Insoniyat ming yillar davomida tabiatdan shifo izlab kelgani ayni haqiqat. Bugun, raqamli texnologiyalar asrida ham zamonaviy tibbiyotda “tirik dori“ deya atalmish zuluklar (Hirudo medicinalis) oldida taslim bo‘lmoqda.

Yana bir nomi “bio-xirurgiya“ bo‘lgan girudoterapiya shunchaki qon suyultirish emas, balki organizmni molekulyar darajada yangilash jarayonidir.

Nima uchun olimlar hamon zulukdan voz kecha olishmayapti? Gap shundaki, zuluk so‘lagida 100 dan ortiq biologik faol moddalar mavjud.

Jumladan, girudin — qonni suyultirib, tromblarni eritadi, ma’lumot uchun u aspirindan o‘n barobar kuchliroq ta’sirga ega;
Bdellin va eglinlar — kuchli yallig‘lanishga qarshi moddalar;
Gialuronidaza — to‘qimalar o‘tkazuvchanligini oshirib, dorivor moddalarning organizmga chuqurroq kirib borishini ta’minlaydi.

Zuluklar nafaqat “qon bosimi“ uchun foydali, balki ularning shifobaxsh ta’siri inson tanasining eng nozik nuqtalarigacha yetib boradi. Hattoki, alsgeymer, parkinson, tutqanoq (epilepsiya) va miyada qon aylanishining buzilishi bilan bog‘liq bir qancha jiddiy kasalliklarda ham ijobiy natijalar ko‘rsata olgan. Ma’lumotlarga ko‘ra, burun ichiga, quloq orqasiga va milkka qo‘yilgan zuluklar miya to‘qimalarining regeneratsiyasini tezlashtiradi.

Glaukoma (ko‘z bosimi), kataraktaning boshlang‘ich bosqichi va ko‘z yoshi kanallarining bitib qolishida zuluklar ko‘z atrofidagi (tashqi va ichki burchaklar, qovoqlar)ga qo‘yiladi. Bu ko‘z tubidagi mikro-sirkulyasiyani yanada yaxshilaydi.

Bachadon miomasi, kistalar, prostatit va hattoki bepushtlikda ham zuluklar qorin pastiga, anus atrofiga va ayrim hollarda bachadon og‘ziga qo‘yiladi. U a’zolardagi turg‘unlikni yo‘qotib, gormonal fonni tartibga soladi.

Zulukning ham zulukdan farqi bor, ya’ni, zuluklarni tanlash ham bir san’at. Har qanday zuluk ham sizga tabiblik qila olmaydi. Shuning uchun ham mutaxassislar zuluk tanlashda quyidagi mezonlarga qat’iy amal qilishni tavsiya etadilar:

Ideal zuluk kichik, nozik, “kalamush dumidek“ ingichka shaklda, qora, jigarrang yoki kulrang bo‘lishi lozim.

Yashil, moviy, katta boshli, qorni qizil zuluklardan ehtiyot bo‘lish kerak. Ular shish, yara va to‘xtovsiz qon ketishiga sabab bo‘lishi mumkin.

Zuluklar faqat baqalar ko‘p bo‘lgan toza ko‘llardan yoki maxsus bio-fermalardan olinishi shart.

Shuningdek, aynan bahor yoki kuzda bunday muolajadan foydalanish nihoyatda foydali.

Ko‘pchilik muolajadan keyin uzoq muddatli qon ketishidan qo‘rqishadi. Biroq, bu organizmning tozalanish mexanizmidir.

Zuluk qo‘yilgan joydan 6-12 soat davomida qon ketib turishi normal holat. Bu orqali organizm “iflos“ qon va shilliqlardan xalos bo‘ladi.

Inson tanasidagi qonning 30 foizdan ortig‘i (1.5 litrdan ko‘proq) yo‘qotilsagina salomatlik uchun xavf tug‘iladi. Zuluk seansi davomida esa bunday miqdorda qon yo‘qotish deyarli imkonsiz. 

Xo‘sh, bu mitti tabiblar xizmatidan foydalanish kimlarga mumkin emas?

Girudoterapiya kuchli muolaja bo‘lgani uchun ham ma’lum bir cheklovlar mavjud. Ya’ni, u gemoofiliya — qon ivishi buzilgan bemorlarga mutlaqo taqiqlanadi.

