Sport
Futbolda iqlimiy va geografik omillarni ham inobatga olish kerak
Futbol – millionlarni birlashtiradigan o‘yin. Ayniqsa, katta turnirlar, jumladan Jahon chempionati yoshu qarini, erkag-u ayolni, har turli soha vakillarini qiziqtiradigan turnirdir. O‘zbekiston milliy jamoasining Mundialda ilk bor ishtirok etishi xalqimiz orasida ushbu turnirga qiziqishni chandon oshirdi. Shu bilan birga, ayrim soha mutaxassislari futbolchilarimizga g‘alaba tilash bilan birga, o‘z sohalari doirasida foydali fikrlar va maslahatlar bilan ham bo‘lishib turishibdi. Ulardan biri, saytimizning doimiy rezidenti, meteorolog, iqlimshunos Erkin Abdulahatov.
O‘zim futbolga qiziqaman. 1998-2000 yillardan boshlab muntazam katta turnirlarni tomosha qilaman. O‘yinlarni kasbim taqozosi bilan tashqi ob-havo muhiti prizmasi orqali ham kuzatib, o‘yinchilarning holatiga tashqi ta’sirni modellashtirib yuraman. Buni butun dunyo tan olgan – tashqi muhit futbolchilar fiziologiyasiga va o‘yiniga 20-30 foiz darajada ta’sir ko‘rsatadi. Sovuq havo, issiqlik stressi – termoregulyatsiya futbolchilarning harakatlariga, jumladan, to‘p uzatish, pressing qilish, sprint kabilarga, shubhasiz, ta’sir qiladi. Bu ilmiy jihatdan isbotlangan va yangilik emas.
Dengiz sathidan olinadigan balandlik ham shular jumlasidan. Ko‘pchilik toqqa chiqqanida kislorod yetishmasligini his qiladi. Deylik, o‘zimizdagi Amirsoy yoki Arashanga chiqqaningizda tekislikdagi harakatlaringiz va yerdagi harakatlarda farq seziladi. Masalan, tekislikda siz 100 metrni bosib o‘tishda 11-12 soniya sarflasangiz, yuqorida bu 15-16 soniyani tashkil qilishi mumkin. Chunki yuqorida havoning bosimi pasayadi, kislorod siyraklashadi. Milliy jamoamiz o‘ynagan Meksikaning Mexiko shahri dengiz sathidan 2240 metr balandlikda joylashgan. Shuningdek, Toluka shahri ham bor va u 2660 metr yuqorida. Bu Jahon chempionatlari tarixidagi eng yuqori nuqtadagi stadionlar. Biz o‘ynagan “Atsteka” stadionida 1970 va 1986 yillardagi Jahon chempionatlari o‘yinlari ham o‘tkazilgan. O‘sha paytlarda ham turli OAVlarda bu stadionlarda o‘ynash qiyinligi haqida o‘sha yerda to‘p tepgan jamoalar vakillarining gap-so‘zlari yoritilgan.
Ta’kidlashim kerak, men bu omillar haqida o‘yindan so‘ng chiqib aytmayapman. Men o‘yindan oldin bu haqda ijtimoiy tarmoqlarda yozdim. Bunday balandlikdagi o‘yinlarga futbolchilarning tayyorlanishi uchun ikki variant bor: birinchisi, o‘yindan 48 soat avval borish kerak. Bunday holatda ob-havo va bosimga organizm moslashadi, xolos. Bunda ular to‘pga fizik ta’sir omillarini o‘rganishga ulgurmaydi. To‘pni tepayotganda oddiy tekislikda qanday zarb berish kerag-u, balandda qanday kuch bilan zarba berish kerakligini ham o‘rganish lozim. Buni atroflicha o‘rganish uchun esa o‘sha muhitga 10-15 kun avval borish kerak. Ko‘rgan bo‘lsangiz, futbolchilarimiz standart vaziyatlarda to‘pni uzatayotganda paslar juda noaniq ketdi. To‘p doim mo‘ljallangan masofadan o‘tib ketaverdi, ya’ni futbolchining jamoadoshiga uzatilgan to‘p aniq bormay, 3-4 metr va undan uzoqroq masofaga uchib ketaverdi.
