Dunyodan
Grenlandiyaliklar qo’rquv va g’azabni bildirmoqda, chunki Prezident Trump hududga o’girsa
Gabriella Pomeroy va Alicia Curry Londonda
Adrian Myurrey Kopengagenda
Mia Xemnits
Mia Chemnitz: “Grenlandiyaliklar amerikalik bo’lishni xohlamaydilar”
“Grenlandiyaliklar amerikalik bo’lishni xohlamaydilar”, dedi Mia Xemnits BBCga. “Biz sotilmaydi.”
Grenlandiya poytaxti Nuuk shahrida yashovchi 32 yoshli biznes egasi BBC bilan suhbatda Trump ma’muriyatining so’nggi izohlariga qanday munosabatda bo’lganlari haqida gapirgan ko’plab odamlarning fikrlarini takrorladi.
Oq uy Daniyaga asrlar davomida tegishli bo‘lgan hududni sotib olish taklifini “faol” muhokama qilayotganini aytdi. Avvalroq AQSh prezidenti Donald Tramp va uning rasmiylari kerak bo‘lsa, kuch ishlatishga tayyor ekanliklariga shama qilgan edi.
Bu dunyodagi eng katta orolda va boshqa joylarda Grenlandiyaliklar orasida keskinlik va tanqidlarni keltirib chiqardi.
Amerika Qo’shma Shtatlari misli ko’rilmagan harbiy operatsiyada giyohvand moddalar savdosi va narkotik terrorizmda ayblanib, Venesuela prezidenti Nikolas Maduroni Karakasdagi rasmiy qarorgohidan Nyu-Yorkka olib ketganidan keyin keskinlik kuchaygan.
Deyarli darhol Oq uyning yuqori martabali mulozimining rafiqasi Grenlandiyani navbatdagi deb aytdi.
“Bu mavhumlik kabi his qilishni to’xtatdi”, dedi 40 yoshli Tupanak Kopec, Kanadaga ko’chib o’tgan, Tramp oilasi va ish uchun qo’shib olish bilan tahdid qilgan boshqa joyga.
“Birinchi marta men Grenlandiyadagi opam bilan bog’lanib, agar aql bovar qilmaydigan narsa ro’yobga chiqsa, u bilan qolish uchun joyim borligini aytdim.”
Grenlandiya vakili Daniya parlamentining ikki a’zosidan biri Arja Xemnits Tramp ma’muriyatining izohlari “aniq tahdid” ekanligini va “dahshatga tushganini” aytdi.
“Mamlakatimizni anneksiya qilishni inkor etmaslik, balki NATOning boshqa ittifoqdoshini anneksiya qilish Amerika tomoni uchun mutlaqo hurmatsizlik boʻlardi”, – deydi u.
Uyg’onish Kopec
Tuparnak Kopecning aytishicha, Venesuelaga harbiy aralashuv “mavhum”ni haqiqatga aylantirgan.
Grenlandiya dunyodagi eng kam aholi yashaydigan mintaqadir. Arktika orolining katta qismi muz bilan qoplangan va aholining ko’p qismi Nuuk va uning atrofidagi janubi-g’arbiy qirg’oqlarda yashaydi.
Biroq orol Qo’shma Shtatlar uchun strategik ahamiyatga ega, shuning uchun ham Qo’shma Shtatlar ikkinchi jahon urushidan beri u erda harbiy mavjud.
Grenlandiyaning Shimoliy Amerika va Shimoliy qutb oralig‘ida joylashishi uni raketa hujumi sodir bo‘lgan taqdirda erta ogohlantirish tizimi uchun qulay qiladi.
Soʻnggi paytlarda Grenlandiyaning tabiiy boyliklariga, masalan, iqlim oʻzgarishi tufayli muz erishi natijasida olish osonlashayotgan noyob tuproq minerallariga qiziqish ortib bormoqda.
Grenlandiyadagi Samiziak gazetasi muharriri Masaana Egede, “56 ming odamingiz bor va bu tahdidlarga duch kelsangiz, bu qiziq emas – agar shunday demoqchi bo’lsangiz – AQSh kabi katta davlatdan.”
