Mahalliy
«Navoiydan San-Fransiskoga…» – sun’iy intellekt bilan shug‘ullanayotgan o‘zbekistonlik hikoyasi
Bugungi kunda O‘zbekiston tashqarisida yashayotgan o‘zbeklar soni turli manbalarga ko‘ra, 5-7 millionni tashkil qiladi. Ular Rossiya, Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Turkmaniston, Eron, Turkiya, Janubiy Koreya va shu kabi boshqa ko‘plab davlatlarda yashaydi. Amerika Qo‘shma Shtatlarida ham so‘nggi yillarda o‘zbeklar soni sezilarli darajada ortib, hozirda taxminan 100 mingga yaqin vatandoshlarimiz bu davlatda istiqomat qilib kelishmoqda. O‘zbek diasporasi AQShda nafaqat iqtisodiy, balki ilmiy va madaniy jihatdan ham o‘z o‘rnini topib bormoqda. Ular orasida talabalar, olimlar, shifokorlar, huquqshunoslar, IT mutaxassislari, tadbirkorlar va boshqa turli soha vakillari bor.
Shunday yurtdoshlarimizdan biri – Nasim Nosirovdir. U Navoiy shahrida tug‘ilib, hozirda AQShning San-Fransisko shahrida o‘z ish faoliyatini olib bormoqda. «Xabar.uz» muxbiri bilan suhbatda u AQShdagi hayoti, ta’lim yo‘li va Silikon vodiysidagi ish tajribasi haqida so‘zlab berdi.
Ta’lim va ilk qadamlar
Nasim maktab ta’limini bir nechta mahalliy o‘quv muassasalarida olgan. 2014–2017 yillarda Navoiy davlat pedagogika instituti qoshidagi akademik litseyda o‘qigan. 2017-yili u Respublika fan olimpidasida faxrli birinchi o‘rinni egallab, bakalavr ta’limini Toshkent davlat yuridik universitetida davom ettirgan. Huquqshunoslik yo‘nalishida o‘qishiga qaramay, kompyuter va axborot texnologiyalariga yoshligidan qiziqqani bois texnologiya va huquq sohasi tutashgan – LegalTech, Lawtech yo‘nalishiga e’tibor qaratgan. Bu sohasidagi so‘nggi o‘zgarishlar va yangiliklarni doimiy kuzatib borgan. U o‘qish davrida do‘stlari bilan birgalikda bir nechta LegalTech loyihalarini amalga oshiradi va raqamlashtirish, sun’iy intellektni huquqshunoslik sohasiga tatbiq etish imkoniyatlari haqida bir qator maqolalar yozadi. O‘zbekistonda ilk bor tashkil etilgan «LegalTech Lab»ga birinchilardan bo‘lib a’zo bo‘ladi va uning faoliyatida yaqindan ishtirok etib keladi. Shuningdek, Nasim bir qancha davlat tashkilotlarida ham tajriba orttirishga ulgurgan. Ushbu tajribalar unga texnologiyalar bilan ishlash, yuridik amaliyotlarni avtomatlashtirish va innovatsion yechimlarni joriy etish borasida keyingi ishlariga turtki bo‘ldi. 2022-yilda «El-yurt umidi» jamg‘armasining stipendianti deb topildi. Garchi u tanlov g‘oliblaridan biri sifatida e’tirof etilgan bo‘lsada, mukofotni qabul qilmaslikka va chet elda o‘qib, o‘z malakasini oshirishga qaror qiladi.
AQSh sahifasi
2022-yil kuzida Nasim magistratura darajasini olish maqsadida AQShga yo‘l oldi. U o‘ndan ortiq universitetlarga qabul qilingan bo‘lsada, Illinoys universitetida o‘qishni tanlaydi. Uning bu universitetni tanlashida ham ramziy ma’no bor edi.
