Jamiyat
“Menga ishonmasliklaridan qo‘rqaman” zo‘rlangan bolalar taqdiri. Og‘ir jazo, toqatsiz jamiyat va sukut saqlamaslik haqida
Bolalarga nisbatan jinsiy zo‘ravonlik ko‘p hollarda kutilmagan jinoyat emas – mutaxassislar zo‘ravon shaxslarning umumiy psixologik va ijtimoiy belgilari mavjudligini ta’kidlaydi. Ammo O‘zbekistonda bu shaxslarni erta aniqlash, xavfni oldindan ko‘rish va bolani himoya qilishga qaratilgan tizim hali yo‘lga qo‘yilmagan. Kun.uz mutaxassislar xulosalariga tayangan holda zo‘ravonlarni erta aniqlash va buning ahamiyatini tushuntiradi.
Ijtimoiy himoya milliy agentligi xabariga ko‘ra, 2025 yilda O‘zbekistonda nomusga tegish jinoyatlari ko‘paygan: 2024 yilda 359 ta bo‘lgan bo‘lsa, 2025 yilda 381 ta shunday jinoyat sodir etilgan. Afsuski, bunday jinoyatlar bolalarga nisbatan ham sodir etilmoqda. 2026 yilning dastlabki oyidayoq Farg‘onada 14 yoshli qizning 4 erkak tomonidan zo‘rlanishi, Surxondaryoda 9 sinf o‘quvchisining jinsiy zo‘ravonlikka uchragani muhokamalar markazida bo‘ldi.
Zo‘ravonlikka uchragan bolalar kechinmalari
Jinsiy zo‘ravonlik bolaning faqat tanasida emas, ongida ham chuqur va og‘riqli jarohat qoldiradi. 7 yoshida qarindoshi tomonidan zo‘rlangan qizaloq shunday deydi: “O‘sha kundan keyin men qorong‘ilikni yomon ko‘rib qoldim. Har xil ovozlardan qo‘rqaman. Ayrim kattalar ko‘ziga qarash qiyin. Ba’zida juda baqirishni istayman, lekin ovozim chiqmaydi. Yig‘lagim keladi, hammani yomon ko‘raman, hatto o‘zimniyam”.
14 yoshli qiz esa jinsiy zo‘ravonlikdan keyin orzularidan ayrilganini aytadi: “Menga ishonmasliklaridan qo‘rqaman. Aybni menga ag‘darishlaridan qo‘rqaman. Do‘xtir bo‘lmoqchi edim, lekin hozir bittayam orzuyim yo‘q. O‘zimni majburlasam ham orzularimni miyamga keltirolmayapman. Hamma erkaklardan nafratlanaman, hatto dadamdan, o‘zimni ukamdan ham”.
Jabrdiydaga achinib, zo‘ravonlarni qoralab, jazolanishini kutamiz. Ammo biror tegishli tashkilot yoki tuzilmalar bunday jinoyatchilarni ertaroq aniqlash va jinoyatning oldini olish haqida bosh qotirmaydi.
Zo‘ravonlarni qanday aniqlash mumkin?
Gavhar Darvish (Teshaboyeva) psixoterapevt:
“Zo‘ravonlar shaxsini tahlil qilish yuzasidan tadqiqotlarda bunga qanday sabablar olib kelishini o‘rganishga urinib ko‘rganmiz. Bunda sabab sifatida birinchi omil – psixologik omil. Ya’ni bolaning o‘ziga ishonchi pastligi, agressiyaga moyilligi, uyida stressni boshqarish usullari o‘rgatilmaganligi. Jinsiy zo‘ravonlik eng pastki mayl – insonning hayvoniy hoxishlari hisoblanadi. Shu hayvoniy maylni boshqarish o‘rgatilmaganligi juda muhim. Keyingisi – ijtimoiy omil. Bunda oila ichidagi va oila tashqarisidagi omillar bor. Oila ichida: oilada shunaqa zo‘ravon shaxslar borligi. Masalan, zo‘ravonlik turlari bor – jinsiy, jismoniy, ma’naviy zo‘ravonlik bor, urmasdan turib ham inson zo‘ravonlik qilishi mukin. Oilada zo‘ravon ota-ona, agressor borligi, doimiy baqir-chaqir yoki jazolash borligi. Bu yerda gap ba’zida yuz beradigan shunaqa vaziyatlar haqida ketmayapti, doimiy jazolash, urish aytilyapti. Bobosi, buvisi, ota-onasi, o‘gay otasi tomonidan zo‘rlangan (tahqirlangan, kaltaklangan) bolalar ham kiradi bu guruhga. Bolaligida zo‘ravonlik ko‘rgan bolalar haqida ketyapti gap. Uchinchi omil – jamiyatda zo‘ravonliklarga neytral munosabatda bo‘lish. Ya’ni zo‘ravonlik sodir bo‘ldimi, bunga qurbonning o‘zi aybdor degan qarashning borligi. Bundan tashqari genetik omillar (irsiy moyillik) ham bor. Aynan zo‘ravonlar geni aniqlanmagan bo‘lsa ham, otasi yoki onasi tomonidan shunaqa jinoyat sodir etganlar, alkogoliklar, narkomanlarning borligi ham bu naslda shunday shaxslar tug‘ilishiga sabab bo‘ladi.