“Grenlandiyaliklar bundan asabiylashmoqda, chunki bu biz engil qabul qiladigan narsa emas.”
Mutaxassislarning fikricha, Grenlandiyani harbiy bosib olish Qo’shma Shtatlar uchun oson ish bo’lardi, ammo geosiyosiy oqibatlar NATO ittifoqining tugatilishiga olib keladi.
Grenlandiyaga egalik masalasi Oq uy tomonidan yangilangandan so’ng, oltita Yevropa ittifoqchisi Grenlandiya kelajagini uning xalqi hal qilishi kerakligi haqida bayonot berdi, Mia bundan minnatdor ekanini aytdi.
Ammo u “natijalar va harakatlarning isboti bo’lmasa” bu Qo’shma Shtatlar uchun ahamiyatsiz bo’lishidan xavotirda.
“Grenlandiyaliklar sifatida biz hayron bo’lmaymiz: bu ittifoqchilar uchun biz nimaga loyiqmiz? Ular bizni himoya qilish uchun qanchalik tayyor?”
“Hurmat qog’oz ittifoqidan ham ko’proq narsa. Qudratli davlat siz haqingizda emas, siz haqingizda gapirsa, bu hurmat tezda yo’qoladi”, – deydi Tuparnak.
Alekasiak Peary
Inuit ovchisi, 42 yoshli Alekasiak Pirining aytishicha, AQSh ishg’oli “bir bosqinchini boshqasi bilan almashtirmoqda”.
Tramp ma’muriyati Kopengagenning hudud sotilmaydi, degan qayta-qayta ta’kidlaganiga qaramay, o’z niyati Daniyadan Grenlandiyani sotib olish ekanini ta’kidladi, shu bilan birga harbiy aralashuv variantini qoldirdi.
Arjaning aytishicha, u kuch bilan qo’shib olish imkoniyati pastligini ko’radi, ammo buning o’rniga: “Biz ko’rib turganimizdek, vaqt o’tishi bilan ular Grenlandiyani egallab olishlariga ishonch hosil qilish uchun bizga bosim o’tkazishadi”.
Ijtimoiy so’rovlar doimiy ravishda Grenlandiyaliklar Daniyadan mustaqillikni qo’llab-quvvatlashini, ammo Qo’shma Shtatlarga egalik qilishga qarshi ekanligini ko’rsatadi. Hudud asosan avtonomdir, diplomatik va mudofaa nazorati Kopengagen tomonidan saqlanib qolgan.
Balki shuning uchun ham shimoliy chekka Qaanaak shahridan yashovchi 42 yoshli inuit ovchisi Alekasiak Piri AQShga egalik qilish istiqbolidan bexabar bo’lib tuyuldi.
“Bu bir xo’jayindan ikkinchisiga, bir bosqinchi ikkinchisiga o’tish edi”, deydi u. “Biz Daniya hukmronligi ostidagi mustamlakamiz. Daniya hukumati qo’l ostida bo’lib allaqachon ko’p narsani yo’qotyapmiz”.
Ammo “janob Trampga vaqtimiz yo‘q. Xalqimiz qiynalib qoldi”, deb tushuntirdi va unga o‘xshagan ovchilar dengiz muzida itlar bilan ov qilib, baliq ovlashini tushuntirdi. “Ammo dengiz muzlari erib bormoqda va ovchilar endi tirikchilik qila olmaydilar”.
Sermitsiaq muharriri Masaana uchun AQShdan kelgan ritorika noto’g’ri binarni qo’yadi.
“Biz haqiqatan ham Grenlandiya Qo’shma Shtatlar va Daniya o’rtasida qaror qabul qilishi kerak bo’lgan yo’nalishdagi suhbatdan qochishimiz kerak, chunki bu Grenlandiyaliklar xohlagan tanlov emas.”
Kristian Kjeldsen
Kristian Kjeldsen: “ Grenlandiya xalqi bundan juda xafa bo`ldi.”
