Dunyodan
Faxriylar va qarindoshlar Trampning NATO izohlaridan g’azablanishdi
Maykl Shilds MakNami va Jo Invud
BBC
Endi Ridning aytishicha, u Donald Tramp o‘z izohlari uchun uzr so‘rashi kerak, deb hisoblaydi.
Endi Rid Afg’onistonda uch oy bo’lganida, uning hayotini butunlay o’zgartiradigan voqea sodir bo’ldi.
U Hilmand viloyatida navbatdagi patrul paytida Tolibon qo‘lbola portlovchi qurilma ustida turganida ikkala oyog‘i va qo‘lidan ayrilgan.
“Men polga chalqancha yotardim va atrofimni katta chang buluti qoplagan edi. Men hech narsani eshitmadim”, deydi u.
”O’sha paytda men hech qanday og’riqni his qilmadim, lekin butun vujudimda uyqusizlik his qildim.”
“Men yomon narsa yuz berganini bilardim. Men pastga qaradim va o’sha bosqichda oyoqlarimni ko’rmadim.”
U Afg’onistonda yaralangan minglab britaniyalik askarlardan biri edi. Yana 457 britaniyalik harbiy mojaroda halok bo’ldi.
Yaradorlar va halok bo‘lganlarning oilalari uchun ko‘pchilik AQSh prezidenti Donald Trampning intervyuda Amerikaning NATOdagi ittifoqchilari Afg‘onistonga “bir oz qo‘shin jo‘natgani, biroq “bir oz orqada, oldingi chiziqdan biroz orqada qolgan” degan da‘vosidan qattiq ranjigan.
“Bir necha amerikalik askar bilan portlovchi moddalarni zararsizlantirish guruhida ishlaganimni eslayman”, dedi Rid.
“Agar ular oldingi safda bo’lsa va biz ularning yonida turgan bo’lsak, biz ham oldingi safda bo’lganimiz aniq.”
U prezident Trampni “hurmatsiz, noo‘rin va kutilmagan” izohlari uchun rasman uzr so‘rashga chaqirdi.
— Men Oq uyga xat yozaman.
2001-yilda, 11-sentabr xurujlaridan so‘ng, Qo‘shma Shtatlar NATOning 5-moddasiga amal qilgan birinchi va hozirgacha yagona davlat bo‘ldi. Bu bandda aytilishicha, “NATO a’zo bir davlatga qarshi qurolli hujum barcha a’zolarga qarshi qilingan hujum hisoblanadi”.
Britaniya qo’shinlari 2001 yildan 2014 yilgacha mamlakatda bo’lgan va mojaroda AQShni qo’llab-quvvatlagan bir qator AQSh ittifoqchilarining bir qismi edi. Qo’shin yuborgan boshqa davlatlar orasida Daniya, Estoniya va Kanada ham bor edi.
Britaniya qo’shinlari soni bo’yicha Qo’shma Shtatlardan keyin ikkinchi o’rinda turadi, 2011 yilda bir vaqtning o’zida mamlakatda 11 mingga yaqin askar joylashgan.
Britaniya qo‘shinlari ishtirok etgan eng og‘ir janglar mamlakat janubidagi Hilmand viloyatida bo‘lib o‘tdi.
Video: “Bu aniq noto’g’ri” – Afg’oniston faxriylari Trampning NATO bayonotlariga munosabat bildirishdi
Ular birinchi marta 2006-yilda qayta qurish loyihasini amalga oshirish uchun ushbu hududga joylashtirildi, biroq tez orada qayta tiklanayotgan Tolibon bilan qattiq jangga kirishdi.
Eng yomon o’limlardan ba’zilari qo’lbola portlovchi qurilma (IED) Britaniya harbiy piyoda va avtomobil patrullariga qilingan hujumlar natijasida sodir bo’lgan.
Shimoliy Irlandiya parlamentining Olster ittifoqchi a’zosi Endi Allen portlash hujumida yaralanganlar orasida.
19 yoshli yigit 2008 yilda Hilmand viloyatida ertalab patrul paytida qo‘lbola bomba portlashi oqibatida o‘ng oyog‘i uchib ketgan va chap oyog‘i kesilganida ikki oy davomida Afg‘onistonda bo‘lgan.
“Bu men yarador boʻlgan front chizigʻi edi, Afgʻonistondagi janglarning oldingi chizigʻi edi, oʻrtoqlarim va safdoshlarim meni xavfsiz joyga yetkazish uchun oʻzlarini xavf ostiga qoʻyishdi”, deydi u.
yurak stimulyatori
Endi Allen tayinlanganiga ikki oygina jarohat oldi.
