Sport
Futbolda iqlimiy va geografik omillarni ham inobatga olish kerak
Futbol – millionlarni birlashtiradigan o‘yin. Ayniqsa, katta turnirlar, jumladan Jahon chempionati yoshu qarini, erkag-u ayolni, har turli soha vakillarini qiziqtiradigan turnirdir. O‘zbekiston milliy jamoasining Mundialda ilk bor ishtirok etishi xalqimiz orasida ushbu turnirga qiziqishni chandon oshirdi. Shu bilan birga, ayrim soha mutaxassislari futbolchilarimizga g‘alaba tilash bilan birga, o‘z sohalari doirasida foydali fikrlar va maslahatlar bilan ham bo‘lishib turishibdi. Ulardan biri, saytimizning doimiy rezidenti, meteorolog, iqlimshunos Erkin Abdulahatov.
O‘zim futbolga qiziqaman. 1998-2000 yillardan boshlab muntazam katta turnirlarni tomosha qilaman. O‘yinlarni kasbim taqozosi bilan tashqi ob-havo muhiti prizmasi orqali ham kuzatib, o‘yinchilarning holatiga tashqi ta’sirni modellashtirib yuraman. Buni butun dunyo tan olgan – tashqi muhit futbolchilar fiziologiyasiga va o‘yiniga 20-30 foiz darajada ta’sir ko‘rsatadi. Sovuq havo, issiqlik stressi – termoregulyatsiya futbolchilarning harakatlariga, jumladan, to‘p uzatish, pressing qilish, sprint kabilarga, shubhasiz, ta’sir qiladi. Bu ilmiy jihatdan isbotlangan va yangilik emas.
Dengiz sathidan olinadigan balandlik ham shular jumlasidan. Ko‘pchilik toqqa chiqqanida kislorod yetishmasligini his qiladi. Deylik, o‘zimizdagi Amirsoy yoki Arashanga chiqqaningizda tekislikdagi harakatlaringiz va yerdagi harakatlarda farq seziladi. Masalan, tekislikda siz 100 metrni bosib o‘tishda 11-12 soniya sarflasangiz, yuqorida bu 15-16 soniyani tashkil qilishi mumkin. Chunki yuqorida havoning bosimi pasayadi, kislorod siyraklashadi. Milliy jamoamiz o‘ynagan Meksikaning Mexiko shahri dengiz sathidan 2240 metr balandlikda joylashgan. Shuningdek, Toluka shahri ham bor va u 2660 metr yuqorida. Bu Jahon chempionatlari tarixidagi eng yuqori nuqtadagi stadionlar. Biz o‘ynagan “Atsteka” stadionida 1970 va 1986 yillardagi Jahon chempionatlari o‘yinlari ham o‘tkazilgan. O‘sha paytlarda ham turli OAVlarda bu stadionlarda o‘ynash qiyinligi haqida o‘sha yerda to‘p tepgan jamoalar vakillarining gap-so‘zlari yoritilgan.
Ta’kidlashim kerak, men bu omillar haqida o‘yindan so‘ng chiqib aytmayapman. Men o‘yindan oldin bu haqda ijtimoiy tarmoqlarda yozdim. Bunday balandlikdagi o‘yinlarga futbolchilarning tayyorlanishi uchun ikki variant bor: birinchisi, o‘yindan 48 soat avval borish kerak. Bunday holatda ob-havo va bosimga organizm moslashadi, xolos. Bunda ular to‘pga fizik ta’sir omillarini o‘rganishga ulgurmaydi. To‘pni tepayotganda oddiy tekislikda qanday zarb berish kerag-u, balandda qanday kuch bilan zarba berish kerakligini ham o‘rganish lozim. Buni atroflicha o‘rganish uchun esa o‘sha muhitga 10-15 kun avval borish kerak. Ko‘rgan bo‘lsangiz, futbolchilarimiz standart vaziyatlarda to‘pni uzatayotganda paslar juda noaniq ketdi. To‘p doim mo‘ljallangan masofadan o‘tib ketaverdi, ya’ni futbolchining jamoadoshiga uzatilgan to‘p aniq bormay, 3-4 metr va undan uzoqroq masofaga uchib ketaverdi.
