Connect with us

Jamiyat

Oramizdagi “Epshteynlar” yoxud bolalar pornografiyasi ortidagi qorabozor

Published

on


O‘zbekistonda yopiq Telegram-kanallar orqali bolalar ishtirokidagi pornografik materiallar tarqatilgani aniqlandi. Qo‘lga olinganlardan biri 3750 ta, yana biri 925 ta, boshqasi 403 ta shunday materiallarni tarqatgan. Xo‘sh, bunday “kontent” xaridorlari kimlar?

Foto: Internet Watch Foundation

Jinoyatchilar ham “hazar qiladigan” jinoyat

O‘zbekistonda yopiq Telegram-kanallar orqali bolalar ishtirokidagi pornografik materiallar tarqatilgani aniqlandi. Gumonlanuvchilardan biri 925 ta, yana biri 403 ta, yana boshqasi 3750 ta shunday materiallarni tarqatgan. Ulardan biri shuning ortidan qariyb 30 mln so‘m noqonuniy daromad qilgan. Bu raqamlar ortida og‘ir savol turibdi: nega bunday materiallarga talab bor va ular kimlar?

Keling, og‘ir bo‘lsa-da bu masala haqida biroz o‘rganamiz. Xalqaro amaliyotda “bolalar pornografiyasi” atamasi o‘rniga ko‘proq “Child Sexual Abuse Material” (CSAM), ya’ni bolalarga nisbatan jinsiy zo‘ravonlik materiallari atamasi ishlatiladi. Chunki bu yerda gap yopiq kanallarda sotilayotgan “kontent” haqida emas, balki bolalarga qarshi sodir etilayotgan jinoyat haqida ketmoqda.

Kimlar asosiy talabgorlar?

Interpol va ECPAT International xalqaro tashkiloti tomonidan 2018 yilda e’lon qilingan hisobotda qayd etilishicha, bolalarning jinsiy ekspluatatsiyasi aks etgan videolarni tarqatish – internetda eng tez o‘sib borayotgan jinoyat turlaridan biri. Asosiy iste’molchilarning katta qismi – katta yoshli erkaklar bo‘lib, ko‘p holatda ular avval sudlanmagan, ijtimoiy hayotdagi “oddiy” odamlar bo‘lgani uchun biz ularni ajrata olmaymiz. Ularning talabi darknet va messenjerlardagi yopiq kanallar orqali shakllanadi.

Tadqiqotda tahlil qilingan materiallarning 84 foizida balog‘atga yetmagan shaxslarning ochiq jinsiy harakatlari aks etgan. Bu jinoyatchilarning qariyb 93 foizi erkaklar ekani qayd etilgan. Bu fotosurat yoki videolar bolalarning ishonch doirasiga kiruvchi shaxslar tomonidan tarqatilgan. Jabrlanuvchilar orasida qizlarning ulushi kattaroq, ammo o‘g‘il bolalar ulushi ham anchagina.

“Bir qancha sabablarga ko‘ra ma’lumotlar bazasida jabrlanuvchilar sonini aniqlash qiyinligicha qolmoqda. Kengroq aytganda, huquqni muhofaza qiluvchi organlar tomonidan hibsga olingan jinoyatchilar soni yoki onlayn tarzda aniqlangan materiallar umumiy jinoyat hajmining juda kichik qismini tashkil qiladi. Ko‘pgina jinoyatchilar ochilmay qoladi va hozirda biz bilganimizdan ko‘ra ko‘proq aniqlanmagan jabrlanuvchilar borligi e’tirof etiladi. Bu jabrlanuvchilarning aksariyati hech qachon huquqni muhofaza qilish organlari e’tiboriga tushmaydi”, deyiladi hisobotda.

Yevropa politsiyasi (Yevropol) tomonidan 2023 yilda e’lon qilingan “Internetdagi uyushgan jinoyatchilik tahdidlarini baholash” nomli hisobotda ham bolalarga nisbatan jinsiy zo‘ravonlik materiallarini onlayn tarqatish kiberjinoyat muhitidagi eng barqaror va o‘sib borayotgan tahdidlardan biri ekani ta’kidlangan. Unda talabgorlar orasida oddiy foydalanuvchilar, oilali erkaklar, ishbilarmonlar ham bo‘lishi mumkinligi aytilgan.