– Avvalo, mazkur ta’lim muassasasi texnologik paradigmalarni tubdan o‘zgartiradigan innovatorlarni yetishtirib chiqargan markaz ekanligi meni ajablantirgan, – deydi u. – O‘zining Mozaik va Netscape loyihalari orqali biz bilgan internetni shakllantirgan shaxslardan biri – Mark Andresson shu universitet bitiruvchisi bo‘lgan. YouTube, PayPal, Yelp, Mozilla, AMD, Tesla va Orakl kabi ilg‘or texnologik kompaniyalar asoschilari ham Illinoys universitetida o‘qigan. Shu va boshqa omillar mazkur qarorga kelishimga turtki bo‘ldi. Shuningdek, universitetdan deyarli barcha ta’lim xarajatlarimni qoplaydigan grantni qo‘lga kiritishim Illinoysni tanlashimga sabab bo‘ldi.
Chet eldagi hayot va ta’lim qanday kechdi?
– Birinchi bo‘lib Nyu-York shahriga kelib tushganman. U yerda do‘stlarim yashar edi. Oz muddat Nyu-Yorkda turib, turli diqqatga sazovor joylarni ko‘rish, AQShdagi yurtdoshlarimiz bilan tanishish imkoni bo‘ldi. Nyu-Yorkda bo‘lganimda moslashuv jarayoni juda oson kechgan. To‘g‘rirog‘i, boshqa davlatda, boshqa madaniyat ta’sirida yurganimni deyarli his qilmaganman. Universitetim Illinoys shtatidagi Urbana-Shampayn nomli kichik shaharchada joylashganligi bois u yerga ketishimga to‘g‘ri keldi. Haqiqiy «cultural shock» o‘sha yerda bo‘lgan. Avvalo, shaharcha tub aholisi asosan amerikaliklardan iborat bo‘lib, bizning mintaqadan kelgan insonlarni topish amri mahol edi. Bu yerning iqlimi va havosi ham O‘zbekistonga nisbatan ozgina sovuqroq bo‘lib, qish mavsumida harorat -25, -30 darajagacha tushib ketardi. Bir oz vaqt o‘tib, u yerda Ikromjon To‘xtasinov ismli inson bilan tanishdim – u Illinoys universitetida siyosatshunoslik yo‘nalishi bo‘yicha doktoranturada o‘qirdi. Ikromjon aka universitetdagi ta’lim jarayonimda va talabalik hayotimda ko‘p yordam bergan va o‘z tajribasidan maslahatlarni ayamagan. Shu bilan o‘qish davrida ko‘plab do‘stlar orttirdim. Iqlimga ham moslashib ketdim.
Illinoysda nafaqat biznes menejmenti va huquqiy masalalar bo‘yicha tajribamni kuchaytirdim, balki texnik bilimlarni ham chuqur o‘rganishga harakat qildim. U yerda texnologiya huquqi bo‘yicha huquq magistri (LL.M.) bilan bir qatorda Gies biznes maktabida biznes analitikasi va menejment bo‘yicha ikkinchi magistrlik darajasida o‘qidim. Aynan shu davrda sun’iy intellekt sohasiga qiziqishim yanada ortdi va bir nechta startaplarga qo‘shilib tajriba orttirdim. Biznes maktabdaligimda Luminous AI startapida ishlash imkoniga ega bo‘ldim. Bu loyiha sun’iy intellektga asoslanib, ko‘z kasalliklari (masalan, diabetik retinopatiya, glaukoma)ni erta aniqlash ustida ishlayotgan edi. Jamoa kichik bo‘lsada, sohada yuqori natijalarga erishib kelayotgandi va tajriba orttirish uchun juda yaxshi loyiha edi. Luminous’da mavjud sun’iy intellekt dasturi bilan bir qatorda ixcham tibbiy diagnostika qurilmasi prototipini ham ishlab chiqdik. Uni bir nechta klinkada sinovdan o‘tkazishga ham muvaffaq bo‘ldik. Shuningdek, har yili o‘tkaziladigan «Cozad New Venture Challenge» tanlovida ishtirok etib, AWARE mukofoti hamda «Commitment to Entrepreneurship» mukofotiga ham sazovor bo‘ldik.
