Siyosat
O‘zbekiston va Fransiya munosabatlari yangi bosqichda
Bir tomonda — asrlar davomida Sharq sivilizatsiyasining beshigi bo‘lgan O‘zbekiston, ikkinchi tomonda — san’at, siyosat va iqtisodiy taraqqiyot markazi bo‘lgan Fransiya. Ikki davlat o‘rtasidagi diplomatik munosabatlar 1992 yilda o‘rnatilgan bo‘lsa-da, bu aloqalar keyingi yillarda mutlaqo yangi bosqichga ko‘tarildi.
Prezident Shavkat Mirziyoyevning Fransiyaga ikki bor rasmiy tashrifi davomida o‘tgan muzokaralar va Emmanuel Makronning 2023 yilda Samarqandga kelishi mamlakatlarimiz o‘rtasidagi hamkorlikni tubdan boshqa darajaga olib chiqdi.
Foto: Xabar.uz
2018 yilgi rasmiy tashrif davomida hukumatlararo va idoralararo 10 ta hujjat, 2022 yilgi muzokaralarda esa strategik hamkorlikni yanada mustahkamlashga oid 14 ta hujjat va 59 ta shartnoma imzolandi.
Fransiya va O‘zbekiston nafaqat ikki tomonlama munosabatlarni rivojlantirib kelmoqda, balki xalqaro miqyosda ham bir-birini qo‘llab-quvvatlaydi. Fransiya BMT Xavfsizlik Kengashining doimiy a’zosi sifatida O‘zbekiston tashabbuslarini yuqori baholab, mamlakatning Yevropa Ittifoqi bilan yaqinlashuvida muhim rol o‘ynamoqda. Shuningdek, Fransiya Markaziy Osiyoda o‘z nufuzini oshirishda O‘zbekistonni asosiy sheriklaridan biri sifatida ko‘radi.
Strategik hamkor
2021 yilda O‘zbekiston va Fransiya o‘rtasidagi o‘zaro savdo hajmi 280 mln. AQSh dollarini tashkil etgan bo‘lsa, bu ko‘rsatkich 2024 yilga kelib 1,1 mlrd. AQSh dollariga yetdi yoki o‘tgan to‘rt yil ichida 5 barobarga oshdi.
Fransiyaning Veolia, Suez, Total Energies, Lactalis kabi yirik kompaniyalari O‘zbekistonda o‘z faoliyatini yo‘lga qo‘yib, kommunal xizmatlar, energetika va oziq-ovqat sohalarida muhim loyihalarni amalga oshirishmoqda. Jumladan, Total Energies kompaniyasi Navoiyda quyosh elektr stansiyasini qurishda ishtirok etyapti. Shuningdek, Fransiya taraqqiyot agentligi bilan 1 milliard yevrolik Strategik hamkorlik dasturi amalga oshirilmoqda.
San’at va ilm-fan rivoji yo‘lida
Fransiya va O‘zbekiston tarixiy, madaniy jihatdan uzoq yillik aloqalarga ega.
O‘zbekiston Buyuk Ipak yo‘lining markazida joylashgani sabab fransuz sayyohlari, savdogarlari va diplomatlari Sharq bilan savdo va madaniy aloqalar o‘rnatish maqsadida qadimiy shaharlarimizga tashrif buyurishgan.
1253-1255 yillarda fransuz sayyohi va diplomati Gilom de Rubruk Fransiya qiroli Lyudovik IX topshirig‘i bilan Markaziy Osiyo va Mo‘g‘ulistonga elchi sifatida borgan. U Buxoro va Samarqand shaharlarida bo‘lib, mahalliy va madaniyat hayot haqida yozib qoldirgan. Uning ushbu sayohatiga Yevropa va Markaziy Osiyo o‘rtasidagi diplomatik aloqalarning boshlanishi sifatida qaraladi.
2022-2023 yillarda Parijdagi Luvr muzeyi va Arab dunyosi institutida O‘zbekistonning boy madaniy merosiga bag‘ishlangan ko‘rgazmalar tashkil etildi. Bu kabi loyihalar nafaqat madaniy almashinuv, balki xalqlar o‘rtasidagi o‘zaro hurmatni yanada mustahkamlaydi.
