Mahalliy
«Navoiydan San-Fransiskoga…» – sun’iy intellekt bilan shug‘ullanayotgan o‘zbekistonlik hikoyasi
Bugungi kunda O‘zbekiston tashqarisida yashayotgan o‘zbeklar soni turli manbalarga ko‘ra, 5-7 millionni tashkil qiladi. Ular Rossiya, Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Turkmaniston, Eron, Turkiya, Janubiy Koreya va shu kabi boshqa ko‘plab davlatlarda yashaydi. Amerika Qo‘shma Shtatlarida ham so‘nggi yillarda o‘zbeklar soni sezilarli darajada ortib, hozirda taxminan 100 mingga yaqin vatandoshlarimiz bu davlatda istiqomat qilib kelishmoqda. O‘zbek diasporasi AQShda nafaqat iqtisodiy, balki ilmiy va madaniy jihatdan ham o‘z o‘rnini topib bormoqda. Ular orasida talabalar, olimlar, shifokorlar, huquqshunoslar, IT mutaxassislari, tadbirkorlar va boshqa turli soha vakillari bor.
Shunday yurtdoshlarimizdan biri – Nasim Nosirovdir. U Navoiy shahrida tug‘ilib, hozirda AQShning San-Fransisko shahrida o‘z ish faoliyatini olib bormoqda. «Xabar.uz» muxbiri bilan suhbatda u AQShdagi hayoti, ta’lim yo‘li va Silikon vodiysidagi ish tajribasi haqida so‘zlab berdi.
Ta’lim va ilk qadamlar
Nasim maktab ta’limini bir nechta mahalliy o‘quv muassasalarida olgan. 2014–2017 yillarda Navoiy davlat pedagogika instituti qoshidagi akademik litseyda o‘qigan. 2017-yili u Respublika fan olimpidasida faxrli birinchi o‘rinni egallab, bakalavr ta’limini Toshkent davlat yuridik universitetida davom ettirgan. Huquqshunoslik yo‘nalishida o‘qishiga qaramay, kompyuter va axborot texnologiyalariga yoshligidan qiziqqani bois texnologiya va huquq sohasi tutashgan – LegalTech, Lawtech yo‘nalishiga e’tibor qaratgan. Bu sohasidagi so‘nggi o‘zgarishlar va yangiliklarni doimiy kuzatib borgan. U o‘qish davrida do‘stlari bilan birgalikda bir nechta LegalTech loyihalarini amalga oshiradi va raqamlashtirish, sun’iy intellektni huquqshunoslik sohasiga tatbiq etish imkoniyatlari haqida bir qator maqolalar yozadi. O‘zbekistonda ilk bor tashkil etilgan «LegalTech Lab»ga birinchilardan bo‘lib a’zo bo‘ladi va uning faoliyatida yaqindan ishtirok etib keladi. Shuningdek, Nasim bir qancha davlat tashkilotlarida ham tajriba orttirishga ulgurgan. Ushbu tajribalar unga texnologiyalar bilan ishlash, yuridik amaliyotlarni avtomatlashtirish va innovatsion yechimlarni joriy etish borasida keyingi ishlariga turtki bo‘ldi. 2022-yilda «El-yurt umidi» jamg‘armasining stipendianti deb topildi. Garchi u tanlov g‘oliblaridan biri sifatida e’tirof etilgan bo‘lsada, mukofotni qabul qilmaslikka va chet elda o‘qib, o‘z malakasini oshirishga qaror qiladi.
AQSh sahifasi
2022-yil kuzida Nasim magistratura darajasini olish maqsadida AQShga yo‘l oldi. U o‘ndan ortiq universitetlarga qabul qilingan bo‘lsada, Illinoys universitetida o‘qishni tanlaydi. Uning bu universitetni tanlashida ham ramziy ma’no bor edi.
