Siyosat
Ho‘rmuz bo‘g‘ozi yopilishidan eng ko‘p manfaat va ziyon ko‘radigan ikki davlat ochiqlandi
AQSh va Isroil tomonidan Eronga qarshi ochilgan urush kuchayib borayotgan bir paytda jahondagi eng muhim transport bo‘g‘ini – Ho‘rmuz bo‘g‘ozi geosiyosiy kurash maydoniga aylandi.
Eron hozircha rasman Ho‘rmuz bo‘g‘ozini yopgani yo‘q, ammo urush sharoitida kemalar qatnovi to‘xtab qolgan.
Ekspertlar fikricha, Ho‘rmuz bo‘g‘ozining yopilishi, umuman, Eronga qarshi urush sabab neft va gaz ta’minotidagi uzilishlardan eng ko‘p Rossiya manfaatdor bo‘ladi. Iqtisodiy jihatdan eng ko‘p zararni esa Xitoy ko‘radi.
“Xitoyning neftga bo‘lgan ehtiyoji muhim yetkazib beruvchi sifatida Rossiyaga bog‘liq bo‘lib qoladi, chunki Eron ham, Venesuela ham bu talabni qondira olmayotir”, – deydi Atlantika kengashi huzuridagi Global energetika markazi katta ilmiy xodimi Andrey Kovatariu.
Yevropa davlatlari Ukraina bosqini sabab Rossiya gazidan bosqichma-bosqich voz kechmoqda. Biroq Eron urushi ortidan Yevropa Rossiyadan yana katta miqdorda gaz olishga majbur bo‘lishi mumkin.
“Ayni paytda Yevropa Ittifoqining ayrim mamlakatlari Rossiya gazidan voz kechish tartibini vaqtincha to‘xtatish yoki istisnolar joriy etishni taklif etmoqda. Negaki, Yevropa o‘z strategik zaxirasini to‘ldirish uchun tabiiy xomashyoga muhtoj”, – deydi Andrey Kovatariu.
Hozirda Moskva Pekinga neftni chegirma bilan sotmoqda. Qayd etilishicha, yuzaga kelgan vaziyatdan foydalanib, Rossiya chegirmalarni saqlab qolgan holda, Xitoyga neft orqali siyosiy ta’sir ko‘rsatishga urinishi mumkin.
Ho‘rmuz bo‘g‘ozi jahon energetika ta’minotida muhim o‘rin tutadi. Global miqyosda neftning 20 foizi, suyultirilgan gazning 30 foizi bo‘g‘oz orqali o‘tadi.
Ho‘rmuz bo‘g‘ozi orqali nafaqat “qora oltin” va “moviy yonilg‘i”, shuningdek, elektronika va maishiy iste’mol mollari ham eksport qilinadi. Bo‘g‘oz blokadasi dunyo bo‘ylab sanoatning izdan chiqishi, inflyasiyaning oshishiga ham sabab bo‘ladi.
Vaziyatning qaltisligini anglagan Xitoy Erondan Ho‘rmuz bo‘g‘ozi orqali amalga oshiriladigan energiya yetkazib berish zanjiriga daxl qilmaslikni talab qilmoqda.
“Pekin odatda Yaqin Sharq mojarolarida ehtiyotkor pozitsiya tutib, siyosiy muloqot zarurligini ta’kidlar edi. Biroq hozirgi vaziyatda asosiy urg‘u iqtisodiy xatarlarga qaratilmoqda. Dunyodagi eng yirik energiya importchisi bo‘lgan Xitoy uchun Fors ko‘rfazidagi har qanday uzilish uning milliy manfaatlariga bevosita zarba beradi. (Xitoy Xalq Respublikasi tashqi ishlar vazirligi rasmiy vakili) Lin Szyanning bayonoti Pekinning global ta’minot zanjirlari barqarorligini himoya qilish yo‘lidagi eng keskin va ochiq signallaridan biri bo‘ldi. Xitoyning bu chiqishi uning Eron bilan yaqin hamkorligiga qaramay, mintaqaviy urushdan manfaatdor emasligini ko‘rsatadi. Pekin uchun energiya xavfsizligi har qanday geosiyosiy ittifoqdan ustun turadi. Ho‘rmuz bo‘g‘ozining yopilishi Xitoy iqtisodiyoti uchun “energetik bo‘g‘ilish”ni anglatishi mumkin, shu sababli Pekin endi nafaqat kuzatuvchi, balki jarayonni to‘xtatishga urinayotgan faol ishtirokchi sifatida namoyon bo‘lmoqda”, – deb yozadi tahlilchi G‘ayratxo‘ja G‘afforxo‘ja o‘g‘li.
