Mahalliy
Boshingiz og‘risa darrov dori ichishga shoshilmang!
Jahon sog‘liqni saqlash tizimida shifokorlar qo‘llaydigan maxsus tizim mavjud. Bu tizim bosh og‘rig‘i ba’zan shunchaki charchoqdan emas, balki zudlik bilan kasalxonaga yotish kerak bo‘lgan holat ekanligini aniqlab beradi.
Agar surunkali yoki keskin bosh og‘rig‘i 50 yoshdan keyin ilk bor kuzatilsa, bu jiddiy xavotirga sababdir. Garvard tibbiyot maktabi tadqiqotlariga ko‘ra, bu yoshdagi to‘satdan boshlangan og‘riqlar chakka arteriti — ko‘rlikka olib kelishi mumkin bo‘lgan qon tomirlar yallig‘lanishi yoki bosh miya o‘smasi xavfini uch barobarga oshiradi.
Og‘riqning birdaniga, xuddi boshda portlash bo‘lgandek keskin va eng yuqori nuqtasiga 1 daqiqa ichida chiqishi xalqaro protokollarda “Thunderclap” deb ataladi. Bu holat yetmish foiz vaziyatda subaraxnoidal qon quyilishi, ya’ni miya anevrizmasining yorilishi belgisi hisoblanadi. Bunday vaziyatda har bir daqiqa g‘animat, og‘riq qoldiruvchi dori ichish esa ichki qon ketishni yashirib, o‘lim xavfini keskin oshiradi. Zudlik bilan tez yordam chaqirish shart.
Kun sayin, haftalab zo‘rayib boradigan og‘riq, ayniqsa isitma, bo‘yin mushaklarining qotib qolishi bilan kechsa, bu meningit yoki ensefalitning klassik belgisidir. Bundan tashqari, Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti ma’lumotlariga ko‘ra, bu simptom miya ichi abssessi yoki surunkali suyuqlik bosimi o‘zgarishidan darak beradi.
Bosh og‘rig‘iga ko‘ngil aynishi (ayniqsa, qayt qilgandan keyin yengillik sezilmasligi), muvozanat yo‘qotish, ko‘rishning xiralashishi va diqqat tarqoqligi qo‘shilsa, bu bosh ichki bosimi ko‘tarilganligini anglatadi. Shuningdek, miya suyuqligi aylanishining buzilishi yoki o‘sma jarayonlari mana shunday belgi beradi.
Ko‘pchilik yo‘l qo‘yadigan eng katta xato — har qanday bosh og‘rig‘ida tinimsiz analgetiklar qabul qilishdir. Xalqaro tasnifda bu holat dori vositalarini haddan tashqari ko‘p iste’mol qilish oqibatidagi bosh og‘rig‘i deb ataladi.
Agar siz bir oyda 15 kundan ortiq oddiy analgetik yoki 10 kundan ortiq kombinatsiyalashgan dorilar ichsangiz, dorining o‘zi yangi og‘riqni paydo qiluvchi asosiy sababga aylanadi. Organizm doriga tobe bo‘lib qolganda, qonda shifobaxsh modda kamayishi bilan og‘riq qayta boshlanadi. Bunday bemorlarni davolash uchun shifoxona sharoitida detoksikatsiya muolajasi o‘tkaziladi.
Har doim ham dorixonaga yugurish shart emas. Ekspertlar bosh og‘rig‘ining sakson foizdan ortig‘ini tashkil etuvchi zo‘riqish og‘rig‘i uchun quyidagi tabiiy omillarni tavsiya etadi:
Uzoq vaqt davomida boshni oldinga egib, qiyshayib o‘tirish bo‘yin mushaklarini zo‘riqtiradi. Bu miyaga boruvchi qon tomirlarni qisadi. Har 45 daqiqada turib, yengil jismoniy mashqlar bajarish og‘riqni dorisiz ham qoldiradi.
Hafta davomida stressda ishlab, dam olish kuni ko‘p uxlash yoki kofein miqdorini keskin kamaytirish ham bosh og‘rig‘iga sabab bo‘ladi. Bunda issiq vanna, toza havoda sayr va uyqu rejimini buzmaslik eng yaxshi davodir.
Agar bosh og‘rig‘i qon bosimi ko‘tarilishi bilan bog‘liq bo‘lsa, analgetik ichish foyda bermaydi, balki qon bosimini tushiruvchi maxsus dori qabul qilinishi kerak.
Bosh og‘rig‘i — bu organizmning sizga yo‘llayotgan signalidir. Uni tinimsiz dorilar bilan ovozini o‘chirish emas, balki sababini topib davolash salomatlik va uzoq umr ko‘rishning bosh garovidir.