Shuningdek, qon suyultiruvchi dorilar, aspirin va hattoki olcha va limon ham (qonni suyultirgani uchun) muolajadan bir necha kun oldin to‘xtatilishi lozim.

Qolaversa, hayz ko‘rayotgan ayollarga, qorni o‘ta to‘q insonlarga va dializga bog‘lanib qolgan bemorlarga ham girudoterapiya tavsiya etilmaydi.

Bundan tashqari, organ ko‘chirib o‘tkazish amaliyotini boshdan kechirgan bemorlarda ham immun reaksiyasini qo‘zg‘atib yuborishi mumkin.

Tabiatning jarrohlik pichog‘iga aylangan zuluklar – bu shunchaki qadimiy usul emas, balki kelajak tibbiyotining bir qismidir. Ular mikrob tashimaydi, aksincha, eng murakkab yallig‘lanishlarni ham hazm qilib yuboradi. To‘g‘ri qo‘llanilgan girudoterapiya amaliyoti inson tanasini ichkaridan yangilab, hayotiy quvvatni oshiradi.

Unutmang, muolajani faqat mutaxassis nazorati ostida, gigiyena qoidalariga rioya qilgan holda o‘tkazish salomatligingiz garovidir!

Source link

Prezident Farg‘ona shahrida IT-Park universiteti, Marg‘ilonda INHA universitetining filiali ochilib, sun’iy intellekt, kiberxavfsizlik va dasturiy muhandislik yo‘nalishlarida yiliga 1 ming nafar talabani o‘qitish yo‘lga qo‘yilishi belgilab berdi.

Ta’kidlanishicha, so‘nggi yillarda Farg‘onada IT xizmatlari 4 karra o‘sdi, eksport 23 million dollardan oshdi. 2026-yilda Farg‘ona shahrida jami maydoni 30 ming kvadrat metr bo‘lgan IT-Park ishga tushirildi. Yaqinda Quvadagi 1-sonli texnikumda «IT-klasteri» faoliyati yo‘lga qo‘yildi. Mazkur klasterda yiliga 100 nafar yoshlar dasturlash, robototexnika, grafik dizayn va xorijiy tilga o‘qitiladi.

Davlat rahbari mutasaddilarga yangi o‘quv yilidan Quva tajribasi asosida yana 16 ta tumanda 1 tadan texnikumda bunday kadrlar tayyorlashni boshlash topshirdi.

Shuningdek, yig‘ilishda ishlab chiqarishga sun’iy intellektni joriy qilish orqali xarajatni 20 foizgacha qisqartirish, daromadni esa 30 foizga oshirish mumkinligi ta’kidlandi. Buning uchun startap ekotizimi kerak. Mutasaddilarga xorijdan nufuzli akselerator kompaniyani Farg‘onaga olib kelib, 10 ta yirik mahalliy korxonalarga bog‘lash, bu korxonalar negizida mehnat unumdorligi, tannarx, energiya tejamkorlik bo‘yicha pilot loyihalarni boshlash topshirildi. Eng yuqori samara bergan loyihalar boshqa sanoat korxonalarida ham ommalashtiriladi.

Qayd etilishicha, 5 yilda O‘zbekistonda elektron tijorat hajmi 20 karra oshdi. Lekin Farg‘onaga buning bor-yo‘g‘i 2,5 foizi to‘g‘ri keladi. Elektron tijorat hozirgi sur’atda rivojlansa, kelasi besh yilda 3,5 million kvadrat metrli tijorat omborlari kerak bo‘ladi.

Farg‘onada kamida 100 ming kvadrat metrli omborxona tashkil qilish, shuning 30 ming kvadrat metrini joriy yil ishga tushirish kerakligi qayd etildi. Sanoat va hunarmandchilikka ixtisoslashgan 126 ta mahalladagi 10 nafardan tadbirkorni elektron tijorat platformalaridan foydalanishga o‘rgatish topshirildi.

