Iqtisodiyot

Jizzaxda AES qurilishi boshlandi

Published

9 months ago

October 11, 2025

Markaziy Osiyo – Rossiya sammiti doirasida, Forish tumanida kam quvvatli atom elektr stansiyasi reaktorining binosi uchun kotlovan qazish ishlariga start berildi. Birinchi betonni quyish 2026 yil mart oyiga reja qilingan. “Rosatom” rahbari Aleksey Lixachyovga ko‘ra, O‘zbekiston va Rossiya “uzoq o‘n yilliklar davom etadigan” yadroviy hamkorlikka qadam qo‘ymoqda.

Azim Ahmadxo‘jayev va Aleksey Lixachyov / Foto: “O‘zatom” matbuot xizmati

Jizzax viloyatining Forish tumanida kichik quvvatli atom elektr stansiyasi (AES) reaktori binosi uchun poydevor kotlovanini qazish ishlari boshlandi.

Shuningdek, Toshkent shahri Mirzo Ulug‘bek tumanida Yadro tibbiyot markazini tashkil etish ishlariga start berildi.

Bu ikki tadbirga bag‘ishlangan tantanali marosim 9 oktyabr kuni Tojikistonning Dushanbe shahrida, Markaziy Osiyo – Rossiya sammiti doirasida o‘tkazildi. Unda “O‘zatom” direktori Azim Ahmadxo‘jayev va “Rosatom” bosh direktori Aleksey Lixachyov ramziy tugmani bosib, ikkala loyihaga start berdi.

O‘zatom xabariga ko‘ra, AES reaktorini joylashtirish uchun 2026 yil mart oyida birinchi betonni quyish ko‘zda tutilgan.

“Ushbu yirik loyiha mamlakatimiz energetik mustaqilligini ta’minlash, ekologik toza energiya yetkazib berish imkonini beradi”, – dedi “O‘zatom” agentligi direktori Azim Ahmadxo‘jayev.

“Bu O‘zbekistonning energetik mustaqilligi uchun yangi davrni ochadi, barqaror energiya ta’minotini ta’minlaydi, iqtisodiy o‘sishni rag‘batlantiradi va minglab yangi ish o‘rinlarini yaratadi”, – dedi AES qurilishi direksiyasi direktori Abdijamil Kalmuratov.

Avval xabar berilganidek, subpudratchi sifatida Enter Engineering tanlangan. “Rosatom”ning ma’lum qilishicha, kotlovan qazishda qariyb 1,5 mln kub metr tuproq ishlari bajariladi, kotlovanning chuqurligi 13 metr bo‘ladi.

“Ishlar O‘zbekistondagi subpudratchi tashkilotlar tomonidan amalga oshirilmoqda. Rosatom xizmat muddati minimum 60 yil bo‘lgan stansiyani quradi va uni ekspluatatsiya qilishda barcha zaruriy ko‘makni ko‘rsatadi. Bizni uzoq o‘n yilliklar davom etadigan sermahsul va o‘zaro manfaatli hamkorlik kutmoqda”, – dedi “Rosatom” direktori Aleksey Lixachev.

Kichik AESda har biri 55 megavattlik ikkita RITM-200N reaktorlari, ayni shu maydonda joylashadigan katta AESda esa har biri 1 gigavattlik ikkita VVER-1000 reaktorlari joylashadi. Shu tariqa, loyihaning umumiy quvvati 2,1 gigavattni tashkil etadi.

Birinchi bosqichda kichik quvvatli reaktorlar ishga tushiriladi.

Loyiha Xalqaro atom energiyasi agentligi (XAEA) bilan hamkorlikda amalga oshirilmoqda. XAEA loyihaning normativ-huquqiy bazasini tayyorlash, milliy yadroviy infratuzilmani rivojlantirish va loyihalash hamda ekspluatatsiya jarayonida xavfsizlik talablarini ta’minlash bo‘yicha ekspert, texnik va metodologik yordam ko‘rsatadi.

Yadro tibbiyot markazi

Mirzo Ulug‘bek tumanida ochilgan Yadro tibbiyot markazi saraton kasalliklarini erta tashxislash va ularning rivojlanishini oldini olish imkonini beradi.

Birinchi bosqichda pozitron-emission tomografiya/kompyuter tomografiyasi (PET/KT) yordamida onkologik kasalliklarni erta tashxislash yo‘lga qo‘yiladi. Shuningdek, “Gamma-pichoq” va “Kiber-pichoq” qurilmalari yordamida shishlarni invaziv bo‘lmagan usulda davolash joriy qilinadi. Markazda radiofarmpreparatlar laboratoriyasi tashkil etiladi.

Markaz yadro tibbiyoti bo‘yicha kadrlar tayyorlashning milliy tizimini rivojlantirish uchun ilmiy baza bo‘ladi. Bu yerda radiologiya, tibbiy fizika va radioximiya bo‘yicha mutaxassislar uchun 100 dan ortiq yuqori texnologiyali ish o‘rinlari yaratiladi.