Hukumat qarori bilan «Texnikumlar bilan dual ta’limni yo‘lga qo‘ygan hamda bitiruvchilar bandligini ta’minlagan tashkilotlarga kredit ajratish tartibi to‘g‘risida»gi nizom tasdiqlandi.
Ushbu Nizom davlat texnikumlari bilan dual ta’limni yo‘lga qo‘ygan hamda bitiruvchilar bandligini ta’minlagan tashkilotlarga kredit ajratish tartibini belgilaydi.
Quyidagi talablarga javob bergan tashkilotlar kredit olish huquqiga ega:
– texnikum bilan dual ta’limni yo‘lga qo‘ygan hamda dual ta’lim bo‘yicha texnikum bilan amal qiluvchi shartnoma mavjud bo‘lishi;
– dual ta’lim doirasida o‘quvchilar uchun ish joylari va ishlab chiqarish amaliyoti tashkil etilgan bo‘lishi;
– dual ta’lim doirasida o‘quvchilarga tashkilotning malakali mutaxassislarini “ustoz” sifatida biriktirgan bo‘lishi;
– dual ta’lim shaklida tahsil olayotgan o‘quvchilar bilan muddatli mehnat shartnomalari tuzilgan bo‘lishi hamda ish haqi to‘lashi;
– joriy yilda texnikum bitiruvchisini tashkilotdagi vakant ish o‘rniga mehnat shartnomasi asosida ishga qabul qilgan bo‘lishi.
Tashkilotlar dual ta’lim dasturi doirasida kredit olish uchun tijorat banklariga quyidagi hujjatlarni qog‘oz shaklida taqdim etadi:
kreditni olish to‘g‘risidagi ariza;
ariza beruvchi (tashkilot)larning amalda bo‘lgan tasdiqlovchi hujjatlari;
texnikum va tashkilot o‘rtasidagi hamda tashkilot va o‘quvchi o‘rtasidagi dual ta’lim bo‘yicha shartnoma nusxalari;
dual ta’lim dasturi va dual ta’limda tahsil olayotgan o‘quvchilar ro‘yxati;
tashkilot tomonidan kreditdan foydalanish rejasi;
tashkilotning soliq qarzdorligi mavjud emasligi to‘g‘risida ma’lumot.
Tashkilotning kredit ajratish bo‘yicha taqdim etgan barcha hujjatlari kreditga layoqatlilik ko‘rsatkichiga muvofiq kelgan taqdirda, tijorat banki 3 ish kunida bu haqda tashkilotga xabar beradi, shartnoma tuzadi hamda uning hisobvarag‘iga kreditni o‘tkazadi.
O‘zbekistonda 10-sinf o‘quvchilariga o‘qishini texnikumlarga ko‘chirish imkoniyatini beruvchi yangi tartib belgilandi. Bu Vazirlar Mahkamasining tegishli qarori bilan tasdiqlangan.
Qarorga ko‘ra, kasbiy ta’lim tashkilotlari o‘quvchilarining o‘qishini ko‘chirish yoki qayta tiklash, shuningdek, umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 10-sinf o‘quvchilarini texnikumlarga ko‘chirish bo‘yicha davlat xizmatlarini ko‘rsatishning yagona tartibi joriy etiladi.
Mazkur xizmatlardan foydalanish uchun arizalar Davlat xizmatlari markazlari yoki Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali (YaIDXP) orqali elektron shaklda topshiriladi.
10-sinf o‘quvchilarining o‘qishini texnikumlarga ko‘chirish tartibi alohida belgilanadi. Bu o‘quvchilarga kasbiy ta’lim olish imkoniyatlarini kengaytirishga xizmat qilishi kutilmoqda.
Shuningdek, kasbiy ta’lim tashkilotlariga o‘qishni ko‘chirish va qayta tiklash bo‘yicha xulosa berishning yagona tartibi joriy etiladi.
Raqamli texnologiyalar vazirligi bilan hamkorlikda ikki oy muddatda mazkur davlat xizmatlarini YaIDXP orqali ko‘rsatish imkoniyatini yo‘lga qo‘yish belgilangan.
Bundan tashqari, davlat xizmatlarini ko‘rsatish uchun zarur ma’lumotlarni tegishli davlat organlaridan elektron shaklda olish imkoniyati yaratiladi.
Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2025/2026-o‘quv yili boshida O‘zbekistonda 30 ta xorijiy oliy ta’lim tashkiloti faoliyat yuritgan.
Bu 2015/2016-o‘quv yilidagi 7 taga nisbatan 4,3 barobar ko‘p. Shu tariqa, o‘n yil ichida mamlakatda faoliyat yuritayotgan xorijiy OTMlar soni 23 taga oshgan.
Xorijiy oliy ta’lim tashkilotlari soni 2005/2006-o‘quv yilida 2 ta bo‘lgan. 2010/2011-o‘quv yiliga kelib bu ko‘rsatkich 6 taga yetgan.
