Jamiyat
Muhojir yoshlar qopqonga tushmoqda – ularga tuzoq qo‘yganlar soyada ovni davom ettirmoqda
Ijtimoiy tarmoqlar orqali ishlaydigan firibgarlik to‘dalari Rossiyada yillar davomida erkin harakat qilib kelmoqda. Ular odamlarni telefon orqali aldaydi, pulni yuvish uchun begona bank kartalarini ijaraga oladi, kurer sifatida esa asosan muhojir yoshlarni ishga yollaydi. Oqibatda esa jinoyatni tashkil qilganlar emas, aynan aldangan kurerlar bugun panjara ortiga tushmoqda.
Bugun Moskvada qamalgan o‘zbekistonlik talaba misolida telegramda ochiq ishlayotgan jinoiy kanallar va ikki davlat huquqni muhofaza qilish tizimlari o‘rtasida sarson bo‘layotgan ota haqida hikoya qilamiz.
Bu voqealar zanjiri 2024 yil dekabr oyida boshlangan. Moskva shahrida tahsil olayotgan, Sechenov nomidagi davlat tibbiyot universitetining talabasi Umidjon bo‘sh vaqtlarida qo‘shimcha daromad topish maqsadida kurerlik qiladi. Ilgari u ishlagan joylar qonuniy bo‘lib, asosan hujjat tashish bilan shug‘ullangan.
26 dekabr kuni u yotoqxonadagi tanishi orqali “Moskva ishlar” nomli telegram kanalda joylashtirilgan e’lonni ko‘radi. E’lon o‘zbek tilida yozilgan bo‘lib, “Moskva bo‘ylab hujjat tashish, noqonuniy jihatlari yo‘q” deya ta’riflangan. Kanal asosan muhojirlarga qaratilgan, ishonch uyg‘otuvchi uslubda yuritilgan.
Umidjon ko‘rsatilgan raqamga qo‘ng‘iroq qiladi. Keyinroq o‘zini ish beruvchi deb tanishtirgan shaxs qayta aloqaga chiqib, Telegram orqali bog‘lanishini aytadi. Shundan so‘ng “Mixail” nomli akkaunt bilan yozishmalar boshlanadi. U ish juda maxfiy ekanini, hujjatlar haqida hech kimga aytmaslik kerakligini ta’kidlaydi. Aks holda deportatsiya yoki o‘qishdan haydalish bilan qo‘rqitadi. Shu jarayonda Umidjondan pasport nusxasi va shaxsiy fotosi olinadi.
27 dekabr kuni Umidjon kelishilgan joyga borib, notanish shaxsdan paket qabul qilib oladi. Paketni ochmaslik qat’iy tayinlanadi. Keyin u telefon orqali berilgan ko‘rsatmaga binoan paketni belgilangan joyda – kafe hojatxonasida qoldiradi. Shu bilan uning “ish kuni” yakunlanadi.
Biroq oradan ko‘p o‘tmay, Umidjon uchun butunlay boshqa jarayon boshlanadi. 2025 yil 8 yanvar kuni Ryazan viloyati Kasimov shahri ichki ishlar bo‘limi tomonidan jinoyat ishi qo‘zg‘atiladi. Unga Rossiya Jinoyat kodeksining 159-moddasi 4-qismi – uyushgan guruh tarkibida firibgarlik ayblovi qo‘yiladi.
14 fevral kuni Umidjon ushlanib, tergov izolyatoriga joylashtiriladi. U olti oydan ortiq vaqt davomida hibsda saqlanadi. Tergov davomida u pulni o‘zlashtirmaganini, faqat paketni qabul qilib, ko‘rsatilgan joyda qoldirganini bildirgan.
Shu vaqt ichida Umidjonning otasi Murodjon A’zamov mustaqil ravishda ish materiallarini o‘rganishga kirishadi. U firibgarlar faoliyati bilan bog‘liq telegram kanallar, yozishmalar, videolar va skrinshotlarni to‘playdi.