Grenlandiyaning Qo’shma Shtatlar bilan allaqachon mustahkam bo’lgan munosabatlari yomonlashayotganini ko’rgan boshqalardan norozilik bor.
Grenlandiyaliklar bundan juda xafa bo’lishdi, – deydi Grenlandiya biznes uyushmasidan Kristian Kjeldsen.
“Grenlandiyaliklar mehmondo’st va saxovatli. Bu mamlakatning eng yaxshi tomoni shu. Lekin hozir, bu vaziyatdan ba’zi odamlar qo’rqishadi”.
Grenlandiya Qo’shma Shtatlar bilan biznes uchun ochiq, dedi Kristian va Grenlandiyadan Nyu-Yorkka yangi to’g’ridan-to’g’ri reyslar “ular bizni olib ketishlari shart emas” degan ishonchli belgi sifatida.
“Bizda yaxshi ishlaydigan demokratiya bor va hukumat kuchli mandatga ega”, deydi Mia. “Biz NATO ittifoqchisimiz va Qo‘shma Shtatlar Grenlandiyada 70 yildan ortiq harbiy bazalarga ega va hali ham yangi harbiy bazalarni yaratish va ulardan foydalanish huquqiga ega.
“Grenlandiya ilgari aytganidek, biz sotilmaydi, lekin biz biznes uchun ochiqmiz.”
Pokiston xavfsizlik kuchlarining ma’lum qilishicha, Afg‘oniston bilan chegaradosh hududlarda quruqlik va havo amaliyotlari chog‘ida kamida 29 jangari yo‘q qilingan. Tolibon havo hujumida kamida 38 nafar tinch aholi vakili halok bo‘lganini ma’lum qildi.
Pokiston Axborot vaziri Aturo Tarar 29-iyun kuni Afg‘onistonning Paktiya, Paktika va Kunar viloyatlaridagi uchta nishonga berilgan aviazarbalar natijasida 25 nafar jangari o‘ldirilgani, katta miqdordagi qurol-yarog‘ va o‘q-dorilar yo‘q qilinganini aytdi.
Shuningdek, Pokistonning Xayber-Paxtunxva viloyatining Bajaur tumanida o‘tkazilgan quruqlik amaliyotida “Jamoat-ul-Ahror” guruhiga mansub yana to‘rt nafar jangari yo‘q qilingani qayd etildi.
Afg‘oniston Tolibon hukumati rahbari Hamdulloh Fitratning aytishicha, Pokiston havo hujumlarida kamida 38 nafar tinch aholi halok bo‘lgan, 163 nafari, jumladan, ayollar va bolalar yaralangan.
Uning so‘zlariga ko‘ra, qurbonlarning aksariyati Paktiya viloyatidagi uylarga berilgan aviazarbalar tufayli sodir bo‘lgan. Mahalliy ma’muriyatning xabar berishicha, qutqaruv ishlari davom etayotgan paytda hudud ikkinchi havo hujumiga uchragan.
Pokiston rasmiylari bu amaliyotlar so‘nggi teraktlarga javoban amalga oshirilganini da‘vo qilmoqda. Xususan, 28-iyun kuni Karachi shahridagi chegara qo‘riqlash postiga uyushtirilgan hujumda uch askar halok bo‘ldi, to‘rt nafari yaralandi.
30-iyun kuni ertalab Tojikiston Favqulodda vaziyatlar qo‘mitasi qutqaruvchilari tog‘li Badaxshon muxtor viloyati raisi Alisher Mirzonavotning jasadini topdi. Bu haqda agentlikning OAV bo‘limi boshlig‘i Arif Nozimyan ma’lum qildi.
Uning aytishicha, jasad Xatlon viloyati Shamsiddin Shohin tumanidagi Kisht qishlog‘i yaqinidagi Panj daryosi yuzasidan topilgan.
Tibbiy ekspertiza natijasida marhumning shaxsi aniqlangan.
Hozirda qutqaruv guruhlari Alisher Mirzonavottning turmush o‘rtog‘i va voyaga yetmagan qizini qidirmoqda.