“Vashinton Eronga zarb berish orqali Xitoyning “Bir kamar, bir yo‘l” loyihasini ham tugatishga urinmoqda. Bu savdo yo‘li Xitoyni Eron va Turkiya orqali asosiy eksportchisi Yevropa bilan bog‘lashi kerak edi. Eronsiz bu loyiha shunchaki amalga oshmaydi. Hozir biz yangi – AQSh-Xitoy sovuq urushi davrida yashamoqdamiz”, – deydi tahlilchi Muhammadqodir Sobirov.
Biroq Eron urushi Xitoyga geosiyosiy jihatdan yangi imkoniyatlar taqdim etadi degan qarash ham mavjud.
Sir emas, Ikkinchi jahon urushida Yevropa va Osiyodagi davlatlar bir-birini holdan toydirgan paytda AQSh kuch yig‘ib, urushga ancha kech kirgan va pirovardida mutlaq g‘olib bo‘lgan, boz ustiga, yangi xalqaro tartibning asosiy me’moriga aylangan edi.
“Bugun Xitoyga qarab, menda o‘sha tarixiy manzara esga tushadi. Rossiya G‘arb bilan to‘qnashuvda, Yevropa xavfsizlik inqirozi ichida, Yaqin Sharq esa yana olov ichida. Katta kuchlar resurs, e’tibor va siyosiy irodasini mojarolarda sarflayotgan bir paytda, Pekin nisbatan chetda turib, sanoat, texnologiya va savdo qudratini yig‘ishda davom etmoqda.
Bu Xitoy mutlaqo chetda turibdi degani emas. Lekin strategik manzara shuni ko‘rsatmoqdaki, boshqalar urush xarajatini to‘layotgan paytda Xitoy vaqtning o‘ziga ishlashini kutyapti. Ba’zi davlatlar frontda yutqazadi, ba’zilari esa frontga shoshilmagani uchun yutadi.
XXI asrning eng muhim geosiyosiy savollaridan biri shu: Xitoy ham AQSh kabi tarixiy lahzani kutyaptimi? Ya’ni boshqalar zaiflashguncha shoshmaslik, so‘ng esa yangi tartibda eng kuchli pozitsiyadan o‘rin egallash strategiyasini tanlayaptimi? Agar shunday bo‘lsa, demak, Pekinning eng katta quroli hozircha raketa emas, vaqt va sabr”, – deb xulosa qiladi siyosatshunos Otabek Akromov.
Nuriddin Ismoilov Eron elchixonasiga borib, xotira daftarini imzoladi.
Qonunchilik palatasi Spikeri Nuriddin Ismoilov Toshkent shahridagi Eron elchixonasiga tashrif buyurib, marhum Oyatulloh Xomanaiyning vafoti munosabati bilan ochilgan xotira daftarini imzoladi. Bu haqda Eron elchixonasi xabar berdi.
U xotira daftarini imzolab, O‘zbekiston davlati va xalqi nomidan chuqur ta’ziya bildirdi.
Eslatib o‘tamiz, 1-mart kuni Xomanaiy raketa hujumi oqibatida halok bo‘lgani tasdiqlandi. Shavkat Mirziyoyev Eron prezidenti Mas’ud Pezeshkiyon nomiga ta’ziya yo‘lladi.
Siyosat
Eronning O’zbekistondagi elchisi Yaqin Sharqdagi inqiroz, qurbonlar va oliy rahbarning o’limi haqida fikr bildirdi
Eronning O‘zbekistondagi elchisi Toshkentda jurnalistlar bilan suhbatda Eron hech bir davlatdan harbiy yoki siyosiy yordam so‘ramayotganini va davom etayotgan mojaroda o‘z imkoniyatlariga tayanishini aytdi.
Muhammad Ali Eskandariy OAV vakillariga AQSh va Isroilning so‘nggi hujumlari asossiz ekanini aytib, muzokaralar hali ham davom etayotganini va AQSh vitse-prezidentining mintaqaga rejalashtirilgan tashrifi arafasida sodir bo‘lganini ta’kidladi.