Ish materiallari bilan tanishilganda bir qator ziddiyatlar aniqlangan. Jabrlanuvchi qisqa vaqt ichida bir necha million rubl naqd pulni turli kurerlarga berganini aytgan. Biroq tergovda ushbu mablag‘lar haqiqatan ham bank hisoblarida bo‘lganini tasdiqlovchi rasmiy bank ma’lumotnomalari mavjud emas. Ayrim taqdim etilgan “vypiska”larda muhr va sanalar bo‘yicha ziddiyatlar bor.
Shuningdek, ish hujjatlarida Umidjonning kartasiga 35 ming rubl tushgani ko‘rsatilgan, ammo to‘lovchi sifatida boshqa shaxs qayd etilgan. Vaholanki, Umidjon telefonida saqlangan yozishmalar va bank ilovasidagi ma’lumotlarda pulni aynan telegram orqali aloqa qilgan shaxs o‘tkazgani aks etgan. Bu holat tergov tomonidan rasman bank orqali tekshirilmagan.
“Shu ish fonida yana bir holat e’tiborimni tortdi. Jizzaxlik 22 yoshli Xumora ismli qiz ham aynan shunday e’lon orqali kurerlikka jalb qilingan. O‘sha qizning sud jarayonida ham qatnashdim, qiz bilan kuzatilgan “ssenariy” mening o‘g‘limda ham takrorlandi. Demoqchimanki, juda ko‘plab migrant yoshlar bu tuzoqqa tushib qolyapti. Kurerlik eng xavfli sohalardan biriga aylanib bormoqda”, – deydi Murodjon A’zamov.
A’zamovning qo‘lida firibgarlik kanallariga oid skrinshotlar mavjud. Ularda “bank kartalarini sotib olamiz”, “SIM-karta bilan birga plastik karta kerak” mazmunidagi e’lonlar joylashtirilgan. Mutaxassislarning ta’kidlashicha, bu kabi e’lonlar pul yuvish sxemalarida qo‘llanadi va karta egalari birinchi bo‘lib javobgarga aylanadi.
Ushbu ma’lumotlar Kasimov shahri IIB tergovchilariga taqdim etilgan. Biroq hozirga qadar mazkur telegram kanallar ortida turgan tuzilmalarni aniqlash va javobgarlikka tortish bo‘yicha samarali harakatlar amalga oshirilmagan.
Qariyb bir yildan beri o‘g‘lini ozodlikka chiqarish uchun harakat qilayotgan Murodjon A’zamov Rossiya va O‘zbekistonning turli idoralariga murojaat qilgan. O‘zbekiston tomoni jinoyatlar mamlakat tashqarisida sodir etilganini aytib, vakolat cheklanganini bildirgan. Rossiya tomonida esa Moskva prokuraturasi hatto politsiyaning “jinoyat ishi qo‘zg‘atishni rad etish” qarorini bekor qilgan. Ya’ni tergovda kamchilik borligini tan olgan.
Ayni paytda “Moskva ishlar” telegram kanali bloklangan. Biroq uning o‘rnida yangi kanallar ochilib, xuddi shu usulda kurerlar jalb qilinmoqda. Bir so‘z bilan aytganda, huquq-tartibot idoralari shunchaki, kurerlarni “ovlayapti”. Haqiqiy to‘da esa hamon soyada qolmoqda, faoliyatini davom ettirmoqda.
Bugun Umidjon sud qarorini kutib turibdi. Uning otasi esa O‘zbekiston Oliy Majlisiga murojaat qilib, chet elda faoliyat yuritib, aynan o‘zbekistonliklarni jinoiy sxemalarga jalb qilayotgan shaxslarga nisbatan huquqiy javobgarlik mexanizmlarini kuchaytirishni so‘ramoqda.
Demoqchimizki, katta maosh va’da qilingan, mohiyati noaniq bo‘lgan ish takliflarini qabul qilishdan oldin ularni yaxshilab tekshirish lozim. Plastik karta yoki SIM-kartani ijaraga berish esa jinoiy javobgarlikka olib kelishi mumkin.
Bu ish bir talaba yoki bitta oilaning muammosi emas. Bu – ijtimoiy tarmoqlar orqali ishlayotgan firibgarlik tizimiga qarshi hali ham samarali mexanizm yo‘qligini ko‘rsatib turgan holat. Bugun Umidjon, ertaga esa yana boshqa yoshlar shu “oson ish” qopqoniga tushmasligi uchun bu masala ochiq qolmasligi kerak.