– Avvalo, mazkur ta’lim muassasasi texnologik paradigmalarni tubdan o‘zgartiradigan innovatorlarni yetishtirib chiqargan markaz ekanligi meni ajablantirgan, – deydi u. – O‘zining Mozaik va Netscape loyihalari orqali biz bilgan internetni shakllantirgan shaxslardan biri – Mark Andresson shu universitet bitiruvchisi bo‘lgan. YouTube, PayPal, Yelp, Mozilla, AMD, Tesla va Orakl kabi ilg‘or texnologik kompaniyalar asoschilari ham Illinoys universitetida o‘qigan. Shu va boshqa omillar mazkur qarorga kelishimga turtki bo‘ldi. Shuningdek, universitetdan deyarli barcha ta’lim xarajatlarimni qoplaydigan grantni qo‘lga kiritishim Illinoysni tanlashimga sabab bo‘ldi.
Chet eldagi hayot va ta’lim qanday kechdi?
– Birinchi bo‘lib Nyu-York shahriga kelib tushganman. U yerda do‘stlarim yashar edi. Oz muddat Nyu-Yorkda turib, turli diqqatga sazovor joylarni ko‘rish, AQShdagi yurtdoshlarimiz bilan tanishish imkoni bo‘ldi. Nyu-Yorkda bo‘lganimda moslashuv jarayoni juda oson kechgan. To‘g‘rirog‘i, boshqa davlatda, boshqa madaniyat ta’sirida yurganimni deyarli his qilmaganman. Universitetim Illinoys shtatidagi Urbana-Shampayn nomli kichik shaharchada joylashganligi bois u yerga ketishimga to‘g‘ri keldi. Haqiqiy «cultural shock» o‘sha yerda bo‘lgan. Avvalo, shaharcha tub aholisi asosan amerikaliklardan iborat bo‘lib, bizning mintaqadan kelgan insonlarni topish amri mahol edi. Bu yerning iqlimi va havosi ham O‘zbekistonga nisbatan ozgina sovuqroq bo‘lib, qish mavsumida harorat -25, -30 darajagacha tushib ketardi. Bir oz vaqt o‘tib, u yerda Ikromjon To‘xtasinov ismli inson bilan tanishdim – u Illinoys universitetida siyosatshunoslik yo‘nalishi bo‘yicha doktoranturada o‘qirdi. Ikromjon aka universitetdagi ta’lim jarayonimda va talabalik hayotimda ko‘p yordam bergan va o‘z tajribasidan maslahatlarni ayamagan. Shu bilan o‘qish davrida ko‘plab do‘stlar orttirdim. Iqlimga ham moslashib ketdim.
Illinoysda nafaqat biznes menejmenti va huquqiy masalalar bo‘yicha tajribamni kuchaytirdim, balki texnik bilimlarni ham chuqur o‘rganishga harakat qildim. U yerda texnologiya huquqi bo‘yicha huquq magistri (LL.M.) bilan bir qatorda Gies biznes maktabida biznes analitikasi va menejment bo‘yicha ikkinchi magistrlik darajasida o‘qidim. Aynan shu davrda sun’iy intellekt sohasiga qiziqishim yanada ortdi va bir nechta startaplarga qo‘shilib tajriba orttirdim. Biznes maktabdaligimda Luminous AI startapida ishlash imkoniga ega bo‘ldim. Bu loyiha sun’iy intellektga asoslanib, ko‘z kasalliklari (masalan, diabetik retinopatiya, glaukoma)ni erta aniqlash ustida ishlayotgan edi. Jamoa kichik bo‘lsada, sohada yuqori natijalarga erishib kelayotgandi va tajriba orttirish uchun juda yaxshi loyiha edi. Luminous’da mavjud sun’iy intellekt dasturi bilan bir qatorda ixcham tibbiy diagnostika qurilmasi prototipini ham ishlab chiqdik. Uni bir nechta klinkada sinovdan o‘tkazishga ham muvaffaq bo‘ldik. Shuningdek, har yili o‘tkaziladigan «Cozad New Venture Challenge» tanlovida ishtirok etib, AWARE mukofoti hamda «Commitment to Entrepreneurship» mukofotiga ham sazovor bo‘ldik.