Internet anonimligi jazosizlik hissini kuchaytiradi va bu jinoyatchi, talabgorlarga erkinlik yaratadi. Ayrim hollarda oddiy pornografiyadan og‘irroq materiallarga asta-sekin o‘tish ham kuzatiladi. Psixologlar bu jarayonni “eskalatsiya” deb ataydi, ya’ni talabgor shaxsda taqiqlangan va xavfliroq materiallarga bosqichma-bosqich o‘tishga rag‘batlar oshib boraveradi.

Terrordan xavfliroq masala

Yodingizda bo‘lsa, 2024 yilda Telegram messenjeri 15,3 millionga yaqin guruh va kanallarni bloklagan edi. O‘shanda bu kanallarning 702 mingtasi bolalarga nisbatan jinsiy zo‘ravonlikka oid materiallar bo‘lgani uchun bloklangan. Terrorizm bilan bog‘liq materiallar sabab bloklangan kanallar soni 129 ta ekanini hisobga olsak, bu tahdid ko‘lam jihatdan terrorizmdan qolishmasligini sezamiz.

Huquqni himoya qilish organlari o‘z ishini qilishi bilan birga, jamiyat bu jirkanch holatga keskin reaksiya ko‘rsatishi, ijtimoiy va psixologik xabardorlikni kuchaytirish kerak. Ota-onalar va o‘quv muassasalari bolalarni internetdagi xavflardan himoya qilishi, onlayn xavfsizlik va shaxsiy hududni hurmat qilish haqida doimiy ma’lumotlar hamma joyda bo‘lishi lozim.

Chunki talab bor ekan, taklif paydo bo‘ladi. Taklif bor ekan, yangi jabrlanuvchilar paydo bo‘ladi va bolalarga nisbatan davomli jinoyatchilik yuz beraveradi.

O‘zbekistonda ham bu holatning qayd etilishi xavfli signal. Ayniqsa xalqaro jamiyat Epshteyn fayllari dahshatini hali hazm qila olmayotgan bir paytda. Bu – bolalar xavfsizligi, uyushgan kiberjinoyat tarmoqlari, shantaj va tovlamachilik zanjiri, xalqaro jinoiy moliyalashtirish kabi muammolarga nisbatan kompleks choralar zaruratini o‘rtaga chiqaradi.



Source link

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Jamiyat

1 mln xonadon o‘rganiladi, 1,5 mln fuqaroga yordam ko‘rsatiladi

Published

on


Dastur doirasida 2026 yil davomida turli yo‘nalishdagi aksiyalar, 50 mingdan ortiq tadbirkorni jarayonga jalb qilish hamda 1,5 milliondan ziyod fuqaroga turli ko‘rinishdagi ko‘mak berish rejalashtirilgan. Eng muhimi prezidentimiz tomonidan amalga oshrilayotgan islohotlar har bir xonadonga yetkaziladi.

«Xalq bilan birga» umummilliy dasturining taqdimoti bo‘lib o‘tdi va unga rasmiy start berildi. Loyiha taqdimotida partiya Siyosiy kengashi a’zolari, Oliy Majlis Qonunchilik palatasidagi partiya fraksiyasi a’zolari, mahalliy kengash deputatlari, tadbirkorlar, yoshlar, xotin-qizlar, jamoatchilik faollari, ekspertlar hamda ommaviy axborot vositalari vakillari ishtirok etdi.

Ta’kidlanishicha, mazkur tashabbus ijtimoiy yo‘naltirilgan siyosatni qo‘llab-quvvatlashga qaratilgan bo‘lib, kambag‘allikka qarshi kurashish, ehtiyojmand qatlamlarni qo‘llab-quvvatlash hamda inson qadrini ulug‘lash tamoyillarini amaliyotga keng joriy etishni nazarda tutadi.

Dastur uchun alohida yo‘l xaritasi ishlab chiqilgan. Unga ko‘ra, 2026 yil davomida 10 ta ustuvor yo‘nalish bo‘yicha turli yo‘nalishdagi aksiyalar o‘tkaziladi. Shuningdek, dasturga 50 mingdan ortiq tadbirkor jalb etilishi, 1,5 milliondan ziyod fuqaro turli ko‘rinishdagi yordam bilan qamrab olinishi rejalashtirilgan.