Mansabdorlar 14 800 metr quvurni qazib olib, o‘zlashtirish yo‘li bilan talon-toroj qilgan.
Toshkent viloyati, Piskent tumanida 14 km quvur suv ta’minoti korxonasi mansabdorlari tomonidan talon-toroj qilindi. Yetkazilgan zarar qariyb 4 milliard so‘m, deb xabar berdi Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi.
Qayd qilinishicha, “Toshkent viloyati suv ta’minoti” AJ Piskent tumani filiali rahbari B.K., “A.” AJ mansabdor shaxslari va boshqalar bilan oldindan jinoiy til biriktirgan holda, umumiy qiymati 3 mlrd 931,2 mln so‘mlik suv quvurlarining 3 mlrd 78,4 mln so‘mlik qismi, ya’ni jami 14 800 metrini qazib olib, o‘zlashtirish yo‘li bilan talon-toroj qilgan.
Qayd etilgan holatlar yuzasidan mansabdor shaxslarga nisbatan Iqtisodiy jinoyatlarga qarshi kurashish departamentining Toshkent viloyat boshqarmasi tomonidan jinoyat kodeksining 167-moddasi uchinchi qismi “a” bandi (Juda ko‘p miqdorda o‘zlashtirish yoki rastrata yo‘li bilan talon-toroj qilish) bilan jinoyat ishi qo‘zg‘atilgan. Aybdorlar BHM 300 baravaridan 600 baravarigacha miqdorda jarima yoki uch yilgacha axloq tuzatish ishlari yoxud besh yildan o‘n yilgacha ozodlikdan mahrum qilinishi mumkin.
Qashqadaryo media haftalik loyihasining to‘rtinchi nuqtasiga aylandi. Bu yerda haftalik davomida o‘tilgan har bir media darsi o‘zining kulminatsion yechimini topdi.
Treninglarda fikr, reja, tanqid va xulosa bir xil darajada «ishladi». Natijada xabarlar boshqacha tuzildi, kadrlar yangicha olindi, yondashuv esa tubdan o‘zgardi.
Vohalik soha vakillari va qiziquvchilari yangiliklar tezligini boshqarish, aynan shu tezlik orqali ishonchni qanday shakllantirish mumkinligini anglab yetdi. Axborotni yetkazish emas, balki ta’sir doirasini kengaytirish muhim ekani yanada aniqroq tushunildi.
Qashqadaryo media haftaligi o‘ziga xos jihatlari bilan voha media makoniga yangicha ruh olib kirdi. Jarayonlar davom etadi.
Navbat Samarqandga: 27-aprel – 1-may kunlari media haftalik yana bir hududda yangilanish jarayonlarini boshlab beradi.
O‘zbekistonda psixotrop moddalar savdosi tobora xavfli tus olmoqda. Qo‘lga tushayotganlar – asosan “kurer”lar, katta zanjir egalari esa soyada qolmoqda. Kun.uz 27 yoshli mahkum Bekzod Kerimov va farzandi bu illatga chalingan ota hikoyasi orqali muammoning ichkarisiga nazar tashlaydi.
Ichki ishlar vazirligi huzuridagi Jazoni ijro etish departamenti va Kun.uz taqdim etadi. Qamoq devorlari ortida singan taqdirlar, kechikkan pushaymon va “oson pul”ning asl bahosi haqida hikoya.
Bekzod Kerimov, 27 yoshda. Jazo muddatini o‘tamoqda.
«2009 yilda adam xuddi shu joyda o‘tib qoldi. Esimda bor, uyga tobuti yopilgan holda kelgan edi. Balki psixikam o‘sha paytda buzilgandir, shundan keyin yomon bolalar bilan ko‘chada yurganman, maktabgayam bormaganman deyarli. O‘shanda, 10 yoshimda mana shu tatuirovkalarni chizganman.