Startaplardagi faoliyat
Magistraturadan keyin Kaliforniyaning San-Fransisko shahriga ko‘chib o‘tib, bir nechta startaplarda tajriba orttirdim. Ulardan biri hamyurtimiz, muvaffaqiyatli tadbirkor Akmal Payziyev asos solgan Numeo AI startapi edi. Do‘stim bilan bo‘lgan suhbatlarning birida u Akmal Payziyev Numeo AI loyihasini boshlagani, kuchli jamoa shakllantiryotgani haqida aytib qoldi. Bu startap kompaniya sun’iy intellekt orqali AQShdagi eng yirik sohalardan biri – logistika sohasida samaradorlikni oshirish ustida ishlayotgandi. Sun’iy intellektga kuchli qiziqishim tufayli ushbu jamoaga qo‘shilishga qaror qildim. Dastlab, Numeo AI kompaniyasida mijozlar bilan aloqalar, hamkorlik aloqalariga mas’ul bo‘lgan bo‘lsam, keyinchalik umumiy o‘sish, marketing strategiyasini yaratish va savdo ko‘rsatkichlarini oshirish bo‘yicha mas’uliyat zimmamga tushdi. Shuningdek, ish faoliyatim davomida qanday qilib mijozlar muammolarini aniqlash va unga yechim taklif qilish, biznesda prioritetlarni to‘g‘ri qo‘yish, investorlar va venchur kapital firmalari bilan qanday qilib aloqalar olib borish kabi ko‘plab bilim va ko‘nikmalarga ega bo‘ldim. Bu borada Numeo AI kompaniyasi yaxshi maktab bo‘lib xizmat qildi.
O‘rganilgan xulosalar
Stiv Jobsning mashhur gapi bor: «Odamlar yechimni ko‘rmagunicha o‘zi nima xohlashini bilishmaydi». Biroq ko‘plar bu jumlani mijoz bilan gaplashish shart emas, ular muammo haqida hech narsani tushunishmaydi deya noto‘g‘ri talqin qiladi. Aslida Stiv Jobs bu gapida muammoni emas, balki yechimni nazarda tutgan. Ya’ni mijozlar bilan muammo haqida gaplashish lozim, yechim to‘g‘risida emas. Turli startaplarda ishlash davomida shuni tushundimki, mijoz yoki potensial mijozlar bilan doimo muloqotda bo‘lish, ko‘proq ularni eshitish mahsulot yaratishdagi eng muhim bosqichdir. Bu kabi muloqotlar jarayoni (customer discovery) mijozning og‘riqli nuqtalarini aniqlash va unga mos yechimlar berish uchun juda zarur hisoblanadi. Ask holda, siz hech kimga kerak bo‘lmagan mahsulot yaratib qo‘yishingiz mumkin.
Startaplarda o‘rgangan yana bir muhim xulosam bu – tezlik. Muvafaqqiyatga erishishni maqsad qilgan har qanday startap dastlabki minimum mahsulotni (MVP – minimum viable product) tez qura olishi, ishga olish tezligi, qarorlar qabul qilish tezligi va uni tez ijro eta olishi juda zarur. Ayni paytda yirik korporatsiyalar va startap kompaniyalarning asosiy farqi ham shunda. Korporatsiyalardagi mavjud qaror qabul qilish tizimi va byurokratiya – innovatiyalar yaratilishini sekinlashtiradi. Shuningdek, jamoaning o‘zaro aloqalaridagi tezlik ham muvaffaqiyatning hal qiluvchi omillaridan biri.
Yana bir xulosam – startapning dastlabki kunlaridan uni sotib boshlashdir. Bu ko‘proq axborot texnologiyalari va dasturiy ta’minot bilan bog‘liq startaplarga tegishli bo‘lib, hatto mahsulot yaratilmasdan turib, uni sotishni boshlash kerak. Agar sotish ortga surilib, avval mukammal mahsulot yaratishga qaror qilinsa, ko‘p hollarda startap muvaffaqiyatsizlikka uchraydi. Shu sabab, mijozlar uchun kichik bo‘lsada og‘riqli nuqtani (pain point) topish va unga yechimni sotish – startapdagi eng birinchi vazifalardan biridir. Kimdir sizning mahsulotingiz uchun pul to‘lashga tayyormi, demak bu loyiha vaqt sarflashingizga arziydi.
