Mahalliy
O‘qituvchisiz dunyo…
Tasavvur qiling, erta tong. Quyosh nur sochmoqda. Bolalar maktabga shoshiladi. Ammo sinf xonalarida ularni o‘qituvchilar emas, sun’iy intellekt bilan ta’minlangan interaktiv ekranlar kutib oladi. Har bir o‘quvchi oldida shaxsiy planshet, har bir savolga avtomatik javob va avtomatik baho…
Yana tasavvur qiling, 2157-yil. Maktab degan tushuncha yo‘q, sinfxona yo‘q, parta va qo‘ng‘iroq sadosi ham yo‘q. Bolalar uylarida yolg‘iz, ekran orqali robot-o‘qituvchidan bilim olishadi. Kitobni esa faqat muzeylarda ko‘rish mumkin.
Amerikalik yozuvchi Isaak Asimov «U paytlar qanchalar zavqli edi» (The Fun They Had) hikoyasini 1951- yilda yozgan. U paytlari hali insoniyat sun’iy intellektdan bexabar paytlar edi. Balki hikoyani o‘qiganimizda o‘sha paytlari robot o‘qituvchilar haqida tasavvurga ega bo‘lolmaganmiz. Ammo bugun ko‘rib turibmizki, yozuvchining bashorati to‘g‘ri chiqdi, 2157 yilni kutishga ham hojat qolmayotgandek go‘yo…
Hikoya shunday boshlanadi, 13 yoshli qizaloq Margi Jons bu haqda hatto kundaligida yozadi: «2157-yil 17 may. Bugun Tommi chordoqdan qog‘ozli kitob topib oldi!»
Ha, bu juda eski kitob edi. Margi esladi, bir paytlar unga bobosi barcha hikoyalar va romanlar qog‘ozga bosilganini aytib bergan edi.
Kitob sarg‘aygan, sahifalari titilib ketgan, so‘zlar ekranda harakat qilish o‘rniga bir joyda turar va bu juda kulgili edi.
Bolalar kitob haqida suhbatlashmoqda, uni o‘qib bo‘lgach tashlab yuborishgandir-a, deb o‘ylashadi ular.
– Va bizning kompyuterimizda millionlab kitoblar bor, u yana ko‘p kitoblarni ko‘radi. Men hech qachon ekranni uloqtirmayman, – dedi Tommi.
– Men ham, – dedi Margi.
Kitobni o‘qiyotgan Tommidan Margi so‘raydi:
– Kitob nima haqida?
– Maktab haqida…
– Maktab haqida-a? – dedi Margi ensasi qotib. – Yozadigan boshqa narsa yo‘qmikan? Men maktabni yomon ko‘raman.
Margi har doim maktabni yomon ko‘rgan, endi esa har qachongidan ham yomon ko‘rardi. Chunki u geografiyadan imtihonda o‘ta olmagan, ekran-o‘qituvchi esa ishlamay qolgandi.
Ularning uyiga o‘qituvchini tuzatish uchun inspektor keldi.
U kichkina, yuzi qizil, to‘lachadan kelgan odam. Qutisi turli asboblar bilan to‘la edi. U mashina o‘qituvchini qaytadan tuzatdi. Margi uni qayta tiklay olmaydi, deb umid qildi, lekin bir soat yoki undan ko‘proq vaqt o‘tgach, o‘qituvchi tayyor edi, bahaybat, qora va xunuk, katta to‘rtburchak ekran o‘qituvchi savollar berishni boshladi. Margining eng yomon ko‘rgan narsasi uy vazifalari va testlarni topshirishga majburligi edi. U ularni olti yoshida o‘rgatilgan maxsus kodlangan joyga yozishi kerak – mashina o‘qituvchi o‘sha zahotiyoq baholardi.
Ishni tugatgandan so‘ng, inspektor tabassum qildi va Margining boshini silab qo‘ydi. U: «O‘qituvchining ishlamay qolishi qizingizning aybi emas, Jons xonim. Aftidan geografiya fani biroz tezlashib ketgan. Ba’zida shunday bo‘ladi. Men uni oddiy o‘n yillik darajaga tushirdim. Va qizingizning umumiy ko‘rsatkichi juda qoniqarli.»