Oxiri mana shu yer bo‘ldi, shu yerga tushib odam ko‘p narsani qadriga yetadi. Birinchi navbatda ota-ona, uyidagilarning qadriga yetadi. Ko‘chada yurganimizda shu narsalarni tushunmasdik. Shu kamerada 6 oy o‘tirganman, to‘rt devorda kun bo‘yi o‘zingiz bilan o‘zingiz bo‘lasiz. Osonmas…
Menda hamma narsam – mashinam, uyim hammasi bor edi. To‘qchilikdan kirganman bu yo‘lga. 251-modda menga qo‘yilgan sanksiya, kuchli psixotrop moddalar. Bu narkotikmas – psixotrop».
Bekzod o‘zining 3 mingdan ortiq obunachisi bor yopiq telegram kanali orqali psixotrop moddalar savdosi bilan shug‘ullangan. Uning aytishicha, bu kabi kanallar o‘nlab bo‘lib, haligacha faol. So‘nggi 5 yilda musodara qilingan sintetik narkotiklar hajmi 80 baravarga oshgani qayd etilmoqda. Ammo bu – muammoning faqat ko‘rinayotgan qismi.
“Faqat kurer, “peshka”lar tushadi bu yerga”
“Mushukning ovqati bor – viskas. Masalan bir tonna mushukning ovqati kirayotgan bo‘lsa, ichida 2-3 kg psixotrop bo‘ladi. Ovqat bitta qadoqda 950 gramm bo‘ladi, poroshok turadi, keyin polietilen paket, falgaga o‘raladi. Bojxonada falgada ko‘rinmaydi. Keyin atrofiga mushukning ovqati solinadi. Bemalol o‘tadi bojxonada. Oldin Qirg‘izdan kirardi, hozir eng asosiy yetkazib beruvchi Xitoydan kirib keladi.
2019 yildan bunaqa moddalarni sotish rasman taqiqlandi. Keyin 2020 yilda birinchi bo‘lib psixotroplarni olib kirgan telegram kanal juda taniqli va haliyam ishlayapti. “Toshturma”ni o‘zida minimum 200-300 ta odam o‘tiribdi o‘sha kanaldan. Katta kanallar shunaqa, faqat kurer, “peshka”lar tushadi bu yerga. Kattalar Rossiyada, Shveytsariyada. Chunki kiberxavfsizlik urmaydi. Lokatsiya chiqmaydi. Ularni qanday ushlaydi – faqat kameradan, mashinadan kurerlarni qo‘lga olishadi. Bitta kurerni tutishadi, kamida 10 yil berishadi. Lekin bir soatda kanalga e’lon beriladi, kurer kerakligi haqida. Bo‘ldi, 1 soat o‘tib boshqa odam kanalni ishlatadi.
Ko‘chada yurganimda bagaj to‘la “narsalar” bilan yurardim. Qo‘rqmaganman, chunki pulim bor, istagan paytda vaziyatdan chiqib ketaman deb o‘ylardim. Yo‘q, qancha pulingiz bo‘lsayam bir kun kelarkan, baribir shu yerga tushasiz. Kuniga 400-500 ta tabletka ketardi. Kuniga shunaqa pul keladi, hech narsa qilmaysiz, kafeda o‘tirasiz, tog‘ga chiqasiz. Shu yerga tushib tushundim – bu harom pul. Kuniga 2 ming dollar qo‘limda ushlaganman, kuniga kelardi. Shunaqa ketardi, o‘zim tushunmasdim qayerga ketganini. Hozir ko‘chada oyiga bir million topishga roziman, chunki halol pul bo‘ladi. Shu narsani tushundim. Bu joylarni dushmanimgayam ravo ko‘rmayman.
Ota-onalarning qarg‘ishidan qo‘rqaman, pul odamni jinni qiladi. O‘sha paytda tushunmasdim, ko‘zlarim yopiq edi. Mana shu yerga kelib, kamerada o‘tirib o‘ylab, tushunyapman. Balki mening tabletkalarimni ichib kimdir o‘g‘rilik qilgan, kimdir birovning qiziga zo‘ravonlik qilgan. Hamma narsa bo‘lishi mumkin”.
Rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, har yili dunyoda taxminan 600 ming odam narkotik va psixotrop moddalar oqibatida hayotdan ko‘z yumadi. Eng xavflisi – iste’molchilar orasida voyaga yetmaganlar ulushi ortib bormoqda. Bu raqamlar ortida esa minglab oilalarning parchalangan taqdiri bor.