Uyma-uy o‘rganish mexanizmi joriy etiladi

Loyiha doirasida aholi bilan ishlashning yangi tizimli mexanizmlari yo‘lga qo‘yiladi. Jumladan, «Yurakka yo‘l» aksiyasi orqali uyma-uy yurib, 1 milliondan ortiq xonadonning holati o‘rganiladi.

Jarayonda partiya faollari, deputatlar, tadbirkorlar hamda hamkor tashkilotlar vakillari ishtirok etib, ehtiyojmand oilalar aniqlanadi va ularga manzilli yordam ko‘rsatish bo‘yicha aniq chora-tadbirlar ishlab chiqiladi.

Bundan tashqari, hududlarda 10 dan ortiq mobil shtab faoliyati ishga tushirilib, ular tomonidan respublika bo‘ylab 200 dan ortiq sayyor qabullar tashkil etiladi. Ushbu qabullarda fuqarolarning murojaatlari tinglanadi, muammolarni joyida hal qilish choralarini ko‘rish, zarur hollarda qonunchilikni takomillashtirish bo‘yicha takliflar ishlab chiqiladi.



 

Mahalla bilan hamkorlik kuchaytiriladi

«Mahalla yettiligi» hamda «Inson» ijtimoiy xizmatlar markazlari bilan hamkorlikda ehtiyojmand oilalarni aniqlash va qo‘llab-quvvatlash tizimini takomillashtirish vazifasi ham dasturdan o‘rin olgan. Hududlarda 50 ta davra suhbati, 100 dan ortiq muhokamalar, 50 ta ochiq muloqot, 10 ta konferensiya hamda 25 ta yirik aksiya tashkil etilishi belgilangan.

Bundan tashqari, Telegram-bot orqali onlayn so‘rovnomalar, «Deputat bilan ochiq suhbat» onlayn platformaci hamda «Sizning fikringiz biz uchun muhim» kabi interaktiv loyihalar ishga tushiriladi.



 

Ijtimoiy aksiyalar o‘tkaziladi

Dastur doirasida kam ta’minlangan oilalarni oziq-ovqat, dori-darmon, kiyim-kechak va zarur jihozlar bilan ta’minlash, tibbiy ko‘riklar tashkil etish, yangi ish o‘rinlari yaratish hamda kasbga o‘qitish kabi manzilli yordam choralari amalga oshiriladi.

«Bir oila – bir homiy», «Yaxshilik marafoni», «Farovon oila», «Inson qadri ulug‘langan yurt», «Keksalarga mehr», «Umid», «Bir kunda – 1000 kitob», «Salomatlik sari» kabi qator ijtimoiy aksiyalar yo‘lga qo‘yiladi.



 

Dastur ijrosi nazoratga olinadi

Loyiha ijrosini ta’minlashda jamoatchilik va parlament nazoratini kuchaytirish masalalari ham muhokama qilindi. Hududlarda o‘tkaziladigan o‘rganishlar natijasida jamoat eshituvlari tashkil etish, deputatlik so‘rovlari yuborish va qonunchilik tashabbuslarini ilgari surish orqali tizimli muammolarni bartaraf etish choralari ko‘rilishi ta’kidlandi.

Yakunda «Xalq bilan birga» umummilliy dasturiga rasmiy start berildi. Hududlar kesimida aniq vazifalar belgilandi, mas’ullar biriktirildi va dastur ijrosini ta’minlashga qaratilgan yo‘l xaritasi tasdiqlandi.

 



Source link

Continue Reading

Jamiyat

Mahallalar va jurnalistlar uyushmalari o‘zaro memorandum imzoladi

Published

on


Mahallalar va jurnalistlar uyushmasi o‘zaro memorandum imzoladi. 

O‘zbekiston mahallalari uyushmasi raisi Qahramon Quronboyev hamda O‘zbekiston Jurnalistlar uyushmasi raisi vazifasini bajaruvchi Shuhrat Oripov o‘rtasida uchrashuv bo‘lib o‘tdi.

Unda mahallalarda amalga oshirilayotgan islohotlarni ommaviy axborot vositalari orqali keng yoritish hamda hamkorlikni kuchaytirish masalalari muhokama qilindi. 