Keyingi rejalar
Startaplarda ishlash davomida to‘plagan bilim va tajribalarim bilan yangi loyihalar boshlaganman. Keyingi rejalarda ushbu loyihalarni yanada rivojlantirish maqsadidaman. O‘zim ko‘proq elektron va mexanik qurilmalar bilan ishlashga qiziqishim tufayli loyihalarimiz ham shu yo‘nalishda. Hozirda sun’iy intellekt asosida ishlovchi qurilmalar (wearables) ishlab chiqishga ixtisoslashgan «be.ai» loyihamiz mavjud. Sun’iy intellekt sohadasida innovatsiyalar asosan dasturiy ta’minot (software) yo‘nalishida amalga oshirilib, ushbu tizim ustiga quriladigan robototexnika, SIdan unumli foydalanish qurilmalari va boshqa interfeysilarga (hardware) yetarlicha e’tibor qaratilmayapti. Shuni hisobga olib, bu kabi jihozlarni ishlab chiqish bo‘yicha yangicha qurilmalar ustida ish olib boryapmiz. Ayni paytda bu loyiha R&D bosqichida bo‘lib, AQSh Patent va Savdo belgisi agentligi (USPTO)ga 3 ta patentimiz uchun arizalar kiritilgan va yaqin orada to‘liq tasdiqlanishini kutyapmiz.
Ikkinchi loyihamiz «Fraganus» – tijoriy maqsadda uchiriladigan dronlar uchun batareyalar, energiya ta’minot tizimlarini (BMS) yaratishga asoslangan. Asosan AQShdagi dronlar va uchuvchisiz havo vositalari (UAV – Unmanned Aerial Vehicle) ishlab chiqaruvchilari bilan ishlaymiz. Ofisimiz San Mateo shahrida joylashgan. Ushbu loyihamiz ham erta bosqichdagi startap bo‘lib, yaqin kelajakda faoliyatimizni yanada kengaytirish, to‘g‘ridan-to‘g‘ri dron va uchuvchisiz havo vositalarini ham ishlab chiqarish niyatidamiz.
Elbek Boymuradov suhbatlashdi
Mahalliy
«Metan zapravka»lar faoliyatiga cheklov joriy etiladi
Qo‘shni davlatdagi gaz tarmog‘ida kuzatilgan texnik nosozlik tufayli import qilinayotgan tabiiy gaz qisqargan va shu sababli O‘zbekistonda aholi xonadonlari va ijtimoiy sohani tabiiy gaz bilan ta’minlash maqsadida ayrim zarur choralar ko‘riladi.
Energetika vazirligi xabariga ko‘ra, birinchi navbatda aholi xonadonlari va ijtimoiy soha obektlarini (maktab, maktabgacha ta’lim tashkilotlari, shifoxonalar, oliy ta’lim muassasalari, issiqlik elektr stansiyalari va boshqalar) tabiiy gaz bilan barqaror ta’minlash bosh vazifalarimizdan biri hisoblanadi.
Shu bois, aholi xonadonlari va ijtimoiy soha obektlarida tabiiy gaz bosimi pasayishini oldini olish maqsadida mahalliy hokimliklar bilan kelishilgan reja-grafiklarga asosan «metan zapravka»lar faoliyatiga vaqtincha cheklov kiritiladi.
«Bu zaruriy choralar vaqtincha bo‘lib, gaz bosimini me’yorga keltirish bo‘yicha amaliy ishlar olib borilayotganini ma’lum qilamiz», – deyiladi vazirlik xabarida.
Mahalliy
Talabalar uchun sessiyalar 12-yanvardan boshlanadi
Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vaziri Qo‘ng‘irotboy Sharipovning buyrug‘iga ko‘ra, 2025-2026-o‘quv yilining kuzgi semestrida o‘quv jarayoni hamda fanlardan nazoratlar 2026-yil 12-yanvardan boshlanadi.
