagi ustuvor loyihalarni amalga oshirish uchun yetakchi xalqaro moliya institutlaridan jami 1,5 mlrd AQSh dollari ekvivalentidagi mablag‘larni jalb etish vazifasi yuklatilgan.
Imzolangan kelishuv O‘zbekiston va Xitoy o‘rtasidagi moliyaviy-iqtisodiy hamkorlikni izchil kengaytirish borasidagi amaliy natijalardan biri bo‘lib, mazkur hamkorlik so‘nggi yillarda ikki davlat yetakshilarining uzoqni ko‘zlagan siyosati va strategik qarashlari tufayli yangi bosqichga ko‘tarildi.
Ikki tomonlama munosabatlarda savdo-iqtisodiy va investitsiyaviy hamkorlikka alohida e’tibor qaratilmoqda. O‘tgan yil yakunlariga ko‘ra, O‘zbekiston va Xitoy o‘rtasidagi tovar ayirboshlash hajmi 18 milliard AQSh dollariga yaqinlashdi. Yaqin yillarda mazkur ko‘rsatkichni 30 milliard AQSh dollariga yetkazish maqsad qilib olindi. Amaldagi qo‘shma investitsiya loyihalari portfeli qariyb 60 milliard AQSh dollarini tashkil etib, O‘zbekistonda 6 mingdan ortiq qo‘shma korxona faoliyat yuritmoqda.
Shu nuqtai nazardan, Xitoyning yetakchi moliya institutlari bilan hamkorlik kengayib, investitsiya loyihalarini amalga oshirish uchun kapital jalb qilishning yangi mexanizmlari joriy etilmoqda. «O‘zmilliybank» AJning CICC bilan erishgan kelishuvi mazkur yo‘nalishdagi amaliy qadamlardan biri bo‘lib, O‘zbekistonning Osiyo kapital bozorlaridagi ishtirokini kengaytirish, moliyalashtirish manbalarini diversifikatsiya qilish hamda mamlakat iqtisodiyotiga uzoq muddatli resurslarni jalb etishga xizmat qiladi.
Ma’lumot uchun, «O‘zbekiston Respublikasi Tashqi Iqtisodiy faoliyat milliy banki» AJ 1991 yilda tashkil etilgan bo‘lib, mamlakatdagi eng yirik tizimli ahamiyatga ega bank hisoblanadi. 2025 yil yakuniga ko‘ra, bank aktivlari 12 milliard AQSh dollaridan, kredit portfeli 9 milliard AQSh dollaridan, jami kapitali esa 1,6 milliard AQSh dollaridan oshgan.
China International Capital Corporation (CICC) 1995 yilda tashkil etilgan bo‘lib, Xitoyning yetakchi investitsiya banklaridan biri hisoblanadi. Kompaniya investitsiya banking, kapital bozorlari va aktivlarni boshqarish sohalarida xizmatlar ko‘rsatadi hamda Gonkong, Singapur, London va Nyu-York kabi xalqaro moliya markazlarida o‘z faoliyatini amalga oshiradi.
Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2026-yilning yanvar–iyul oylarida O‘zbekistonning eksport hajmi 19,9 mlrd AQSh dollarini tashkil etdi.
Mazkur davrda O‘zbekiston eksportida yuqori ulushga ega bo‘lgan mamlakatlar (top-10):
Rossiya — 2,8 mlrd AQSh dollari;
Xitoy — 1,7 mlrd;
Afg‘oniston — 1,1 mlrd;
Qozog‘iston — 868 mln;
Fransiya — 854,9 mln;
Gonkong (Xitoy maxsus ma’muriy hududi) — 716 mln;
Turkiya — 596,2 mln;
Qirg‘iziston — 575,8 mln;
Tojikiston — 437,5 mln;
BAA — 420,8 mln.
