Samarqand azal-azaldan ilm-fan va madaniyat chorrahasi bo‘lib kelgan. Bugun esa bu ko‘hna shahar zamonaviy axborot texnologiyalari va raqamli media markaziga aylanmoqda.

27-apreldan 1-mayga qadar Samarqand davlat arxitektura-qurilish universiteti (SamDAQU) mezbonlik qilayotgan navbatdagi «Media haftalik» shunchaki tadbir emas, balki soha mutaxassislari uchun haqiqiy mahorat maktabidir.

Ushbu haftalik doirasida jurnalistlar media olamidagi eng so‘nggi tendensiyalar va global chaqiriqlardan boxabar bo‘lishmoqda.

Bugungi kunda neyrotarmoqlar matn yozishdan tortib, videolarni tahrirlashgacha bo‘lgan jarayonlarda inson mehnatini yengillashtirayotgani hech birimizga sir emas. Aynan shunday davrda sun’iy intellekt tufayli ishidan ayrilib qolishni istamagan soha vakillari zamonaviy texnologiyalarni ish jarayonida qo‘llashni o‘rgansa, SI jurnalistga raqib emas, chinakam hamroh bo‘la olishi alohida ta’kidlandi.

Qolaversa, media haftalik ishtirokchilari o‘z ishining professionallaridan — bir necha soniya ichida vizual kontent yaratish imkoniyati, ma’lumotlar tahlili, jumladan, katta hajmdagi axborotlarni soniyalar ichida saralash mahorati, mediaxavfsizlik bo‘yicha bilim va ko‘nikmalarga ega bo‘ladilar.

Qolaversa, haftalik dasturidan sun’iy ravishda yaratilgan soxta video va audio materiallarni haqiqiysidan ajratish usullari, har bir xabarni rasmiy manbalar orqali qayta tekshirish, ijtimoiy tarmoqlarda shaxsiy ma’lumotlarni himoya qilish va kiberhujumlardan saqlanish ko‘nikmalari o‘rin olgan.

Tadbirning o‘ziga xosligi shundaki, u quruq ma’ruzalardan iborat emas. Samarqanddagi ushbu haftalik davomida malakali ekspertlar real keyslar yordamida yosh media vakillari va talabalarning sohadagi ayrim to‘siqlarni qanday yengib o‘tish va zamonaviy trendlarni auditoriya talabiga moslashtirish bo‘yicha masterklaslar o‘tishmoqda.

Umuman olganda, respublikamiz bo‘ylab tashkil etilayotgan bunday media haftaliklar O‘zbekiston media makonini sifat jihatidan yangi bosqichga olib chiqishni maqsad qilgan.

Media olamidagi o‘zgarishlardan ortda qolmay desangiz, Samarqanddagi media haftalikda ishtirok etish imkoniyatini qo‘ldan boy bermang!

Source link

Chorsudagi gul bozori har fasldan ko‘ra gavjum. Onaxonning har bir gul nomini — nimani yaxshi ko‘rishiniyu, qayerda o‘zini qulay his qilishini atrofidagilarga erinmay tushuntirayotgani diqqatimni tortdi. Sababi onaxon gul sotuvchi emas, xaridor edi. “Gulni yaxshi ko‘rasizmi yoki avval gulchilik bilan shug‘ullanganmisiz” dedim. “Yo‘q gulchilik bilan shug‘ullanmayman, shunchaki ularni yaxshi ko‘raman, kecha o‘g‘lim, ko‘ylak oling deb bir million so‘m bergandi, men esa hammasiga gul oldim”, — deydi.

O‘sha yerda yurgan yana bir erkak suhbatga qo‘shiladi, shunaqa ayollar ham bormi “o‘zingiz uchun ishlating” deb o‘g‘li pul bersa ko‘ylak olmay gul oladigan…..