***
Portugaliyaga qarshi o‘yinimiz qulay ob-havo sharoitida o‘tadi. Hyustonda usti yopiladigan stadion. Unda konditsionerlar ishlaydi va 22-24 darajalai komfort muhit bo‘ladi.
Erkin Abdulahatovning fikrlarini havola orqali o‘tib, to‘liq tomosha qilishingiz mumkin. Biz esa bugungi o‘yinda Vatanimiz jamoasini qo‘llab-quvvatlab, unga omad tilaymiz.
Shavkat Mirziyoyev shaxmatchilar bilan uchrashuvda Javohir Sindorov, Muhiddin Madaminov va Shamsiddin Vohidovning Olimpiadadagi o‘yinlarini alohida e’tirof etdi.
Prezident Javohir Sindorovga murojaat qilib, bir necha oy avval uning Nomzodlar turniridagi tarixiy g‘alabasi nishonlanganini esladi. Olimpiadada ham Javohir Sindorov sovuqqonlik va barqarorlik ko‘rsatib, kuchli raqiblar oldida ortga chekinmagani ta’kidlandi.
«Endi oldingda yana bir ulkan marra — jahon toji uchun bellashuv turibdi. Bugun ortingda nafaqat jamoadoshlaring va ustozlaring, balki qirq millionga yaqin O‘zbekiston xalqi turibdi. Biz senga ishonamiz!» — dedi davlat rahbari.
Yirik musobaqada ilk bor ishtirok etgan Muhiddin Madaminov hal qiluvchi kunda ukrainalik Roman Dextyarovni qora donalarda mag‘lub etdi.
Uning g‘alabasi jamoaga oltin medal uchun zarur ochkoni olib keldi. Prezident uning g‘ayrati va g‘alabalari muxlislar ko‘nglidan joy olganini ta’kidladi.
Shamsiddin Vohidov ham umumiy natijaga munosib hissa qo‘shdi. U amaldagi jahon chempioni Gukeshga qarshi qora donalarda tengma-teng kurashib, o‘z salohiyatini namoyon etdi.
Prezident oltin medal jamoaning har bir a’zosi mehnati va hissasi natijasi ekanini ta’kidladi.
«Bu oltin medalda jamoaning har bir a’zosining mashaqqatli mehnati va ulkan hissasi bor», — dedi Prezident.
Davlat rahbari shaxmatchilar haqida hali kitoblar yozilishi, filmlar yaratilishi va ularning o‘yin uslubi darsliklarga kirishiga ishonch bildirdi.
Yosh shaxmatchilarni tayyorlash imkoniyatlarini kengaytirish uchun Toshkent xalqaro shaxmat akademiyasining Samarqand, Xorazm va Farg‘onada uchta mintaqaviy filiali tashkil etiladi. Akademiyada oliy toifali murabbiylarni tayyorlash ham yo‘lga qo‘yiladi.
FIDE reytingida 1 ming 500 dan yuqori ball to‘plagan shaxmatchilarning xususiy klublarda o‘qish xarajatlarining yarmi davlat tomonidan qoplanadi. Bu yosh iste’dodlarning tayyorgarligini davom ettirishiga qo‘shimcha imkoniyat yaratadi.
Mamlakatimizda “O‘zbekiston Grand Chess” milliy brendi ostida xalqaro turnirlar muntazam o‘tkazib boriladi. Bu shaxmatchilarimizga kuchli raqiblar bilan o‘z yurtimizda bellashish imkonini beradi.
Prezidentimiz Yangi Toshkentda 500 kishilik o‘yin zali, yotoqxona va sport maydonchalariga ega zamonaviy shaxmat saroyini barpo etishni taklif qildi.
O‘zbekiston delegatsiyasi Yaponiyadagi Osiyo o‘yinlarining bugungi kunini oltin va kumush medallarni qo‘lga kiritish bilan boshladi.