Allenning aytishicha, u Oq uyga maktub yo’llab, NATO a’zolari frontda “amerikalik o’rtoqlarimiz va hamkasblarimiz bilan ajoyib ishlamoqda”.
Bu Tramp ma’muriyati jarohatlar va o’limlarga qaramay ittifoqchilarning qo’llab-quvvatlashini birinchi marta tanqid qilayotgani yo’q.
Afg’onistonda xizmat qilgan Mudofaa vaziri Pit Xegset o’tgan yili Senat qo’mitasida NATOning ISAF nishoni, mojaro paytida askarlar taqib yurgan Xalqaro xavfsizlik kuchlari so’zining qisqartmasi haqiqatda “Amerikaliklarning jang qilayotganini ko’rganman” deganini aytdi.
O’g’li Ben Parkinson Afg’onistonda tirik qolgan eng og’ir jarohatlangan britaniyalik askarlar bo’lgan Dayan Durni Trampning izohlaridan “hayratda qolganini” aytdi.
“Ben xalqaro xavfsizlik kuchlari a’zosi sifatida ISAF ko’krak nishoni va NATO nishonini taqib yurgan.”
Getty Images
Ben Parkinson Afg’onistondan qaytgan eng og’ir yaralangan askar deb ishoniladi
Donkaster askari 2006-yilda Hilmand viloyatidagi Muso Qal’a yaqinida armiyaning Land Rover mashinasi minaga tushishi oqibatida yaralangan edi.
“Bu qanday qilib qabul qilinadi?” – deydi Diane.
Uning so’zlariga ko’ra, uning o’g’li Afg’onistondagi oldingi harbiy bazada xizmat qilmoqda, u front chizig’iga yaqin harbiy baza sifatida saqlanadi.
“Agar siz bu yigitdan front ortida o’ynaganini aytishini so’rasangiz, u albatta aqldan ozgan. Albatta, biz hammamiz aqldan ozganmiz.”
Ben Parkinsonning onasi Dayan Durnining aytishicha, prezident Trampning Afgʻoniston boʻyicha soʻzlari “bolalarcha zoʻravonlik”
Uning mulohazalari omon qolganlar va mojaroda halok bo‘lgan britaniyalik harbiy xizmatchilarning qarindoshlari fikrlariga mos keladi.
O’n to’rt yil oldin, Monika Kershouning 19 yoshli o’g’li Kristofer o’zining birinchi faol safarbarligidan atigi uch hafta o’tib o’ldirilgan.
U Gilmand viloyatida jangovar zirhli mashinasi qo‘lbola portlovchi qurilma bilan bosib ketishi oqibatida halok bo‘lgan olti britaniyalik askardan biri edi.
“U oldingi safda edi”, deydi u. “Olti yoshning hammasi halok bo‘ldi.
“Menimcha, biz Donald Trampni forma kiyib, uni oldingi qatorga qo’yishimiz kerak. U qalam itarib stol ortida o’tirmasdan, u tashqariga chiqib, o’zi buni qilishi kerak”.
Monika Kershouning o‘g‘li Kristofer Afg‘onistonda o‘ldirilganida 19 yoshda edi
Kapral Jeyk Xartli (20), oddiy askar Entoni Frempton (20), oddiy Deniel Ueyd (20), serjant Nayjel Kupe (33) va oddiy askar Deniel Uilford (21) ham halok bo‘lgan.
Uning so‘zlariga ko‘ra, ular AQSh prezidentining iltimosiga binoan u yerda bo‘lganliklari Trampning izohlarini yanada zararli qiladi.
— Yordamga kelmagan desa, hammasi bekorga o‘ldirilgan, nega sandiqda qaytib kelishdi?
AQSh Harbiy-dengiz kuchlari faxriysi Shon Vandiverning aytishicha, NATO qo’shinlariga “Biz sizni ko’rib turibmiz. Sizni o’sha yerda bo’lganingizni bilamiz”.
Iroq qirg‘oqlarida xizmat qilgan va hozirda Afg‘onistondagi urush davridagi ittifoqchilarni ko‘chirish guruhiga rahbarlik qilgan janob Vandiver BBCga prezidentning bayonoti “mutlaqo yolg‘on” ekanini aytdi.
“Biz ularsiz qilgan ishimizni bajara olmasdik”, deydi u.