“G’urur bilan aytishimiz mumkinki, biz hech qachon hech qanday davlatdan yordam so’ramaganmiz. Biz o’zimizni himoya qilish qobiliyatimizga ishonamiz. Bugun biz yolg’iz AQSh yoki Isroil bilan kurashayotganimiz yo’q. Biz hukmronlik g’oyasiga qarshi turibmiz”, – dedi elchi.
Eskandariyning aytishicha, Eron qiyinchiliklarga duch kelishga tayyor, ammo ularni engishga umid qiladi.
Elchi O‘zbekiston va Qozog‘iston prezidentlarining mintaqada harbiy mojarolar avj olganidan keyin raketa hujumlariga uchragan arab davlatlariga hamdardlik bildirgan bayonotlariga ham to‘xtalib o‘tdi.
Eronning O‘zbekistondagi elchixonasi ham Eron oliy rahbari Oyatulloh Xomanaiy vafoti munosabati bilan Prezident Shavkat Mirziyoyev hamdardlik maktubi yo‘llagani haqida xabar berdi.
Elchining soʻzlariga koʻra, Oʻzbekiston xalqi va Toshkent rasmiylari hozirgi inqiroz sharoitida Eron bilan birdamlik koʻrsatdi.
Tinch aholi qurbonlari haqidagi savolga Eskandariy Eron kuchli dushmanlar, jumladan AQSh, Isroil va Isroilni oʻnlab yillar davomida qoʻllab-quvvatlab kelayotgan Gʻarb ittifoqchilaridan iborat koalitsiyaga duch kelayotganini aytdi.
Uning ta’kidlashicha, Isroil uzoq vaqtdan beri fuqarolarni hujumga uchragan taqdirda himoya qilish uchun boshpana kabi fuqarolik mudofaasi infratuzilmasiga sarmoya kiritgan. Biroq, uning so‘zlariga ko‘ra, Eron moliyaviy va logistika cheklovlari tufayli mamlakat bo‘ylab havo hujumiga qarshi yetarlicha boshpana qura olmayapti.
Elchining ta’kidlashicha, hujumlar paytida ko’plab eronliklar uyda qolmagan, balki norozilik bildirish uchun ko’chalarga chiqqan.
Uning so‘zlariga ko‘ra, ma’lum bir hududga bomba tashlanganida mahalliy aholi vayronalar ostida qolgan jabrlanganlarga yordam berish uchun to‘planadi, bu esa o‘sha hududga qo‘shimcha hujumlarga olib kelishi mumkin.
Janob Eskandariy Ali Xomanaiyning o‘ldirilishiga ham izoh berib, bunday xatti-harakatlar xalqaro huquq me’yorlariga zid ekanligini va davlat rahbarlariga odatda daxlsizlik berilishini aytdi.
Elchining aytishicha, Xamanaiy oddiy hayot kechirgan va saroy yoki mustahkam mustahkamlangan qarorgohga ko‘chib o‘tish taklifini rad etgan.
“Mamlakatimiz oliy rahbari 37 yil davomida bir joyda ishlab, juda oddiy uyda yashadi. Murakkab binolar yoki hashamatli maydonlar bo‘lmagan. Bizning mafkuraviy tuzumimizda rahbarlar o‘zlari saroy qurmaydilar, oddiy odamlar oddiygina yashaydilar”.
Eskandariy Eronning siyosiy mafkurasi qurbonlik va shahidlikka urg‘u berishini va Xomanaiyning oilasi bilan birga vafot etganini qo‘shimcha qildi.
Siyosat
Prezident Mirziyoyev Aliyev bilan telefon orqali suhbatda Ozarbayjonga uchuvchisiz samolyot hujumini qoraladi
Prezident Shavkat Mirziyoyev 5-mart kuni Ozarbayjon prezidenti Ilhom Aliyev bilan telefon orqali muloqot qildi va yaqinda Ozarbayjon hududiga uchuvchisiz samolyotlar tomonidan uyushtirilgan hujumlarni keskin qoraladi. Oʻzbekiston rahbari, shuningdek, jarohatlanganlarning tezroq sogʻayib ketishini tiladi va Oʻzbekiston fuqarolarini Erondan xavfsiz evakuatsiya qilishga koʻmaklashgani uchun Ozarbayjonga minnatdorlik bildirdi.