Foto: Xabar.uz
Fransuz tili O‘zbekistonda ommalashgan xorijiy tillardan biri bo‘lib, 141 mingdan ortiq o‘quvchi va 15 ming talaba uni o‘rganmoqda. Vatel mehmonxona menejmenti maktabi, Parij moda akademiyasi fakulteti va 3D-modellash markazi singari loyihalar bu hamkorlikning amaliy samarasini ko‘rsatmoqda.
Sportchilarimizga muvaffaqiyat keltirgan zamin
O‘tgan yili o‘zbekistonlik sportchilar uchun Fransiya maydonlari juda muvaffaqiyatli keldi. Parij Olimpiadasida 13 ta medal (8 oltin, 2 kumush, 3 bronza) bilan tarixiy natija — 206 mamlakat orasida 13-o‘rin qayd etildi. Paralimpiadada 26 ta medal (10 oltin, 9 kumush, 7 bronza) bilan 13-o‘rin qo‘lga kiritildi.
O‘zbekiston milliy terma jamoasi futbolchisi Abduqodir Husanov Angliyaning “Manchester Siti” klubiga o‘tishdan oldin aynan Fransiya zaminida — “Lans” klubi tarkibida jahonga tanildi.
Fransiya sayyohlari O‘zbekistonning tarixiy shaharlariga katta qiziqish bildirib kelishgan. 2024 yilda 23,5 ming fransuz sayyohi O‘zbekistonga tashrif buyurdi.
Fransiya va O‘zbekiston madaniy diplomatiya vositasida ikki davlat xalqlari o‘rtasidagi do‘stona munosabatlarni kuchaytirishga intilmoqda. Samarqand va Lion, Buxoro va Ryuey-Malmezon shaharlari o‘rtasida sheriklik aloqalari o‘rnatilgan.
Parijda Abu Ali ibn Sino va Mirzo Ulug‘bek haykallari o‘rnatilgan, shuningdek, Tuluza shahrida “O‘zbek bog‘i” tashkil etilgan.
O‘zbekiston va Fransiya munosabatlari faqat ikki davlat manfaatlari uchun emas, balki Yevropa Ittifoqi va Markaziy Osiyoning mintaqaviy integratsiya hamda iqtisodiy hamkorligini mustahkamlashda ham muhimdir.
L.Tursunov
Bugun, 25-sentyabr kuni O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Xitoy Xalqaro madaniy kommunikatsiya markazi raisi Long Yuysyan va Gonkongning «JDB Group» kompaniyasi asoschisi Chan Xuntoni qabul qildi. Bu haqda Prezident matbuot xizmati xabar berdi.
Qayd etilishicha, O‘zbekiston bilan Xitoy o‘rtasidagi barcha sharoitlarda har tomonlama strategik sheriklik munosabatlarini yanada chuqurlashtirish va madaniy-gumanitar aloqalarni mustahkamlash masalalari ko‘rib chiqildi.
Markaz O‘zbekistonning Xitoy bilan ko‘p qirrali hamkorligini mustahkamlashga katta hissa qo‘shib kelayotgani qayd etildi. Birgalikda infratuzilmani rivojlantirish, investitsiyalar va «yashil» sanoat sohalarida qator loyihalar amalga oshirildi.
«JDB Group» kompaniyasining O‘zbekistondagi faoliyatining ustuvor yo‘nalishlari sifatida zamonaviy shahar, transport va sanoat infratuzilmasini rivojlantirish hamda geologiya sohasi belgilandi.
Uchrashuv yakunida mazkur kompaniya ishtirokida amalga oshirilayotgan va yangi loyihalarni jadallashtirish yuzasidan kelishuvga erishildi.
Siyosat
Saida Mirziyoyeva Diyene Keyta bilan demografik barqarorlik va inson kapitali bo‘yicha hamkorlikni muhokama qildi
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi rahbari Saida Mirziyoyeva BMT Bosh kotibi o‘rinbosari, BMT Aholishunoslik jamg‘armasi (UNFPA) ijrochi direktori Diyene Keyta bilan uchrashdi.
Muloqotda demografik barqarorlik, inson kapitali va aholi farovonligini ta’minlash bo‘yicha hamkorlikni yanada rivojlantirish masalalari muhokama qilindi.