Hamkorlikning asosiy yo‘nalishlari sifatida birgalikda mediatadbirlar o‘tkazish, jurnalistlar o‘rtasida ko‘rik-tanlovlar e’lon qilish orqali ilg‘or tajribalarni ommalashtirish belgilandi. 

Muloqot yakunida tomonlar o‘rtasida o‘zaro hamkorlik to‘g‘risidagi memorandum imzolandi.



Source link

Continue Reading

Jamiyat

O‘zbekistonlik ayol va uning uch farzandi Rossiyadan olib kelindi

Published

on


Sankt-Peterburg shahrida murakkab vaziyatga tushib qolgan O‘zbekiston fuqarosi va uning uch nafar voyaga yetmagan farzandi Bosh konsulxona ko‘magi bilan vatanga qaytarildi. Bolalarning shaxsini tasdiqlovchi hujjatlari rasmiylashtirilmagani sababli ular vaqtincha davlat idoralari qarmog‘iga olingan edi.

“Dunyo” axborot agentligi xabar qilishicha, O‘zbekiston fuqarosi R.Z. 2020 yilda ishlash maqsadida Sankt-Peterburg shahriga kelgan. 2020–2025 yillar davomida u uch farzandli bo‘lgan, ammo murakkab hayotiy sharoit tufayli bolalarning tug‘ilganlik to‘g‘risidagi guvohnomalari o‘z vaqtida rasmiylashtirilmagan.

Shu bois, voyaga yetmaganlarning shaxsini tasdiqlovchi hujjatlari bo‘lmagan va bu holat ularni vaqtincha davlat muassasasi qaramog‘iga olish hamda ixtisoslashtirilgan muassasaga joylashtirishga sabab bo‘lgan.

O‘zbekistonning Sankt-Peterburgdagi Bosh konsulxonasi vaziyatga aralashib, hamyurtlar huquqlarini himoya qilish bo‘yicha kompleks chora-tadbirlarni amalga oshirgan. Jumladan, diplomatlar tomonidan bolalarning shaxsi va qarindoshlik aloqalarini tasdiqlovchi hujjatlar tayyorlanib, tegishli idoralar bilan tushuntirish ishlari olib borilgan.

Mazkur ish Sankt-Peterburgning Vasileostrovskiy tuman sudida ko‘rib chiqilgan. Sud jarayonida Bosh konsulxona xodimlari fuqaro manfaatlarini himoya qilib, bolalarni oila bag‘riga qaytarish zarurligini asoslab bergan.

Sud ijobiy qaror qabul qilganidan so‘ng, ona va uning uch farzandi O‘zbekistonga qaytarildi.



Source link

Continue Reading

Jamiyat

“Global avto” firibgarlik sxemasi ekani tasdiqlanmoqda

Published

on


Odamlarga oson shartlarda Xitoydan mashina keltirib berishni va’da qilgan “Global avto kredit” MChJ mansabdorlarining ishi tergovda. Kun.uz surishtiruvidan so‘ng holat yuzasidan jinoyat ishi qo‘zg‘atilgani ma’lum bo‘ldi.

Toshkent shahridagi “Global avto kredit” MChJ mansabdorlariga nisbatan jinoyat ishi qo‘zg‘atilgan. Ichki ishlar vaziri matbuot kotibi Shohrux G‘iyosov buni Kun.uz’ga tasdiqladi.

Jinoyat ishi 2025 yil 12 noyabr kuni qo‘zg‘atilgan. Kun.uz bundan avvalroq ushbu “avtosalon” faoliyatini shubha ostiga olgandi.

Ma’lumotga ko‘ra, “Global avto kredit” MChJ tomonidan fuqarolarga avtotransport vositalarini qulay shartlarda yetkazib berish va’da qilingan. Ammo amalda tegishli shartnomalar tuzilmasdan ulardan pul olinib, majburiyatlar bajarilmagan.

Holat yuzasidan Jinoyat kodeksining 168-moddasi 4-qismi “a” bandi, ya’ni juda ko‘p miqdorda firibgarlik bilan jinoyat ishi qo‘zg‘atilgan. Biroq “avtosalon”chilar hamon ochiqda. Tergov boshlanganiga yaqinda 5 oy bo‘ladi. Vaholanki, dastlabki tergov muddati 3 oy.