Startaplardagi faoliyat
Magistraturadan keyin Kaliforniyaning San-Fransisko shahriga ko‘chib o‘tib, bir nechta startaplarda tajriba orttirdim. Ulardan biri hamyurtimiz, muvaffaqiyatli tadbirkor Akmal Payziyev asos solgan Numeo AI startapi edi. Do‘stim bilan bo‘lgan suhbatlarning birida u Akmal Payziyev Numeo AI loyihasini boshlagani, kuchli jamoa shakllantiryotgani haqida aytib qoldi. Bu startap kompaniya sun’iy intellekt orqali AQShdagi eng yirik sohalardan biri – logistika sohasida samaradorlikni oshirish ustida ishlayotgandi. Sun’iy intellektga kuchli qiziqishim tufayli ushbu jamoaga qo‘shilishga qaror qildim. Dastlab, Numeo AI kompaniyasida mijozlar bilan aloqalar, hamkorlik aloqalariga mas’ul bo‘lgan bo‘lsam, keyinchalik umumiy o‘sish, marketing strategiyasini yaratish va savdo ko‘rsatkichlarini oshirish bo‘yicha mas’uliyat zimmamga tushdi. Shuningdek, ish faoliyatim davomida qanday qilib mijozlar muammolarini aniqlash va unga yechim taklif qilish, biznesda prioritetlarni to‘g‘ri qo‘yish, investorlar va venchur kapital firmalari bilan qanday qilib aloqalar olib borish kabi ko‘plab bilim va ko‘nikmalarga ega bo‘ldim. Bu borada Numeo AI kompaniyasi yaxshi maktab bo‘lib xizmat qildi.
O‘rganilgan xulosalar
Stiv Jobsning mashhur gapi bor: «Odamlar yechimni ko‘rmagunicha o‘zi nima xohlashini bilishmaydi». Biroq ko‘plar bu jumlani mijoz bilan gaplashish shart emas, ular muammo haqida hech narsani tushunishmaydi deya noto‘g‘ri talqin qiladi. Aslida Stiv Jobs bu gapida muammoni emas, balki yechimni nazarda tutgan. Ya’ni mijozlar bilan muammo haqida gaplashish lozim, yechim to‘g‘risida emas. Turli startaplarda ishlash davomida shuni tushundimki, mijoz yoki potensial mijozlar bilan doimo muloqotda bo‘lish, ko‘proq ularni eshitish mahsulot yaratishdagi eng muhim bosqichdir. Bu kabi muloqotlar jarayoni (customer discovery) mijozning og‘riqli nuqtalarini aniqlash va unga mos yechimlar berish uchun juda zarur hisoblanadi. Ask holda, siz hech kimga kerak bo‘lmagan mahsulot yaratib qo‘yishingiz mumkin.
Startaplarda o‘rgangan yana bir muhim xulosam bu – tezlik. Muvafaqqiyatga erishishni maqsad qilgan har qanday startap dastlabki minimum mahsulotni (MVP – minimum viable product) tez qura olishi, ishga olish tezligi, qarorlar qabul qilish tezligi va uni tez ijro eta olishi juda zarur. Ayni paytda yirik korporatsiyalar va startap kompaniyalarning asosiy farqi ham shunda. Korporatsiyalardagi mavjud qaror qabul qilish tizimi va byurokratiya – innovatiyalar yaratilishini sekinlashtiradi. Shuningdek, jamoaning o‘zaro aloqalaridagi tezlik ham muvaffaqiyatning hal qiluvchi omillaridan biri.