Margi hafsalasi pir bo‘ldi. U o‘qituvchini butunlay olib ketishlariga umid qilgan edi. Bir paytlar tarix fani shunaqa noto‘g‘ri ishlay boshlagach,Tommining ekran-o‘qituvchisi bir marta tuzatilish uchun deyarli bir oyga olib ketilgan edi.
Shuning uchun u Tommiga dedi:
– Maktabning nimasi qiziq, nega maktab haqida yozishgan?
Tommi unga qaradi va:
– Chunki bu maktab bizning maktabga o‘xshamaydi, eski, yuzlab yillar oldingi maktablar, – dedi.
Margi Tommidan katta edi va bu narsalarni bilmasligidan hijolat bo‘ldi.
«O‘sha paytdagi maktablar qanday bo‘lgan-a?» U bir zum Tommining yelkasi osha harflarga ko‘z yugurtirdi, so‘ng dedi:
– Ularning o‘qituvchisi bor edi!
– Albatta, lekin bu bizning o‘qituvchidek ekranning ichidagi raqamlardan iborat o‘qituvchi emas, inson edi.
– Insonmi? Qanday qilib odam o‘qituvchi bo‘ladi, odam bolasi o‘qituvchilik qila olmaydi.
– Albatta, bo‘lishi mumkin… Masalan otam ham o‘qituvchidek ko‘p narsa biladi.
– Bu bo‘lishi mumkin emas. Inson bizning temir o‘qituvchidek ko‘p narsani bila olmaydi.
– Ishonchim komilki, inson o‘qituvchi ham shuncha ko‘p bilimga ega bo‘lgan.
– Uyimizda notanish odam yashashini xohlamayman, – dedi Margi.
Tommi kulib yubordi:
– Eh, Margi! O‘qituvchilar bolalar bilan yashamagan. Ularning maxsus binosi bo‘lgan va barcha bolalar u yerga borishgan.
– Va hamma bolalar bir xil narsalarni o‘rganishganmi?
– Albatta, axir ularning yoshi teng bo‘lgan.
– Onam aytadiki, o‘qituvchi har bir o‘g‘il yoki qizning ongiga mos bo‘lishi kerak va har bir bola alohida o‘qitilishi kerak.
– Demak, ular o‘sha paytda bunday qilmaganlar. Va agar bu kitob yoqmasa, uni o‘qishing shart emas.
– Men kitob yoqmayapti demadim, – dedi Margi tezda.
U bu g‘alati maktablar haqida o‘qishni xohlayotgandi.
Shu payt Margining onasi: «Margi! Dars boshlandi»,– dedi…
Margi atrofga qaradi…Uning maktabdagi xonasi uyda, yotoqxonasining yonida edi. Xonasiga katta ekran qo‘yilgan, Margi ana shu ekran orqali o‘qiydi, o‘rganadi va o‘sha ekranga imtihon topshiradi.
Ekran yondi va quyidagi so‘zlar paydo bo‘ldi: «Bugun biz arifmetikada to‘g‘ri kasrlarni qo‘shishni o‘rganamiz. Kechagi tayyorlagan uy vazifasini qoldiring…»
Margi xo‘rsinib itoat qildi. U o‘tmishdagi odamlarning bolaligida bo‘lgan eski maktablar haqida o‘yladi va tasavvur qildi: Mahallaning hamma bolalari maktab hovlisida qichqirib kulishar, darsda birga o‘tirishar, birga uyga ketishardi. Ularning barchasi bir xil narsalarni o‘rganishadi, uy vazifalarini bajarishda bir-birlariga yordam berishadi va bu haqda gaplashishadi. O‘qituvchilar esa inson edi. Ular o‘quvchilar bilan jonli muloqot qilar, yuzma-yuz o‘tirib gaplashar, yaxshi javob bersa bolalarning boshini silab qo‘yar, imtihonlarni diqqat bilan tekshirayotganda har bir o‘quvchiga tabassum qilar yoki mahzun bo‘lib qolardi…
Margi ekranga qaradi, unda shunday yozuvlar paydo bo‘ldi: «Biz 1/2 va 1/4 kasrlarni qo‘shganda…»
Margining esa xayoli umuman o‘tmishga ko‘chgan, o‘sha paytda bolalar maktabni qanchalik yaxshi ko‘rishlari va iliq xotiralar bilan xotirlashlari haqida o‘ylardi. U ular qanchalik zavqlangani haqida o‘ylarkan xo‘rsindi: «Eh u paytlar qanchalar qiziqarli bo‘lgan»…
Isaak Asimovning bu qisqa hikoyasi bizga o‘qituvchining o‘rni hayotimizda qanchalar katta ekanligini uqtirayotgandek, texnologiya qanchalik rivojlanmasin, o‘qituvchining o‘rnini hech narsa bosolmaydi. Kitob qog‘ozga tushgan so‘zlar, maktab bolalarni bir joyga yig‘adigan dargoh, o‘qituvchi esa qalbga nur soladigan inson.