Zo‘ravonlar shaxsi tahlil qilinganda ular antisotsial shaxslar ekanligi aniqlanadi. Ya’ni antisotsial – jamiyatga qarshi ijtimoiy harakatlar qiluvchi. Hammasi nimadan boshlanadi? Oddiy yo‘l-transport qoidalariga amal qilmaslik, oddiy oilaning mas’uliyati yoki oiladagi muammolarga nisbatan ijtimoiy qabul qilingan me’yorlarga zid bo‘lishdan ham boshlanadi ko‘pincha. Ular agressor, o‘z manfaatini boshqalarnikidan ustun qo‘yadigan shaxslar va o‘zining hayvoniy istaklarini boshqara olmaydigan shaxslardir. Biz buni ruhiy tarbiya tilida “nafsi ammora qullari” deb ataymiz.
Shunday shaxslar borki, ular “lazzat kishilari” deyiladi. Ular hozir va shu yerda har qanaqa holatdan qat’iy nazar lazzatlanishga harakat qilishadi. Ya’ni lazzatlar birdaniga zo‘ravonlikdan boshlanmaydi, ular o‘sha paytning o‘zida kayfiyatini ko‘tarishni istashadi, masalan alkogol yoki narkotik. Keyinchalik o‘zgarib ketishi mumkin. Agar uning birinchi tajribasi bolaga zo‘ravonlikdan boshlangan bo‘lsa endi u o‘zini tiyib turishi qiyin bo‘ladi”.
Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti ma’lumotlarida dunyo bo‘ylab har 5 qizdan bittasi, har 7 o‘g‘il boladan bittasi zo‘rlanadi. 370 millionga yaqin ayollar bolaligida jinsiy tajovuzga uchraganini aytishgan. UNICEF tahlillariga qaraganda jinsiy zo‘ravonlikka uchragan bolalarning 70%i bu haqda hech qachon kattalarga aytmaydi.
Kimlar ko‘proq qurbon bo‘ladi?
“Zo‘ravonlar qanday qurbonni tanlashadi? 4 xil temperament bor: xolerik, sangvinik, flegmatik, melanxolik. Ular ko‘proq flegmatik bilan melanxolik qizchalarni tanlashadi. Chunki ular hamma muammoni ichiga yutadigan, onasi bilan bo‘lishmaydigan, unga nisbatan qilingan xatti-harakatniyam aytmaydigan qizlar. Faqat qizlar emas, o‘g‘il bolalar ham. Qabulimga 12 yoshli qizni olib kelishdi, o‘z amakisi tomonidan zo‘rlangan. Onasi shu zahoti bu vaziyatni bilib ajrashgan, amakisi qamalgan. Bu voqea qizcha 7 yoshligida yuz bergan, oradan yillar o‘tib amaki qamoqdan chiqyapti. Qiz faqat buvisi bilan aloqasi bor va amakisi qamoqdan chiqsa ko‘ziga qanday qarayman degan aybdorlik hissi bor ichida. Bunday qurbonlar doim o‘zini ayblaydi. “Men noto‘g‘riman, shuning uchun menga nisbatan shunaqa ish sodir bo‘ldi” degan fikrda bo‘ladi. Chunki ular hali atrof-muhitni, voqealarni to‘liq idrok eta olmaydi. Natijada bolada depressiya kelib chiqadi: “yashashga haqli emasman, noto‘liqman, shu vaziyatda o‘zim aybdorman” deb. Afsuski jamiyatimizdayam qurbonni o‘zi ayblanadi. Bu bolalar keyinchalik jamiyatda o‘zlariga juft tanlashda juda qiynalishadi, ular ko‘p holatlarda o‘ziga nisbatan agressiv munosabatda bo‘ladigan yoki undan foydalanadigan zo‘ravonlarni tanlab qo‘yishi mumkin. Nimagadir erishishda qayta-qayta o‘zini ta’kidlash yo‘li bilan, “men shu jamiyatda yashashga loyiqmanmi?” degan og‘riq bilan yashaydi. Bu jarohatlar hayoti davomida ularga yana boshqa og‘riqlarga olib keladi, baxtsiz bo‘lib yashashiga ta’sir qiladi”.