Yana bir xulosam – startapning dastlabki kunlaridan uni sotib boshlashdir. Bu ko‘proq axborot texnologiyalari va dasturiy ta’minot bilan bog‘liq startaplarga tegishli bo‘lib, hatto mahsulot yaratilmasdan turib, uni sotishni boshlash kerak. Agar sotish ortga surilib, avval mukammal mahsulot yaratishga qaror qilinsa, ko‘p hollarda startap muvaffaqiyatsizlikka uchraydi. Shu sabab, mijozlar uchun kichik bo‘lsada og‘riqli nuqtani (pain point) topish va unga yechimni sotish – startapdagi eng birinchi vazifalardan biridir. Kimdir sizning mahsulotingiz uchun pul to‘lashga tayyormi, demak bu loyiha vaqt sarflashingizga arziydi.
Keyingi rejalar
Startaplarda ishlash davomida to‘plagan bilim va tajribalarim bilan yangi loyihalar boshlaganman. Keyingi rejalarda ushbu loyihalarni yanada rivojlantirish maqsadidaman. O‘zim ko‘proq elektron va mexanik qurilmalar bilan ishlashga qiziqishim tufayli loyihalarimiz ham shu yo‘nalishda. Hozirda sun’iy intellekt asosida ishlovchi qurilmalar (wearables) ishlab chiqishga ixtisoslashgan «be.ai» loyihamiz mavjud. Sun’iy intellekt sohadasida innovatsiyalar asosan dasturiy ta’minot (software) yo‘nalishida amalga oshirilib, ushbu tizim ustiga quriladigan robototexnika, SIdan unumli foydalanish qurilmalari va boshqa interfeysilarga (hardware) yetarlicha e’tibor qaratilmayapti. Shuni hisobga olib, bu kabi jihozlarni ishlab chiqish bo‘yicha yangicha qurilmalar ustida ish olib boryapmiz. Ayni paytda bu loyiha R&D bosqichida bo‘lib, AQSh Patent va Savdo belgisi agentligi (USPTO)ga 3 ta patentimiz uchun arizalar kiritilgan va yaqin orada to‘liq tasdiqlanishini kutyapmiz.
Ikkinchi loyihamiz «Fraganus» – tijoriy maqsadda uchiriladigan dronlar uchun batareyalar, energiya ta’minot tizimlarini (BMS) yaratishga asoslangan. Asosan AQShdagi dronlar va uchuvchisiz havo vositalari (UAV – Unmanned Aerial Vehicle) ishlab chiqaruvchilari bilan ishlaymiz. Ofisimiz San Mateo shahrida joylashgan. Ushbu loyihamiz ham erta bosqichdagi startap bo‘lib, yaqin kelajakda faoliyatimizni yanada kengaytirish, to‘g‘ridan-to‘g‘ri dron va uchuvchisiz havo vositalarini ham ishlab chiqarish niyatidamiz.
Elbek Boymuradov suhbatlashdi
Prezident Shavkat Mirziyoyev Namangan viloyatiga tashrifi doirasida Namangan davlat texnika universitetida tashkil etilgan sun’iy intellekt laboratoriyasi faoliyati bilan tanishdi. Laboratoriya talabalarning amaliy ko‘nikmalarini rivojlantirish, ilmiy tadqiqotlarni kuchaytirish va zamonaviy texnologiyalarni ta’lim jarayoniga joriy etish maqsadida tashkil etilgan.
Majmuada talabalar va yosh tadqiqotchilar uchun zarur infratuzilma yaratilgan. Uning tarkibida tahlil markazi, robototexnika va bionika laboratoriyalari, startap-akselerator, to‘qqizta «aqlli» xona hamda sun’iy intellekt bo‘yicha ikki maxsus tayyorgarlik xonasi faoliyat yuritmoqda.
Bu yerda sun’iy intellekt, robototexnika, «aqlli» transport tizimlari, ekologiya va agrotexnologiyalar yo‘nalishlarida innovatsion loyihalar ishlab chiqilmoqda. Loyihalarning bir qismi amaliyotga joriy etish bosqichiga ham o‘tgan.