Source link

Chorsudagi gul bozori har fasldan ko‘ra gavjum. Onaxonning har bir gul nomini — nimani yaxshi ko‘rishiniyu, qayerda o‘zini qulay his qilishini atrofidagilarga erinmay tushuntirayotgani diqqatimni tortdi. Sababi onaxon gul sotuvchi emas, xaridor edi. “Gulni yaxshi ko‘rasizmi yoki avval gulchilik bilan shug‘ullanganmisiz” dedim. “Yo‘q gulchilik bilan shug‘ullanmayman, shunchaki ularni yaxshi ko‘raman, kecha o‘g‘lim, ko‘ylak oling deb bir million so‘m bergandi, men esa hammasiga gul oldim”, — deydi.

O‘sha yerda yurgan yana bir erkak suhbatga qo‘shiladi, shunaqa ayollar ham bormi “o‘zingiz uchun ishlating” deb o‘g‘li pul bersa ko‘ylak olmay gul oladigan…..

Onaxon kulimsiraydi: “hamma oxirgi moda ko‘ylak kiysa, meni uyimda hech kimda yo‘q gullar bor…”

Onaxon bilan yana ozroq suhbatlashdik. Asli zominlik ekan, gul olmasayam shunchaki Toshkentga gul bozorni aylanish uchun ham kelib ketarkan. Toshkentning qayerida qanday gul bozori bor, hammasini nomma-nom sanaydi… Keyin qaysi iqlimda o‘simlik qanday o‘sishi, ayniqsa tog‘li hududlarda shahardagi ba’zi gullarning bargi va tanasi boshqacha kattarib ketishini ham maroq bilan so‘zlab berdi…

Darhiqat, atrofimizda o‘zini qiziqtirgan mashg‘ulot uchun mablag‘ini va vaqtini ayamaydigan insonlar talaygina. Nega ba’zi insonlar ko‘pchilikka isrofgarchilikdek tuyuladigan xobbisi ya’ni qiziqishlari uchun pulni ayamaydi? Psixologlarning fikricha, bu shunchaki isrofgarchilik emas, balki ruhiy terapiya ekan.

Psixolog Abraxam Maslou inson ehtiyojlari iyerarxiyasida eng yuqori pog‘onaga o‘zini namoyon qilish va estetik ehtiyojni qo‘yadi. Onaxonning bir million pulni ko‘ylakka emas gulga sarflashi, bu shunchaki xarid emas ichki “men”ini tan olish emasmikan? Biz ko‘pincha “ichki meni”mizni faqat taom yoki kiyim bilan, ya’ni jismoniy darajada rozi qilishga urinamiz. Ammo ruh, avvalo go‘zallik va ma’no bilan tirik.

Mashhur pedagog va faylasuf Rudolf Shtayner: “Inson gullarga qarab, o‘z qalbidagi eng yaxshi fazilatlarni uyg‘otadi” deganida, o‘sha oddiy qishloq ayoli gul parvarishlayotganda aslida o‘zi uchun tinchlik, xotirjamlik va yaratish zavqini yaratayotganiga ishora qilmaganmikan?

Iqtisod ilmida foydalilik nazariyasi degan tushuncha bor. Ko‘pchilik uchun foyda, bu biror buyumning necha yillab xizmat qilishida. Ammo ma’naviy iqtisodda foyda, bu insonning ruhiy muvozanatidir.

Kornell universiteti tadqiqotchilari bir xulosaga kelgan: odamlar moddiy buyumlardan ko‘ra, taassurotlarga, zavqqa va qiziqishlarga sarflangan puldan ko‘proq mamnun bo‘ladi. Chunki buyumlar bilan biz solishtiramiz, taassurotlar bilan esa yashaymiz. Bu faqat gulga qiziqadigan odamlargagina tegishli emas. Kimdir nodir kitoblar yig‘adi, kimdir rasm chizish uchun bo‘yoqlarga pulini ayamaydi.

Yana bir tanishim bor, u eng noyob kitoblarni topib, shaxsiy kutubxonasiga qo‘ymaguncha ko‘ngli joyiga tushmaydi. Uning uchun kitob shunchaki kolleksiya emas, balki ruhiy yangilanish vositasi.

Faylasuf Rene Dekart aytgan edi: “Yaxshi kitoblarni o‘qish — o‘tgan asrlarning eng aqlli insonlari bilan suhbatlashish demakdir”. Bu tanishimning “kitob ovi” aslida dunyoning eng buyuk donishmandlari bilan yuzma-yuz kelish ishtiyoqidir.