Ijtimoiy himoya organlari o‘rtasida o‘zaro birdamlik yetarli emas
Jahon sog‘liqni saqlash tashkilotiga ko‘ra, bolalarga nisbatan jinsiy zo‘ravonlikning 60–80%i yaqin qarindosh yoki tanish shaxslar tomonidan sodir etiladi.
Kamola Aliyeva, huquqshunos:
“Ilmiy va amaliy tajribalar shuni ko‘rsatadiki, bolalarga nisbatan jinsiy zo‘ravonliklar aksar holda tanishlar: qarindoshlar, o‘qituvchilar, trenerlar, qo‘shnilar yoki bola ishonib qoldirilgan biror shaxs tomonidan sodir etilgan. Shu sabab faqat begona shaxslardan xavf modeli real manzarani ko‘rsatmaydi.
Haligacha jamiyatimizda oila ichidagi har qanday muammoni yashirish, hattoki u jinoyat bo‘lsa ham uni yashirish, obro‘siga putur yetishidan qo‘rqish bor. Bolalar bevosita boradigan joylar: maktab, poliklinika, mahalla yoki ichki ishlar idoralari, ijtimoiy himoya organlari o‘rtasida o‘zaro birdamlik yetarli emas. Bu mana shu turdagi jinoyatlarni erta aniqlash, ertaroq aralashish va bunday jinoyatlarning oldini olish imkonini bermaydi. Bola bilan ishlaydigan pedagoglar, psixologlar yoki boshqalarda boladagi o‘zgarishlarni. Signallarni erta aniqlab, unga yordam berish ko‘nikmalari hali yetarli emas. Bu esa bolaga bunday narsalarni aytishga xalal beradi. Ya’ni jinsiy zo‘ravonlik haqida aytishga qo‘rquvning borligi, himoya o‘rniga bullingga aylanib ketishi mumkinligi, maxfiylik, ishonchli himoya qilinishga ishonmaslik bor”.
Bu jinoyatni qanday kamaytirish mumkin?
Bu jinoyatni kamaytirish faqat qonunlarga bog‘liq emas, ijtimoiy ong ham rivojlanishi kerak. Agar jamiyatda bunga qarash o‘zgarmasa ahvol yaxshilanmaydi, bu ayrim rivojlangan mamlakatlar misolida ko‘rilgan.
Yaponiyada yashaydigan vatandoshimiz, jamiyatshunos Bahodir Iskandarov bu haqida o‘z fikrlarini bildirdi:
“Voyaga yetmaganlarning jinsiy zo‘ravonlikka uchrashi faqatgina qoloq, rivojlanmagan davlatlarda emas – Yaponiya kabi iqtisodiy rivojlangan, qonun ustuvorligi rivojlangan davlatlarda ham sodir bo‘ladigan jinoyat. Yapon sotsiologlari Yaponiyada bu jinoyatning ommalashishiga, bu jinoyatning oddiyligiga asosan 3ta sababni ko‘rsatishadi. Birinchi sabab: oiladagi uyat. Jinsiy zo‘ravonlikka uchragan bola jamiyatda oilasini, o‘zini sharmanda qilmaslik uchun buni yashirishi jinoyatning oshib ketishiga sabab bo‘lgan. Ikkinchi sabab: mamlakatdagi iyerarxik munosabatlar. Ya’ni o‘zidan kattaning hurmati balandligi. Masalan o‘qituvchi o‘z vakolatidan foydalanib bosim o‘tkazib, yovuz maqsadida jinsiy tajovuz qilishi mumkin. Bola esa qo‘rqqanidan kimgadir ayta olmasligi muammoning urchib ketishiga asosiy sabablardan biri. Uchinchi sabab: yapon animelari va mangalari hisoblanadi. Go‘daklarni seksuallashtirish, manga va animelardagi bosh qahramonlarni judayam intim munosabatlarga mayli bor qilib ko‘rsatish, ularni jinsiy vosita qahramoni sifatida ko‘rsatish mamlakatda bolalarga jinsiy zo‘ravonlikning oddiy qabul qilinishiga sabab bo‘lgan deyishadi.