***
Portugaliyaga qarshi o‘yinimiz qulay ob-havo sharoitida o‘tadi. Hyustonda usti yopiladigan stadion. Unda konditsionerlar ishlaydi va 22-24 darajalai komfort muhit bo‘ladi.
Erkin Abdulahatovning fikrlarini havola orqali o‘tib, to‘liq tomosha qilishingiz mumkin. Biz esa bugungi o‘yinda Vatanimiz jamoasini qo‘llab-quvvatlab, unga omad tilaymiz.
Xalqaro shaxmat federatsiyasi (FIDE) Prezident kengashi rossiyalik shaxmatchilarni Butunjahon shaxmat Olimpiadasida ishtirok etishiga ruxsat bermadi. Bu haqda Rossiya shaxmat federatsiyasi ijrochi direktori Aleksandr Tkachyov TASS agentligiga ma’lum qildi.
«Jahon shaxmat Olimpiadasida terma jamoalarimiz qatnashmaydi. Kengash ushbu qarorni FIDE prezidenti vazifasini bajaruvchi janob Vishvanatan Anandning tashabbusi bilan qabul qildi», — dedi Tkachyov.
Butunjahon shaxmat Olimpiadasi 16–27 sentyabr kunlari Samarqand shahrida bo‘lib o‘tadi.
2025 yilning dekabrida Xalqaro shaxmat federatsiyasi Bosh assambleyasi rossiyalik sportchilarga nisbatan cheklovlarni to‘liq va qisman bekor qilish uchun ovoz bergan edi. Rossiyalik shaxmatchilarning qaytishiga 61 delegat ovoz bergan, 51 delegat qarshi chiqqan.
Biroq 2026 yil yanvarda Buyuk Britaniya, Germaniya, Norvegiya, Estoniya va Ukraina shaxmat federatsiyalari FIDEning rossiyalik shaxmatchilarga nisbatan sanksiyalarni to‘liq bekor qilish haqidagi qaroriga e’tiroz bildirish niyatida ekani xabar qilindi. Shundan so‘ng, 2026 yil iyun oyida sanksiyalar qayta joriy etildi.
Avvalroq mazkur Olimpiadani Magnus Karlsen va yana bir qator shaxmat yulduzlari ham o‘tkazib yuborishi ma’lum bo‘lgandi.
Krishtianu Ronaldu joriy mavsum nihoyasida professional futboldagi faoliyatiga yakun yasashi mumkin. Bu haqda u Vogue jurnaliga intervyusida ma’lum qildi.
«Ehtimol, bu futboldagi so‘nggi yilim bo‘lishi mumkin, o‘zimdan ulkan meros qoldirishni istayman», — dedi Ronaldu.
Besh karra «Oltin to‘p» egasi ta’kidlashicha, bo‘sh vaqtini hordiq va sayohatlarga ajratmoqchi.
Krishtianu Ronaldu professional futbolga kirib kelganiga 25 yil bo‘ldi. Birinchi katta o‘yinini 2002-yil 14-avgustda Lissabonning «Sporting» klubi safida Milanning «Inter»iga qarshi o‘tkazgan.
Londonning «Arsenal» klubi o‘z tarixida 18-marta Angliya superkubogini qo‘lga kiritdi. Jamoa Kardiffda «Manchester Siti»ni 3:0 hisobida mag‘lub etdi.
O‘yinning 23-soniyasida Rikkardo Kalafiori hisobni ochdi. One Football nashrining ma’lumotlariga ko‘ra, bu 1968 yildan beri superkubok o‘yinining birinchi daqiqasida urilgan birinchi va kubok tarixidagi eng tezkor gol bo‘ldi.
London jamoasi safida yana Kay Xaverts (28) va Martin Edegor (48) gol urishdi.
O‘tgan mavsumda «Arsenal» Premer ligada g‘olib bo‘lgan bo‘lsa, manchesterliklar Angliya kubogini qo‘lga kiritdi.
«Shaharliklar» safida Abduqodir Husanov to‘liq harakat qildi.
