Dunyodan
Grenlandiyaliklar qo’rquv va g’azabni bildirmoqda, chunki Prezident Trump hududga o’girsa
Gabriella Pomeroy va Alicia Curry Londonda
Adrian Myurrey Kopengagenda
Mia Xemnits
Mia Chemnitz: “Grenlandiyaliklar amerikalik bo’lishni xohlamaydilar”
“Grenlandiyaliklar amerikalik bo’lishni xohlamaydilar”, dedi Mia Xemnits BBCga. “Biz sotilmaydi.”
Grenlandiya poytaxti Nuuk shahrida yashovchi 32 yoshli biznes egasi BBC bilan suhbatda Trump ma’muriyatining so’nggi izohlariga qanday munosabatda bo’lganlari haqida gapirgan ko’plab odamlarning fikrlarini takrorladi.
Oq uy Daniyaga asrlar davomida tegishli bo‘lgan hududni sotib olish taklifini “faol” muhokama qilayotganini aytdi. Avvalroq AQSh prezidenti Donald Tramp va uning rasmiylari kerak bo‘lsa, kuch ishlatishga tayyor ekanliklariga shama qilgan edi.
Bu dunyodagi eng katta orolda va boshqa joylarda Grenlandiyaliklar orasida keskinlik va tanqidlarni keltirib chiqardi.
Amerika Qo’shma Shtatlari misli ko’rilmagan harbiy operatsiyada giyohvand moddalar savdosi va narkotik terrorizmda ayblanib, Venesuela prezidenti Nikolas Maduroni Karakasdagi rasmiy qarorgohidan Nyu-Yorkka olib ketganidan keyin keskinlik kuchaygan.
Deyarli darhol Oq uyning yuqori martabali mulozimining rafiqasi Grenlandiyani navbatdagi deb aytdi.
“Bu mavhumlik kabi his qilishni to’xtatdi”, dedi 40 yoshli Tupanak Kopec, Kanadaga ko’chib o’tgan, Tramp oilasi va ish uchun qo’shib olish bilan tahdid qilgan boshqa joyga.
“Birinchi marta men Grenlandiyadagi opam bilan bog’lanib, agar aql bovar qilmaydigan narsa ro’yobga chiqsa, u bilan qolish uchun joyim borligini aytdim.”
Grenlandiya vakili Daniya parlamentining ikki a’zosidan biri Arja Xemnits Tramp ma’muriyatining izohlari “aniq tahdid” ekanligini va “dahshatga tushganini” aytdi.
“Mamlakatimizni anneksiya qilishni inkor etmaslik, balki NATOning boshqa ittifoqdoshini anneksiya qilish Amerika tomoni uchun mutlaqo hurmatsizlik boʻlardi”, – deydi u.
Uyg’onish Kopec
Tuparnak Kopecning aytishicha, Venesuelaga harbiy aralashuv “mavhum”ni haqiqatga aylantirgan.
Grenlandiya dunyodagi eng kam aholi yashaydigan mintaqadir. Arktika orolining katta qismi muz bilan qoplangan va aholining ko’p qismi Nuuk va uning atrofidagi janubi-g’arbiy qirg’oqlarda yashaydi.
Biroq orol Qo’shma Shtatlar uchun strategik ahamiyatga ega, shuning uchun ham Qo’shma Shtatlar ikkinchi jahon urushidan beri u erda harbiy mavjud.
Grenlandiyaning Shimoliy Amerika va Shimoliy qutb oralig‘ida joylashishi uni raketa hujumi sodir bo‘lgan taqdirda erta ogohlantirish tizimi uchun qulay qiladi.
Soʻnggi paytlarda Grenlandiyaning tabiiy boyliklariga, masalan, iqlim oʻzgarishi tufayli muz erishi natijasida olish osonlashayotgan noyob tuproq minerallariga qiziqish ortib bormoqda.
Grenlandiyadagi Samiziak gazetasi muharriri Masaana Egede, “56 ming odamingiz bor va bu tahdidlarga duch kelsangiz, bu qiziq emas – agar shunday demoqchi bo’lsangiz – AQSh kabi katta davlatdan.”