Faqatgina og‘ir jazoning o‘zi bu jinoyatlar kamayishiga yordam bermaydi. Chunki 2023 yildan keyin bunga juda og‘ir jazolar tayinlangan, ammo kerakli natijaga erisha olishmagan. Yapon sotsiologlari bu illat bilan kurashishda asosiy 3 faktni keltirishadi: og‘ir jazo, jamiyatning toqatsizligi, bolalardagi jinsiy bilimlarning mavjudligi. Bular uchalasi birlashgandagina jamiyatda bu jinoyatni kamaytirish mumkin. Masalan, faqatgina jamiyatning toqatsizligi ham katta yordam bermasligi mumkin. Chunki 2024 yilda jinsiy zo‘ravonlikka uchragan bir qiz haqida ommaviy axborot vositalarida yoritilgandan keyin “Men ham” (Me too) heshtegi ostida juda ko‘p qizlar politsiyaga, OAVga xabarlar berishgan. O‘sha jabrlanuvchilarning o‘zlarini ayblaydiganlar ko‘pgina topilgan va bu uncha katta natija bermagan”.
Jabrlanuvchining o‘zini ayblash bizgayam xos xislat. Bu esa zo‘ravonlikka uchraganlarni sukut saqlashga majbur qiladi. Masalan AQShda nomusga tegish jinoyati yuz berganda jabrlanuvchiga katta ustunlik beriladi va qurbonlar shu tufayli ham jinoyatni oshkor qilishdan uyalishmaydi.
Islandiyada buning oldini olish uchun erta yoshdan jinsiy ta’lim beriladi, ishonchli murojaat kanallari yaxshi ishlaydi va shu sabab bu jinoyatlar nisbatan kamayishi kuzatilgan. Shvetsiyada esa Bolalar huquqlarini Konstitutsiya darajasida himoya qilish, psixolog, ijtimoiy xizmat, politsiya bir joyda ishlaydigan tizim modeli yaxshi natija bergan. Kanadada qonunlar bilan birgalikda ota-onalar bilan majburiy treninglar o‘tkazilgan.
Biz bolalarimiz uchun xavfsiz jamiyat maqsadida qonunlar qabul qilyapmiz, lekin bolamizni eshitmayapmiz. Jazoni kuchaytiryapmiz, lekin zo‘ravonlarni ertaroq tanimayapmiz, ehtiyot bo‘lmayapmiz. Demak hali bolalarimiz uchun xavf va xavotir tugamaydi.
Poytaxtdagi yana bir yashil hududdagi daraxtlar va bolalar maydonchasi xavf ostida qolgan. Yakkasaroy tumanidagi Yunus Rajabiy mahallasi aholisi 3,5 yildan beri ularni saqlab qolish uchun kurashmoqda. Bu yerda maishiy kompleks qurilishi rejalashtirilgan.
Yakkasaroydagi Yunus Rajabiy mahallasi aholisi 3,5 yildan beri bolalar sport maydonchasi va 18 ta daraxtni saqlab qolish uchun kurashmoqda, ammo tadbirkorning ham qurilishdan voz kechish niyati yo‘q. 2022 yilda auksionda tadbirkor Doniyor Yusupov tomonidan 1 milliard 300 million so‘m evaziga ofis binosi qurish sharti bilan qo‘lga kiritilgan, biroq keyinchalik loyiha o‘zgartirilib ofis, avtoturargoh, ko‘ngilochar majmua qurilishi reja qilingan.