Qidiruv-qutqaruv ishlari 17 iyundan beri davom etmoqda. O‘sha kuni tog‘li Badaxshon muxtor viloyati rahbari Alisher Mirzonavot hamrohlari bilan Darvoz tumanida yo‘ldan chiqib ketib, Panj daryosiga qulagan.
Avvalroq qutqaruv guruhlari YTHda halok bo‘lgan haydovchi va tuman boshlig‘i maslahatchisining jasadlarini topgan edi.
Tojikiston Ichki ishlar vazirligi ish bo‘yicha tergov jarayoni mamlakat prezidenti Imomali Rahmonning shaxsan nazorati ostida olib borilayotganini ma’lum qildi.
Eron Tashqi ishlar vazirligi Eron delegatsiyasining shu hafta Qatar poytaxti Dohaga tashrif buyurishini, biroq AQSh bilan muzokaralar rejalashtirilmaganini ma’lum qildi.
Mutaxassislar delegatsiyasi AQSh bilan shu oy boshida imzolangan anglashuv memorandumini amalga oshirish masalalarini muhokama qilish uchun Dohaga tashrif buyuradi, dedi vazirlik vakili. Biroq bu tashrif AQSh bilan bevosita muzokaralar boshlanganini anglatmaydi.
Eron Tashqi ishlar vazirligi vakili: “Biz hali yakuniy kelishuvni muhokama qilish bosqichiga yetganimiz yo’q. Yaqin kelajakda AQSh tomoni bilan hech qanday muzokara bo’lmaydi”, dedi.
Avvalroq AQShning ko‘plab ommaviy axborot vositalari, jumladan Axios va CNN seshanba kuni Dohada ikki davlat o‘rtasidagi texnik muzokaralar davom etishi haqida xabar bergan edi. Keyinroq Eron Tashqi ishlar vazirligi direktori oʻrinbosari Kozim Gʻaribobodiy bu maʼlumotni rad etdi.
Shunga qaramay, AQSh prezidenti Donald Tramp Eron muzokaralar o‘tkazishni so‘ragani va muzokaralar Dohada o‘tkazilishini ma’lum qildi. Oq uy matbuot kotibi Karolin Levittning ma’lum qilishicha, AQSh maxsus vakili Stiv Uitkoff va katta maslahatchi Jared Kushner shu hafta yuqori darajadagi muzokaralar uchun Qatarga tashrif buyurishadi.
Qayd etilishicha, 17-iyun kuni imzolangan doiraviy kelishuv tomonlarga Eron yadro dasturi, sanksiyalarni yumshatish va Hormuz bo‘g‘ozining kelajakdagi maqomi bo‘yicha yakuniy kelishuvni ishlab chiqish uchun 60 kun muhlat bergan.
AQShda sog‘liqni saqlash sohasidagi eng yirik firibgarlikni uyushtirganlikda gumon qilingan amerikalik tadbirkor Ibrohim Xaldun Hilmi Turkiyada hibsga olindi. Bu haqda AQSh Federal qidiruv byurosi (FTB) ma’lum qildi.
Tergov ma’lumotlariga ko’ra, Hilmi Medicare davlat tibbiy sug’urtasi dasturidan 3,7 milliard dollarni firibgarlik yo’li bilan o’zlashtirmoqchi bo’lgan.
Uning nazorati ostidagi kompaniyalar, jumladan Sunshine Senior Solutions, rasmiy ravishda tibbiy asboblar yetkazib beruvchisi sifatida faoliyat yuritgan. Ammo prokurorlarning aytishicha, ushbu kompaniyalar orqali davlat dasturiga tizimli ravishda yolg‘on hisobotlar kiritilgan.
Tergovchilarning ta’kidlashicha, kompaniyalar tizza bo’g’imlari, qo’l tirgaklari, kateterlar, yaralarni parvarish qilish vositalari va boshqa tibbiy mahsulotlar uchun milliardlab dollar to’lashni talab qilgan. Biroq, ko’plab bemorlar buyurtma bermagan, olmagan yoki umuman bunday uskunaga ega emas edi.