Talabalarga kuzgi semestr yakuni bo‘yicha o‘tkaziladigan yakuniy nazorat ishlari bilan bog‘liq barcha ma’lumotlar yetkazilishi belgilangan. Imtihonlarni talab darajasida o‘tkazish va ularning shaffofligini ta’minlash bo‘yicha tegishli chora-tadbirlar amalga oshiriladi.
Ma’lumot uchun: Talabalar uchun qishki ta’til sanasi 10-yanvargacha etib belgilangan.
Mahalliy
Markaziy Osiyo mintaqaviy iqtisodiy hamkorlik dasturi doirasida tahlil markazlari mutaxassislarining 9-forumi o‘tkazildi
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Makroiqtisodiy va hududiy tadqiqotlar instituti (MHTI) xodimlari dekabr oyi boshida Urumchi shahrida Markaziy Osiyo mintaqaviy iqtisodiy hamkorlik dasturi doirasida tahlil markazlari mutaxassislarining 9-forumi (CAREC Think Tank Development Forum)da ishtirok etdi.
Unda asosiy e’tibor mintaqaviy hamkorlik, «yashil iqtisodiyot» va innovatsion moliyalashtirishni rivojlantirishga qaratildi. Forumning dastlabki sessiyalarida innovatsion moliyalashtirish modellari, «yashil bank» tashabbuslari, barqaror kreditlash tajribalari va iqlim moliyasi kabi mavzular tahlil qilindi. Muhokamalarda MHTI yetakchi mutaxassisi Nodira Jabborova ham faol ishtirok etdi va CAREC Tahlil markazlari tarmog‘i (CTTN) ni rivojlantirish bo‘yicha yangi tashabbuslarni bildirdi.
Shuningdek, Urumchi shahrida Tyan-Shan Markaziy Osiyo iqtisodiy hamkorlik forumi ham o‘tkazildi. U mintaqaviy iqtisodiy integratsiya, transport, savdo va investitsiya sohalarida aloqalarni rivojlantirishga bag‘ishlandi va hamkorlikning yangi yo‘nalishlari belgilandi. Markaziy Osiyo moliyaviy hamkorlik tadqiqot markazining ochilishi forumning muhim voqealaridan biri bo‘ldi. Ushbu yangi markaz a’zo davlatlar o‘rtasida moliyaviy hamkorlikni kengaytirishga xizmat qiladi.
Ma’lumot uchun, CAREC dasturi – bu mintaqaviy iqtisodiy hamkorlikni rivojlantirish maqsadida ishlab chiqilgan dastur. Unda Afg‘oniston, Ozarbayjon, Xitoy, Gruziya, Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Mo‘g‘uliston, Pokiston, Tojikiston, Turkmaniston va O‘zbekiston ishtirok etadi. Dastur 1997 yilda Osiyo taraqqiyot banki tomonidan tashkil etilgan.
Mahalliy
Xalqaro integratsiya va global raqobat uchun til bilishning ahamiyati
Hozirgi zamon – chegaralar deyarli sezilmaydigan, ma’lumotlar bir lahzada butun dunyoga yetib boradigan va kecha yangilik bo‘lgan bilimlar esa bugun eskiga aylanib ketadigan tezkor davr hisoblanadi. Millatning taraqqiyoti, davlatning xalqaro sahnadagi obro‘si va jamiyatning intellektual salohiyati endilikda faqat ichki resurslar bilan emas, balki dunyo jarayonlarida faol qatnashish qobiliyati bilan baholanmoqda. Shu sababli chet tillari, ayniqsa ingliz tili, qo‘shimcha ko‘nikma bo‘lib qolmay, XXI asrdagi eng muhim “kalit”, global imkoniyatlar eshigini ochuvchi strategik vositaga aylandi.
So‘nggi yillarda O‘zbekistonda chet tillarini o‘rganish davlat siyosatining eng ustuvor yo‘nalishlaridan biriga aylanayotgani bekorga emas. Prezident tashabbuslari tufayli maktabdan to oliy ta’limgacha, davlat xizmatidan to xususiy sektorgacha – butun tizimda til o‘rganishning yangi, zamonaviy ekotizimi yaratilmoqda. Bu jarayon nafaqat ta’lim sifatini o‘zgartirayapti, balki mamlakatning global dunyoga integratsiyasini ham tezlashtirib, yoshlarga keng imkoniyatlar eshigini ochayapti.