Aholi bu qarorga qarshi sudga murojaat qilgan, bir necha bosqichli sud jarayonlaridan so‘ng 2024 yil oxirida ular foydasiga qaror chiqarilgan. Shahar ma’muriy sudining taftish instansiyasida bu holat Shaharsozlik kodeksiga zid ekani aytilgan. Chunki shaharsozlik normalari va qoidalariga ko‘ra, bunday obektlar maktab-bog‘chalardan 50 metrdan kam bo‘lmagan masofada uzoq bo‘lishi kerak. Ammo qurilishi reja qilingan bino bilan tumandagi 323-bolalar bog‘chasining oralig‘i bor-yo‘g‘i 3 metr masofada loyiha qilingan.
“Bu yerda bolalar bog‘chasi bor, jajji bolachalarimiz o‘sib-ulg‘ayishiga tadbirkor quradigan bino salbiy ta’sir qilishi aniq. Bu xalqning noroziligiga sabab bo‘lyapti. Nima sababdan 1 yil-u 2 oy o‘tib shahar prokurori o‘rinbosari protest beryapti? Chunki biz sudlarda yutib chiqdik, isbotlandi bu yerda qurilish mumkin emasligi”, – deydi MFY raisi o‘rinbosari Xolida Murodova.
Biroq 2026 yil fevral oyida Bosh prokuratura ushbu qaror yuzasidan protest kiritdi. Unda aytilishicha, hududdagi 18 ta daraxt qurilish ostiga tushgan va shundan 8 ta daraxtni kesish, 2 tasini ko‘chirish 5 mln 100 ming so‘m to‘lov evaziga amalga oshirilishi mumkin. Bunga Ekologiya qo‘mitasining ruxsati berilgan. Ammo Botanika bog‘i mutaxassislari xulosasiga ko‘ra, bunday kattalikdagi daraxtlarni ko‘chirib o‘tkazish deyarli imkonsiz. Bu ularning nobud bo‘lishiga olib kelishi mumkin. Hududdagi barcha daraxtlar «Yashil makon» dasturiga kiritilgan.
Ish 3 aprel kuni qayta ko‘rib chiqilishi kutilmoqda. Aholi Prezident administratsiyasiga ham murojaat yo‘llagan.
«Bu hududda issiq suv quvurlari tepadan o‘tkazilgan, chunki bu mahalla qurilgan paytda ularni pastdan yotqizishning iloji bo‘lmagan. Bu yerdagi barcha uylar taxminan 60 yil avval qurilgan uylar. Agar qurilish jarayonida qazishni boshlashsa va biron bir quvurga tegishsa, butun mahalla gaz, suv yoki kanalizatsiyasiz qoladi. Hatto telefon aloqasini ham uzib qo‘yishi mumkin», – deya ta’kidladi yana bir fuqaro.
«Bu masalada 2023 yildan beri murojaat kelib tushadi. Shunga asosan hududdagi daraxtlar xatlovga olingan. Fuqarolar ham xabardor, tadbirkorga ham ogohlantirish berilgan – daraxtlarni noqonuniy kesmaslik, ko‘chirmaslik va shikast yetkazmaslik yuzasidan. 2023 yildan beri hali hech qanaqa ekologik qonunbuzilish holatlari yo‘q. Daraxtlar kesilmagan, shikastlantirilmagan, ko‘chirilmagan. Daraxtlarni kesish yuzasidan hali murojaat kelib tushmagan. Tushgan taqdirda ham aholining fikri o‘rganiladi. Daraxtlarni saqlab qolish choralari ko‘riladi», – deya izoh berdi Ekologiya qo‘mitasi mas’uli Mirkomil Abduvohidov.
Tahririyat ikkinchi tomon fikrini eshitish maqsadida tadbirkor Doniyor Yusupov bilan bog‘landi. U ekranda ko‘rinishni istamadi, u bilan telefon suhbati yozilgan audioyozuvlardan foydalanmaslikni so‘radi. Tadbirkor qurilish futbol maydonchasi uning uchastkasi chegaralariga faqat qisman tushishini, futbol maydonchasini buzishni rejalashtirmayotganini aytib, bu hududni qonuniy xarid qilgani va soliqlar to‘lab kelayotgani, voz kechish niyati yo‘qligini ta’kidladi.
