Iqtisodiyot
Erondagi sulh xabarlari ortidan neft narxi keskin tushdi
Brent markali neft fyucherslari qariyb 13 foiz arzonlashib, bir barrel uchun 95 dollargacha tushdi. Bu Tramp va Eron tomonidan ikki haftalik sulh haqidagi xabarlarga yaqqol reaksiya bo‘ldi.
Foto: Brian Snyder/REUTERS
Jahon bozorlari Eronda ikki haftalik o‘t ochishni to‘xtatish haqidagi xabarlarga neft va uni qayta ishlash mahsulotlari narxining pasayishi bilan javob qaytardi. 8 aprel, chorshanba tongiga kelib, Brent markali neft fyucherslari narxi bir barrel uchun 95 dollar atrofida tebrandi. Holbuki, bir kun avval u taxminan 110 dollardan sotilayotgan edi. Buni kotirovkalarni kuzatib boruvchi servislar ma’lumotlari ko‘rsatmoqda.
Trading Economics platformasi ma’lumotlariga ko‘ra, xom neft jahon bozorlarida bir sutka ichida 14 foiz arzonlab, bir barrel uchun 96 dollardan sotilgan. AQShda pech yonilg‘isi sifatida keng qo‘llanadigan mazut narxi bir sutkada 17 foizga tushdi, benzin esa qariyb 10 foiz arzonladi.
Neft sektoridagi narxlar pasayishi — AQSh va Isroilning Eronga qarshi urushida ikki haftalik sulh o‘rnatilgani hamda Eronning Ho‘rmuz bo‘g‘ozini to‘sib qo‘yishi yaqin orada bekor qilinishi mumkinligi haqidagi xabarlarga bozorlarning yaqqol reaksiyasidir. Bu bo‘g‘oz Fors ko‘rfazi mamlakatlaridan boshqa hududlarga neft yetkazib berishda eng muhim yo‘laklardan biri hisoblanadi.
7 aprel kechqurun, AQSh prezidenti Donald Tramp avvalroq Eronga qo‘ygan va “butun bir sivilizatsiyaning halokati” bilan tahdid qilgan ultimatum muddati tugashiga bir necha soat qolganida, Oq uy rahbari Tehron javoban Ho‘rmuz bo‘g‘ozi orqali o‘tuvchi kemalarga hujumlarni to‘xtatsa, Islom Respublikasiga qarshi hujumlarni to‘xtatish niyatida ekanini ma’lum qildi. Trampning so‘zlariga ko‘ra, buni AQSh va Eron o‘rtasida vositachi bo‘lib turgan Pokiston so‘ragan.
Eron tashqi ishlar vaziri Abbos Arag‘chi mamlakatga qarshi hujumlar bo‘lmagan taqdirda, qurolli kuchlar “mudofaa operatsiyalari”ni to‘xtatishini tasdiqladi.
“Ikki hafta davomida Ho‘rmuz bo‘g‘ozi orqali kemalarning xavfsiz o‘tishi Eron Qurolli kuchlari bilan muvofiqlashtirilgan holda va texnik cheklovlar inobatga olingan tarzda ta’minlanadi”, — dedi Arag‘chi.
Isroil ham sulhni qo‘llab-quvvatlaganini mamlakat bosh vaziri Binyamin Netanyahu ofisi ma’lum qildi.
AQSh va Isroil 28 fevraldan buyon Eron hududiga havo zarbalari bermoqda. Bu hujumlar oqibatida Eron oliy rahbari Ali Xominaiy va qator yuqori lavozimli amaldorlar hamda kuchishlatar tizim vakillari halok bo‘lgan. Xominaiy o‘rniga uning 56 yoshli o‘g‘li Mujtaba kelgan, ammo u janglar boshlanganidan beri na jamoatchilik oldida, na videomurojaat orqali ko‘rinish bergan.
Eron esa bu hujumlarga javoban Isroil va Fors ko‘rfazi davlatlaridagi Amerika bazalariga raketa va dronlar bilan zarba bermoqda. Bundan tashqari, Eron Fors ko‘rfazidagi bir qator davlatlardagi neft omborlari va Ho‘rmuz bo‘g‘ozi orqali qatnayotgan neft tankerlariga ham hujum qilmoqda. Bo‘g‘oz blokadasi Tramp uchun jiddiy sinovga aylandi: u Eronga ham tahdid qilishga, ham o‘zi yuzaga keltirgan muammoni hal qilishga NATO davlatlarini jalb etishga urindi, ammo bu borada muvaffaqiyat qozona olmadi.
Rossiya Markaziy banki mamlakatning monetar oltini – davlat balansidagi oltin quymalari va tangalari hajmini keskin qisqartirdi. Bu haqda mamlakat xalqaro zaxiralari bo‘yicha oylik hisobotda so‘z boradi.