Saida Mirziyoyeva O‘zbekistonning asosiy kapitali yosh avlod ekanini ta’kidladi. U demografik salohiyatni kelgusida dividend manbaiga aylantirish uchun inson, ayniqsa, ayollar va bolalarning salomatligi, ta’limi hamda xavfsizligiga investitsiya kiritish zarurligini bildirdi.
Saida Mirziyoyeva o‘zining Telegram kanalida demografik prognozlash tizimini yo‘lga qo‘yilayotganini ma’lum qildi. Shuningdek, «Demografik dividend — 2050» strategiyasini ishlab chiqish rejalashtirilayotganini aytdi.
Tomonlar demografik barqarorlikni faqat aholi soni bilan bog‘liq masala sifatida emas, balki ta’lim, sog‘liqni saqlash, bandlik, ijtimoiy himoya va oilalarni qo‘llab-quvvatlashni qamrab oladigan uzoq muddatli taraqqiyot masalasi sifatida ko‘rish zarurligini ta’kidladi.
Shuningdek, demografik ma’lumotlar va tahliliy prognozlar asosida qarorlar qabul qilish hamda inson kapitali va ijtimoiy xizmatlarga investitsiyalarni kuchaytirish bo‘yicha xalqaro hamkorlikni rivojlantirish masalalari muhokama qilindi.
Muloqotda aholining farovonligini oshirish va demografik jarayonlarni samarali boshqarishda ma’lumotlar hamda prognozlarning ahamiyatiga e’tibor qaratildi.
Prezident administratsiyasi rahbari Saida Mirziyoyeva Nyu-Yorkda «BlackRock» rahbariyati bilan uchrashdi.
Unda kompaniya prezidenti Robert Kapito, vitse-rais Tomas Donilon, «Global Infrastructure Partners» raisi va bosh ijrochi direktori Adebayo Ogunlesi, Moliyaviy va strategik investorlar guruhi global rahbari hamda kompaniyaning Yaqin Sharq mintaqasi bo‘yicha rahbari Charlz Hatami qatnashdi.
Muloqot davomida 2027-yilda Toshkent xalqaro moliya markazi faoliyatini yo‘lga qo‘yish masalasini muhokama qilindi. «BlackRock» ushbu Markaz konsepsiyasi va tuzilmasini ishlab chiqishda ko‘maklashmoqda.
AQSh ishbilarmon doiralari vakillari ishtirokidagi qo‘shma davra suhbatida O‘zbekiston hamda mintaqamizning yaqin o‘n yilliklarga mo‘ljallangan rivojlanish istiqbollari yuzasidan fikr almashildi.
O‘zbekiston yirik, samarali, sifatli sarmoyalar uchun yangi imkoniyatlar maydoniga aylanmoqda, dedi Saida Mirziyoyeva.
Mudofaa vaziriga ikki o‘rinbosar tayinlandi. Bu haqda vazirlik matbuot xizmati xabar berdi.
Jumladan, Prezidentning tegishli qaroriga muvofiq, polkovnik Zoidov Qahramonjon Obidjonovich O‘zbekiston mudofaa vazirining qurollanish va qurollantirish bo‘yicha o‘rinbosari lavozimiga tayinlandi.
Adliya polkovnigi Muratov Jahongir Dilshatovich vazirning komplayens va korrupsiyaga qarshi ichki nazorat bo‘yicha o‘rinbosari lavozimiga tayinlandi.
Prezident Shavkat Mirziyoyev Andijon viloyatiga tashrif buyuradi.
Ikki kunlik safar dasturidan hududning sanoat va investitsiya salohiyati, energetika, qishloq xo‘jaligi, transport, turizm va boshqa sohalardagi loyihalar bilan tanishish o‘rin olgan. Davlatimiz rahbari mahallalardagi bunyodkorlik ishlarini ham ko‘zdan kechiradi. Qator yangi quvvatlarni ishga tushirish va istiqbolli loyihalar qurilishini boshlash ko‘zda tutilgan.
Shuningdek, Andijon viloyatini yanada rivojlantirishning ustuvor yo‘nalishlari muhokamasiga bag‘ishlangan yig‘ilish bo‘lib o‘tadi.