Hududda faqat ekologik xavf emas, sport kelajagi uchun ham xavotir yuzaga kelgan. Chunki daraxtlarga qo‘shilib bolalar sport maydonchasining ham qo‘ldan boy berilishi futbolni rivojlantirish haqidagi qonunlarga ham zid. Prezident qarori bilan har bir mahallada futbol maydoni joriy qilish, davlatga qarashli stadionlar va futbol maydonlarining foydalanish maqsadini o‘zgartirish va sotish taqiqlangan.
Hozircha yakuniy qarorni sud hal qilishi kutilmoqda.
Tibbiy xizmatlar uzluksizligini ta’minlash maqsadida bayram va dam olish kunlari navbatchilik asosida ishlash tartibi joriy etiladi.
Foto: Sog‘liqni saqlash vazirligi
2026 yil 1 apreldan O‘zbekistondagi davlat tibbiyot muassasalari 5 kunlik ish haftasiga o‘tdi. Bu prezidentning 2025 yil 9 noyabrdagi «Tibbiyot va farmatsevtika xodimlarini qo‘llab-quvvatlash choralari to‘g‘risida»gi qarorida ko‘zda tutilgan.
SSV matbuot xizmati qayd etishicha, bunda shifo maskanlari faoliyatining uzluksizligini ta’minlash uchun bayram va dam olish kunlari navbatchilik asosida ishlash yo‘lga qo‘yilishi ko‘zda tutilgan.
Ushbu hujjat ijrosi doirasida Sog‘liqni saqlash vazirligining tegishli buyrug‘i bilan Davlat tibbiyot muassasalarida besh kunlik ish haftasini tashkil etishning vaqtinchalik tartibi tasdiqlandi.
Unga ko‘ra 2026 yil 1 apreldan:
tibbiyot xodimlari uchun haftalik ish vaqti 36 soatdan oshmaydi;
zararli va xavfli sharoitlarda ishlovchilar uchun qisqartirilgan ish vaqti qo‘llanadi;
yuqori ruhiy va aqliy zo‘riqishli ishlar uchun ham 36 soatdan oshmaydi;
tibbiyot xodimlari bo‘lmaganlar uchun ish vaqti 40 soatni tashkil etadi.
Poliklinika va oilaviy shifokorlik punktlarida ish vaqti:
dushanba–juma: 08:00–20:00;
shanba: 08:00–14:00 (navbatchilik).
Sog‘liqni saqlashning yangi modeli joriy etilgan hududlarda:
asosiy ish vaqti: 08:00–16:00;
qo‘shimcha navbatchilik: 16:00–20:00.
Navbatchilik vazirlikning 254-son buyrug‘i asosida amalga oshiriladi. Ish haqi saqlanadi, kamaytirilmaydi. Ichki hujjatlar va mehnat shartnomalari qayta rasmiylashtiriladi.
Statsionarlarda navbatchilik doimiy tashkil etiladi. Smena va navbatchilik adolatli taqsimlanadi.
Viloyat Maktabgacha va maktab ta’limi boshqarmasi xabariga ko‘ra, hodisa 2 aprel kuni Urgut tumanidagi 2-sonli umumta’lim maktabida yuz bergan.
Ta’kidlanishicha, janjal maktabning ma’naviy-ma’rifiy ishlar bo‘yicha direktor o‘rinbosari hamda 9-sinf o‘quvchisi o‘rtasida sodir bo‘lgan.
Hozirda holatni huquqni muhofaza qiluvchi organlar o‘rganmoqda.
Voqeaga nima sabab bo‘lganiga aniqlik kiritilmagan.
Boshqarma o‘quvchilarga nisbatan har qanday qo‘pol munosabatni keskin qoralashini bildirgan.
Shuningdek, holat yuzasidan boshqarma tomonidan ishchi guruh tuzilib o‘rganilishi va uning natijalari bo‘yicha qo‘shimcha ma’lumot taqdim etilishi va’da qilingan.
Farg‘ona viloyatida fuqarolarning nomiga mikroqarz rasmiylashtirib o‘zlashtirish holati fosh etildi.
Bosh prokuratura huzuridagi Departamentning Marg‘ilon shahri bo‘limi tomonidan fuqarolarning huquqlarini himoya qilish yuzasidan tergovga qadar tekshiruv o‘tkazilgan.