Onaxon kulimsiraydi: “hamma oxirgi moda ko‘ylak kiysa, meni uyimda hech kimda yo‘q gullar bor…”

Onaxon bilan yana ozroq suhbatlashdik. Asli zominlik ekan, gul olmasayam shunchaki Toshkentga gul bozorni aylanish uchun ham kelib ketarkan. Toshkentning qayerida qanday gul bozori bor, hammasini nomma-nom sanaydi… Keyin qaysi iqlimda o‘simlik qanday o‘sishi, ayniqsa tog‘li hududlarda shahardagi ba’zi gullarning bargi va tanasi boshqacha kattarib ketishini ham maroq bilan so‘zlab berdi…

Darhiqat, atrofimizda o‘zini qiziqtirgan mashg‘ulot uchun mablag‘ini va vaqtini ayamaydigan insonlar talaygina. Nega ba’zi insonlar ko‘pchilikka isrofgarchilikdek tuyuladigan xobbisi ya’ni qiziqishlari uchun pulni ayamaydi? Psixologlarning fikricha, bu shunchaki isrofgarchilik emas, balki ruhiy terapiya ekan.

Psixolog Abraxam Maslou inson ehtiyojlari iyerarxiyasida eng yuqori pog‘onaga o‘zini namoyon qilish va estetik ehtiyojni qo‘yadi. Onaxonning bir million pulni ko‘ylakka emas gulga sarflashi, bu shunchaki xarid emas ichki “men”ini tan olish emasmikan? Biz ko‘pincha “ichki meni”mizni faqat taom yoki kiyim bilan, ya’ni jismoniy darajada rozi qilishga urinamiz. Ammo ruh, avvalo go‘zallik va ma’no bilan tirik.

Mashhur pedagog va faylasuf Rudolf Shtayner: “Inson gullarga qarab, o‘z qalbidagi eng yaxshi fazilatlarni uyg‘otadi” deganida, o‘sha oddiy qishloq ayoli gul parvarishlayotganda aslida o‘zi uchun tinchlik, xotirjamlik va yaratish zavqini yaratayotganiga ishora qilmaganmikan?

Iqtisod ilmida foydalilik nazariyasi degan tushuncha bor. Ko‘pchilik uchun foyda, bu biror buyumning necha yillab xizmat qilishida. Ammo ma’naviy iqtisodda foyda, bu insonning ruhiy muvozanatidir.

Kornell universiteti tadqiqotchilari bir xulosaga kelgan: odamlar moddiy buyumlardan ko‘ra, taassurotlarga, zavqqa va qiziqishlarga sarflangan puldan ko‘proq mamnun bo‘ladi. Chunki buyumlar bilan biz solishtiramiz, taassurotlar bilan esa yashaymiz. Bu faqat gulga qiziqadigan odamlargagina tegishli emas. Kimdir nodir kitoblar yig‘adi, kimdir rasm chizish uchun bo‘yoqlarga pulini ayamaydi.

Yana bir tanishim bor, u eng noyob kitoblarni topib, shaxsiy kutubxonasiga qo‘ymaguncha ko‘ngli joyiga tushmaydi. Uning uchun kitob shunchaki kolleksiya emas, balki ruhiy yangilanish vositasi.

Faylasuf Rene Dekart aytgan edi: “Yaxshi kitoblarni o‘qish — o‘tgan asrlarning eng aqlli insonlari bilan suhbatlashish demakdir”. Bu tanishimning “kitob ovi” aslida dunyoning eng buyuk donishmandlari bilan yuzma-yuz kelish ishtiyoqidir.

Qolaversa bibliofiliya — kitobga bo‘lgan muhabbat insonga xavfsizlik va mazmun hissini beradi. Xorxe Luis Borxes aytganidek: “Men jannatni doim kutubxona ko‘rinishida tasavvur qilganman”.   