So‘nggi bir necha yilda O‘zbekistonda til o‘rganish haqiqiy umummilliy harakatga aylandi. Eng katta o‘zgarish esa xorijiy tillarga bo‘lgan jamiyatning talab va ehtiyoji keskin oshib bormoqda Bu esa kelajakning o‘zgarishlarga ochiq, global fikrlaydigan avlodni shakllanayotganligini ko‘rsatmoqda.
So‘nggi yillarda qabul qilingan qarorlar chet tillarini o‘qitishni butunlay yangi tizimga aylantirdi. Bugungi kunda O‘zbekistonda nafaqat ingliz tili, balki boshqa xorijiy tillarni o‘rganish keng qo‘llab-quvvatlanmoqda:
– xorijiy til bo‘yicha A2 va undan yuqori sertifikati bo‘lgan maktab bitiruvchilari texnikum, kollej va litseylarga o‘qishga kirishda chet tili fani bo‘yicha testdan ozod qilinadi va maksimal ball beriladi.
– “Yoshlar daftari”ga kiritilgan xorijiy til o‘rganmoqchi bo‘lgan yoshlarga 6 oygacha kursga qatnashi har oyda BHMning 4 baravarigacha pul beriladi.
– xorijiy tillar bo‘yicha kamida S1 sertifikatini olgan 30 yoshgacha bo‘lgan yoshlarning testga kirish uchun to‘lagan pullari davlat hisobidan qaytarib beriladi.
– xorijiy tillar bo‘yicha B2 yoki undan yuqori darajadagi milliy yoki xalqaro sertifikatga ega bo‘lgan abituriyentlar testdan ozod qilinadi va ularga maksimal ball beriladi.
– ta’lim muassasalarining kamida S1 darajadagi milliy yoki xalqaro sertifikatga ega xorijiy tillar o‘qituvchilariga har oylik 50 foiz qo‘shimcha ustama to‘lanadi. Kamida S1 sertifikatini olgan o‘qituvchilarning testga kirish uchun to‘lagan pullari davlat hisobidan qaytarib beriladi va ular attestatsiyadan ozod qilinadi.
– milliy va xalqaro sertifikatga ega davlat xizmatchilari lavozim maoshiga 20 foizgacha qo‘shimcha ustama to‘lanadi.
– ommaviy axborot vositalarida kamida 1 yil asosiy ishi sifatida ishlab kelayotgan jurnalistlar va tahririyat xodimlari xorijiy tillar bo‘yicha V2 va undan yuqori natijani olsa ularga ikki turdagi imtiyoz: xorijiy tilni o‘rganish xarajatlari uchun BHMning 15 baravarigacha pul beriladi va imtihon topshirish uchun to‘langan pullar to‘liq qoplab beriladi.
– qishloq hududlarida xorijiy tillarni o‘qitishni tashkil etish uchun tadbirkorlarga 50 mln so‘mgacha mahalliy budjetdan bir martalik subsidiya beriladi.
Bugungi kunga qadar xalqaro imtihon tizimlaridan yuqori ball to‘plagan yoshlarga 80 mlrd 42 mln so‘m mablag‘ ajratish orqali 42 779 nafar yoshlarning imtihon topshirish xarajatlari to‘liq qoplab berilgan. Albatta, bu kabi yaratilgan imkoniyatlar va berilgan imtiyozlar o‘z natijasini bermay qolmaydi.
Xususan, 2024-yilda birgina IELTS imtihonidan 5,5 va undan yuqori ball olgan yoshlar soni 2020-yilga nisbatan 5 baravarga, 7–8 ball (C1 daraja)ni qo‘lga kiritganlar 7,4 baravarga, 8,5–9 ball (C2 daraja) ga erishganlar esa 23,7 baravarga oshganligi kuzatilgan.