Yozuvchi o‘z asarlarida ilm va texnologiyaning qudratini ko‘rsatgan, ammo bir narsani ham unutmagan: inson ruhi – har qanday mashinadan ustun.
Bilim berish texnika uchun muammo emas, ammo qalbni o‘rganish – faqat insonning qo‘lidan keladi. Chunki o‘qituvchi faqat alifboni emas, balki hayotni o‘rgatadi.
O‘qituvchi avloddan avlodga ilm va tajribani uzatadigan ko‘prik. Agar bu ko‘prik buzilsa, kelajakka hech kim yetib bormagan bo‘lardi. Shuning uchun ham o‘qituvchisiz dunyo – kelajaksiz dunyo.
Yozuvchi hikoyasi orqali bizni ogohlantiradi: texnologiya inson o‘rniga ishlashi mumkin, lekin ustozning o‘rniga emas. Chunki ustozning haqiqiy qudrati bola qalbida iz qoldirishda.
Agar o‘qituvchisiz dunyo haqiqatan ham mavjud bo‘lsa, u dunyo bilimga to‘la, ammo ma’nosi bo‘sh bo‘lardi. Chunki formula, qoida, misollarni o‘rgatish oson. Lekin bolaga odamiylikni, mehrni, olijanoblikni his qilishni o‘rgatish – buni hech qanday sun’iy intellekt, hech qanday texnika bajara olmaydi.
Odam hayotidagi har bir yorqin yo‘l ortida o‘qituvchining soyasi bor. Biz o‘qituvchidan eshitgan birgina sehrli so‘z butun umrimizning burilish nuqtasiga aylanishi mumkin. Ularning mehnati ko‘pincha ko‘zga ko‘rinmaydi, lekin dunyodagi har qanday ixtiro, har qanday kashfiyot, har qanday asar ular ko‘rsatgan yo‘ldan boshlanadi.
Savol tug‘iladi: agar bir kungina biz «o‘qituvchisiz dunyo»da qolsak, texnologiya rivojlangan, robotlar hamma narsani o‘rgatgan dunyoda… ammo insonning yuragini kim olovlantiradi?
Siz o‘qituvchisiz dunyoni tasavvur qila olasizmi? Axir, o‘qituvchisiz dunyo – nursiz, kelajaksiz dunyo emasmi?
Barno Sultonova
2026-yilning yanvar-mart oylarida O‘zbekistonga o‘qish maqsadida 15 124 nafar xorijiy fuqaro kelgan. Bu haqda Milliy statistika qo‘mitasi ma’lum qildi.
Ma’lum qilinishicha, ushbu ko‘rsatkich 2025-yilning shu davriga nisbatan 8,5 ming nafarga ko‘pdir. O‘sish sur’ati qariyb 2,3 barobarni tashkil etgan.
Statistikaga ko‘ra, eng ko‘p talabalar qo‘shni va mintaqaviy davlatlardan kelmoqda. Shu bilan birga, uzoq xorijdan kelayotganlar soni ham asta-sekin ortib bormoqda.