2015/2016-o‘quv yilida mamlakatda 7 ta xorijiy oliy ta’lim tashkiloti faoliyat yuritgan bo‘lsa, keyingi besh yilda ular soni yana sezilarli ko‘paygan.
2020/2021-o‘quv yili boshida xorijiy OTMlar soni 18 taga yetgan. Bu 2015/2016-o‘quv yiliga nisbatan 11 taga ko‘pdir.
Shuningdek, 2020/2021-yildan 2025/2026-o‘quv yiligacha xorijiy oliy ta’lim tashkilotlari soni yana 12 taga oshgan. Natijada besh yillik davrda ular soni 18 tadan 30 taga yetdi.
Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2025/2026-o‘quv yili boshida O‘zbekistonda 11 118 ta umumiy o‘rta ta’lim tashkiloti faoliyat yuritgan.
Bu ko‘rsatkich 1991/1992-o‘quv yilidagi 8 557 ta maktabga nisbatan 1,3 barobar ko‘p. Shu tariqa, mustaqillikdan keyingi davrda mamlakatdagi umumiy o‘rta ta’lim tashkilotlari soni 2 561 taga oshgan.
Dinamikaga ko‘ra, maktablar soni ayrim davrlarda sekin o‘sgan yoki qisqargan bo‘lsa-da, so‘nggi yillarda barqaror ko‘payish kuzatilgan. 2020/2021-o‘quv yilida ular soni 10 181 tani tashkil etgan.
1995/1996-o‘quv yilida mamlakatda 9 289 ta, 2000/2001 o‘quv yilida 9 726 ta umumiy o‘rta ta’lim tashkiloti faoliyat yuritgan.
2005/2006-o‘quv yiliga kelib bu ko‘rsatkich 9 803 taga yetgan. 2010/2011-o‘quv yilida esa 9 806 ta maktab qayd etilgan. Keyingi besh yilda ko‘rsatkich biroz pasayib, 2015/2016-o‘quv yilida 9 720 tani tashkil qilgan.
2020/2021-o‘quv yilidan boshlab o‘sish yana tezlashgan. 2021/2022-yilda 10 289 ta, 2022/2023-yilda 10 522 ta, 2023/2024-yilda 10 750 ta maktab faoliyat yuritgan.
2024/2025-o‘quv yili boshida umumiy o‘rta ta’lim tashkilotlari soni 10 943 tani tashkil etgan. Bir yil o‘tib, bu ko‘rsatkich yana 175 taga oshib, 11 118 taga yetgan.
Shunday qilib, 2020/2021-o‘quv yilidan 2025/2026-o‘quv yiligacha mamlakatdagi maktablar soni 937 taga ko‘paygan.
Oliy ta’lim tashkilotlari, akademik litsey va texnikumlarda yangi o‘quv yili boshlanish sanasi belgilandi. Bu haqda Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi xabar qildi.
2026/2027-o‘quv yilida akademik litsey va texnikumlarda o‘quv jarayonlari 2-sentyabrdan boshlanadi.
Oliy ta’lim tashkilotlarida esa:
— 1-bosqich talabalari uchun — 7-sentyabrdan;
— 2-bosqich va undan yuqori bosqich talabalari uchun — 14-sentyabrdan o‘quv jarayonlari tashkil etiladi.
Chet el fuqarolari va xorijda istiqomat qilayotgan vatandoshlarimiz mukofotlandi
Shavkat Mirziyoyev «Haydar Aliyev» ordeni bilan taqdirlandi
O‘zbekiston va Ozarbayjon o‘rtasida Abadiy do‘stlik shartnomasi imzolandi
-
Mahalliy5 days ago
Toshkentda maktabgacha ta’lim markazi tashkil etiladi
-
Jamiyat5 days ago
Mirakida ekologik bilim va sport uyg‘unlashgan kun
-
Iqtisodiyot3 days ago
Yangi boshlayotgan tadbirkorlar 5 mlrd so‘mgacha kreditni onlayn rasmiylashtirishi mumkin
-
Iqtisodiyot4 days ago
Mikro GESlarni loyihalash va qurish tartibi soddalashtiriladi
-
Mahalliy1 day ago
O‘zbekistonda 10-sinf o‘quvchilari o‘qishini texnikumga ko‘chirishi mumkin bo‘ladi
-
Mahalliy4 days ago
Talabalar uchun o‘quv yili qachon boshlanishi aniq bo‘ldi
-
Iqtisodiyot4 days ago
O‘zbekiston qaysi davlatlarga ko‘proq eksport qilmoqda?
-
Mahalliy2 days ago
O‘zbekistonda xorijiy oliygohlar soni 10 yilda 4,3 barobar oshdi