So‘nggi yillarda O‘zbekistonda xorijiy tillarni o‘rganish shunchaki ta’lim sohasidagi islohot emas, balki jamiyat miqyosidagi katta ijtimoiy harakatga aylandi. Til o‘rganishga bo‘lgan talabning keskin o‘sishi mamlakatning global maydonga chiqish istagi va yangi avlodning dunyo bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri muloqot qilishga bo‘lgan intilishi bilan uyg‘unlashdi.
Davlat tomonidan joriy etilgan keng qamrovli imtiyozlar tilni milliy rivojlanishning strategik drayveri sifatida ko‘rilayotganini namoyon qiladi.
Bu choralar natijasida til o‘rganish faqat shaxsiy rivojlanish emas, balki iqtisodiy foyda, ta’limga yo‘l, kasbiy o‘sish va global raqobatda ishonchli poydevorga aylandi.
Dunyo iqtisodiyoti, ayniqsa raqamli iqtisod, autsorsing xizmatlari, IT, ilmiy-tadqiqot, startaplar, xalqaro biznes munosabatlarida xorijiy tillarni ayniqsa ingliz tilini bilishni talab qilmoqda.
O‘zbekistonning 2030-yilgacha bo‘lgan strategik yo‘nalishlarida tashqi bozorlarga chiqish, investitsiya va texnologiya jalb etish, xalqaro kooperatsiyani kuchaytirish kabi vazifalar bor. Bu vazifalarni amalga oshirish uchun:
– chet el manbalari bilan bevosita ishlaydigan mutaxassislar,
– xalqaro tadqiqotlarda ishtirok eta oladigan olimlar,
– dunyo bozoriga chiqishni maqsad qilgan tadbirkorlar,
– global muomaladan qo‘rqmaydigan yoshlarga ehtiyoj bor. Buning asosiy sharti esa chet tillarini egallash hisoblanadi.
Zamonaviy dunyoda xorijiy tillar xorijiy manbalar va axborotlarga to‘g‘ridan-to‘g‘ri kirish imkonini beradigan va ma’lumotlar eshigini ochadigan “kalit” sifatida tariflanmoqda.
Ilmiy maqolalarning 80 foizi ingliz tilida e’lon qilinadi. Innovatsiya, fan va texnika sohasidagi global bilimlar asosan ingliz tilida tarqaladi. Toshkentda o‘tirgan va ingliz tilini o‘zlashtirgan bir talaba MIT, Harvard, Oxford, Seoul National University yoki Tokyo University’ning ochiq darslaridan bevosita foydalana olish imkoniyatiga ega bo‘lmoqda.
Til bilish talaba va olimni tarjimalarga bog‘liqlikdan xalos qiladi va mustaqil fikrlash madaniyatini mustahkamlaydi.
Shuningdek, maktablarning metodik bazasini yanada kuchaytirib borish, xalqaro imtihon markazlarini kengaytirish hamda fanlar bo‘yicha ingliz tilida seminarlar, xalqaro onlayn kurslar bilan integratsiya qilinadigan darslarni ko‘paytirish yoshlarning til o‘rganishga bo‘lgan ishtiyoqini yanada kuchaytirishga xizmat qiladi.
O‘zbekistonda chet tillarini, ayniqsa ingliz tilini o‘rganish jarayoni so‘nggi yillarda milliy rivojlanishning asosiy strategik yo‘nalishlaridan biriga aylandi.
Statistik ko‘rsatkichlar ham bu siyosatning natijasini ravshan ko‘rsatmoqda: so‘nggi 3–4 yil ichida IELTSda yuqori ball olgan yoshlar soni bir necha barobarga ortdi, ayniqsa C1 va C2 darajasi bo‘yicha ko‘rsatkichlar keskin o‘sdi. Bu esa mamlakatda til o‘rganish madaniyati chuqurlashib, yangi avlodning global raqobatga tayyorlik darajasi ortib borayotganini ko‘rsatadi.