Huquq-tartibot idoralari Hilmini 2025 yilning may oyida hibsga olishlari kerak edi, biroq u tergovdan qochish uchun mamlakatdan qochib ketdi.
Bir yildan ortiq qidiruvdan so‘ng Turkiya huquq-tartibot idoralari uning shaxsini aniqlab, hibsga oldi. Shundan so‘ng FQB maxsus operatsiya o‘tkazib, gumonlanuvchini AQShga ekstraditsiya qildi.
FQB direktori Kash Patel bu ishni AQSh tarixidagi eng yirik tibbiy sug‘urta firibgarliklaridan biri deb atadi.
Hilmi Medicare dasturini aldashda ayblanib, federal sudda sudlanmoqda. AQSh qonunlariga ko’ra, bunday jinoyatlar uchun katta miqdorda jarima va yillar qamoq jazosi qo’llanilishi mumkin.
Mazkur ish transmilliy jinoiy tarmoqlarni fosh qilishga qaratilgan “Oltinga hujum” operatsiyasi doirasida tergov qilinmoqda. Operatsiya davomida yuzlab odamlarga nisbatan jinoiy ish qo‘zg‘atildi.
Janubiy Koreyaning sobiq prezidenti ustidan sud jarayonining yangi bosqichi: prokurorlar o‘lim jazosini talab qilmoqda.
Yonhap News xabariga ko‘ra, Maxsus prokuratura 2024-yilda harbiy holat joriy qilinganidan keyin sodir bo‘lgan davlat to‘ntarishiga urinish munosabati bilan Janubiy Koreyaning sobiq prezidenti Yun Sek Yolga o‘lim jazosini berishni yana bir bor so‘ragan.
Seul apellyatsiya sudi tanaffusdan keyin qayta ochildi. Sud jarayoni avvalroq Yun Seok Yolning sudyani ishdan bo‘shatish haqidagi iltimosi tufayli to‘xtatilgan edi, biroq Oliy sud bu iltimosni rad etdi.
Ayblov tomoni birinchi instantsiya sudining hukmi juda yumshoq ekanligini ta’kidlab, avvalgi pozitsiyasini saqlab qoldi.
Fevral oyida sud sobiq prezidentni davlat toʻntarishiga urinishda boshchilik qilgani uchun umrbod qamoq jazosiga hukm qilgan edi.
Bundan tashqari, prokuratura quyi sudning sobiq harbiy qo’mondon Roh Sang-vonning yozuvlarini harbiy holatga tayyorgarlik ko’rish dalili sifatida rad etish to’g’risidagi qaroriga e’tiroz bildirdi.
Maxsus prokuratura “Birinchi sud hukmi juda yumshoq bo‘ldi”, dedi va Yun Seok Yulga o‘lim jazosi berilishini so‘radi.
Jahon banki O‘zbekiston boshlang‘ich ta’limini imtiyozli moliyalashtiradi
O‘zbekiston prezidenti davlat tashrifi bilan Gruziyada bo‘ladi
Pokiston Afg’onistonga hujum qildi: qurbonlar
-
Dunyodan3 days agoEron Hormuz boʻgʻozi orqali oʻtayotgan kemalarni ogohlantirdi
-
Dunyodan5 days agoQirgʻiziston va Oʻzbekiston chegarani delimitatsiya qilish doirasida hudud almashadilar
-
Jamiyat3 days agoToshkent davlat agrar universiteti sport kompleksida yong‘in sodir bo‘ldi
-
Iqtisodiyot4 days ago
Prezident raisligida videoselektor boshlandi
-
Iqtisodiyot3 days ago“Xohlagan ekinni ekish mumkin” – Yangi tartib fermerga nima beradi?
-
Jamiyat5 days agoChirchiqda kanalga tushib ketgan fuqaro qutqarib qolindi
-
Sport5 days agoJCh kundaligi. Kabo-Verdeda mo‘jiza, Urugvayda sharmandalik, Dembeleda het-trik, Eronda drama
-
Sport4 days agoo‘zbek futbolchisi «Chelsi» egalariga tavsiya qilindi