Foto: Mixail Grebenshchikov / RBK
2026 yil 1 aprel holatiga ko‘ra, Rossiyaning xalqaro zaxiralari qariyb 749 mlrd dollarni tashkil etdi va bir oy ichida dollar ekvivalentida 60,3 mlrd dollarga kamaydi. Bu haqda Rossiya Bankining oylik hisobotida aytilgan bo‘lib, 7 aprel, seshanba kuni Rossiyaning RBK va “Kommersant” kabi ishbilarmonlik nashrlari ham bu ma’lumotga e’tibor qaratdi.
Rossiyaning xalqaro zaxiralariga Rossiya Banki va RF hukumatining moliyaviy aktivlari kiradi. Ular tarkibiga xorijiy valuta va Rossiya tasarrufidagi boshqa aktivlar, monetar oltin, Xalqaro valuta jamg‘armasidagi Rossiyaning zaxira pozitsiyasi hamda maxsus qarz olish huquqlari — XVJ hisoblaridagi yozuvlar kiradi.
Rossiya Markaziy banki ma’lumotiga ko‘ra, mart boshida RFning xalqaro zaxiralari 809 mlrd 308 mln dollar bo‘lgan bo‘lsa, aprel boshida bu ko‘rsatkich 748 mlrd 984 mln dollarga tushgan. 2026 yil fevral oyida esa zaxiralar yanada yuqori bo‘lib, dollar ekvivalentida 833 mlrd 572 mln dollarga yetgan. Bu so‘nggi yillardagi eng yuqori ko‘rsatkich bo‘lgan. Shu bilan birga, Rossiya aktivlarining bir qismi RFning Ukrainaga qarshi keng ko‘lamli bosqini sabab G‘arb mamlakatlarida muzlatilgan holatda qolmoqda.
Markaziy bank hisobotlaridan ko‘rinishicha, mart oyida Rossiyada eng katta qisqarish monetar oltin — davlat balansidagi oltin quymalari va tangalar hissasiga to‘g‘ri kelgan. Bu holat OAVda Rossiya Markaziy banki 2026 yil yanvaridan oltin sotishni boshlagani haqida chiqqan xabarlarga mos keladi. Ayni paytda, fuqarolar uchun Rossiyadan oltin olib chiqish cheklangan edi.
O‘shanda, “Vedomosti” yozishicha, Rossiya Markaziy banki oltinni “narxlar rallisi” sharoitida sotgan: regulyator jahon bozorlarida qimmatbaho metall narxi rekord darajada yuqori bo‘lgan paytdan foydalangan. Mutaxassislar odatda oltin narxining o‘sishini geosiyosiy taranglik bilan izohlaydi — bunday sharoitda oltin xavfsiz va ishonchli investitsiya sifatida qabul qilinadi.
2025 yil oxirida tahlilchilar oltin narxining o‘sishini AQSh prezidenti Donald Tramp siyosatiga oid bozor xavotirlari bilan bevosita bog‘lagan edi. O‘sha davrda Amerika rahbari Grenlandiya masalasida Yevropa tomon keskin bayonotlar berib, Tramp uni “qanday bo‘lmasin qo‘lga kiritish”ni istagan edi. Keyin esa u Venesuela rahbari Nikolas Maduroni o‘g‘irlab ketishni ma’qullagan.
Oltin narxining so‘nggi keskin sakrashi fevral oxirida kuzatilgan bo‘lib, bu bozorning AQSh va Isroilning Eronga qarshi urushi borasidagi xavotirlari bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin. Biroq mart boshida qimmatbaho metall narxi pasaya boshladi: agar 1 mart kuni oltinning bir troya unsiyasi 5356 dollardan kotirovka qilingan bo‘lsa, 1 martda u 4721 dollar turgan.
Rossiya Davlat dumasi 2025 yil noyabrida qabul qilgan va 2028 yilgacha bo‘lgan davrni qamrab olgan mamlakat budjeti loyihasi xarajatlar daromadlardan oshishini nazarda tutadi. Loyihada inflatsiya darajasi 4 foiz atrofida bo‘lishi prognoz qilingan.
Shu bilan birga, 2026–2028 yillarda Rossiya budjeti uchun asosiy ustuvor yo‘nalishlar harbiy va huquqni muhofaza qilish sohasidagi xarajatlar bo‘lib qolmoqda — 16,84 trln rubl yoki mamlakat umumiy budjeti hajmining taxminan 38–40 foizi. Shu davrda jami ijtimoiy xarajatlar 10,8 trln rublni, ya’ni budjetning 24,5 foizini tashkil etishi kutilmoqda. Ekspertlar Rossiya hokimiyatining bunday kutilmalariga shubha bilan qaramoqda.
Birjada un narxida pasayish kuzatildi
Source link
Ertaga ham dollar kursida oshish kuzatiladi
Source link
Oxirgi kunlarda birjada dizel bahosi tonnasiga 2 mln 411 ming so‘mga yoki 17,5 foizga qimmatlab, 16 mln 179 mln so‘mga yetdi. Bu o‘tgan yilning mos davriga nisbatan qariyb 24 foizga yuqori narx. Import hajmi ham mart oyida o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 1,5 barobarga oshgan.