Jumladan, o‘qish maqsadida kelganlar orasida Turkmaniston fuqarolari yetakchilik qilmoqda — 7 174 nafar. Keyingi o‘rinlarda Hindiston (2 835 nafar) va Tojikiston (1 170 nafar) qayd etilgan.
Shuningdek, Xitoydan 641 nafar, Qirg‘iz Respublikasidan 483 nafar, Pokistondan 438 nafar talaba O‘zbekistonni tanlagan. Misr, Janubiy Koreya va Filippindan kelganlar soni ham yuzlab kishini tashkil etgan.
AQShdan kelgan talabalar soni 191 nafarni tashkil etgan bo‘lib, bu ko‘rsatkich geografiya kengayayotganini anglatadi. Boshqa davlatlar hissasiga esa 1 211 nafar to‘g‘ri keladi.
Yaqinda tibbiyot olamida shov-shuvli voqea yuz berdi, jarrohlar ilk bor Apple Vision Pro garniturasidan foydalangan holda, muvaffaqiyatli operatsiyani amalga oshirishdi. Mazkur amaliyot kataraktani olib tashlash bo‘yicha o‘tkazilib, u “aqlli“ ko‘zoynaklarning murakkab tibbiy muolajalardagi ulkan salohiyatini namoyon etdi.
An’anaviy operatsiyalarda jarrohlar ko‘pincha bir nechta monitorlarga — mikroskop tasviri, bemorning hayotiy ko‘rsatkichlari (puls, bosim) va rentgen yoki MRT natijalariga alohida qarab turishga majbur bo‘lishadi. Bu esa diqqatning bo‘linishiga va vaqt yo‘qotilishiga olib keladi.
Apple Vision Pro ushbu muammoni yagona raqamli ishchi maydoni orqali hal qildi. Jarrohlik mikroskopidan olingan yuqori aniqlikdagi tasvir real vaqt rejimida ko‘zoynak ekraniga uzatildi.
Bemorning barcha tahlillari va tibbiy ma’lumotlari “virtual ekranlar“ ko‘rinishida jarrohning ko‘z o‘ngida, asosiy tasvirga xalaqit bermagan holda joylashtirildi.
Shifokor boshini o‘ngga yoki chapga burib, monitorlarga qarashi shart bo‘lmay qoldi. Bu jarrohning charchog‘ini kamaytirib, diqqatni 100 foiz operatsiya obyektiga qaratish imkonini berdi.
Tibbiyotda ilgari ham boshqa AR-ko‘zoynaklardan foydalanilgan, biroq, Apple qurilmasining 4K dan yuqori ekrani mikroxirurgiya kabi zargarona aniqlik talab qiladigan sohalar uchun uni yanada ideal qildi. Shifokorlar tasvirning tiniqligi mikroskop okulyarlaridan kam emasligini ta’kidlashmoqda.
Endilikda tajribali professor dunyoning narigi chekkasida turib, jarroh nimalarni ko‘rayotgan bo‘lsa, xuddi shuni ko‘rishi va real vaqtda ko‘rsatmalar berishi mumkin.
Talabalar jarrohning har bir harakatini uning o‘z ko‘zi bilan ko‘rgandek kuzatishlari mumkin bo‘ladi. Neyroxirurgiya va kardiologiya kabi sohalarda muhim hayotiy nuqtalarni virtual “markerlar“ bilan belgilash xavfni minimallashtiradi.
Apple Vision Pro yordamida o‘tkazilgan katarakta operatsiyasi — bu shunchaki marketing emas, balki Spatial Computing texnologiyasining inson hayotini saqlab qolishdagi amaliy isbotidir. Tez orada shifoxonalarda monitorlar o‘rnini ixcham va ko‘p funksiyali gibrid reallik garnituralari egallashi kutilmoqda.
Mahalliy
Alsgeymer va parkinsonni davolashning kutilmagan usuli topildi yoxud nega zamonaviy shifoxonalar hamon zulukdan foydalanmoqda?
Insoniyat ming yillar davomida tabiatdan shifo izlab kelgani ayni haqiqat. Bugun, raqamli texnologiyalar asrida ham zamonaviy tibbiyotda “tirik dori“ deya atalmish zuluklar (Hirudo medicinalis) oldida taslim bo‘lmoqda.