Foto: Prezident matbuot xizmati
Uchrashuv avvalida Mirziyoyev Ozarbayjon hududida amalga oshirilgan uchuvchisiz samolyot hujumini keskin qoralab, jarohatlanganlarning tezroq tuzalib ketishiga umid bildirdi.
Liderlar soʻnggi kunlarda Yaqin Sharqdagi keskinlikning kuchayishi tinch aholining koʻp sonli qurbon boʻlishiga olib kelgani va jiddiy xavotir uygʻotayotganidan xavotir bildirdi.
Mirziyoyev Muborak Ramazon oyida sodir boʻlayotgan bunday hodisalar umuminsoniy qadriyatlar, xalqaro normalar, milliy suverenitet va hududiy yaxlitlik tamoyillariga zid ekanini taʼkidladi.
Telefon muloqoti chogʻida janob Mirziyoyev Oʻzbekiston fuqarolarini Erondan Ozarbayjon hududi orqali xavfsiz evakuatsiya qilish uchun koʻrilayotgan chora-tadbirlar va shart-sharoitlar uchun janob Aliyevga minnatdorlik bildirdi.
Aliyev, o‘z navbatida, Mirziyoyevga do‘stona suhbatlari va og‘ir damlarda O‘zbekistonni qo‘llab-quvvatlagani uchun minnatdorchilik bildirdi.
Naxchivan aeroporti yaqinida dron halokatga uchradi
5-mart kuni Ozarbayjonning Naxchivan shahridagi aeroport yaqinida Eronning uchuvchisiz uchog‘i qulab tushdi. Hodisa aeroport infratuzilmasiga zarar yetkazgan va ikki kishi jarohatlangan.
Naxchivondan Eron chegarasigacha bo‘lgan masofa kamida 30 kilometrni tashkil qiladi.
Hodisadan so‘ng prezident Aliyev Xavfsizlik kengashi yig‘ilishini o‘tkazdi va voqeani “jirkanch terror hujumi” deb baholadi.
Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar departamentining litsenziyalash boʻlimi yetakchi mutaxassisi universitet filiallariga litsenziya berishda yordam berish evaziga 100 ming dollar olganlikda gumonlanib hibsga olindi.
Foto: video ramka
Huquq-tartibot idoralari maʼlumotlariga koʻra, xodim Oʻzbekiston Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi tizimidagi taʼlim muassasalarini litsenziyalash boʻlimida ishlagan.
Tergovchilarning aytishicha, gumonlanuvchi Qarshi shahrida faoliyat yuritayotgan xususiy universitet vakilidan 100 ming dollar talab qilgan. Buning evaziga u vazirlikdan Surkandaryo viloyatida filial ochishga ruxsat beruvchi ijobiy qarorni tezda olishga va’da bergani aytiladi.
Davlat xavfsizlik xizmati Qashqadaryo viloyati hududiy boshqarmasi xodimlari tomonidan o‘tkazilgan maxsus operatsiya davomida gumonlanuvchi Toshkent shahrida qo‘lga olindi. So‘ralgan summani olgach, qo‘lga olindi va pul ashyoviy dalil sifatida olindi.
Davlat xavfsizlik agentligi tomonidan gumonlanuvchilarga nisbatan Jinoyat kodeksining 168-moddasi 4-qismi “a” bandi, xususan, katta miqdordagi firibgarlik bo‘yicha jinoiy ish qo‘zg‘atilgan.
Tergov harakatlari davom etar ekan, hibsga olish choralari ko’rilmoqda.
Rasmiylarning aytishicha, shunga o’xshash qonunbuzarliklarga duch kelgan fuqarolar bu haqda Milliy xavfsizlik agentligining 1520 qisqa ishonch telefoni orqali xabar berishlari mumkin. Rasmiylarning aytishicha, muxbirning maxfiyligi kafolatlangan.
Siyosat
O‘zbekiston yangi Toshkent xalqaro aeroportini qurish rejalari bilan olg‘a qadam tashlamoqda
O‘zbekiston poytaxtga xizmat ko‘rsatish uchun yangi xalqaro aeroport qurilishiga tayyorgarlikni davom ettirmoqda, loyihaning birinchi bosqichi doirasida yirik yo‘lovchi terminali va ikkita uzun uchish-qo‘nish yo‘lagini qurish rejalashtirilgan. Ushbu rivojlanish mamlakat aviatsiya salohiyatini sezilarli darajada kengaytirishi va transport infratuzilmasini modernizatsiya qilishi kutilmoqda.