Dollar qimmatladi, yevroda ham ko‘tarilish kuzatildi
Source link
Davlat bojxona xizmati organlari faoliyatini takomillashtirish va bojxona ma’murchiligida zamonaviy yondashuvlarni joriy etishga qaratilgan Prezident farmoni qabul qilindi.
Unga ko‘ra, bojxona sohasida bir qator yangi tartiblar belgilandi.
Jumladan, 2026 yil 1 oktyabrdan xavf darajasi past hamda QQS guvohnomasi faol bo‘lgan tashqi iqtisodiy faoliyat ishtirokchilariga tovarlarni import qilishda to‘lanadigan QQS summalarini o‘zaro hisobga olish imkoniyati yaratiladi.
Shuningdek, tovarlar eksportida nazorat jarayonlarining raqamlashtirilishi va takomillashtirilishi natijasida bojxona rasmiylashtiruvi, fitosanitariya sertifikati, fumigatsiya hamda tovarning kelib chiqish sertifikati uchun yig‘im va to‘lovlar miqdori 30 foizga kamaytiriladi.
2027 yil 1 yanvardan tovarlarning bojxona qiymatini nazorat qilish tartibi ham soddalashtiriladi. Xususan, xavf darajasi past bo‘lgan tashqi iqtisodiy faoliyat ishtirokchilari olib kirayotgan tovarlarning bojxona qiymati tovarlar erkin muomalaga chiqarilgandan keyin nazorat qilinadi.
Bundan tashqari, bojxona qiymatini nazorat qilish maqsadida tovarlar uchun qat’iy bojxona qiymatini belgilash taqiqlanadi. Bojxona qiymati bo‘yicha dastlabki qaror qabul qilish amaliyoti joriy etiladi hamda nazorat jarayonida rasmiy diller va distribyutorlarning narx ma’lumotlaridan foydalanish yo‘lga qo‘yiladi.
2027 yil 1 iyundan esa jismoniy shaxslar tomonidan notijorat maqsadlarda olib o‘tiladigan tovarlar bo‘yicha yagona bojxona to‘lovi miqdori to‘lanishi lozim bo‘lgan bojxona yig‘imlaridan kam bo‘lsa, ushbu yig‘imlar undirilmaydi.
Markaziy bank 2026-yil 7-sentyabrdan valyutalarning yangi kursini belgiladi.
AQSh dollari 9,7 so‘mga tushib, 11 785,30 so‘m etib belgilandi.
Yevro kursi 3,01 so‘mga tushdi va 13 695,70 so‘m bo‘ldi. Funt-sterling 15 949,95 so‘mni tashkil qildi (+31,7).
Rossiya rubli 136,13 so‘m etib belgilandi (+0,33).
Qichqiriq mahallasidagi o‘zgarishlar ko‘zdan kechirildi
Shavkat Mirziyoyev rafiqasi hamrohligida Seulga keldi (foto)
Shahidlar xotirasi xiyobonidan Chilonzor tumanigacha 20 kilometrlik piyodalar yo‘lagi qurilishi mumkin
-
Jamiyat5 days ago
Prezidentning xususiylashtirishga oid farmoni e’lon qilindi
-
Sport5 days ago
Husan Botirov Biatlon federatsiyasi raisi etib saylandi
-
Jamiyat5 days ago
Sudyalikka nomzodlar uchun yosh senzi 30 yoshga tushirilishi mumkin
-
Jamiyat4 days ago
Hokim yordamchilarining 9 ta asosiy vazifasi belgilab berildi
-
Iqtisodiyot5 days agoDollar qimmatladi, yevroda ham ko‘tarilish kuzatildi
-
Siyosat4 days ago
O‘zbekiston hukumati Suriyaga yangi elchisini jo‘natdi
-
Jamiyat4 days ago
O‘zbekistonning inklyuziv loyihasi Yevropa mukofoti finaliga chiqdi
-
Jamiyat3 days ago
2030 yilga qadar havoni ifloslantiruvchi moddalar miqdori 10,5 foizga kamaytiriladi