Yana bir nomi “bio-xirurgiya“ bo‘lgan girudoterapiya shunchaki qon suyultirish emas, balki organizmni molekulyar darajada yangilash jarayonidir.
Nima uchun olimlar hamon zulukdan voz kecha olishmayapti? Gap shundaki, zuluk so‘lagida 100 dan ortiq biologik faol moddalar mavjud.
Jumladan, girudin — qonni suyultirib, tromblarni eritadi, ma’lumot uchun u aspirindan o‘n barobar kuchliroq ta’sirga ega;
Bdellin va eglinlar — kuchli yallig‘lanishga qarshi moddalar;
Gialuronidaza — to‘qimalar o‘tkazuvchanligini oshirib, dorivor moddalarning organizmga chuqurroq kirib borishini ta’minlaydi.
Zuluklar nafaqat “qon bosimi“ uchun foydali, balki ularning shifobaxsh ta’siri inson tanasining eng nozik nuqtalarigacha yetib boradi. Hattoki, alsgeymer, parkinson, tutqanoq (epilepsiya) va miyada qon aylanishining buzilishi bilan bog‘liq bir qancha jiddiy kasalliklarda ham ijobiy natijalar ko‘rsata olgan. Ma’lumotlarga ko‘ra, burun ichiga, quloq orqasiga va milkka qo‘yilgan zuluklar miya to‘qimalarining regeneratsiyasini tezlashtiradi.
Glaukoma (ko‘z bosimi), kataraktaning boshlang‘ich bosqichi va ko‘z yoshi kanallarining bitib qolishida zuluklar ko‘z atrofidagi (tashqi va ichki burchaklar, qovoqlar)ga qo‘yiladi. Bu ko‘z tubidagi mikro-sirkulyasiyani yanada yaxshilaydi.
Bachadon miomasi, kistalar, prostatit va hattoki bepushtlikda ham zuluklar qorin pastiga, anus atrofiga va ayrim hollarda bachadon og‘ziga qo‘yiladi. U a’zolardagi turg‘unlikni yo‘qotib, gormonal fonni tartibga soladi.
Zulukning ham zulukdan farqi bor, ya’ni, zuluklarni tanlash ham bir san’at. Har qanday zuluk ham sizga tabiblik qila olmaydi. Shuning uchun ham mutaxassislar zuluk tanlashda quyidagi mezonlarga qat’iy amal qilishni tavsiya etadilar:
Ideal zuluk kichik, nozik, “kalamush dumidek“ ingichka shaklda, qora, jigarrang yoki kulrang bo‘lishi lozim.
Yashil, moviy, katta boshli, qorni qizil zuluklardan ehtiyot bo‘lish kerak. Ular shish, yara va to‘xtovsiz qon ketishiga sabab bo‘lishi mumkin.
Zuluklar faqat baqalar ko‘p bo‘lgan toza ko‘llardan yoki maxsus bio-fermalardan olinishi shart.
Shuningdek, aynan bahor yoki kuzda bunday muolajadan foydalanish nihoyatda foydali.
Ko‘pchilik muolajadan keyin uzoq muddatli qon ketishidan qo‘rqishadi. Biroq, bu organizmning tozalanish mexanizmidir.
Zuluk qo‘yilgan joydan 6-12 soat davomida qon ketib turishi normal holat. Bu orqali organizm “iflos“ qon va shilliqlardan xalos bo‘ladi.
Inson tanasidagi qonning 30 foizdan ortig‘i (1.5 litrdan ko‘proq) yo‘qotilsagina salomatlik uchun xavf tug‘iladi. Zuluk seansi davomida esa bunday miqdorda qon yo‘qotish deyarli imkonsiz.
Xo‘sh, bu mitti tabiblar xizmatidan foydalanish kimlarga mumkin emas?
Girudoterapiya kuchli muolaja bo‘lgani uchun ham ma’lum bir cheklovlar mavjud. Ya’ni, u gemoofiliya — qon ivishi buzilgan bemorlarga mutlaqo taqiqlanadi.