Shahriyor Mahkamov baydarkachilar o‘rtasida 500 metr masofaga kechgan yakkalik poygalarida marrani birinchi bo‘lib zabt etib, Osiyo o‘yinlari chempioniga aylandi.
Terma jamoamizning yana bir a’zosi Arina Tanatmisheva esa kumush medalni qo‘lga kiritdi. U 500 metr masofaga kechgan yakkalik dasturida marraga ikkinchi bo‘lib yetib keldi.
Shuningdek, kanoeda eshkak eshish bo‘yicha O‘zbekiston jamoasi a’zolari Vladlen Denisov hamda Nilufar Zokirova juftligi kumush medalni qo‘lga kiritdi.
Hozirgacha o‘tkazilgan musobaqalardan so‘ng, O‘zbekiston delegatsiyasi turnir jadvalida 4-o‘ringa ko‘tarilib oldi. Jami 34 ta medal qo‘lga kiritildi: 8 ta — oltin, 17 ta — kumush, 9 ta — bronza.
Aichi-Nagoya-2026 musobaqalarida medallar jamg‘arish bo‘yicha Xitoy peshqadamlik qilmoqda, Yaponiya — ikkinchi, Janubiy Koreya — uchinchi o‘rinda.
O‘zbekiston U-23 terma jamoasining Osiyo o‘yinlari yarim finalidagi raqibi ma’lum bo‘ldi.
Chorak finalda Yaponiya terma jamoasi KXDRni 1:0 hisobida mag‘lub etib, yarim finalga yo‘l oldi.
Shu tariqa, O‘zbekiston U-23 terma jamoasi final yo‘llanmasi uchun musobaqa mezboni Yaponiyaga qarshi maydonga tushadi.
Uchrashuv 30-sentyabr kuni Toshkent vaqti bilan soat 15:30 da “Nagai” stadionida boshlanadi.
Samarqandda o‘tayotgan 46-Butunjahon shaxmat olimpiadasining 10-turi O‘zbekistonning birinchi jamoasi uchun muvaffaqiyatli yakunlandi.
Nodirbek Abdusattorov, Javohir Sindarov, Nodirbek Yoqubboyev va Muhiddin Madaminov ishtirok etgan O‘zbekiston-1 jamoasi Armanistonni mag‘lub etdi.
Abdusattorov, Sindarov va Madaminov o‘z raqiblaridan ustun keldi. Shu tariqa, O‘zbekiston-1 jamoasi 18 ochko bilan musobaqada yetakchilikni saqlab qoldi.
O‘zbekiston-2 jamoasi Hindistonga imkoniyatni boy berdi. O‘zbekiston-3 esa Isroilga qarshi keskin bahsda kichik hisobda mag‘lub bo‘ldi.
Xotin-qizlar o‘rtasidagi 10-turda O‘zbekiston-1 jamoasi Peru vakillarini yirik hisobda mag‘lub etdi.
27-sentyabr kuni Olimpiadaning so‘nggi — 11-tur bahslari o‘tkaziladi. Uning yakunlariga ko‘ra, g‘olib va sovrindor jamoalar aniqlanadi.
O‘zbekiston do‘konlarida 73 turdagi mahsulot sifatsiz deb topildi
Tadbirkorlar jarimaning 50 foizini to‘lab, qolgan qismidan ozod etilishi mumkin
O‘zbekiston «Wabtec» kompaniyasi bilan lokomotivlar parkini yangilashni muhokama qildi
-
Iqtisodiyot4 days ago
Saida Mirziyoyeva Gonkongning Henderson Land Group xoldingi boshqaruvi raisi bilan uchrashdi
-
Jamiyat3 days ago
Toshkentda xalqaro moda akademiyasi tashkil etiladi
-
Iqtisodiyot14 hours ago
O‘zbekiston «Wabtec» kompaniyasi bilan lokomotivlar parkini yangilashni muhokama qildi
-
Jamiyat10 hours ago
Tadbirkorlar jarimaning 50 foizini to‘lab, qolgan qismidan ozod etilishi mumkin
-
Jamiyat9 hours ago
O‘zbekiston do‘konlarida 73 turdagi mahsulot sifatsiz deb topildi