Facebookda “Kitobxonlar davrasi” guruhi bor. O‘sha guruhda kitob muxlislari yangi nashr yoki tarjima qilingan mashhur asarlarni qancha pulga bo‘lsa ham sotib olmoqchi bo‘lganlarini kuzatishingiz mumkin. Ko‘pincha guruhda ota-onasi yoki yaqinlari “o‘zing uchun nimadir olasan”, deya sovg‘a qilishgan pulga kitob sotib olmoqchi bo‘lgan yoshlarni uchratganingizda ko‘nglingiz yorishadi. Ya’ni bu yoshlarning puldan ham qadrliroq qadriyatlar borligini anglab yashayotgani beixtiyor quvontiradi odamni. Va xuddi shunday kiyim kiymasayam, qimmat restoranlarga bormasayam kitob sotib olishdan o‘zini to‘xtata olmaydigan insonlar ham tom ma’noda Maslouning ehtiyojlar iyerarxiyasining eng yuqori cho‘qqisiga chiqib borayotganlardir.

Keyingi paytlarda  sayohatga chiqish ancha jonlandi. Sayohat qilish deganda albatta g‘ildirakli katta chemodan ko‘z oldimizga keladi. Bu yerdan ketishda va borgan mamlakatdan qaytishda ichini to‘ldirmasak hisobmas. Ammo men bilgan yana bir inson sayohatni butunlay boshqacha anglaydi. U sayohatga katta chemodanlar bilan emas, atigi yetti kilolik ryukzak bilan ketadi. U na borishda, na qaytishda vaqtini va pulini turli matohlarga sarflamaydi. Uning maqsadi bozorma bozor yurib narsa yig‘ish emas, balki taassurot yig‘ish. Bu yerda biz minimalizm falsafasini ko‘ramiz. Faylasuf Seneka aytganidek: “Boylik — bu ko‘p narsaga ega bo‘lish emas, balki kam narsaga ehtiyoj sezishdir”.

“Katta chemodan, bu og‘ir yuk, bu qo‘shimcha mas’uliyat, qo‘shimcha xarajat va jismoniy og‘irlik”, — deydi unga ilk bor katta-katta sumkalarsiz sayohatchini ko‘rib turishimni aytganimda.

“Men uchun bir-ikkita qulay kiyim kifoya, diqqat-e’tiborimni kiyinishga emas, balki ko‘rayotgan yangi shaharlar, tog‘lar, tabiat manzarasi va odamlar, urf-odatlarga qarataman. Va qolaversa men bu bilan nafaqat pulimni, balki eng qimmatbaho resurs vaqtimni tejayapman. Aeroportlarda chemodan kutish, uni ko‘tarish, qaytishda “kimga nima sovg‘a olsam ekan”, deb bozor kezish azobidan ozodman.”, — deydi u aslida sayyohatdan maqsad nima ekanligini menga chuqurroq anglatish maqsadida.

Demak bu sayohatchi tanishim vaqtini faqat o‘zini anglashga sarflaydi. U uchun ichki xotirjamlik moddiy buyumlardan yuqori turadi…  

Gulni yaxshi ko‘radigan onaxon, kitob yig‘adigan kitobxonlar va og‘ir yuksiz dunyo kezgan sayyoh… Ularning hammasini bir narsa birlashtiradi: ular ichki menini tashqi yaltiroq narsalar bilan aldashni istashmaydi.

Psixolog Viktor Frankl ta’kidlaganidek, inson uchun eng muhimi — hayotning ma’nosini topishdir. Kimdir uchun bu ma’no bir tup gulning ochilishida, kimdir uchun yangi kitobning ilk sahifasida, yana kimdir uchun esa begona shaharning tor ko‘chasida namoyon bo‘ladi.

Biz ko‘pincha kiyimni yoki qimmatbaho buyumlarni o‘zimiz uchun emas, boshqalarning nazari uchun sotib olamiz. Bizni boy va muvaffaqiyatli, deb o‘ylashlarini istaymiz. Ammo yuqoridagi uch qahramonimiz boshqalarning fikridan yuqori tura olgan odamlardir.  