Foto: Prezident matbuot xizmati
Prezident Shavkat Mirziyoyev 5-mart kuni transport infratuzilmasini modernizatsiya qilish loyihalari, jumladan, “Toshkent yangi xalqaro aeroporti”ni qurish rejalariga oid taqdimotni ko‘rib chiqdi.
Uchrashuvda manfaatdor tomonlar aeroport qurilishi loyihasining asosiy parametrlarini taqdim etdilar hamda bo‘lajak aeroport maydonchasida amalga oshirilayotgan loyiha va qidiruv ishlari va amalga oshirishning keyingi bosqichlari haqida ma’lumot berdilar.
Prezident mas’ul mutasaddilarga puxta texnik-iqtisodiy reja ishlab chiqish, qurilishni zamonaviy andozalar asosida tashkil etish, transport infratuzilmasining uzoq muddatli ishonchli ishlashini ta’minlash bo‘yicha topshiriqlar berdi.
Taqdimotga ko‘ra, loyihaning birinchi bosqichida 208,4 ming kvadrat metr maydonga ega yo‘lovchi terminali va har biri 4 kilometr uzunlikdagi ikkita uchish-qo‘nish yo‘lagi qurilishi ko‘zda tutilgan.
Yangi infratuzilma yiliga 20 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatish va soatiga 30 tagacha samolyotning uchish va qoʻnishini boshqarishga moʻljallangan. Rejalar, shuningdek, 169 tagacha samolyot uchun to’xtash joylarini o’z ichiga oladi.
Avvalroq, 15-oktabr kuni Prezident Shavkat Mirziyoyev Toshkent viloyatida yangi aeroport qurilishini boshlash uchun ramziy tamal toshini qo‘ygan edi.
Loyiha bir qancha kompaniya va tashkilotlardan iborat xalqaro konsorsium bilan davlat-xususiy sheriklik asosida amalga oshirilmoqda.
– Vizyon investitsiyalari – 45%
– Sojitz korporatsiyasi – 30%
– Incheon xalqaro aeroporti korporatsiyasi – 15%
– O‘zbekiston aeroportlari – 10%
Yangi aeroport ishga tushirilgach, yiliga 20 million yoʻlovchiga va 129 ming tonna yukga xizmat koʻrsatishi kutilmoqda. Ob’ekt soatiga 30 tagacha parvoz va qo’nishlarni qo’llab-quvvatlaydi va bir vaqtning o’zida 62 ta samolyotni qabul qiladi.
Aeroport majmuasi Toshkent shahrini Samarqand, Andijon va Bo‘stonliq tumanlari bilan bog‘lovchi asosiy pullik magistralga ulanadi.
Rejada tezyurar temir yo‘l vokzalini qurish va Toshkent va Yangi Toshkent obodonlashtirish hududi o‘rtasida qatnov yo‘lga qo‘yish ham ko‘zda tutilgan.
Yangi Toshkent xalqaro aeroporti 2029-yilda ochilishi rejalashtirilgan, deb yozadi Korea Herald.
Prezident Shavkat Mirziyoyev butun O‘zbekiston ayollarini bayram bilan tabrikladi
Eron Ozarbayjonga dron hujumini rad etadi
endilikda suvdan oqilona foydalanish kuchaytiriladi
-
Iqtisodiyot4 days agoYevropada gaz narxi so‘nggi uch yildagi eng yuqori darajaga yetdi
-
Iqtisodiyot4 days agoAQSh Eronga zarbalarni qo‘llab-quvvatlamagan Ispaniya bilan savdoni to‘xtatadi
-
Iqtisodiyot5 days ago
O‘zbekiston–Yaponiya: startaplar yo‘nalishida hamkorlik imkoniyati mavjud
-
Jamiyat14 hours ago
Гидрометеорология хизмати қор кўчиш хавфидан огоҳлантирди
-
Dunyodan2 days ago
Sochida bir kunda ikki marta zilzila sodir bo‘ldi
-
Iqtisodiyot2 days agoSodiqlik kartasini skanerlash va xarid uchun to‘lov qilish — endi payme’da barchasi bir urinishda!
-
Siyosat4 days agoO‘zbekiston mudofaa qobiliyatini mustahkamlash masalalari muhokama qilindi
-
Siyosat4 days agoPrezident Mirziyoyev pedofillarga umrbod qamoq jazosini joriy etish to‘g‘risidagi qonunni imzoladi