“Grenlandiyaliklar bundan asabiylashmoqda, chunki bu biz engil qabul qiladigan narsa emas.”
Mutaxassislarning fikricha, Grenlandiyani harbiy bosib olish Qo’shma Shtatlar uchun oson ish bo’lardi, ammo geosiyosiy oqibatlar NATO ittifoqining tugatilishiga olib keladi.
Grenlandiyaga egalik masalasi Oq uy tomonidan yangilangandan so’ng, oltita Yevropa ittifoqchisi Grenlandiya kelajagini uning xalqi hal qilishi kerakligi haqida bayonot berdi, Mia bundan minnatdor ekanini aytdi.
Ammo u “natijalar va harakatlarning isboti bo’lmasa” bu Qo’shma Shtatlar uchun ahamiyatsiz bo’lishidan xavotirda.
“Grenlandiyaliklar sifatida biz hayron bo’lmaymiz: bu ittifoqchilar uchun biz nimaga loyiqmiz? Ular bizni himoya qilish uchun qanchalik tayyor?”
“Hurmat qog’oz ittifoqidan ham ko’proq narsa. Qudratli davlat siz haqingizda emas, siz haqingizda gapirsa, bu hurmat tezda yo’qoladi”, – deydi Tuparnak.
Alekasiak Peary
Inuit ovchisi, 42 yoshli Alekasiak Pirining aytishicha, AQSh ishg’oli “bir bosqinchini boshqasi bilan almashtirmoqda”.
Tramp ma’muriyati Kopengagenning hudud sotilmaydi, degan qayta-qayta ta’kidlaganiga qaramay, o’z niyati Daniyadan Grenlandiyani sotib olish ekanini ta’kidladi, shu bilan birga harbiy aralashuv variantini qoldirdi.
Arjaning aytishicha, u kuch bilan qo’shib olish imkoniyati pastligini ko’radi, ammo buning o’rniga: “Biz ko’rib turganimizdek, vaqt o’tishi bilan ular Grenlandiyani egallab olishlariga ishonch hosil qilish uchun bizga bosim o’tkazishadi”.
Ijtimoiy so’rovlar doimiy ravishda Grenlandiyaliklar Daniyadan mustaqillikni qo’llab-quvvatlashini, ammo Qo’shma Shtatlarga egalik qilishga qarshi ekanligini ko’rsatadi. Hudud asosan avtonomdir, diplomatik va mudofaa nazorati Kopengagen tomonidan saqlanib qolgan.
Balki shuning uchun ham shimoliy chekka Qaanaak shahridan yashovchi 42 yoshli inuit ovchisi Alekasiak Piri AQShga egalik qilish istiqbolidan bexabar bo’lib tuyuldi.
“Bu bir xo’jayindan ikkinchisiga, bir bosqinchi ikkinchisiga o’tish edi”, deydi u. “Biz Daniya hukmronligi ostidagi mustamlakamiz. Daniya hukumati qo’l ostida bo’lib allaqachon ko’p narsani yo’qotyapmiz”.
Ammo “janob Trampga vaqtimiz yo‘q. Xalqimiz qiynalib qoldi”, deb tushuntirdi va unga o‘xshagan ovchilar dengiz muzida itlar bilan ov qilib, baliq ovlashini tushuntirdi. “Ammo dengiz muzlari erib bormoqda va ovchilar endi tirikchilik qila olmaydilar”.
Sermitsiaq muharriri Masaana uchun AQShdan kelgan ritorika noto’g’ri binarni qo’yadi.
“Biz haqiqatan ham Grenlandiya Qo’shma Shtatlar va Daniya o’rtasida qaror qabul qilishi kerak bo’lgan yo’nalishdagi suhbatdan qochishimiz kerak, chunki bu Grenlandiyaliklar xohlagan tanlov emas.”
Kristian Kjeldsen
Kristian Kjeldsen: “ Grenlandiya xalqi bundan juda xafa bo`ldi.”
Grenlandiyaning Qo’shma Shtatlar bilan allaqachon mustahkam bo’lgan munosabatlari yomonlashayotganini ko’rgan boshqalardan norozilik bor.