Afg‘onistonda yaqinlarini yo‘qotgan britaniyalik oilalarning o‘zini qanday his qilayotgani haqidagi savolga janob Vandiver, ehtimol, o‘zlarini “xiyonatga uchragan”dek his qilishganini aytib, “O‘sha oilalarga aytmoqchi bo‘lgan narsam shuki, kechirim so‘rayman”, dedi.
Maykl Akpata Afg’onistonda xizmat qilgan 40 000 dan ortiq kanadalik askarlardan biridir. Kanada urushda 158 askarini va olti tinch fuqarosini yo’qotdi va bu AQSh va Buyuk Britaniyadan keyin uchinchi eng ko’p qurbon bo’ldi.
2007-yilda Afgʻonistonda xizmat qilgan va hozirda Ont.LaSalle shahri merining oʻrinbosari boʻlgan Akpata Trampning soʻzlari Kanada qilgan qurbonliklarga “hurmatsizlik” ekanini aytdi.
“Biz 22 yosh kanadalikni gastrol paytida yo’qotdik”, deydi u. “Ularning qoni, terlari va ko’z yoshlari Kanadaning dunyo, tinchlik va barqarorlikka qo’shgan hissasini ifodalaydi.”
“O’zi hatto forma kiymagan AQSh prezidentining ittifoqchilarimizni qo’llab-quvvatlash uchun jonini fido qilgan Britaniya Kolumbiyasi, Saskachevan, Alberta va Ontariodan kelgan yosh kanadaliklar haqida yomon gapirishini eshitish ko’ngli to’q”, deydi u.
Dunyodan
Kaliforniyadagi Jahon chempionati muxlislar zonasi yaqinida sodir bo’lgan otishmada bir kishi halok bo’ldi
AQShning Kaliforniya shtatida jahon chempionati muxlislari yig‘iladigan fan-zonasi yaqinida otishma sodir bo‘ldi, natijada bir kishi halok bo‘ldi, yana biri og‘ir yaralandi.
San-Xose politsiyasi voqea San-Pedro Plazada sodir bo’lganini aytdi. Bu hudud San-Fransisko ko’rfazi atrofidagi asosiy joylardan biri bo’lib, u erda jahon chempionati o’yinlari katta ekranlarda namoyish etiladi.
Biroq politsiyaning ta’kidlashicha, otishma vaqtida hududda futbol o‘yinlari translyatsiya qilinmagan.
Rasmiy maʼlumotlarga koʻra, qurbonlardan biri voqea joyida vafot etgan. Ikkinchi fuqaro hayoti uchun xavfli holatda kasalxonaga yetkazilgan.
Huquq-tartibot organlari hodisani qotillik sifatida tekshirmoqda. Voqea joyi atrofidagi bir qancha ko‘chalar vaqtincha yopilgan.
Hozircha gumonlanuvchi yoki otishma sabablari haqida rasmiy ma’lumot berilmagan.
Ukraina bilan urushda muvaffaqiyat qozona olmagan Rossiya Federatsiyasi NATO davlatlariga qarshi provokatsiyalar uyushtirib, vaziyatni izdan chiqarishi mumkin. Bu haqda Polsha razvedka xizmati rahbari Pavel Shota ma’lum qildi.
“Biz Ukrainada nimalar bo‘layotganini, jumladan, urush Rossiya uchun barbod bo‘layotganini ko‘rib turibmiz. Bu Rossiya tomonidan yanada avj olishi ehtimolidan xavotir uyg‘otmoqda”, – dedi polkovnik Pavel Shota.
Polsha razvedka xizmati rahbariga ko’ra, Rossiyaning Boltiqbo’yi davlatlariga kichik miqyosdagi hujumi “yashil odam” desantini ko’rinishida bo’lishi mumkin. Bu ibora 2014-yilda Qrim anneksiya qilinganidan keyin paydo bo‘lgan Rossiya Federatsiyasi Qurolli Kuchlari bilan bog‘liq holda qo‘llaniladi va rossiyalik harbiy xizmatchilarning ajralib turmagan kiyim-kechaklarini nazarda tutadi.
Polsha tashqi ishlar vaziri Radoslav Sikorski bir necha kun avval Rossiya qo‘shinlari xorijiy bayroqlar ostida operatsiya o‘tkazishi mumkinligi haqida ogohlantirgan edi.