Taqdimot davomida davlat rahbari laboratoriya faoliyati yoshlarni zamonaviy bilimlar bilan ta’minlashda muhim ahamiyat kasb etishini ta’kidladi. Shuningdek, bunday tajribani boshqa hududlarda ham kengaytirish zarurligi qayd etildi.
Prezident ilmiy ishlanmalarni iqtisodiyotning turli tarmoqlariga tatbiq etish, yoshlarning intellektual salohiyatidan samarali foydalanish va ularni innovatsion faoliyatga keng jalb qilish bo‘yicha tavsiyalar berdi.
Uchrashuv doirasida professor-o‘qituvchilar va mutaxassislar tomonidan amalga oshirilayotgan ishlar, ilmiy tadqiqotlar hamda istiqbolli texnologiyalar haqida ma’lumot berildi.
Prezidentga viloyat, shahar va tuman hokimliklarida faoliyat yuritayotgan sun’iy intellekt bo‘yicha maslahatchilar ishtirokida ishlab chiqilgan startap loyihalar ham taqdim etildi. Ularda raqamli boshqaruv, xizmatlar ko‘rsatish va iqtisodiyot tarmoqlarida samaradorlikni oshirishga qaratilgan yechimlar aks etgan.
Davlat rahbari yoshlar bilan muloqot qildi, ularning taklif va tashabbuslarini tingladi.
O‘zbekistonda raqamlashtirish va davlat xizmatlarini soddalashtirish jarayoni navbatdagi muhim bosqichga qadam qo‘ydi. Endilikda sog‘lig‘idagi muammolar sababli mashinada xavfsizlik kamarini taqish imkoniyatiga ega bo‘lmagan fuqarolar uchun ortiqcha ovoragarchiliklarsiz, uydan chiqmagan holda zarur hujjatni rasmiylashtirish imkoniyati yaratildi.
Davlat xizmatlari portali (my.gov.uz) orqali yo‘lga qo‘yilgan yangi xizmat haydovchilar va yo‘lovchilarning ham vaqtini, ham naqdini tejashga xizmat qiladi.
Ushbu elektron xizmat sog‘liqni saqlash tizimi tomonidan rasman tasdiqlangan, avtotransport vositasini boshqarishda yoki unda yo‘lovchi sifatida harakatlanishda xavfsizlik kamarini taqishga to‘sqinlik qiluvchi muayyan kasallik tashxisi qo‘yilgan fuqarolar uchun mo‘ljallangan. Tezkorlik va shaffoflikni ta’minlovchi bu yangilik korrupsion holatlar va vaqt yo‘qotishlarining oldini olishda katta ahamiyatga ega.
Elektron hujjatni qo‘lga kiritish jarayoni maksimal darajada soddalashtirilgan:
my.gov.uz yagona interaktiv davlat xizmatlari portaliga yoki uning mobil ilovasiga kiriladi;
Ilova yoki saytning “Ma’lumotnomalar” bo‘limiga o‘tiladi;
Tegishli xizmat turi tanlanib, tayyor tibbiy ma’lumotnoma elektron shaklda yuklab olinadi.
Yangi tizimning ishlash mexanizmi masofaviy bo‘lsada, u tibbiy nazoratni susaytirmaydi, aksincha, mas’uliyatni oshiradi. Bu yerda quyidagi muhim jihatlarga e’tibor qaratish lozim:
Elektron ma’lumotnoma o‘z-o‘zidan paydo bo‘lib qolmaydi. Fuqaro avval tibbiyot muassasasida shifokorlar ko‘rigidan o‘tgan bo‘lishi shart.
Shifokorlar qo‘ygan tibbiy xulosa shifoxona tomonidan maxsus elektron bazaga kiritilganidan so‘ng, hujjat my.gov.uz portalida inson omilisiz, avtomatik tarzda shakllanadi.
Ma’lumotnoma cheksiz muddatga berilmaydi. U shifokorlar tomonidan tibbiy xulosada rasman ko‘rsatilgan muddat davomidagina qonuniy kuchga ega bo‘ladi.