2025–2026-yillarda markaz birinchi bosqichda zamonaviy jihozlar bilan ta’minlanadi, keyingi bosqichlarda radionuklid va proton terapiyasini joriy etish rejalashtirilgan.

Source link

Iqtisodiyot

Qurilish materiallari korxonalariga 50 mln dollar ajratiladi

Published

16 minutes ago

June 26, 2026

xabarlar

Prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida o‘tgan videoselektor yig‘ilishida yirik va megaloyihalar uchun qurilish materiallari ta’minoti, mahalliy ishlab chiqaruvchilar raqobatbardoshligi hamda sohadagi moliyaviy muammolarga to‘xtalib o‘tildi. Qayd etilishicha, yirik investitsiya loyihalarini amalga oshirayotgan investorlar import qilinadigan materiallarni qo‘shilgan qiymat solig‘idan ozod qilishni so‘ramoqda.

Shu bilan birga, mahalliy ishlab chiqaruvchilar ham davlatdan teng sharoit yaratilishini talab qilmoqda. Ularning ta’kidlashicha, agar qo‘shilgan qiymat solig‘i bo‘yicha imtiyozlar mahalliy mahsulotlarga ham tatbiq etilsa, ular sifat va standartlar bo‘yicha import mahsulotlari bilan raqobat qilishga tayyor.

Yig‘ilishda mutasaddilarga yirik va megaloyihalarga import hamda mahalliy mahsulotlarni yetkazib berishda teng sharoit yaratish bo‘yicha qaror loyihasini ishlab chiqish topshirildi.

Yig‘ilishda sohadagi moliyaviy holatga ham alohida e’tibor qaratildi. Ma’lum qilinishicha, ayni paytda qurilish materiallari tarmog‘idagi 457 ta korxonaning kreditlar bo‘yicha muddati o‘tgan qarzdorligi 3,5 trillion so‘mga yetgan.

Bu holatning asosiy sabablaridan biri sifatida mahsulot tannarxining yuqoriligi va ayrim turdagi mahsulotlarning bozor talablariga to‘liq javob bermayotgani ko‘rsatildi. Natijada korxonalar ishlab chiqargan mahsulotlar uchun yetarli xaridor topishda qiynalmoqda.

Prezident har bir korxona kesimida tahlil o‘tkazish va ularning moliyaviy ahvolini yaxshilash bo‘yicha alohida dasturlar ishlab chiqish zarurligini ta’kidladi.

Mutasaddilarga 457 ta korxonaning har biriga borib, ularni moliyaviy sog‘lomlashtirish bo‘yicha qisqa muddatli dastur tayyorlash vazifasi yuklatildi. Ushbu maqsadlar uchun 50 million dollar miqdorida resurs ajratilishi belgilandi.

Source link

Iqtisodiyot

O‘zbekiston kivilarni asosan Erondan import qilmoqda

Published

3 hours ago

June 26, 2026

xabarlar

2026-yilning yanvar–aprel oylarida O‘zbekistonga 8 ta xorijiy davlatdan jami 7,3 ming tonna kivi import qilindi. Milliy statistika qo‘mitasiga ko‘ra, ushbu mahsulot importining umumiy qiymati 2,8 million AQSh dollarini tashkil etgan.

Qayd etilishicha, kivi importi hajmi o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 2,7 ming tonnaga ko‘paygan. Bu esa yillik hisobda qariyb 59 foizlik o‘sishni anglatadi.

O‘zbekistonga eng ko‘p kivi eksport qilgan davlat Eron bo‘lgan. To‘rt oy davomida mazkur mamlakatdan 6 ming tonna mahsulot olib kelingan.

Ikkinchi o‘rinni Xitoy egallab, u yerdan 1,2 ming tonna kivi import qilingan. Shu tariqa ikki davlat umumiy import hajmining deyarli barchasini ta’minlagan.

Qozog‘istondan 27,5 tonna, Tailanddan 13 tonna va Italiyadan 3,6 tonna kivi keltirilgan. Qolgan 5,5 tonna mahsulot boshqa davlatlar hissasiga to‘g‘ri keladi.

Source link

Iqtisodiyot

Bosh prokuratura tomonidan “Yashirin iqtisodiyot xaritasi” platformasi ishga tushirildi

Published

4 hours ago

June 26, 2026

xabarlar

Prezident Shavkat Mirziyoyev 26 iyun kuni yashirin iqtisodiyot ulushini qisqartirish va sohada prokuror nazorati samaradorligini oshirish chora-tadbirlari yuzasidan taqdimot bilan tanishdi. Unda Bosh prokuratura tomonidan ishga tushirilgan “Yashirin iqtisodiyot xaritasi” platformasi haqida axborot berildi.