Unda hududiy tijorat banki Toshloq filiali xodimlari fuqaro R.I. va boshqalarning xabarisiz fuqarolik pasporti va boshqa hujjatlarini qo‘lga kiritib, ularning nomidan o‘zini o‘zi band qilgan jismoniy shaxs sifatida mikroqarz shartnomalari rasmiylashtirgan. Natijada jami 170 mln so‘mni axborot tizimidan foydalangan holda qo‘lga kiritganliklari aniqlangan
Mazkur holat yuzasidan Jinoyat kodeksining 168-moddasi (firibgarlik), va 228-moddasi (hujjatlar, shtamplar, muhrlar, blankalar tayyorlash, ularni qalbakilashtirish, sotish yoki ulardan foydalanish) bilan jinoyat ishi qo‘zg‘atilib, tergov harakatlari o‘tkazilmoqda.
Yangi Namangan tumani Yangi zamin mahallasida chiqindilar bir necha oydan beri olib ketilmayotgan edi. Chorasiz qolgan aholi vakillari ularni mashinaga yuklab, “Musaffo iqlim” MChJ qarshisiga tashlab ketdi. “Bu birinchisi emas, o‘tgan yili dekabrda ham ko‘chada oylab qolib ketgan chiqindilarni ofislari qarshisiga tashlab ketgan edik. Shu voqeadan keyin natija bo‘lgandi”, deydi Kun.uz bilan suhbatda mahalla oqsoqoli.
Yangi zamin mahallasida yashovchi Ilhom Mamasoliyevga ko‘ra, chiqindi oylar davomida olib ketilmagani ortidan atrofda chiqindi uyumlari hosil bo‘lgan.
“25 mart kuni safardan qaytdim. Kelsam, eshigimning tagi chiqindixonada bo‘lib ketibdi… Asabim buzildi. Bir necha oylardan beri mahallamizdan chiqindi olib ketilmagan edi.
Nima qilishni bilmay, 90 yoshga borib qolgan qo‘shnim Hakimjon otani chaqirdim. Uning “Moskvich” mashinasiga bir nechta qopdagi chiqindilarni yuklab, “Musaffo iqlim” MChJ idorasi qarshisiga borib to‘kdik. Keyin bu lavhani Instagram va Facebook’dagi shaxsiy profilimga joyladim.
Chiqindilarni ag‘darishdan avval idorasiga kirib, dardimizni aytdik ham. Lekin ular murojaatimizga e’tibor ham berishmadi. Ilojsizlikdan shu ishni qildik-da. Buning ortidan natija bo‘ldi, albatta. Mana bo‘lar ekan-ku.
Mahallamiz “Musaffo iqlim” MChJ bilan shartnoma qilgan. Xizmat ko‘rsatiladimi-yo‘qmi, farqi yo‘q, to‘lov qilmasak qarzdorlik yoziladi.
Chiqindilarni olib ketinglar deb, salkam 6-7 oydan beri murojaat qilamiz. Tarqagan lavhadan keyin: “Biz aholiga xizmat ko‘rsatganmiz, xizmat ko‘rsatilgan paytda shu ikki fuqaro xonadonda bo‘lmagan”, deya yolg‘on munosabat berishdi. Mayli, endi nima ham deymiz? Ayb bizda ekan-da. Aybni o‘zimizga ag‘darishdi”, – deydi Ilhom Mamasoliyev.
“Musaffo iqlim” MChJ binosi qarshisiga chiqindi ag‘dargan Ilhom Mamasoliyev qo‘shnisi Hakimjon ota Ahmedov bilan
“Kombi”mashinasiga chiqindi yuklagan Hakimjon ota Ahmedov 2025 yilning dekabr oyida ham chiqindilarni yig‘ib, idora eshigi yoniga tashlab ketganini aytadi.
“Chiqindi xizmati uchun shartnoma qilganmiz. Bir oyda to‘rt marta chiqindini olib ketishlari kerak. Lekin ular har xil bahonalar bilan bir oyda ikki marta kelamiz deyishdi. Unga ham rozi bo‘ldik.
2025 yilda ham chiqindi to‘planib ketib, hammayoq badbo‘y hidga to‘lgan edi. O‘shanda ham mana shu “Kombi”mashinamga yuklab, idora yoniga tashlab kelgan edik. Bu safargisida imkon bo‘lmadi, bormagan joyimiz qolmadi. Ichki ishlarga murojaat qilmadik xolos. Hokimiyatgacha chiqdik.