Hozirgi davrda xorijiy tillar bilim olish, texnologiya, fan va innovatsiyalarga olib boruvchi asosiy ko‘prikka aylandi. Ilmiy tadqiqotlar, startap ekotizimi, raqamli xizmatlar va xalqaro biznes sohalarida samarali faoliyat ko‘rsatish uchun til bilish shart bo‘lib qolmoqda. Shu sharoitda O‘zbekistonning chet tillarini o‘rganish bo‘yicha amalga oshirayotgan davlat siyosati mamlakatning 2030-yilgacha belgilangan strategik maqsadlari bilan uyg‘unlikda rivojlanmoqda.
Xulosa qilib aytganda, bu islohotlar mamlakatning intellektual salohiyatini oshirish, global bozorda ishtirokini kuchaytirish va innovatsion iqtisodiyotni rivojlantirishda muhim ahamiyat kasb etmoqda.
Buranova Lobar,
Toshkent shahridagi 50-maktabning ingliz tili o‘qituvchisi
Mahalliy
Muzaffar Jalolov: Komfort zonadan chiqishni xohladim
O‘zbekiston oliy ta’lim tizimi so‘nggi yillarda chuqur o‘zgarishlar davrini boshdan kechirmoqda. Raqamli texnologiyalar, xalqaro standartlar, sun’iy intellektning kirib kelishi va global raqobat sharoitida oliygohlar oldiga tamoman yangi vazifalar qo‘yilmoqda.
Ana shunday murakkab, ammo imkoniyatlarga boy davrda ta’lim boshqaruvi, raqamli transformatsiya va innovatsion yondashuvlari bilan tanilgan mutaxassis — Muzaffar Jalolov faoliyati yana bir bor e’tibor markaziga chiqdi.
U bir necha yillar yillar mobaynida INHA Universiteti rektori sifatida o‘zining texnologik boshqaruvga asoslangan modeli, xalqaro ilmiy hamkorlikni kuchaytirish bo‘yicha tashabbuslari va zamonaviy ta’lim standartlarini joriy etishdagi sa’y-harakatlari bilan tanildi.
Bugun esa u mutlaqo yangi mas’uliyat — Jahon Iqtisodiyoti va Diplomatiyasi Universitetida raqamli transformatsiya bo‘yicha prorektor vazifasini bajarmoqda.
Muzaffar Jalolovning INHAdagi faoliyatini yakunlagani ko‘pchilikda savollar tug‘dirgani tabiiy, ammo uning yangi yo‘nalishga o‘tishi tasodif emas.
U oliy ta’limni yangicha tamoyillar asosida boshqarish, diplomatik maktabni global standartlarga mos raqamli ta’lim modeli bilan boyitish, eng asosiysi, yoshlarning fikrlash doirasini kengaytirish — bugungi kunda eng zarur bo‘lgan yo‘nalishlardan biri ekanligini alohida ta’kidlaydi.
Ushbu intervyu orqali Muzaffar Jalolovni nafaqat o‘z sohasining yetuk mutaxassisi, balki oddiy bir shaxs sifatida ham yaqindan taniysiz.
Uning o‘ziga xos qarashlari va JIDUda olib borayotgan yondashuvlari shuni ko‘rsatadiki, raqamli transformatsiya endi shunchaki texnik jarayon emas — bu butun ta’lim falsafasining yangilanishidir.
-
Jamiyat3 days agoToshkent viloyatida 13 yoshli qiz orqali dori sotgan ayol va uning sheriklari ushlandi
-
Jamiyat4 days agoTo‘qqiz qizli Jasur – to‘rt egiz tug‘ilgan xonadondan reportaj
-
Jamiyat2 days agoO‘zbekistondagi muzey va ziyoratgohlarga «virtual sayohat» qilish imkoni yaratiladi
-
Dunyodan3 days agoPiknik tugadi. Kelajakda Zelenskiy hukumatini kim boshqaradi?
-
Dunyodan3 days agoYaponiyaning shimoli-sharqiy sohilining asosiy zilzilasi
-
Siyosat3 days agoO’zbekiston va Rossiya xalqaro temir yo’l xizmatlari uchun moslashuvchan narxlar haqida kelishib oldilar
-
Dunyodan3 days agoBashar Asadning Suriyadagi ag’darilganligining 1 yilligi
-
Jamiyat3 days agoNavoiyda portlovchi modda sotgan shaxs qamaldi