Shuningdek, qon suyultiruvchi dorilar, aspirin va hattoki olcha va limon ham (qonni suyultirgani uchun) muolajadan bir necha kun oldin to‘xtatilishi lozim.
Qolaversa, hayz ko‘rayotgan ayollarga, qorni o‘ta to‘q insonlarga va dializga bog‘lanib qolgan bemorlarga ham girudoterapiya tavsiya etilmaydi.
Bundan tashqari, organ ko‘chirib o‘tkazish amaliyotini boshdan kechirgan bemorlarda ham immun reaksiyasini qo‘zg‘atib yuborishi mumkin.
Tabiatning jarrohlik pichog‘iga aylangan zuluklar – bu shunchaki qadimiy usul emas, balki kelajak tibbiyotining bir qismidir. Ular mikrob tashimaydi, aksincha, eng murakkab yallig‘lanishlarni ham hazm qilib yuboradi. To‘g‘ri qo‘llanilgan girudoterapiya amaliyoti inson tanasini ichkaridan yangilab, hayotiy quvvatni oshiradi.
Unutmang, muolajani faqat mutaxassis nazorati ostida, gigiyena qoidalariga rioya qilgan holda o‘tkazish salomatligingiz garovidir!
Samarqand azal-azaldan ilm-fan va madaniyat chorrahasi bo‘lib kelgan. Bugun esa bu ko‘hna shahar zamonaviy axborot texnologiyalari va raqamli media markaziga aylanmoqda.
27-apreldan 1-mayga qadar Samarqand davlat arxitektura-qurilish universiteti (SamDAQU) mezbonlik qilayotgan navbatdagi «Media haftalik» shunchaki tadbir emas, balki soha mutaxassislari uchun haqiqiy mahorat maktabidir.
Ushbu haftalik doirasida jurnalistlar media olamidagi eng so‘nggi tendensiyalar va global chaqiriqlardan boxabar bo‘lishmoqda.
Bugungi kunda neyrotarmoqlar matn yozishdan tortib, videolarni tahrirlashgacha bo‘lgan jarayonlarda inson mehnatini yengillashtirayotgani hech birimizga sir emas. Aynan shunday davrda sun’iy intellekt tufayli ishidan ayrilib qolishni istamagan soha vakillari zamonaviy texnologiyalarni ish jarayonida qo‘llashni o‘rgansa, SI jurnalistga raqib emas, chinakam hamroh bo‘la olishi alohida ta’kidlandi.
Qolaversa, media haftalik ishtirokchilari o‘z ishining professionallaridan — bir necha soniya ichida vizual kontent yaratish imkoniyati, ma’lumotlar tahlili, jumladan, katta hajmdagi axborotlarni soniyalar ichida saralash mahorati, mediaxavfsizlik bo‘yicha bilim va ko‘nikmalarga ega bo‘ladilar.
Qolaversa, haftalik dasturidan sun’iy ravishda yaratilgan soxta video va audio materiallarni haqiqiysidan ajratish usullari, har bir xabarni rasmiy manbalar orqali qayta tekshirish, ijtimoiy tarmoqlarda shaxsiy ma’lumotlarni himoya qilish va kiberhujumlardan saqlanish ko‘nikmalari o‘rin olgan.
Tadbirning o‘ziga xosligi shundaki, u quruq ma’ruzalardan iborat emas. Samarqanddagi ushbu haftalik davomida malakali ekspertlar real keyslar yordamida yosh media vakillari va talabalarning sohadagi ayrim to‘siqlarni qanday yengib o‘tish va zamonaviy trendlarni auditoriya talabiga moslashtirish bo‘yicha masterklaslar o‘tishmoqda.
Umuman olganda, respublikamiz bo‘ylab tashkil etilayotgan bunday media haftaliklar O‘zbekiston media makonini sifat jihatidan yangi bosqichga olib chiqishni maqsad qilgan.
Media olamidagi o‘zgarishlardan ortda qolmay desangiz, Samarqanddagi media haftalikda ishtirok etish imkoniyatini qo‘ldan boy bermang!