Aslida pulni avtomatik ravishda olishaveradi, lekin xizmat ko‘rsatishmaydi. Oxirgi marta yanvar oyida kelishgan. Shu bo‘yicha to‘xtagan. Fevral o‘tdi kelmadi, mart o‘tdi kelmadi. Hamma joyni chiqindi bosib ketdi. O‘sha kuni qo‘shnim Ilhomjon bilan tarmoqlarda tarqagan ishni qildik. Boshqa ilojimiz qolmagandi.
To‘kishdan avval idorasiga kirib, dardimizni aytsak, hech kim pisad qilmadi-da bizni. Chiqindi mashinasi kelmasa, mana “Moskvich”im xizmat qiladi. Chiqindini olib ketishmasa, yana olib borib to‘kib kelamiz”, – deydi Hakimjon ota Ahmedov.
Holatga izoh olish uchun “Musaffo iqlim” MChJning hududiy rahbari Abdulboqiy Maqsudov va maishiy chiqindilarni tashish xizmati nazoratchisi Qobil Saidov bilan telefon orqali muloqot qildik. Ular qishdagi metan muammosi va maxsus mashinalar ta’mirda bo‘lib qolgani kabi sabablar tufayli xizmat ko‘rsatishda uzilishlar bo‘lganini bildirdi.
Namangan viloyati hokimligi 1 mart kuni bergan xabarida, viloyat hokimi Shavkatjon Abdurazzoqov “Musaffo iqlim” MChJ faoliyati bilan tanishgani, tizimga yangi investor jalb etilgani aytilgan.
Foto: Namangan viloyati hokimligi axborot xizmati
Xabarda aytilishicha, “Musaffo iqlim” MChJ – Namangan shahri, Davlatobod va Yangi Namangan tumanlarida istiqomat qiluvchi 964 ming aholiga xizmat ko‘rsatadi. Xizmat hududida 17 812 nafar yuridik shaxs faoliyat yuritadi, shundan 4 516 tasi aynan ushbu tashkilot bilan chiqindilarni olib ketish bo‘yicha shartnoma tuzgan.
Tasvirga olish jarayonida Yangi Namangan tumanining Islomobod mahallasida yashovchi fuqarolar ham bir necha oydan beri chiqindi olib ketilmayotganidan shikoyat qilishdi. Ularning aytishicha, chiqindi xizmati uchun to‘lov oyma-oy qilinadi, lekin shunda ham xizmat ko‘rsatilmaydi.
“Chiqindi xizmati uchun to‘lovni vaqtida amalga oshiramiz, yana ko‘chada to‘planib uyum bo‘lib yotgan qoplarni olib ketish uchun ham alohida pul yig‘ib, mashina yollab ularni bir joylarga tashlab kelamiz”, deydi mahalla aholisi.
Toshkentda futbol maydonchasi va daraxtlarga qurilish xavf solmoqda
Davlat tibbiyot muassasalari 5 kunlik ish haftasi rejimiga o‘tkazildi
Samarqanddagi maktabda direktor o‘rinbosari va o‘quvchi o‘rtasida mushtlashuv yuz berdi
-
Dunyodan4 days agoOrmuz boʻgʻozi taqdirini hal qiluvchi yetti orol
-
Dunyodan5 days ago
Prezident Tramp Hormuz boʻgʻozini ochish haqidagi soʻrovni yana keyinga qoldirdi
-
Siyosat3 days agoOʻzbekiston va Afgʻoniston oʻrtasida iqtisodiy aloqalarni mustahkamlash boʻyicha qoʻshma ishbilarmonlar kengashi tuzildi
-
Dunyodan4 days ago
AQShda hukumatga qarshi ommaviy namoyishlar boshlandi
-
Sport4 days agoEronlik futbolchilar Minob qurbonlarini xotirladi
-
Jamiyat4 days ago
Shaxsga doir muhim ma’lumotlar O‘zbekiston hududida saqlanishi shartligi belgilandi
-
Jamiyat3 days agoMITʼdan 100 foiz grant yutgan sirdaryolik Asilbek Sunnatov
-
Turk dunyosi4 days agoGremio Turkiyadagi turnirga taklif qilindi ✈️