Portugaliyalik hujumchi Krishtianu Ronaldu otasi vafot etgan argentinalik futbolchi Lionel Messini qo‘llab-quvvatladi. U Messining Instagram sahifasidagi posti ostida izoh qoldirdi.
«Bu qiyin damlarda siz va yaqinlaringizni mahkam quchgan holda chuqur hamdardlik bildiraman, Leo. Bardoshli bo‘ling», deb yozgan Ronaldu.
Avval Messi «Inter Mayami»dagi o‘yinchilik faoliyatini to‘xtatgani e’lon qilingan edi. U oilasi va do‘stlarini qo‘llab-quvvatlash uchun Argentinada qoldi.
Xorxe Messi 8-avgust kuni 68 yoshida vafot etdi. U uzoq davom etgan og‘ir kasallikdan so‘ng olamdan o‘tdi. Ko‘p yillar davomida argentinalik futbolchining otasi o‘z o‘g‘lining faoliyatida muhim o‘rin tutardi.
Amazon asoschisi Jeff Bezos professional sportga sarmoya kiritish niyatida. The Guardian nashrining xabar berishicha, tadbirkor boshqa investorlar bilan birgalikda Angliyaning «Liverpul» futbol klubining kamida 30 foiz ulushini sotib olishni ko‘rib chiqmoqda. Kelishuv 1,35 milliard funt sterling yoki taxminan 1,8 milliard dollarga teng bo‘lishi mumkin.
«Liverpul» taxminan 6 milliard dollarga baholanadi va dunyodagi eng taniqli sport brendlaridan biri bo‘lib qolmoqda. Bezosning qiziqishi kengroq tendensiyaga mos keladi: badavlat amerikalik investorlar Angliya futbol klublarida faol ravishda ulushlarni sotib olmoqdalar. Amerikalik aksiyadorlar allaqachon «Chelsi», «Kristal Pelas», «Everton» va «Bornmut» kabi 20 ta Premer-liga jamoalaridan 13 tasiga egalik qilishadi.
Agar kelishuv amalga oshsa, Bezos ingliz futboliga faol ravishda sarmoya kiriyotgan amerikalik milliarderlar safiga qo‘shiladi.
Investorlar uchun ingliz futbolining jozibadorligi qisman sportning Qo‘shma Shtatlarda tobora ommalashib borayotgani bilan bog‘liq. Shu bilan birga, yetakchi Amerika sport franshizalari ko‘pincha yangi investorlar uchun juda qimmat yoki cheklangan, ingliz klubidagi ulush esa global auditoriyaga va eng tijorat jihatidan jozibador sport bozorlaridan biriga kirish imkonini beradi.
Oziq-ovqat ishlab chiqarishda qaysi hududlar yetakchi?
Prezident ishtirokida umumiy qiymati 50 trln so‘mlik loyihalar ishga tushirildi
«Milliy manfaatlarni himoya qilish dunyodan yopilish degani emas» — Sherzod Asadov
-
Siyosat4 days ago
Shavkat Mirziyoyev «Haydar Aliyev» ordeni bilan taqdirlandi
-
Siyosat3 days ago
Илҳом Алиев Тошкентда тантанали кутиб олинди
-
Iqtisodiyot4 days ago
O‘zbekistonda kiyim ishlab chiqarish bo‘yicha qaysi hududlar yetakchi?
-
Siyosat4 days ago
O‘zbekiston va Ozarbayjon o‘rtasida Abadiy do‘stlik shartnomasi imzolandi
-
Siyosat4 days ago
To‘qayev prezidentlikka qayta nomzod qo‘yishi haqidagi savolga javob berdi
-
Siyosat3 days ago
Ўзбекистон ва Озарбайжон раҳбарлари Бухоронинг машҳур обидаларини зиёрат қилдилар (фото)
-
Siyosat2 days ago
«Milliy manfaatlarni himoya qilish dunyodan yopilish degani emas» — Sherzod Asadov
-
Siyosat3 days ago
Shavkat Mirziyoyev AQSh kongressmenlari delegatsiyasini qabul qildi