Grenlandiyaliklar bundan juda xafa bo’lishdi, – deydi Grenlandiya biznes uyushmasidan Kristian Kjeldsen.
“Grenlandiyaliklar mehmondo’st va saxovatli. Bu mamlakatning eng yaxshi tomoni shu. Lekin hozir, bu vaziyatdan ba’zi odamlar qo’rqishadi”.
Grenlandiya Qo’shma Shtatlar bilan biznes uchun ochiq, dedi Kristian va Grenlandiyadan Nyu-Yorkka yangi to’g’ridan-to’g’ri reyslar “ular bizni olib ketishlari shart emas” degan ishonchli belgi sifatida.
“Bizda yaxshi ishlaydigan demokratiya bor va hukumat kuchli mandatga ega”, deydi Mia. “Biz NATO ittifoqchisimiz va Qo‘shma Shtatlar Grenlandiyada 70 yildan ortiq harbiy bazalarga ega va hali ham yangi harbiy bazalarni yaratish va ulardan foydalanish huquqiga ega.
“Grenlandiya ilgari aytganidek, biz sotilmaydi, lekin biz biznes uchun ochiqmiz.”
Dunyodan
Rossiyada muhojirlar uchun patent olish va ularni uzaytirish uchun yangi shartlar belgilandi.
Rossiya prezidenti Vladimir Putin mehnat muhojirlari Rossiyada yashovchi o‘zlari va qaramog‘ida bo‘lgan shaxslarni hech bo‘lmaganda kunlik ish haqi bilan ta’minlashni talab qiluvchi qonunni imzoladi.
Qonunga ko‘ra, chet el fuqarosi patent olganida, u nafaqat o‘zi, balki voyaga yetmagan barcha farzandlari uchun ham belgilangan miqdorda shaxsiy daromad solig‘ini (NDFL) oldindan to‘lashi kerak.
Ushbu talab tadbirkorlik faoliyatidan qat’i nazar, jismoniy shaxslarga mahalliy yoki shaxsiy xizmatlar ko’rsatadigan chet el fuqarolariga ham tegishli.
Agar bu talablar bajarilmasa, immigrantning patenti yoki ishlash uchun ruxsatnomasi uzaytirilmaydi. Shundan so’ng, agar Rossiyada vaqtincha qolish uchun boshqa qonuniy asos bo’lmasa, ular 15 kun ichida voyaga etmagan bolalari bilan mamlakatni tark etishlari kerak.
Shuningdek, qonunga ko’ra, chet ellik voyaga etmagan bolaning Rossiyada vaqtincha bo’lish muddati uning ota-onasiga berilgan patentning amal qilish muddatidan (uzaytirish yoki qayta rasmiylashtirish) oshmasligi kerak. Biroq, bu muddat 18 yoshga to’lgunga qadar amal qiladi, buning uchun siz NDFL uchun ma’lum miqdorni oldindan to’lashingiz kerak.
Bola 18 yoshga to’lganda va Rossiyada qolish uchun boshqa qonuniy sabab bo’lmasa, u 30 kun ichida mamlakatni tark etishi yoki ushbu muddat ichida patent olish uchun ariza topshirishi va tegishli avans to’lovini amalga oshirishi kerak.
Yangi qonunga ko’ra, Rossiya Ichki ishlar vazirligiga chet elliklarning daromadlari va NDFLning belgilangan avans to’lovlari amalga oshirilganligini tekshirish vakolati berildi. Shuningdek, vaqtinchalik propiska yoki propiska olgan xorijliklarning davlat migratsiya axborot tizimi orqali soliq organlarida ro‘yxatdan o‘tganligini nazorat qilish mumkin bo‘ladi.
Kyushu yaqinida kuchli zilzila sodir bo’ldi. Bu haqda Osiyo OAVlari mamlakatning Yaponiya meteorologiya agentligiga asoslanib xabar berdi.
Zilzila magnitudasi: 7,1 Sana va vaqt: Bugun, 28-iyul, mahalliy vaqt bilan 16:27 atrofida Joylashuvi: Kumamoto prefekturasi yaqinida Zilzila o‘chog‘ining chuqurligi 10 km.