Qolaversa bunday qiziqishlar, mashg‘ulotlar bugun hamma internet ichida yashayotgan bir paytda insonni ekrandan uzoqlashtiradi. 

Ularni kuzata turib shunday xulosa qildim: haqiqiy hashamat nafsimizni emas, qalbimizni to‘ydirishdir. Zero, inson bu dunyodan o‘zi bilan olib ketadigan yagona narsa uning ruhiy boyligi, taassurotlari va qalbida o‘stirgan “gulbog‘”idir.

Sizning ichki dunyoyingiz bugun nimaga tashna? Balki, qalbingiz millionlik kiyimni emas, o‘zini baxtli qiladigan kichik bir mo‘’jizani kutayotgandir? Tasavvur qiling: sizda hozir ortiqcha bir million so‘m pulingiz bor, qaysidir qiziqishingizni ortga surib kelayapsiz, balki shu bugun uni amalga oshirish uchun imkoniyat berilayotgandir… Uning ortidan keladigan zavq, huzur va yangilanishni bir tasavvur qilib ko‘ring-a…

Barno Sultonova

Source link

Shveysariya Federal jinoyat sudi 28-aprel kuni Gulnora Karimovaga nisbatan yuritilgan jinoyat ishini rasman tugatish haqida qaror chiqardi. Bu haqda mamlakat milliy telekanali orqali ma’lum qilindi.

Sud qaroriga ko‘ra, ishni ko‘rib chiqishda «barqaror to‘siq» mavjud. Ya’ni, ayblanuvchi shaxsning sudda shaxsan ishtirok etish imkoniyati bo‘lmagani jarayonni davom ettirishga huquqiy asos qoldirmagan.

Sud jarayoni Shveysariyaning Bellinsona shahrida boshlangan. Biroq Gulnora Karimova unda ishtirok eta olmagan. U 2014 yildan buyon O‘zbekistonda hibsda saqlanmoqda va mahalliy hokimiyat tomonidan uni sudda qatnashish uchun chiqarishga ruxsat berilmagan.

Advokatlar Karimova sudda shaxsan ishtirok etishni istaganini, ammo bu imkoniyatdan mahrum qilinganini bildirgan. Sud bu holatni «ob’yektiv imkoniyatsizlik» deb baholab, ishni davom ettirish mumkin emas, degan xulosaga kelgan.

Sud yana bir muhim jihatga e’tibor qaratgan: 2028-yilga borib, ehtimol Karimova ozodlikka chiqsa,bu vaqtda Shveysariyadagi ayblovlar bo‘yicha da’vo muddati tugaydi. Demak, ishni davom ettirish huquqiy jihatdan ma’nosiz bo‘lib qoladi.

Karimovaning himoyachilari – Greguar Manja, Fanni Margayra va Romen Vavr – sud qarorini amalda oqlov hukmiga teng deb baholadi. Ularning fikricha, sud inson huquqlari buzilgan holatda ish yuritish mumkin emasligini tan olgan.

«Shveysariya qonunchiligiga ko‘ra, bu qaror oqlov hukmiga teng. Sud jarayonni davom ettirishga barqaror to‘siq borligini tan oldi», – deyiladi Advokatlar bayonotida.

Eslatib o‘tamiz, Gulnora Karimovaga qarshi jinoyat ishi Shveysariyada 2012-yilda qo‘zg‘atilgan. Prokuratura uni jinoiy guruh tashkil etish, pul yuvish, pora olish va hujjatlarni soxtalashtirishda ayblagan.

Tergov versiyasiga ko‘ra, Karimova «Ofis» deb atalgan tarmoqni boshqargan va xalqaro telekommunikatsiya kompaniyalaridan O‘zbekiston bozoriga kirish uchun pora talab qilgan.

Bu ish bir necha yil davomida tergov bosqichida bo‘lib, faqat 2023-yil sentyabr oyida sudga oshirilgan edi.