Eng e’tiborli jihati shundaki, ushbu xizmat fuqarolarga mutlaqo bepul taqdim etiladi. Xizmatdan foydalanish uchun hech qanday qo‘shimcha to‘lovlar undirilmaydi va hech qanday ortiqcha hujjatlar talab etilmaydi.
Bu qadam raqamli hukumat loyihalari doirasida aholining ijtimoiy va tibbiy ehtiyojlarini qondirish, shuningdek, yo‘l harakati xavfsizligi tizimida shaffof nazoratni o‘rnatish yo‘lidagi navbatdagi muvaffaqiyatli tashabbusdir.
Jahon sog‘liqni saqlash tizimida shifokorlar qo‘llaydigan maxsus tizim mavjud. Bu tizim bosh og‘rig‘i ba’zan shunchaki charchoqdan emas, balki zudlik bilan kasalxonaga yotish kerak bo‘lgan holat ekanligini aniqlab beradi.
Agar surunkali yoki keskin bosh og‘rig‘i 50 yoshdan keyin ilk bor kuzatilsa, bu jiddiy xavotirga sababdir. Garvard tibbiyot maktabi tadqiqotlariga ko‘ra, bu yoshdagi to‘satdan boshlangan og‘riqlar chakka arteriti — ko‘rlikka olib kelishi mumkin bo‘lgan qon tomirlar yallig‘lanishi yoki bosh miya o‘smasi xavfini uch barobarga oshiradi.
Og‘riqning birdaniga, xuddi boshda portlash bo‘lgandek keskin va eng yuqori nuqtasiga 1 daqiqa ichida chiqishi xalqaro protokollarda “Thunderclap” deb ataladi. Bu holat yetmish foiz vaziyatda subaraxnoidal qon quyilishi, ya’ni miya anevrizmasining yorilishi belgisi hisoblanadi. Bunday vaziyatda har bir daqiqa g‘animat, og‘riq qoldiruvchi dori ichish esa ichki qon ketishni yashirib, o‘lim xavfini keskin oshiradi. Zudlik bilan tez yordam chaqirish shart.
Kun sayin, haftalab zo‘rayib boradigan og‘riq, ayniqsa isitma, bo‘yin mushaklarining qotib qolishi bilan kechsa, bu meningit yoki ensefalitning klassik belgisidir. Bundan tashqari, Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti ma’lumotlariga ko‘ra, bu simptom miya ichi abssessi yoki surunkali suyuqlik bosimi o‘zgarishidan darak beradi.
Bosh og‘rig‘iga ko‘ngil aynishi (ayniqsa, qayt qilgandan keyin yengillik sezilmasligi), muvozanat yo‘qotish, ko‘rishning xiralashishi va diqqat tarqoqligi qo‘shilsa, bu bosh ichki bosimi ko‘tarilganligini anglatadi. Shuningdek, miya suyuqligi aylanishining buzilishi yoki o‘sma jarayonlari mana shunday belgi beradi.
Ko‘pchilik yo‘l qo‘yadigan eng katta xato — har qanday bosh og‘rig‘ida tinimsiz analgetiklar qabul qilishdir. Xalqaro tasnifda bu holat dori vositalarini haddan tashqari ko‘p iste’mol qilish oqibatidagi bosh og‘rig‘i deb ataladi.
Agar siz bir oyda 15 kundan ortiq oddiy analgetik yoki 10 kundan ortiq kombinatsiyalashgan dorilar ichsangiz, dorining o‘zi yangi og‘riqni paydo qiluvchi asosiy sababga aylanadi. Organizm doriga tobe bo‘lib qolganda, qonda shifobaxsh modda kamayishi bilan og‘riq qayta boshlanadi. Bunday bemorlarni davolash uchun shifoxona sharoitida detoksikatsiya muolajasi o‘tkaziladi.