«Na orzusi bor, na kelajagini o‘ylaydi»
Farzandi shu illatga giriftor bo‘lgan ota hikoyasi:
“Boshida sezganday bo‘ldim, lekin o‘g‘limga ishonganim uchun ahamiyat bermabman.
Orada o‘qituvchilari ko‘p shikoyat qiladigan bo‘lib qoldi. O‘tib ketadi deb o‘yladim. Keyin asta-sekin o‘zgarganini o‘zimam sezdim. Juda passivlashib qoldi, doim jim yuradi, oilaviy suhbatlardan o‘zini opqochadi, bir gap so‘rasam yerga qarab ha-yo‘qdan boshqa narsani bilmaydi. Kuni bilan xonasidan chiqmaydi. Kechga yaqin palonchi o‘rtog‘imdan kitob olishim kerak, pistonchidan narsa olishim kerak desa ishonibman. Maktabdan ko‘p dars qoldiradigan bo‘lib qoldi, uxlab qolibman deydi so‘rasam. Bir kuni xonasiga tasodifan kirsam shu o‘zim eshitgan tabletkani ko‘rdim.
Butun umrim ko‘z oldimdan o‘tdi. Bitta bolani 15 yoshga kirgizish osonmas. Shu bolangiz ko‘z oldingizda hayoti tugab botqoqqa botib borayotganini ko‘rish bu dahshat. Dushmanimgayam ravo ko‘rmayman buni. O‘rtog‘imniki qolib ketgan dedi. Ishonmadim, poylab kuzatishni boshladim. Orqasidan borsam «dom»ning pod’yezdiga borib, hamma yoqni ko‘zdan kechirdi. Keyin o‘sha yerdagi «ogorod»ni kavlashni boshladi. Onasi bilan ne umidda katta qilgan bolamiz o‘zini bilmagan holda tuproq kavlayotganini ko‘rish juda og‘ir edi. Oyog‘idan o‘t chaqnaydigan bolamning ko‘z oldimda so‘lishiga guvoh bo‘lyapman. Na bir orzusi bor, na kelajagini o‘ylaydi.
Bu narsaning orqasidan non yeydiganlar ko‘payib ketdi. Shu narsani olib kirayotganlar, tarqatayotganlar kimligini xalq bilsin. O‘g‘limning aytishicha, tarqatadiganlarning ko‘pchiligi yosh yigitlar, orasida ayollar ham bor ekan. Qorniga narsa bog‘lab, kolyaskaga qo‘g‘irchoq qo‘yib shahar aylanib tarqatib yurisharkan».
Bekzod hikoyasi: «Onamga nimadir bo‘lsa men o‘zimni kechira olmayman»
«Mana shu yerga kelib tushundim ko‘p narsani. Uydan xat kelganda, sud jarayonida uydagilarimni ko‘rganimda hamma yig‘ladi, menam yig‘ladim. Bu yerda har qanday erkak yig‘laydi. Ko‘chada men zo‘rman deganlar ham o‘tirib yig‘laydi bu yerda. Qanchasini ko‘rganman. Aynan shu joyda erkak kishi chin dildan yig‘laydi. Bu yerdaligida onasi vafot etganlar bor. Onamning yoshi katta, qon bosimi kasalligi bor. Agar unga nimadir bo‘lsa men o‘zimni kechira olmayman. U uchun chidayapman hammasiga. Hozir aytib beryapman, badanimga chumoli o‘rmalaganday bo‘ldi. 2 yildan beri qamoqdaman. Balki uylanardim, balki bola-chaqam bo‘lardi shu paytgacha…»
Samarqand shahrida yashovchi, 1993-yilda tug‘ilgan shaxs yer uchastkasini noqonuniy sotishga urinishda qo‘lga olindi. Bu haqda Davlat xavfsizlik xizmati xabar berdi.
Ma’lum qilinishicha, u Samarqand tumanida istiqomat qiluvchi, 1983-yilda tug‘ilgan fuqaro bilan til biriktirgan. Ular mazkur fuqaroning turmush o‘rtog‘iga issiqxona tashkil qilish uchun ajratilgan 2 gektar yer maydonini sotishni rejalashtirgan.