Shveysariya sudi qarori bilan Karimovaga qarshi xalqaro darajadagi asosiy jinoyat ishlaridan biri yopildi. Biroq bu qaror ayblovlar mazmuniga emas, balki protsessual sabablarga — ya’ni sudda ishtirok etish imkoniyati bo‘lmaganiga asoslanadi. 

Source link

Ummon tubidan samogacha…



Source link

Erkakning topganida baraka bor, degan tushuncha to‘g‘ri aytilgan. Sababi, ular pullarni qanday sarflashni bilishadi, ayollar esa huda-behudaga pul ketkazishni yaxshi ko‘rishadi, ko‘p xarajat qilishadi. «Erkakning ishlab topgan puli o‘zining emas, balki xotinining kiyimiga qarab ayon bo‘ladi», deyishadi irlandlar. Erkaklarda aql, ayollarda esa hissiyot birinchi o‘rinda bo‘lgani sababli, oila boshliqlari ortiqcha pul sarflayvermaydi.

Lekin bir haqiqat ham bor: erkaklar kamxarj bo‘lganliklari bilan ayollar pulning qayerdan kelishini sezadilar. Demak, ayol erkaksiz, erkak ayolsiz ish qila olmaydi. Erkakning pulini ko‘paytiradigan, daromad yo‘lini ochadigan baribir ayoldir.

Aziz ayollar, qanchalik ochiqchehra, tetik, quvnoq, optimist bo‘lsangiz, turmush o‘rtog‘ingiz uchun pul kelishi oqimini shunchalik ochib beraverasiz. Bu hayot qonuni, ayol quvvat beraveradi, erkak pulni to‘g‘ri sarflab, daromadini orttiraveradi. Shu tariqa biz bir-birimizga sherikmiz, o‘zaro bog‘langanmiz.

Yana bir gap, baxtli bo‘lsangiz, omad tez keladi. Chunki ichki uyg‘unlik, xursandchilik bilan muvaffaqiyatga tezroq erishasiz. Oilangiz tinch, farzandlaringiz bilan xursand bo‘lib yursangizgina, omad sizga o‘z eshiklarini ochadi. Bunga zid o‘laroq, har kuningizni noshukrlikda o‘tkazsangiz, hayotingizdan salbiy tomonlarni izlayversangiz, omadni o‘zingizdan uzoqlashtirasiz.

Faqatgina katta omadga erishgandan so‘ng xursand bo‘lish kerak emas. Ehtimol hozir ham omadlidirsiz, buni ilg‘amayotgandirsiz? Ko‘ryapsizmi, nimanidir qila olyapsizmi, eshityapsizmi, shukr qiling. Hatto eng mitti yutug‘ingizni ham nishonlang. Eng kichik yutug‘iga xursand bo‘lgan, shukrona aytgan odamga koinot katta yutuqlar beradi. Avval mayda omadlarni eslab shukr qiling, keyin katta muvaffaqiyatlar keladi. Katta natijalarga erishish uchun avval kichik yutuqlarni qayd etish kerak. Mitti muvaffaqiyatlarni o‘z vaqtida tan olish, e’tibor qaratish, quvonish, shukr qilish zarur.

Har kungi yutuqlarni inobatga olish ham nihoyatda muhim. Shunday qilib ko‘ring, kayfiyatingiz ko‘tarinki bo‘lishini ko‘rasiz! Biror yumushni «bajarishim kerak» deb amalga oshirmang, balki buni chin dildan xohlang. Kerak deb hisoblasangiz, u sizga yuk bo‘lib qoladi. Aksincha, shu ishni xohlayman, uni amalga oshirganim qanday yaxshi bo‘ldi, desangiz, ruhiyatingiz ham ko‘tariladi, bu yanada ko‘proq yutuqlarga erishishga ko‘maklashadi. Hayotiy qilib aytganda, siz «kerak» degan so‘zni olib tashlab, o‘rniga «xohlayman» degan so‘zni qo‘llang.

(«Go‘zal hayot tilsimi» kitobidan)

Source link