NHK telekanali zilziladan keyin sunami xavfi e’lon qilinganini ma’lum qildi.
Isroil atrof-muhitni muhofaza qilish vaziri Yidit Shirman Nil timsohini ko’payuvchi yovvoyi hayvon deb e’lon qildi. Bu chora Isroil qamoqxona maʼmuriyatiga falastinlik mahbuslar saqlanayotgan qamoqxonalarni qoʻriqlash uchun timsohlardan foydalanish imkonini beradi.
Euronews xabariga ko‘ra, vazirlik huquqshunoslari bu qarorga qarshi chiqishgan.
Mamlakat Tabiat va milliy bog‘lar vazirligi ham yovvoyi hayvonlarni faqat ilmiy va o‘quv maqsadlarida saqlash mumkinligi haqida bayonot berdi.
2025-yil dekabrida Isroil hukumatining radikal aʼzosi va Davlat xavfsizlik vaziri Itamar Ben Gvir falastinlik mahbuslar saqlanayotgan qamoqxonalarni qoʻriqlash uchun timsohlardan foydalanishni taklif qildi.
Tashabbus egalari timsohlardan AQSh va Janubiy Amerika mamlakatlaridagi qamoqxonalarni qo‘riqlashda foydalanilayotganini da’vo qilishdi. Biroq huquqshunoslarning aytishicha, amaliyot vaqti-vaqti bilan kuzatilgan bo‘lsa-da, muntazam ravishda amalga oshirilmagan.
Inson huquqlari tashkilotlari Isroilni xavfsizlik nuqtai nazaridan falastinliklarni aybsiz qamoqqa tashlaganlikda tanqid qilmoqda. Bu amaliyot, ayniqsa, 2023-yil 7-oktabrdan keyin kuchaydi.
BBC maʼlumotlariga koʻra, Gʻarbiy Sohildagi deyarli har bir oila vakillari Isroil qamoqxonalarida vaqt oʻtkazgan. Harbiy asirlar Isroilning ichki qismida saqlanayotganligi sababli, ularning qarindoshlari ularning qayerda ekanligi haqidagi xabarlarga ega emaslar.
Birlashgan Millatlar Tashkiloti hisobotiga ko’ra, 1967 yildan beri Isroil 800 mingdan ortiq falastinlikni sababsiz yoki mayda ayblar bilan hibsga olgan.
“Isroil harbiy bosqinchi rejimi bosib olingan Falastin hududlarini ochiq qamoqxonalarga aylantirdi”, – dedi BMT maxsus ma’ruzachisi Francheska Albanese.
Hibsga olingan falastinliklarning ko‘pchiligining bolalar bo‘lishi xavotirga sabab bo‘lmoqda.
Xalqaro Amnistiya inson huquqlari tashkiloti Isroil qamoqxonalarida falastinlik mahbuslarga nisbatan qiynoqlar, jismoniy va jinsiy zo‘ravonliklardan xavotir bildirdi.
Tashkilotning Yaqin Sharq va Shimoliy Afrika boʻyicha direktor oʻrinbosari Sara Xasash Negev choʻlidagi Sde Teyman qamoqxonasida falastinlik mahbuslarga nisbatan gʻayriinsoniy muomala va qiynoqlarga oid dalillar borligini aytdi.
Mart oyida Isroil parlamenti (Knesset) terrorchilik hujumlarida ayblangan falastinliklar uchun o‘lim jazosini standart jazo sifatida belgilovchi qonunni qabul qildi.
Birlashgan Millatlar Tashkilotining Falastinlik qochqinlar agentligi rahbari va Yevropa davlatlari, jumladan, Buyuk Britaniya, Fransiya, Germaniya va Italiya vakillari qonunni demokratik tamoyillarga zid deb qoraladi.
Yaponiya ayollarning uzoq umr ko‘rishi bo‘yicha yana dunyoda birinchi o‘rinni egalladi
Yaponiya ayollarning umr ko‘rish davomiyligi bo‘yicha dunyoda yetakchi bo‘lib qolmoqda. Yaponiya Sogʻliqni saqlash vazirligi maʼlumotlariga koʻra, yapon ayollarining oʻrtacha umr koʻrishi 2025-yilda 87,33 yoshni tashkil qiladi.