Foto: Prezident matbuot xizmati

Yig‘ilishda qayd qilinishicha, yashirin iqtisodiyot ulushi hali ham yuqoriligicha qolmoqda. Statistik baholashlarga ko‘ra, joriy yilning birinchi choragida kuzatilmaydigan iqtisodiyot hajmi qishloq xo‘jaligida 81,1 trillion so‘mni, savdo va xizmat ko‘rsatish sohasida 24,5 trillion so‘mni, qurilishda 23,9 trillion so‘mni, sanoatda esa 6,7 trillion so‘mni tashkil qilmoqda. Mamlakatda 2030 yilgacha yashirin iqtisodiyot hajmini ikki barobar qisqartirish, rasmiy band aholi sonini 14 million nafarga, naqdsiz to‘lovlar ulushini 75 foizga yetkazish maqsad qilingan.

Taqdimotda Bosh prokuratura tomonidan yaratilgan va sinov tariqasida ishga tushirilgan “Yashirin iqtisodiyot xaritasi” platformasining imkoniyatlari haqida axborot berildi.

Ta’kidlanishicha, platforma iqtisodiyotning 22 ta asosiy tarmog‘i, 85 ta soha, 14 ta ma’muriy hudud va 208 ta tuman-shahar kesimida yashirin aylanmalar xavfini aniqlash va mas’ullar tomonidan ularning bartaraf etilishini nazorat qilish orqali budjet daromadlarini oshirish hamda sog‘lom raqobatni qo‘llab-quvvatlashga xizmat qiladi.

Platformani ishlab chiqishda soliq, bojxona, moliya, iqtisodiyot, statistika, ekonometrika va ehtimollar nazariyasi yo‘nalishlari bo‘yicha bir qator malakali mutaxassislar jalb qilinib, yuzdan ortiq xavf mezonlari ishlab chiqilgan hamda ularga hudud va tarmoqlarning o‘ziga xos xususiyatlari, soliq rejimi, tovar aylanmasi, budjet uchun ahamiyati va boshqa omillarni inobatga olgan holda individual koeffitsiyentlar belgilangan. Soha va hududlar kesimida yashirin iqtisodiyot xavfi va ehtimoliy budjet yo‘qotishlarini aniqlash maqsadida platformaga 16 ta mas’ul vazirlik va idoraning axborot tizimlari integratsiya qilingan va barcha ma’lumotlarni real vaqt rejimida qayta ishlash imkoniyati yaratilgan.

Platforma tahlillari asosida yashirin iqtisodiyot xavfi va ehtimoliy budjet yo‘qotishi miqdoridan kelib chiqib, soha va hududlar avtomatik tarzda “yashil”, “sariq” hamda “qizil” toifalarga ajratiladi. Mazkur platforma orqali litsenziyasiz faoliyat yuritish, haqiqiy aylanma, ish o‘rinlari va mehnatga haq to‘lash jamg‘armasini yashirish, rentabellik va foydani kamaytirish kabi xavflar avtomatik aniqlanadi.

Taqdimotda platformaning imkoniyatlaridan foydalangan holda sohada prokuror nazoratini raqamlashtirish orqali uni yangi bosqichga olib chiqish taklif etildi.

Mazkur jarayonda yashirin iqtisodiyotga qarshi kurashishga mas’ul vazirlik va idoralarning kuch va vositalari platforma tahlillari asosida manzilli yo‘naltiriladi, ularni nazorat qilishda esa inson omili yanada kamaytiriladi. Yashirin iqtisodiyot xavfi yuqori bo‘lgan soha va hududlar avtomatik tarzda aniqlanadi, sabablar tahlil qilinadi, mas’ul idoralarga manzilli topshiriqlar beriladi, ijro nazorat qilinadi va natijalar baholab boriladi.

Agar tuman yoki shahar darajasida muammo hal etilmasa, masala viloyat bosqichiga, zarur hollarda respublika darajasiga olib chiqiladi. Tizim orqali muammoning ildiz sabablari aniqlanib, uni bartaraf etish, qonunchilikni takomillashtirish va budjet daromadlarini oshirish bo‘yicha takliflar ishlab chiqiladi.

Davlat rahbari yashirin iqtisodiyotni qisqartirishda asosiy e’tibor raqamlashtirish, ma’lumotlar almashinuvini kuchaytirish, inson omilini kamaytirish va nazoratni manzilli tashkil etishga qaratilishi zarurligini yana bir bor ta’kidladi. Mas’ullarga 1 oktyabrga qadar 70 dan ortiq axborot tizimini platformaga integratsiya qilish, 1 yanvarga qadar barcha hududlar va sohalarni ushbu platforma bilan qamrab olib, to‘liq ishga tushirish topshirildi.

Shuningdek, barcha tadbirkorlik sub’yektlari uchun teng raqobat sharoitlarini yaratish va yashirin iqtisodiyotni qisqartirishda mutasaddilarning mas’uliyatini oshirishda prokuror nazoratini kuchaytirish vazifasi qo‘yildi.

Source link