Oxirgi kunlardagi birjada dizel narxi keskin qimmatlashdi. Xususan, 3 aprel kuni o‘tgan savdo sessiyasida yonilg‘ining tonnasi birdaniga 2 mln 89,1 ming so‘mga yoki 15,2 foizga qimmatlab, 15 mln 857,1 ming so‘mga yetdi. 6 aprel kungi savdolarda ham dizel narxi yana 2 foizga oshib, 16 mln 179,4 mln so‘mgacha ko‘tarildi. Bu o‘tgan yilning mos davriga nisbatan qariyb 24 foizga yuqori narx.
Ishlab chiqarish va import
Energetika vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2026 yilning yanvar–mart oylarida O‘zbekistondagi neftni qayta ishlash zavodlari va Uzbekistan GTL’da jami 249 ming tonna dizel yonilg‘isi ishlab chiqarilgan. Bu 2025 yilning mos davriga nisbatan 87,8 ming tonnaga yoki 54,5 foizga ko‘p.
Oylar kesimida ishlab chiqarish hajmi quyidagicha:
yanvar — 78,3 ming tonna;
fevral — 57,4 ming tonna;
mart — 113,3 ming tonna.
O‘z navbatida, Statistika qo‘mitasi va Energetika vazirligi taqdim qilgan ma’lumotlar o‘rtasida yana farqli ko‘rsatkichlar paydo bo‘ldi. Xususan, Statqo‘m yanvar oyida dizel ishlab chiqarish 81 ming tonnani tashkil etganini qayd etgan holda, fevral oyi uchun e’lon qilgan hisobotida bu boradagi raqamlarni tushirib qoldirdi. Qo‘mita matbuot xizmatining Kun.uz’ga ma’lum qilishicha, bu boradi to‘liq miqdor I chorak yanunlari bo‘yicha taqdim qilinadigan hisobotda aks etadi.
Bojxona qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, mart oyida 35,8 ming tonna, o‘tgan yilnin mos davriga nisbatan 1,5 karra ko‘p dizel import qilingan.
Dizel yoqilg‘isi O‘zbekiston singari qishloq xo‘jaligi va ishlab chiqarishga tayanadigan iqtisodiyotlar uchun o‘ziga xos «qon tomir» hisoblanadi. Shu sababli, uning qimmatlashi iqtisodiyotda zanjir reaksiyasini keltirib chiqaradi va boshqa sohalarga o‘z ta’sirini o‘tkazadi.
Prezidentning «Aholini asosiy turdagi oziq-ovqat mahsulotlari bilan ta’minlashni qo‘llab-quvvatlashning qo‘shimcha chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi PQ–130-son qarori bilan go‘sht mahsulotlari narxlari barqarorligini ta’minlashga qaratilgan ayrim yo‘nalishlarda respublika budjetidan vaqtinchalik subsidiyalar ajratilishi belgilandi.
Jumladan:
2026-yil 1-apreldan 2026-yil 1-avgustga qadar tadbirkorlarga mol va qo‘y go‘shtini import qilishda, ularni havo transportida tashish xarajatlarining 50 foizi, biroq har bir kilogramm go‘sht uchun 0,8 AQSh dollaridan oshmagan miqdorda;
2026-yil 1-apreldan 2026-yil 31-dekabrga qadar xorijiy davlatlardan havo transporti orqali import qilingan nasldor qoramol qiymatining 10 foizi, biroq har bir bosh qoramol uchun 4 mln so‘mdan oshmagan miqdorda.
Mazkur qarorga muvofiq subsidiyalar Agrar sohada to‘lovlar agentligi tomonidan moliyalashtiriladi.
O‘zbekistonliklar 3 oyda 20 mlrd kVt/soatdan ortiq elektr energiyasi iste’mol qilgan
Xorazmda haykalni o‘pgan ayol jarimaga tortildi
Sindorov Nomzodlar turniridagi peshqadamlikni davom ettirmoqda
-
Turk dunyosi5 days agoKanada Turkiyaga 11 ta artefaktni ikki davlat oʻrtasidagi birinchi repatriatsiyada qaytardi – Geijutsu Shimbun
-
Iqtisodiyot4 days ago
Eron urushi o‘ttizga yaqin davlat valyutasi qadrini tushirib yubordi
-
Turk dunyosi5 days agoTurkiya Ukraina xavfsizlik boʻyicha Istanbul dengiz qoʻmondonligi missiyasini tuzdi
-
Iqtisodiyot4 days agoXitoy so‘nggi 20 yilda eng ko‘p qayerga sarmoya kiritdi?
-
Dunyodan2 days ago
AQSh Eron urushida kamida 7 samolyotini yo’qotdi
-
Iqtisodiyot4 days ago
To‘lovga qobiliyatsizlik ishlari bo‘yicha agentlik tuzilishi mumkin
-
Dunyodan2 days ago
Prezident Tramp Eronni Hormuz muammosi “jiddiy oqibatlarga olib kelishi” haqida ogohlantirdi
-
Iqtisodiyot1 day ago
Qurilish bozorida asosiy ulush bino va inshootlar hissasiga to‘g‘ri keldi