Har doim ham dorixonaga yugurish shart emas. Ekspertlar bosh og‘rig‘ining sakson foizdan ortig‘ini tashkil etuvchi zo‘riqish og‘rig‘i uchun quyidagi tabiiy omillarni tavsiya etadi:
Uzoq vaqt davomida boshni oldinga egib, qiyshayib o‘tirish bo‘yin mushaklarini zo‘riqtiradi. Bu miyaga boruvchi qon tomirlarni qisadi. Har 45 daqiqada turib, yengil jismoniy mashqlar bajarish og‘riqni dorisiz ham qoldiradi.
Hafta davomida stressda ishlab, dam olish kuni ko‘p uxlash yoki kofein miqdorini keskin kamaytirish ham bosh og‘rig‘iga sabab bo‘ladi. Bunda issiq vanna, toza havoda sayr va uyqu rejimini buzmaslik eng yaxshi davodir.
Agar bosh og‘rig‘i qon bosimi ko‘tarilishi bilan bog‘liq bo‘lsa, analgetik ichish foyda bermaydi, balki qon bosimini tushiruvchi maxsus dori qabul qilinishi kerak.
Bosh og‘rig‘i — bu organizmning sizga yo‘llayotgan signalidir. Uni tinimsiz dorilar bilan ovozini o‘chirish emas, balki sababini topib davolash salomatlik va uzoq umr ko‘rishning bosh garovidir.
2026/2027-o‘quv yili uchun oliy ta’lim muassasalariga o‘qishni ko‘chirish jarayonida test sinovlari 5 ta fan bo‘yicha tashkil etiladi. Jami 90 ta test topshirig‘i berilib, eng yuqori natija sifatida 189 ball to‘plash mumkin bo‘ladi.
Baholash mezonlariga ko‘ra, barcha talabgorlar uchun majburiy hisoblangan ona tili, matematika va O‘zbekiston tarixi fanlaridan 10 tadan savol taqdim etiladi. Har bir to‘g‘ri javob 1,1 ball bilan baholanadi. Shu tariqa har bir fan bo‘yicha maksimal 11 ball, uchala fan bo‘yicha esa jami 33 ball yig‘ish imkoniyati yaratiladi.
Shuningdek, talabgor tanlagan bakalavriat ta’lim yo‘nalishiga mos ikkita mutaxassislik fanidan ham test topshiradi. Bu fanlar umumiy natijaning asosiy qismini shakllantiradi.
Birinchi mutaxassislik fanidan 30 ta savol beriladi. Har bir savol 3,1 ball bilan baholanib, maksimal natija 93 ballni tashkil etadi.
Ikkinchi mutaxassislik fanidan ham 30 ta savol taqdim etiladi. Bu fan bo‘yicha har bir to‘g‘ri javob uchun 2,1 balldan beriladi va eng yuqori ko‘rsatkich 63 ballga teng bo‘ladi.
Natijada ikki mutaxassislik fani bo‘yicha jami 156 ball to‘plash mumkin. Bu esa umumiy natijaning qariyb 83 foizini tashkil etib, mutaxassislik fanlarining ahamiyati yuqori ekanini ko‘rsatadi.
Yangi tartibga ko‘ra, o‘qishni ko‘chirish uchun test topshiradigan talabgorlar 90 ta savolga javob beradi. Maksimal ball esa 189 etib belgilangan.
Uning ismi Isfandiyor. Videosi butun dunyoda tarqab ketdi, barcha mashhur nashrlar u haqda haqida yozdi.
“Hozir Meksikada tong otgani yo‘q, – deydi Isfandiyorning otasi Bektosh Hotamov. – Mehmonxonaga telefon qilib, meni uyg‘otishdi, FIFA rasmiylari, BBC, CNN, xullas, men tanigan va tanimagan barcha uchrashmoqchi”.
Amerikadagi brendlar, sport va bolalar kompaniyalari ham bog‘langan.