“Global avto” bilan shartnoma tuzgan vatandoshlarning ma’lum qilishicha, ayni vaqtda firma ofisi muhrlab ketilgan.

Avvalroq prezident Shavkat Mirziyoyev aholi murojaatlari bilan ishlash tizimini yangi darajaga ko‘tarish va jamoatchilik fikrini chuqur tahlil qilish bo‘yicha o‘tkazgan yig‘ilishida tergov sifatini tanqid qilgandi.

“Ayniqsa, ichki ishlar xodimlarining qo‘pol muomalasi va tergov sifatidan norozilik ko‘p. Jo‘rayev, Ashrapov har ming kishiga nisbatan eng ko‘p ariza tushayotgan Denov, Urgut tumanlari, Samarqand, Qarshi, Namangan, Jizzax, Farg‘ona, Chirchiq shaharlariga borib, aholi muammolarini yechsa bo‘ladi-ku?” degandi davlat rahbari.

Shuningdek, prezident yanvar oyida o‘tkazgan videoselektor yig‘ilishida uyushgan jinoyatchilik biznes niqobi ostida daromadli sohalarga kirib borayotganini tanqid ostiga olgandi.

“Ilgari faqat “ko‘cha” deb bilgan uyushgan jinoyatchilik bugun biznes niqobi ostida ancha daromadli sohalarga kirib boryapti. Ayniqsa, jinoiy to‘dalar faoliyati ko‘p qavatli uylar, avtomashinalar oldi-sotdisi, moliyaviy piramidalar tashkil qilish, Umra va Haj ziyoratiga yuborishda ancha ko‘paygan”, degandi Shavkat Mirziyoyev.

“Global avto” ishi

2025 yil fevral oyida davlat ro‘yxatidan o‘tgan hamda 30 maydan “sotuv” reklamalarini boshlagan “Global avto kredit” MChJ odamlarga foizsiz bo‘lib to‘lash sharti bilan qimmatbaho elektromobillarni va’da qilgan. Firma ijtimoiy tarmoqlardagi kanaliga bir nechta mashina “mijozlarga yetkazib berilgani” haqida videolavha joylashtirgan. Kun.uz o‘z surishtiruvida bu mashinalar boshqa avtosalonlardan xarid qilinganini aniqlagandi.

Keyinchalik ko‘tarilgan masalalar bo‘yicha “avtosalon” direktori va sotuv bo‘limi boshlig‘i tahririyatga kelib, tushuntirish bergan edi. “Mijozlar bankka to‘lagan pulni dividend shaklida naqdlashtirib, Xitoyga yuboramiz”, degandi ular.



Source link

Continue Reading

Jamiyat

Toshkent viloyatida advokat 10 ming dollar bilan ushlandi

Published

on


Toshkent viloyatida advokat fuqaroga nisbatan tayinlangan 2 yillik ozodlikdan mahrum qilish jazosini tanishlari orqali yengilroq jazoga almashtirib berishni va’da qilib, 10 ming AQSh dollarini olgan vaqtida qo‘lga olindi.

Davlat xavfsizlik xizmatining Toshkent viloyati bo‘yicha boshqarmasi xodimlari tomonidan o‘tkazilgan tezkor tadbirda advokatlik byurosi advokati ashyoviy dalillar bilan ushlangan.

Ma’lum qilinishicha, u sud idoralari tomonidan mahalliy fuqaroga nisbatan tayinlangan 2 yil muddatga ozodlikdan mahrum qilish jazosini o‘zining sud tizimidagi tanishlari orqali ozodlikni cheklash jazosiga o‘zgartirib berishni va’da qilgan. Buning evaziga esa 10 ming AQSh dollari olgan.

Hozirda mazkur holat yuzasidan advokatga nisbatan jinoyat ishi qo‘zg‘atilgan bo‘lib, tergov harakatlari olib borilmoqda.

DXX fuqarolarni kundalik hayotda shu kabi qonunbuzilish holatlariga duch kelganda, idoraning 1520 qisqa raqami orqali murojaat qilishga chaqirdi. Qayd etilishicha, murojaat qiluvchining shaxsi sir saqlanishi kafolatlanadi.



Source link

Continue Reading

Trending

Copyright © 2025 Xabarlar. powered by Xabarlar.