Shunisi e’tiborga loyiqki, Yaponiya 41 yil davomida ayollarning o’rtacha umr ko’rish davomiyligi bo’yicha dunyoda yetakchilik qilmoqda.
Yaponiyalik erkaklarning o‘rtacha umri 81,35 yoshni tashkil qilgan. Bu borada Shvetsiya, Norvegiya, Italiya va boshqa bir qancha davlatlarni ortda qoldirib, dunyoda ettinchi o‘rinda turadi.
Bir necha yil oldin, COVID-19 pandemiyasi Yaponiyada o’rtacha umr ko’rishning biroz qisqarishiga olib keldi. Biroq, 2023 yildan boshlab bu ko’rsatkich yana o’sish nuqtasiga yetdi va pandemiyadan oldingi darajadan ham yuqori.
Suriya hukumati Isroil bilan ziddiyatni istamaydi va Isroil bilan xavfsizlik kelishuviga erishmoqchi, dedi Suriya prezidenti Ahmad al-Sharah Al-Jazira telekanaliga.
“Biz Isroil bilan to’qnashuvni istamaymiz va bundan manfaatdor ham emasmiz. Isroil bilan muvaffaqiyatli xavfsizlik kelishuvi Suriya bosib olingan Golan tepaliklariga bo’lgan huquqidan voz kechmasdan turib, dunyo tinchligiga yo’l ochadi”, – dedi al-Sharah.
Prezident Suriya va Isroildan tashqari barcha davlatlar kelishuv imzolashni taklif qilib, Damashq Livan ishlariga harbiy aralashuvni istamasligini aytdi. “Biz mintaqada urush zonasining kuchayishidan xavotirdamiz. “Biz Livanga harbiy aralashish niyatimiz yo’q”, dedi u.
Janob Al-Sharah Damashq Livan hukumatining kuch ishlatish va harbiy harakatlar bo‘yicha o‘z ixtiyori bilan foydalanish huquqini qo‘llab-quvvatlashini ta’kidladi. Prezident “Livandagi har qanday tartibsizlik Suriyaga bevosita ta’sir qiladi”, deya qo‘shimcha qildi.
Aprel oyi o‘rtalarida al-Shara Turkiyaning Antaliya shahrida bo‘lib o‘tgan diplomatik forumda Damashq Isroil bilan Suriya janubidan Isroil qo‘shinlarini olib chiqishni o‘z ichiga olgan xavfsizlik bo‘yicha kelishuvga erishish niyatida ekanini aytdi. Uning aytishicha, bunday kelishuv Suriya hukumatiga Isroil bilan bosib olingan Golan tepaliklari yuzasidan muzokaralarni boshlash imkonini beradi.
O‘zbekiston mahsulotlari AQShning eng yirik savdo tarmog‘i orqali Amerika bozoriga chiqishi mumkin
Prezident 7 milliy dastur haqida e’lon qildi
Prezidentning bojxona xizmatiga oid farmoni qabul qilindi
-
Siyosat3 days ago
Шавкат Мирзиёев Бишкекда кутиб олинди
-
Jamiyat4 days ago
Qonunchilikdagi noaniqliklar tadbirkor foydasiga talqin qilinadi
-
Mahalliy2 days ago
«Enamdan qolgan dalalar» (Esse)
-
Jamiyat3 days ago
BYD CHAZOR UzPride – O‘zbekiston mustaqilligining 35 yilligiga bag‘ishlangan maxsus taklif
-
Jamiyat3 days ago
Bu yilgi Mustaqillik bayrami ijtimoiy tarmoqlarda chin ma’noda portladi!
-
Siyosat5 days ago
Saida Mirziyoyeva Pekinda Va I bilan muloqot o‘tkazdi
-
Siyosat4 days ago
Pokiston bosh vaziri bilan uchrashuv o‘tkazildi
-
Sport4 days ago
«Beradigan boshqa narsam qolmadi» — Messi Argentina terma jamoasidagi faoliyatini yakunladi