Nashrlar, asosan, O‘zbekiston haqida, Isfandiyorning futbolga qiziqishi, yurtimizdagi futbol haqida so‘radi. Ota-bola qo‘ldan kelgancha javob berishdi. Eronlik mashhur karikaturachi Hamid Saxari tomonidan tayyorlangan multfilm ham mashhur bo‘ldi.
Aslida hammasi boshqacha bo‘lgan. Hotamovlar oilasi o‘tgan yili Abu-Dabidagi o‘yinga borib kelgach, jahon chempionatiga borishni ham niyat qildi. AQSh vizasi uchun ariza topshirgan.
Elchixonada suhbat o‘tkazgan xodim Bektosh Hotamovni so‘roqqa tutdi:
– Nima ish qilasiz?
– Advokatman, @profiuniversity @profischooluz asoschisiman, 100.00 nafardan ortiq talaba va o‘quvchiga ta’lim berib kelamiz, – dedi B.Hotamov.
Xodim: “to‘xtab turing, men bir maslahatlashib chiqay”, deb ichkariga kirib ketdi. Keyin chiqib, “sizga hozir viza berolmaymiz, lekin rad ham qilolmaymiz, qayta tekshiruv qilishimiz kerak, bizda bu 121-ma’muriy tekshiruv deyiladi” dedi va bir qog‘oz va pasportlarini tutqazdi…
Oradan salkam bir yilga yaqin vaqt o‘tdi. Bektosh Hotamov chempionatga ulgurish uchun qaytadan ariza berish kerak deb o‘yladi. Bu safar bolalarni qoldirib, faqat ayoli bilan hujjat topshirishga qaror qildi. 221G “otkaz” emasligini eshitgach, mail dan elchixonaga xat yozishdi. Qarangki, butun boshli oilaga ruxsat tegdi.
Ular uchta o‘yinni o‘tkazib qaytmoqchi edi, lekin Isfandiyorning videosi ommalashgach, Kolumbiya Savdo, sanoat va turizm vazirligi qoshidagi ProColombia agentligidan aloqaga chiqishdi. Bu agentlik Kolumbiyani dunyoga tanitish bo‘yicha bosh davlat marketing agentligi bo‘lib, o‘yinlar tugagach, oilani Kolumbiyaga taklif qildi, viza va boshqa barcha xarajatlarni qoplashlari, oilaviy bo‘lib kelishni so‘rashdi. Ularning aytishicha, video Kolumbiya bo‘ylab tarqalgan va kolumbiyaliklarning insoniyligi, mehribonligini butun dunyoga ko‘rsatgan.
Rejalar o‘zgarib ketdi. Mehmonxonalar, aviachiptalar hammasiga to‘lab, barcha xarajatlarni qoplashini aytishdi.
Xullas, Isfandiyor O‘zbekiston termasi jamoasi uchun yig‘lab, dovrug‘ qozondi.
Akbar Anvarov
Import hajmi qariyb 27 foizga oshdi
Talon-toroj va firibgarlik uchun shartli ozodlikka chiqish tartibi o‘zgardi
JChda 13-kun. Ronalduda rekord, Husanovning ko‘z yoshi va «jodulangan» Keyn
-
Dunyodan3 days agoEron Hormuz boʻgʻozi yopilganini eʼlon qildi
-
Jamiyat5 days agoKoreyaga ishga yuborish bilan bog‘liq yirik firibgarliklar fosh etildi
-
Dunyodan4 days ago
Isroil vaziri Trampga qarshi keskin bayonot berdi
-
Dunyodan5 days ago
AQShda bombardimonchi halokatga uchradi, qurbonlar bor
-
Sport5 days agoQatarliklar chiday olmadi va raqibni «chopish»ga o‘ynadi
-
Sport5 days agoJChda 8-kun. Husanov operatordan uzr so‘radi, Shveytsariyada yangi yulduz porladi
-
Siyosat4 days agoO‘zbekiston AQSh-Eron bitimiga munosabat bildirdi
-
Jamiyat5 days agoZomin va Baxmalda sel kuzatildi, 3 ta avtomobil oqib ketdi