Qolaversa bibliofiliya — kitobga bo‘lgan muhabbat insonga xavfsizlik va mazmun hissini beradi. Xorxe Luis Borxes aytganidek: “Men jannatni doim kutubxona ko‘rinishida tasavvur qilganman”.   

Facebookda “Kitobxonlar davrasi” guruhi bor. O‘sha guruhda kitob muxlislari yangi nashr yoki tarjima qilingan mashhur asarlarni qancha pulga bo‘lsa ham sotib olmoqchi bo‘lganlarini kuzatishingiz mumkin. Ko‘pincha guruhda ota-onasi yoki yaqinlari “o‘zing uchun nimadir olasan”, deya sovg‘a qilishgan pulga kitob sotib olmoqchi bo‘lgan yoshlarni uchratganingizda ko‘nglingiz yorishadi. Ya’ni bu yoshlarning puldan ham qadrliroq qadriyatlar borligini anglab yashayotgani beixtiyor quvontiradi odamni. Va xuddi shunday kiyim kiymasayam, qimmat restoranlarga bormasayam kitob sotib olishdan o‘zini to‘xtata olmaydigan insonlar ham tom ma’noda Maslouning ehtiyojlar iyerarxiyasining eng yuqori cho‘qqisiga chiqib borayotganlardir.

Keyingi paytlarda  sayohatga chiqish ancha jonlandi. Sayohat qilish deganda albatta g‘ildirakli katta chemodan ko‘z oldimizga keladi. Bu yerdan ketishda va borgan mamlakatdan qaytishda ichini to‘ldirmasak hisobmas. Ammo men bilgan yana bir inson sayohatni butunlay boshqacha anglaydi. U sayohatga katta chemodanlar bilan emas, atigi yetti kilolik ryukzak bilan ketadi. U na borishda, na qaytishda vaqtini va pulini turli matohlarga sarflamaydi. Uning maqsadi bozorma bozor yurib narsa yig‘ish emas, balki taassurot yig‘ish. Bu yerda biz minimalizm falsafasini ko‘ramiz. Faylasuf Seneka aytganidek: “Boylik — bu ko‘p narsaga ega bo‘lish emas, balki kam narsaga ehtiyoj sezishdir”.

“Katta chemodan, bu og‘ir yuk, bu qo‘shimcha mas’uliyat, qo‘shimcha xarajat va jismoniy og‘irlik”, — deydi unga ilk bor katta-katta sumkalarsiz sayohatchini ko‘rib turishimni aytganimda.

“Men uchun bir-ikkita qulay kiyim kifoya, diqqat-e’tiborimni kiyinishga emas, balki ko‘rayotgan yangi shaharlar, tog‘lar, tabiat manzarasi va odamlar, urf-odatlarga qarataman. Va qolaversa men bu bilan nafaqat pulimni, balki eng qimmatbaho resurs vaqtimni tejayapman. Aeroportlarda chemodan kutish, uni ko‘tarish, qaytishda “kimga nima sovg‘a olsam ekan”, deb bozor kezish azobidan ozodman.”, — deydi u aslida sayyohatdan maqsad nima ekanligini menga chuqurroq anglatish maqsadida.

Demak bu sayohatchi tanishim vaqtini faqat o‘zini anglashga sarflaydi. U uchun ichki xotirjamlik moddiy buyumlardan yuqori turadi…  

Gulni yaxshi ko‘radigan onaxon, kitob yig‘adigan kitobxonlar va og‘ir yuksiz dunyo kezgan sayyoh… Ularning hammasini bir narsa birlashtiradi: ular ichki menini tashqi yaltiroq narsalar bilan aldashni istashmaydi.

Psixolog Viktor Frankl ta’kidlaganidek, inson uchun eng muhimi — hayotning ma’nosini topishdir. Kimdir uchun bu ma’no bir tup gulning ochilishida, kimdir uchun yangi kitobning ilk sahifasida, yana kimdir uchun esa begona shaharning tor ko‘chasida namoyon bo‘ladi.

Biz ko‘pincha kiyimni yoki qimmatbaho buyumlarni o‘zimiz uchun emas, boshqalarning nazari uchun sotib olamiz. Bizni boy va muvaffaqiyatli, deb o‘ylashlarini istaymiz. Ammo yuqoridagi uch qahramonimiz boshqalarning fikridan yuqori tura olgan odamlardir.  