Shaxs xaridorga ushbu yerni 490 ming AQSh dollariga sotishini, shuningdek mansabdor tanishlari orqali hujjatlarni rasmiylashtirib berishini aytib, oldindan 50 ming dollar talab qilgan.
Davlat xavfsizlik xizmati, Iqtisodiy jinoyatlarga qarshi kurashish departamenti va ichki ishlar organlari hamkorligida tezkor tadbir o‘tkazildi. Unda 1993-yilda tug‘ilgan shaxs 50 ming AQSh dollarini olgan vaqtida ashyoviy dalillar bilan ushlandi.
Hozirda mazkur ikki fuqaroga nisbatan jinoyat ishi qo‘zg‘atilgan bo‘lib, tergov harakatlari olib borilmoqda.
Ta’kidlanishicha, yer uchastkalarini ajratish va sotish faqat qonun doirasida amalga oshirilishi kerak. Xususan, barcha jarayonlar faqat «E-AUKSION» elektron savdo platformasi orqali shaffof va rasmiy tarzda o‘tkaziladi.
Yakshanba kuni «Bog‘ishamol» dam olish majmuasida ichida odamlar bo‘lgan attraksion qulab tushdi. Guvohlar kamida 7 kishi jarohatlanganini aytmoqda. Andijon viloyat FVB hodisani tasdiqladi va 2 kishiga yordam ko‘rsatilganini ma’lum qildi.
Andijon viloyatida joylashgan Z.M.Bobur nomidagi istirohat bog‘ida (“Bog‘ishamol“) zanjir uzilib ketishi natijasida, ichida odamlar bo‘lgan attraksion qulab tushdi.
Ijtimoiy tarmoqlar hodisadan keyin attraksionni qismlari yerda sochilib yotgani aks etgan videolar tarqaldi. Guvohlarning Kun.uzʼga xabar qilishicha, baxtsiz hodisa natijasida kamida 7 kishi jarohatlangan.
Shuningdek, tarmoqlarda «attraksionlarga chiqishda hushyorlikka chaqirib, ularning ko‘plari tekshiruvdan o‘tkazilmagani» aytiladi.
Andijon viloyati Favqulodda vaziyatlar boshqarmasi 26 aprel kuni ushbu bog‘ hududida attraksionlarning birining temir konstruksiyasi singanini tasdiqladi. Rasmiylarga ko‘ra, hodisa oqibatida «2 fuqaro yengil tan jarohati olgan va malakali tibbiy yordam ko‘rsatilgan».
Andijon viloyati FVB baxtsiz hodisa sabablari haqida ma’lumot bermagan.
Piskentdagi suv ta’minoti obektida 14 km quvur talon-toroj qilindi
Hukumat O‘zbekistonda havo ifloslanishiga qarshi kurashish uchun oyiga ikki marta avtomobilsiz kunlar o‘tkazishni buyurdi
Prezident Quvasoydagi keramogranit plita ishlab chiqaruvchi korxonada bo‘ldi
-
Siyosat5 days agoPrezident Mirziyoyev mintaqaviy sammitda yashil savdo yoʻlaklari va yagona iqlim investitsiya strategiyasini taklif qildi
-
Jamiyat5 days ago
Giyohvand moddalar aylanmasini nazorat qilishning milliy tizimi takomillashtiriladi
-
Iqtisodiyot4 days ago“QQSni oson qaytarib olish ta’minlanmasa, stavkani 6 foizga tushirishni taklif qilamiz” – Davron Vahobov
-
Dunyodan4 days ago
Buyuk Britaniyada “chekmaydigan avlod” dunyoga keldi
-
Iqtisodiyot4 days ago
Markaziy bank: 24-aprelda dollar pasayadi
-
Dunyodan4 days ago
Eron oliy rahbari yuzi va oyog‘idan jiddiy jarohat oldi
-
Iqtisodiyot4 days agoQirg‘iziston ilk marta Yevropa Ittifoqining sanksiyalarni chetlab o‘tishga qarshi kurashish mexanizmiga tushdi
-
Siyosat3 days agoYevropa Ittifoqi Rossiya mudofaa sanoatiga xomashyo yetkazib bergan ikki O‘zbekiston shirkatiga sanksiyalar kiritdi