“Biz (Rossiya prezidenti Vladimir) Putinga uning rejalaridan xabardor ekanimizni, tuzoqqa tushmasligimizni, bu mutlaqo qabul qilib bo‘lmaydigan holat ekanligini va NATO hududining har bir qarichini himoya qilishimizni aytishimiz kerak”, — dedi polshalik diplomat CBS telekanaliga bergan intervyusida.
So’nggi paytlarda Rossiya va NATO o’rtasida keskinlik kuchaygan.
Kreml Rossiya Shimoliy Atlantika ittifoqchilariga hujum qilish niyatida emasligini bir necha bor ta’kidlagan. Ammo NATOning ko‘plab mamlakatlari rasmiylari va razvedka xizmatlari Rossiya hukumati hujumga tayyorlanayotganini aytadi.
2025-yil 12-16-sentabr kunlari Rossiya Belarus bilan hamkorlikda “Zapad-2025” strategik harbiy mashg‘ulotlarini o‘tkazdi. Harbiy razvedka bo’yicha tahlilchi Rebekka Kofflerning aytishicha, rus harbiylari ham bu mashg’ulotlar davomida taktik yadro qurolidan foydalanishni mashq qilgan. Harbiy kiyimdagi prezident Putin jarayonni boshqargan.
Shunisi e’tiborga loyiqki, na Rossiya, na G’arb yadroviy urushni xohlamaydi, ammo tobora beqaror vaziyat yadro urushi har qachongidan ham ko’proq ehtimoli borligini ko’rsatmoqda.
Myunxen xalqaro xavfsizlik kengashi raisi Kristof Xoysgenning fikricha, agar Putin jang maydonida Ukrainani mag‘lub etsa, NATO bilan urush boshlaydi.
Avvalroq Amerika urushni o‘rganish instituti (ISW) Boltiqbo‘yi davlatlari Ukrainadan keyin Kremlning navbatdagi nishoniga aylanishini taxmin qilgan edi.
Avval xabar berganimizdek, Estoniya, Latviya va Litva Rossiya hujumi sodir bo‘lgan taqdirda o‘z fuqarolarini evakuatsiya qilish rejalarini ishlab chiqmoqda.
Pokiston xavfsizlik kuchlarining ma’lum qilishicha, Afg‘oniston bilan chegaradosh hududlarda quruqlik va havo amaliyotlari chog‘ida kamida 29 jangari yo‘q qilingan. Tolibon havo hujumida kamida 38 nafar tinch aholi vakili halok bo‘lganini ma’lum qildi.
Pokiston Axborot vaziri Aturo Tarar 29-iyun kuni Afg‘onistonning Paktiya, Paktika va Kunar viloyatlaridagi uchta nishonga berilgan aviazarbalar natijasida 25 nafar jangari o‘ldirilgani, katta miqdordagi qurol-yarog‘ va o‘q-dorilar yo‘q qilinganini aytdi.
Shuningdek, Pokistonning Xayber-Paxtunxva viloyatining Bajaur tumanida o‘tkazilgan quruqlik amaliyotida “Jamoat-ul-Ahror” guruhiga mansub yana to‘rt nafar jangari yo‘q qilingani qayd etildi.
Afg‘oniston Tolibon hukumati rahbari Hamdulloh Fitratning aytishicha, Pokiston havo hujumlarida kamida 38 nafar tinch aholi halok bo‘lgan, 163 nafari, jumladan, ayollar va bolalar yaralangan.
Uning so‘zlariga ko‘ra, qurbonlarning aksariyati Paktiya viloyatidagi uylarga berilgan aviazarbalar tufayli sodir bo‘lgan. Mahalliy ma’muriyatning xabar berishicha, qutqaruv ishlari davom etayotgan paytda hudud ikkinchi havo hujumiga uchragan.
Pokiston rasmiylari bu amaliyotlar so‘nggi teraktlarga javoban amalga oshirilganini da‘vo qilmoqda. Xususan, 28-iyun kuni Karachi shahridagi chegara qo‘riqlash postiga uyushtirilgan hujumda uch askar halok bo‘ldi, to‘rt nafari yaralandi.
30-iyun kuni ertalab Tojikiston Favqulodda vaziyatlar qo‘mitasi qutqaruvchilari tog‘li Badaxshon muxtor viloyati raisi Alisher Mirzonavotning jasadini topdi. Bu haqda agentlikning OAV bo‘limi boshlig‘i Arif Nozimyan ma’lum qildi.
Uning aytishicha, jasad Xatlon viloyati Shamsiddin Shohin tumanidagi Kisht qishlog‘i yaqinidagi Panj daryosi yuzasidan topilgan.