Prezident Farg‘ona shahrida IT-Park universiteti, Marg‘ilonda INHA universitetining filiali ochilib, sun’iy intellekt, kiberxavfsizlik va dasturiy muhandislik yo‘nalishlarida yiliga 1 ming nafar talabani o‘qitish yo‘lga qo‘yilishi belgilab berdi.
Ta’kidlanishicha, so‘nggi yillarda Farg‘onada IT xizmatlari 4 karra o‘sdi, eksport 23 million dollardan oshdi. 2026-yilda Farg‘ona shahrida jami maydoni 30 ming kvadrat metr bo‘lgan IT-Park ishga tushirildi. Yaqinda Quvadagi 1-sonli texnikumda «IT-klasteri» faoliyati yo‘lga qo‘yildi. Mazkur klasterda yiliga 100 nafar yoshlar dasturlash, robototexnika, grafik dizayn va xorijiy tilga o‘qitiladi.
Davlat rahbari mutasaddilarga yangi o‘quv yilidan Quva tajribasi asosida yana 16 ta tumanda 1 tadan texnikumda bunday kadrlar tayyorlashni boshlash topshirdi.
Shuningdek, yig‘ilishda ishlab chiqarishga sun’iy intellektni joriy qilish orqali xarajatni 20 foizgacha qisqartirish, daromadni esa 30 foizga oshirish mumkinligi ta’kidlandi. Buning uchun startap ekotizimi kerak. Mutasaddilarga xorijdan nufuzli akselerator kompaniyani Farg‘onaga olib kelib, 10 ta yirik mahalliy korxonalarga bog‘lash, bu korxonalar negizida mehnat unumdorligi, tannarx, energiya tejamkorlik bo‘yicha pilot loyihalarni boshlash topshirildi. Eng yuqori samara bergan loyihalar boshqa sanoat korxonalarida ham ommalashtiriladi.
Qayd etilishicha, 5 yilda O‘zbekistonda elektron tijorat hajmi 20 karra oshdi. Lekin Farg‘onaga buning bor-yo‘g‘i 2,5 foizi to‘g‘ri keladi. Elektron tijorat hozirgi sur’atda rivojlansa, kelasi besh yilda 3,5 million kvadrat metrli tijorat omborlari kerak bo‘ladi.
Farg‘onada kamida 100 ming kvadrat metrli omborxona tashkil qilish, shuning 30 ming kvadrat metrini joriy yil ishga tushirish kerakligi qayd etildi. Sanoat va hunarmandchilikka ixtisoslashgan 126 ta mahalladagi 10 nafardan tadbirkorni elektron tijorat platformalaridan foydalanishga o‘rgatish topshirildi.
O‘zbekistonga 3 oyda 156 trln so‘mlik investitsiyalar jalb qilindi
Qoraqalpog‘istonda ta’lim bo‘yicha muhim tayinlovlar amalga oshirildi
Isroil armiyasidagi askarlar orasida o’z joniga qasd qilish holatlari tez sur’atlar bilan o’sib bormoqda
-
Siyosat3 days agoToshkentda yirik hududlarda issiq suv taʼminoti 5 kunga toʻxtatilganini maʼlum qildi
-
Jamiyat4 days agoJomboyda mast haydovchi YTH sodir etdi
-
Dunyodan5 days ago
AQSh Eronga qarshi urush uchun har soniyada 11,5 ming dollar sarflamoqda
-
Dunyodan4 days agoPrezident Tramp delegatsiya parvozini bekor qildi
-
Mahalliy2 days ago
Gulga shaydo onaxon, kitob “ovchisi” va chemodansiz sayyoh…
-
Siyosat3 days agoFransiya va Oʻzbekiston taʼlim va madaniyat yoʻli bilan aloqalarni chuqurlashtirmoqda – Elchi Valid Xouk
-
Dunyodan5 days ago
Prezident Putinning reytingi nega bunchalik pasayib ketdi?
-
Dunyodan4 days ago
Ruminiyalik erkak ayolni o‘ldirgani uchun umrbod qamoq jazosiga hukm qilindi