Qolaversa bunday qiziqishlar, mashg‘ulotlar bugun hamma internet ichida yashayotgan bir paytda insonni ekrandan uzoqlashtiradi. 

Ularni kuzata turib shunday xulosa qildim: haqiqiy hashamat nafsimizni emas, qalbimizni to‘ydirishdir. Zero, inson bu dunyodan o‘zi bilan olib ketadigan yagona narsa uning ruhiy boyligi, taassurotlari va qalbida o‘stirgan “gulbog‘”idir.

Sizning ichki dunyoyingiz bugun nimaga tashna? Balki, qalbingiz millionlik kiyimni emas, o‘zini baxtli qiladigan kichik bir mo‘’jizani kutayotgandir? Tasavvur qiling: sizda hozir ortiqcha bir million so‘m pulingiz bor, qaysidir qiziqishingizni ortga surib kelayapsiz, balki shu bugun uni amalga oshirish uchun imkoniyat berilayotgandir… Uning ortidan keladigan zavq, huzur va yangilanishni bir tasavvur qilib ko‘ring-a…

Barno Sultonova

Source link

Shveysariya Federal jinoyat sudi 28-aprel kuni Gulnora Karimovaga nisbatan yuritilgan jinoyat ishini rasman tugatish haqida qaror chiqardi. Bu haqda mamlakat milliy telekanali orqali ma’lum qilindi.

Sud qaroriga ko‘ra, ishni ko‘rib chiqishda «barqaror to‘siq» mavjud. Ya’ni, ayblanuvchi shaxsning sudda shaxsan ishtirok etish imkoniyati bo‘lmagani jarayonni davom ettirishga huquqiy asos qoldirmagan.

Sud jarayoni Shveysariyaning Bellinsona shahrida boshlangan. Biroq Gulnora Karimova unda ishtirok eta olmagan. U 2014 yildan buyon O‘zbekistonda hibsda saqlanmoqda va mahalliy hokimiyat tomonidan uni sudda qatnashish uchun chiqarishga ruxsat berilmagan.

Advokatlar Karimova sudda shaxsan ishtirok etishni istaganini, ammo bu imkoniyatdan mahrum qilinganini bildirgan. Sud bu holatni «ob’yektiv imkoniyatsizlik» deb baholab, ishni davom ettirish mumkin emas, degan xulosaga kelgan.

Sud yana bir muhim jihatga e’tibor qaratgan: 2028-yilga borib, ehtimol Karimova ozodlikka chiqsa,bu vaqtda Shveysariyadagi ayblovlar bo‘yicha da’vo muddati tugaydi. Demak, ishni davom ettirish huquqiy jihatdan ma’nosiz bo‘lib qoladi.

Karimovaning himoyachilari – Greguar Manja, Fanni Margayra va Romen Vavr – sud qarorini amalda oqlov hukmiga teng deb baholadi. Ularning fikricha, sud inson huquqlari buzilgan holatda ish yuritish mumkin emasligini tan olgan.

«Shveysariya qonunchiligiga ko‘ra, bu qaror oqlov hukmiga teng. Sud jarayonni davom ettirishga barqaror to‘siq borligini tan oldi», – deyiladi Advokatlar bayonotida.

Eslatib o‘tamiz, Gulnora Karimovaga qarshi jinoyat ishi Shveysariyada 2012-yilda qo‘zg‘atilgan. Prokuratura uni jinoiy guruh tashkil etish, pul yuvish, pora olish va hujjatlarni soxtalashtirishda ayblagan.

Tergov versiyasiga ko‘ra, Karimova «Ofis» deb atalgan tarmoqni boshqargan va xalqaro telekommunikatsiya kompaniyalaridan O‘zbekiston bozoriga kirish uchun pora talab qilgan.

Bu ish bir necha yil davomida tergov bosqichida bo‘lib, faqat 2023-yil sentyabr oyida sudga oshirilgan edi.

Shveysariya sudi qarori bilan Karimovaga qarshi xalqaro darajadagi asosiy jinoyat ishlaridan biri yopildi. Biroq bu qaror ayblovlar mazmuniga emas, balki protsessual sabablarga — ya’ni sudda ishtirok etish imkoniyati bo‘lmaganiga asoslanadi. 

Source link

Ummon tubidan samogacha…



Source link