Tibbiy ekspertiza natijasida marhumning shaxsi aniqlangan.
Hozirda qutqaruv guruhlari Alisher Mirzonavottning turmush o‘rtog‘i va voyaga yetmagan qizini qidirmoqda.
Qidiruv-qutqaruv ishlari 17 iyundan beri davom etmoqda. O‘sha kuni tog‘li Badaxshon muxtor viloyati rahbari Alisher Mirzonavot hamrohlari bilan Darvoz tumanida yo‘ldan chiqib ketib, Panj daryosiga qulagan.
Avvalroq qutqaruv guruhlari YTHda halok bo‘lgan haydovchi va tuman boshlig‘i maslahatchisining jasadlarini topgan edi.
Tojikiston Ichki ishlar vazirligi ish bo‘yicha tergov jarayoni mamlakat prezidenti Imomali Rahmonning shaxsan nazorati ostida olib borilayotganini ma’lum qildi.
Eron Tashqi ishlar vazirligi Eron delegatsiyasining shu hafta Qatar poytaxti Dohaga tashrif buyurishini, biroq AQSh bilan muzokaralar rejalashtirilmaganini ma’lum qildi.
Mutaxassislar delegatsiyasi AQSh bilan shu oy boshida imzolangan anglashuv memorandumini amalga oshirish masalalarini muhokama qilish uchun Dohaga tashrif buyuradi, dedi vazirlik vakili. Biroq bu tashrif AQSh bilan bevosita muzokaralar boshlanganini anglatmaydi.
Eron Tashqi ishlar vazirligi vakili: “Biz hali yakuniy kelishuvni muhokama qilish bosqichiga yetganimiz yo’q. Yaqin kelajakda AQSh tomoni bilan hech qanday muzokara bo’lmaydi”, dedi.
Avvalroq AQShning ko‘plab ommaviy axborot vositalari, jumladan Axios va CNN seshanba kuni Dohada ikki davlat o‘rtasidagi texnik muzokaralar davom etishi haqida xabar bergan edi. Keyinroq Eron Tashqi ishlar vazirligi direktori oʻrinbosari Kozim Gʻaribobodiy bu maʼlumotni rad etdi.
Shunga qaramay, AQSh prezidenti Donald Tramp Eron muzokaralar o‘tkazishni so‘ragani va muzokaralar Dohada o‘tkazilishini ma’lum qildi. Oq uy matbuot kotibi Karolin Levittning ma’lum qilishicha, AQSh maxsus vakili Stiv Uitkoff va katta maslahatchi Jared Kushner shu hafta yuqori darajadagi muzokaralar uchun Qatarga tashrif buyurishadi.
Qayd etilishicha, 17-iyun kuni imzolangan doiraviy kelishuv tomonlarga Eron yadro dasturi, sanksiyalarni yumshatish va Hormuz bo‘g‘ozining kelajakdagi maqomi bo‘yicha yakuniy kelishuvni ishlab chiqish uchun 60 kun muhlat bergan.
Qirg‘iziston bozor bosimi ostida O‘zbekiston va yana besh davlatdan yoqilg‘i yetkazib berishga intilmoqda
Kaliforniyadagi Jahon chempionati muxlislar zonasi yaqinida sodir bo’lgan otishmada bir kishi halok bo’ldi
“Quyoshli xonadon”larga aprel–may oylari uchun subsidiya to‘lab berildi
-
Dunyodan3 days agoEron Hormuz boʻgʻozi orqali oʻtayotgan kemalarni ogohlantirdi
-
Iqtisodiyot5 days ago
Prezident raisligida videoselektor boshlandi
-
Jamiyat4 days agoToshkent davlat agrar universiteti sport kompleksida yong‘in sodir bo‘ldi
-
Iqtisodiyot4 days ago“Xohlagan ekinni ekish mumkin” – Yangi tartib fermerga nima beradi?
-
Sport4 days agoShomurodov jahon chempionatidagi deyarli imkonsiz gol muallifi bo‘ldi
-
Jamiyat5 days agoO‘zbekistonning 24 ta oliy ta’lim muassasasi top-1000 talik ro‘yxatga kiritildi
-
Sport5 days agoo‘zbek futbolchisi «Chelsi» egalariga tavsiya qilindi
-
Jamiyat5 days agoFarg‘onada gaz to‘ldirish vaqtida avtobus tomidagi gaz balloni yorilib ketdi